{"id":87136,"date":"2026-09-03T03:35:53","date_gmt":"2026-09-03T08:35:53","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136"},"modified":"2026-09-03T03:35:53","modified_gmt":"2026-09-03T08:35:53","slug":"ankara-ermenileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136","title":{"rendered":"Ankara Ermenileri"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sait \u00c7etino\u011flu<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Ankara yazar\u0131 ve Ankara uzman\u0131 Yavuz \u0130\u015f\u00e7en yeni ve \u00f6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Ankara Ermenilerini tarih i\u00e7inde mercek alm\u0131\u015ft\u0131r.[1]Biz de hem kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fini, hem de Ankara Ermenileriyle ilgili bildiklerimizden akl\u0131m\u0131zda kalanlar\u0131 payla\u015fmak bab\u0131nda bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131k.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yavuz \u0130\u015f\u00e7en\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7 ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015f, her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn alt b\u00f6l\u00fcmlerinde Ermenilerin tarihini tarih i\u00e7inde izleyerek Ankara Ermenilerinin olu\u015fumunu ve Ankara Ermenilerinin t\u00fcketili\u015fini inceler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130lk b\u00f6l\u00fcm Ermenilerin k\u00f6keni antik \u00e7a\u011flardan ba\u015flayarak Ermeni tarihine ve Osmanl\u0131 D\u00f6nemi Ermenilerine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde ise Ankara Ermenilerini b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ele al\u0131narak incelenmi\u015ftir. Ankara Ermenilerinin nereden geldikleri[2], bu pop\u00fclasyonun zaman i\u00e7inde geli\u015fimi ve de\u011fi\u015fimini, ikamet ettikleri mahalleleri, Ekonomik ve sosyal ya\u015fant\u0131lar\u0131, Kiliseleri, manast\u0131rlar\u0131, okullar\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmi\u015ftir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fmam\u0131\u015f olan bu Ermeni kurumlar\u0131n\u0131n izlerini s\u00fcrerek bu yap\u0131lar\u0131n okuyucular\u0131n g\u00f6z\u00fcnde canlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde Ermenilerin Ankara\u2019dan g\u00f6nderilmesi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Ankara Ermenilerinin t\u00fcketilmesine ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm de ayr\u0131 ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda Ermenilerin mallar\u0131n\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131, ya\u011fma komisyonlar\u0131n\u0131, tan\u0131d\u0131k isimlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bu komisyonlar\u0131n gerek Osmanl\u0131 gerekse Cumhuriyetin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131ndaki bu ya\u011fmadaki rollerin mercek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1916 Ankara Yang\u0131n\u0131 iki ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenmi\u015ftir; ilkinde Yang\u0131n di\u011ferinde ise bu yang\u0131n mahallerinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki konumu okuyucularla payla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmada yararlan\u0131lan kaynaklar\u0131n geni\u015f ve kapsaml\u0131 listesi ile son derece ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir dizin yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde bu kaynaklara at\u0131f yap\u0131larak okuyucular bu \u00e7al\u0131\u015fmalara da y\u00f6nlendirilir. Dizin istenen bilginin kolayca bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan \u00f6nemli bir eklentidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lan zengin harita ve g\u00f6rseller \u00e7al\u0131\u015fmaya ayr\u0131 bir \u00f6zellik katarak okumay\u0131 ve anlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ayr\u0131ca eklemek gerekir. G\u00f6rsellerin kalitesinin y\u00fcksekli\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 daha da zenginle\u015ftirmi\u015ftir. Ankara\u2019y\u0131 bilen bir okuyucu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 inceledikten sonra Ankara\u2019n\u0131n sokaklar\u0131na, caddelerine ve k\u00f6\u015felerine bir ba\u015fka g\u00f6z ve bilin\u00e7le bakaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de abart\u0131 say\u0131lmamal\u0131d\u0131r. K\u0131saca Yavuz \u0130\u015f\u00e7en bir uygarl\u0131\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015fini ve nas\u0131l bir bilin\u00e7le yok edildi\u011fini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla ve cesaretle okuyucularla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. \u201cErmeni sorununun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 1878 Berlin Anla\u015fmas\u0131ndan, 1915 Tehcir Kanunu\u2019na kadar ya\u015fanan olaylar, baz\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtmalar olsa bile yerel karakterde ge\u00adli\u015fen ve devlet m\u00fcdahalesi ile bast\u0131r\u0131lan olaylar g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcndeydi. Ancak 1915 -1917 tehcir d\u00f6neminde ya\u015fananlar, direk olarak devlet politikas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen ve Ermenilerden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kurtulmay\u0131 ama\u00e7layan bir plan niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f\u00e7en, Osmanl\u0131da H\u0131ristiyan ve Yahudilerin stat\u00fclerini net kelimelerle \u00f6zetleyerek Millet Sisteminin e\u015fitsizlik kayna\u011f\u0131 olmas\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izer; Gayrim\u00fcslimler padi\u015fah\u0131n kullar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. E\u015fit vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131na sahip de\u011fillerdi. M\u00fcsl\u00fcmanlarla evlenemezler, M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 \u015fahitlikleri ka\u00adbul edilmezdi. Yeni kilise yapamazlar, kiliselerinde \u00e7an \u00e7alamazlar, devlet izni olma\u00addan eski kiliselerini onaramazlar; \u015fehir i\u00e7inde ata binemezler; silah ta\u015f\u0131yamazlard\u0131. Elbiseleri ve giyim \u015fekilleri M\u00fcsl\u00fcmanlarla ayn\u0131 olmayacak \u015fekilde belirlenmi\u015fti. K\u0131ymetli kuma\u015flar, ipek ve k\u00fcrk giymeleri yasakt\u0131. Yolda y\u00fcr\u00fcrken kald\u0131r\u0131mda bir M\u00fcsl\u00fcmanla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlarsa kald\u0131r\u0131m\u0131 ona terk etmek durumundayd\u0131lar. Hamamda ise ay\u0131rt edilebilmeleri i\u00e7in takunya giymeleri yasakt\u0131 ve pe\u015ftamallar\u0131na \u00e7\u0131ng\u0131rak takmak durumundayd\u0131lar. Evlerini M\u00fcsl\u00fcman evlerinden y\u00fcksek yapamazlar, evle\u00adrinin M\u00fcsl\u00fcman mahallerine bakan taraf\u0131na pencere a\u00e7amazlard\u0131 vb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0131ristiyan ve Yahudilerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve davran\u0131\u015flar\u0131ndaki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n yan\u0131nda kullan\u0131lan dilde de ayr\u0131mc\u0131l\u0131k dikkat \u00e7ekicidir; \u201c1859 y\u0131l\u0131na kadar \u015feriyye sicillerinde gayrim\u00fcslimleri m\u00fcsl\u00fcmanlardan ay\u0131ran en belirgin ifadelerden ikisi \u2018z\u0131mm\u00ee\u2019 ve \u2018reaya\u2019 s\u0131fatlar\u0131yd\u0131. O\u011ful anlam\u0131na gelen ifade olarak \u2018veled\u2019 kullan\u0131l\u0131yordu. Ad\u0131 ge\u00e7en anlam\u0131nda \u2018merkum\u2019 sadece m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in ge\u00e7erli bir ifadeyken gayrim\u00fcslimleri belirtmek i\u00e7in kullan\u0131lan ifade \u2018mers\u00fbm\u2019du. M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar i\u00e7in \u2018hatun\u2019 veya han\u0131m\u2019 ifadeleri kullan\u0131l\u0131rken gayrim\u00fcslim kad\u0131nlar i\u00e7in \u2018nasraniyye\u2019 ve \u2018yahudiyye\u2019 kullan\u0131l\u0131yordu. 1859 y\u0131l\u0131ndaki \u015fer\u2019i kay\u0131tlarda d\u00fczensiz bir bi\u00e7imde, ancak 1860 y\u0131l\u0131ndan sonraki kay\u0131tlarda d\u00fczenli olarak \u2018teb\u2019a-i devlet-i \u00e2liyenin katolik milletinden\u2019 veya \u2018teb\u2019a-1 devlet-i aliyeninrum milletinden\u2019 t\u00fcr\u00fcnden ifadeler gayrim\u00fcslimler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yordu. Bu tarz ifadelendirme Islahat Ferman\u0131\u2019n\u0131n getirdi\u011fi d\u00fczenlemelerin bir sonucu olarak g\u00f6r\u00fclebilirse de etnik ve din\u00ee farkl\u0131la\u015fman\u0131n en az\u0131ndan daha a\u015fik\u00e2r hale geldi\u011finin veya bu y\u00f6nde bir e\u011filim oldu\u011funun i\u015faretleri olarak da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Uygulamalar, din\u00ee temeller yerine modern devletin gereklilikleri olarak ulusa dayal\u0131 uyrukluk temelini ge\u00e7irme \u00e7abalar\u0131 olsa da hakim olan i\u015fleyi\u015f b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmeye de\u011fil ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya dayal\u0131 bir i\u015fleyi\u015ftir. Di\u011fer deyi\u015fle ifadelendirmelerdeki de\u011fi\u015fiklik, s\u0131n\u0131r \u00e7izgilerine verilen toplumsal anlamlardaki bir de\u011fi\u015fikliktir.[3]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu e\u015fitsizlik sisteminin iyile\u015ftirilmesine ili\u015fkin fermanlar\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlarca ho\u015f kar\u015f\u0131lanmay\u0131p H\u0131ristiyan ve Yahudilerin hedef al\u0131nmas\u0131n\u0131 irdeler. Fermanlar M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131nda bir \u201ce\u015fitsizlik sorunu\u201d yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan k\u0131skan\u00e7l\u0131k gelir. Ganimet \u00e7a\u011f\u0131nda talan imkan\u0131 ile refah i\u00e7inde olan M\u00fcsl\u00fcmanlar, talan imkan\u0131 ortadan kalk\u0131nca i\u00e7erideki H\u0131ristiyanlara y\u00f6nelmi\u015f ve bunlar\u0131n zenginliklerine g\u00f6z dikilmi\u015ftir.[4] S\u00f6z konusu olan, H\u0131ristiyanlar\u0131n ticarette \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131p zenginle\u015fmesi de\u011fil, H\u0131ristiyanlara yapacak ba\u015fka bir i\u015f kolu kendilerine b\u0131rak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir. Askeri ve sivil b\u00fcrokrasiye al\u0131nmaya de\u011fer g\u00f6r\u00fclmediklerinden ticaret ve tar\u0131ma y\u00f6nelmi\u015flerdir. Bu bak\u0131mdan, \u201cgavura gavur deme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d elinden al\u0131nan M\u00fcsl\u00fcmanlarca \u201creformlar\u201d hedef al\u0131nm\u0131\u015f \u201ce\u015fit stat\u00fc\u201dye olan h\u0131n\u00e7lar\u0131n\u0131 H\u0131ristiyanlara y\u00f6neltmi\u015flerdir. 19. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fanan b\u00fct\u00fcn hukuki d\u00fczenlemelere kar\u015f\u0131n yarat\u0131lmak istenen e\u015fit\u00adlik uygulamada bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanamad\u0131. Bunda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n direncinin yan\u0131 s\u0131ra devletin bu kararlar\u0131 isteyerek ve do\u011fru bularak de\u011fil bir t\u00fcr bask\u0131 ve zorlama sunucu almak durumunda kalmas\u0131n\u0131n etkisi vard\u0131. E\u015fitli\u011fin yasala\u015fmas\u0131, M\u00fcsl\u00fc\u00admanlar\u0131n y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri \u00fcst\u00fcn konumlar\u0131n\u0131 yitirmesi anlam\u0131na geldi\u011finden, bu durum M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda tepkilere neden oldu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara D\u00fc\u015f\u00fcnceye \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Giri\u015fimi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi Ankara Ermenileri konulu panelde konu\u015fmac\u0131 olan Hovsep Hayreni sunumunda niyete ili\u015fkin Ermeni kaynaklar\u0131ndan ilgin\u00e7 bir anekdot payla\u015f\u0131r; \u201cXarpert\u2019te tutuklan\u0131p sorgulanan Yeprad Koleji mezunu Arsen Xa\u00e7ikyan\u2019a Rumelili Mehmet Ali isimli bir subay\u0131n s\u00f6yledi\u011fi \u015fu sars\u0131c\u0131 s\u00f6zleri eklemek istiyorum: Diyor ki, \u201cBi\u00e7are Arsen, Bulgar sava\u015f\u0131 zaman\u0131nda halk\u0131n\u0131z yok edilecekti, fakat ba\u015faramad\u0131k, ard\u0131ndan anayasa zaman\u0131nda ba\u015farmam\u0131za \u00e7ok az kalm\u0131\u015ft\u0131, fakat \u0130ngiltere, Rusya ve Fransa\u2019dan korktuk, \u015fimdi ise, bu \u00fc\u00e7\u00fc d\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z ve g\u00fc\u00e7l\u00fc Alman h\u00fck\u00fcmeti bizim taraf\u0131m\u0131zda ve i\u00e7i\u015flerimizde ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmemiz i\u00e7in bize serbesti vermi\u015fken, sizin gibi k\u00f6t\u00fc, isyank\u00e2r bir halk\u0131 imha etmek i\u00e7in bizi \u00f6nleyecek ne vard\u0131? Nubar Pa\u015fa beylik istiyordu, gelsin, als\u0131n da g\u00f6rs\u00fcn\u2026 Arsen, siz ak\u0131ll\u0131 bir millet olsayd\u0131n\u0131z, kapit\u00fclasyonlar ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sizin de ortadan kald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 anlard\u0131n\u0131z!..\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ne m\u00fcthi\u015f bir mant\u0131k y\u00fcr\u00fctme de\u011fil mi? Kapit\u00fclasyonlar ile Ermeniler aras\u0131nda ne alaka demeyin. Yukardaki s\u00f6zl\u00fc ise, bir de yaz\u0131l\u0131 olarak ta 1890\u2019larda yap\u0131lm\u0131\u015f \u015fu uyar\u0131y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. 1895 k\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n Frans\u0131z raport\u00f6r\u00fc Felix Charmetant Abd\u00fclhamit\u2019i dizginlemekte acizlik g\u00f6steren kendi y\u00f6neticilerini ele\u015ftirerek diyor ki; \u201cA\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan bu g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fck, daha yeni bitmi\u015f g\u00f6z\u00fcken, ama yenilerinin haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131ndan emin oldu\u011fumuz katliamlara T\u00fcrk\u2019\u00fc cesaretlendirmi\u015ftir. T\u00fcrk b\u00f6ylece H\u0131ristiyan devletlerden korkmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131na emin olunca Ermenileri tamamen ortadan kald\u0131rma amac\u0131nda \u0131srarl\u0131 olacakt\u0131r\u201d.[5]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ermeniler 8. Nolu dipnotta belirtildi\u011fi gibi, uygal\u0131klar\u0131- k\u00fclt\u00fcrleri ve daha \u00e7ok servetleri nedeniyle soyk\u0131r\u0131ma u\u011frat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; \u201cErmeni halk\u0131n\u0131n \u00e7oluk \u00e7ocuk demeden toplu tehcirine karar verenlerin bunu d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi ve isyan haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 gibi gerek\u00e7elere dayand\u0131rd\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, Ankara\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn cephelerden uzakta ve en g\u00fcvenli orta b\u00f6lgede oldu\u011fu kadar, yerel Ermeni n\u00fcfusun risk say\u0131lacak politik bir etkinli\u011finin de g\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmas\u0131 o mazaretlerin \u00f6zellikle burada ne kadar yapay oldu\u011funu ele verir. Nitekim sava\u015f ba\u015flamadan \u00f6nce burada g\u00f6reve ba\u015flam\u0131\u015f olan Vali Hasan Mazhar Bey, bu komplocu kampanyalara inanmaz ve Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n tehcir emirlerine direnir.\u201d[6]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yavuz \u0130\u015f\u00e7en, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m s\u00fcreciyle ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler payla\u015f\u0131r; Hasan Mazhar Bey\u2019in tehcire direnmesi yerine At\u0131f Bey\u2019in[7] getirilmesi yan\u0131nda, Yafa\u2019da Yahudi tehcirini ger\u00e7ekle\u015ftiren Te\u015fkilat-i Mahsusa\u2019dan Manast\u0131rl\u0131 Bahaeddin Bey[8] ile birlikte tehcirin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi s\u00fcreci payla\u015f\u0131l\u0131r. Kalanlar\u0131n tehcirleri ve Ankara yang\u0131n\u0131 Diyarbak\u0131r kasab\u0131 vali Dr. Re\u015fid ve Emniyet m\u00fcd\u00fcr\u00fc Mustafa Durak Bey[9] y\u00fcr\u00fcteceklerdir. Tehcirlerde \u00f6nemli rolleri olan \u0130TC katib-i mesul\u00fc Necati Bey (Necati Kurtulu\u015f) Pontus Soyk\u0131r\u0131m\u0131nda Bursa mebusu ve Samsun ve Sivas B\u00f6lgesi \u0130stiklal Mahkemesi \u00fcyesidir. Hac\u0131 Bayram-\u0131 Veli Postni\u015fini \u015eemseddin Efendi (Bay\u0131nd\u0131r) 1. Mecliste mebus tayin edilmi\u015ftir. Babas\u0131 III. D\u00f6nem OMM mebusu Tayyib Efendi de Soyk\u0131r\u0131mda etkin rol alanlardan olarak Patrik Zaven\u2019in Exterminators listesinde yer al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara\u2019daki Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131nda yer alan akt\u00f6rler \u0130stanbul\u2019da yay\u0131nlanan ARAVOD Gazetesinin 28 N\u0130SAN 1919 g\u00fcnl\u00fc n\u00fcshas\u0131nda listelenir. Bu liste Patrik Zaven\u2019in Exterminators listesi ile uyumludur. Listenin 13. S\u0131ras\u0131nda yer alan Aya\u015f kaymakam\u0131, Memduh \u201cbey\u201d[10] Aya\u015f\u2019ta tehcir edilen Ermeni ileri gelenlerinin katillerinden biri olarak nitelenir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Patrik Listesinin 92. S\u0131ras\u0131nda yer alan Bayraktar Deli Hassan hakk\u0131nda \u015fu bilgiler yer al\u0131r; Aya\u015f &amp; Stanos\u2019ta \u00e7ift\u00e7i, \u015fu anda Stanos\u2019ta l\u00fcks i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor; birka\u00e7 Ermeni gen\u00e7 k\u0131z\u0131n\u0131 evde mahpus tuttu. Hasan Ermenilerin hayvanlar\u0131n\u0131 otlatan \u00e7oban idi. Ermenice konu\u015fabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hasan 70\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar ya\u015f\u0131yor. son g\u00fcnlerinde \u00e7ok hastad\u0131r. \u201cHelall\u0131k\u201d versinler diye o\u011fullar\u0131n\u0131 \u0130stanbul\u2019a Stanoz Ermenilerine yollar. O\u011fullar\u0131 babalar\u0131 i\u00e7in \u201chelall\u0131k\u201d isterler. Stanoz Ermenilerinden isteneni alan o\u011fullar Ankara\u2019ya d\u00f6ner ve babalar\u0131na iletirler. Hasan ertesi g\u00fcn \u201chuzur\u201d i\u00e7inde vefat eder.[11]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f\u00e7en, Ermenilerden kalan mallar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131yla ilgili \u00f6nemli bilgiler verir, Talat Pa\u015f\u2019n\u0131n 1 Kas\u0131m 1915 tarihinde ta\u015fraya yollad\u0131\u011f\u0131 emirle Ermenilerden kalan menkul ve gayrimenkullerin list\u0131sinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n \u00f6zetle \u0130ttihat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda nas\u0131l pay edilece\u011fini bildirir.[12] Ancak Ankara\u2019da emval-l metrukenin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Ermenilerin oturdu\u011fu mahallelerde bulunan konaklar, 1916 Ankara yang\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu mahalleler tamamen ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Ankara da Ermeni Emval-i metrukesinde yang\u0131n alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ba\u011f evleri \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. 1915 Ermeni tehciri sonras\u0131nda Ankara \u00e7evresindeki ba\u011f evleri, emval-i metruke kapsam\u0131nda devletin m\u00fclkiyetine ge\u00e7irildi. Bu d\u00f6nemdeki ba\u011f evlerinin tam say\u0131\u00ads\u0131n\u0131 belirlemek kolay g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. 1916 y\u0131l\u0131nda Ankara\u2019da 5.132 ba\u011f bulundu\u011fu ve bu ba\u011flar\u0131n hemen hemen yar\u0131s\u0131nda oturuma uygun ba\u011f evleri oldu\u011fu biliniyor. Buna g\u00f6re Ankara\u2019da kabaca 2.000 kadar ba\u011f evi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu evler Milli M\u00fccadele D\u00f6nemi\u2019nden ba\u015flayarak, m\u00fccadeleye katlan asker ve b\u00fcrokratlar aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u2026 1924 y\u0131l\u0131 sonunda Ankara\u2019daki Emval-i metruke kapsam\u0131nda 200 kadar ba\u011f evi kald\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2026 Bu rakam\u0131n, 1915-1924 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki 9 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrede el koyulmayan ve \u00e7o\u011fu harap durumda olan ev say\u0131s\u0131n\u0131 belirtti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Sonu\u00e7 olarak Cumhuriyet d\u00f6nemine gelindi\u011finde 2.000 ba\u011f evinden 1.800 tanesine el koyulmu\u015f durumdayd\u0131. Kalan 200 ev ise ha\u00adrap durumda oldu\u011fu i\u00e7in talep edilmeyen evlerdi. Emval-i metruke kapsam\u0131ndaki ba\u011f evlerini ele ge\u00e7irenler, \u00e7o\u011fu Ankara k\u00f6kenli olmayan, Milli M\u00fccadele D\u00f6nemi\u2019nde Ankara\u2019ya d\u0131\u015far\u0131dan gelen mebuslar ve su\u00adbaylard\u0131. Bu ki\u015filer el koyduklar\u0131 evlerin de\u011fer kazanmas\u0131 \u00fczerine evleri satarak Ankara\u2019n\u0131n zenginleri aras\u0131nda yerlerini ald\u0131lar. Kavakl\u0131dere ve \u00c7ankaya \u00e7evresin\u00addeki ba\u011f evlerini sahiplenenler bu evleri genellikle el\u00e7iliklere satt\u0131lar. \u0130\u015f\u00e7en, M. Kemal\u2019in yak\u0131n \u00e7evresindeki bu b\u00fcrokratlar\u0131 ve mebuslar\u0131 listeler. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n iki liderine de Kasapyan\u2019\u0131n m\u00fclkleri d\u00fc\u015fecektir. M. Kemal\u2019e, sonras\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 K\u00f6\u015fk\u00fc olacak olan \u00c7ankaya b\u00f6lgesindeki ba\u011f evi, F. \u00c7akmak Pa\u015fa\u2019ya da Ke\u00e7i\u00f6ren\u2019deki k\u0131\u015fl\u0131k ev\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fmada, bu ba\u011f evlerinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalanlar hakk\u0131nda verilen bilgiler ve bunlara ait g\u00f6rseller de paha bi\u00e7ilmez derecede \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ttihat ve Terakki Partisinin devam\u0131 olan CHP\u2019nin de Emval-i Metrukelerden nasiplenmesine ili\u015fkin de payla\u015f\u0131lan bilgiler de \u00e7al\u0131\u015fmaya ayr\u0131 bir \u00f6zellik katm\u0131\u015ft\u0131r. Bildi\u011fimiz kadar\u0131yla Ankara R\u00fczgarl\u0131 Sokaktaki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015f han\u0131na \u00e7evrilen, CHP\u2019nin resmi gazetesi Ulus Gazetesinin idare merkezi ve CHP m\u00fclkiyetindeki Ulus Matbaas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu alan H\u0131ristiyan Mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uzant\u0131s\u0131 olup Ulus Gazetesinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc Hakimiyet-i Milliye Gazetesi\u2019ne tahsis edilmi\u015ftir. CHP, binay\u0131 ayn\u0131 zamanda Genel Merkez olarak kullanmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1916 Ankara Yang\u0131n\u0131 da \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. O s\u0131rada Ankara\u2019da s\u00fcrg\u00fcnde bulunan Refik Halit\u2019in \u201cEn korkun\u00e7, en b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlara al\u0131\u015fk\u0131n olmas\u0131 laz\u0131m gelen bir \u0130stanbul \u00e7ocu\u011fu s\u0131fat\u0131yla s\u00f6yl\u00fcyorum. Ankara yang\u0131n\u0131n\u0131 g\u00f6rmeyenler Roma \u015fehrinin nas\u0131l yand\u0131\u011f\u0131na, o deh\u015fete, o k\u0131yamete ak\u0131l erdiremezler.[13] S\u00f6zleriyle ba\u015flayarak Ankara\u2019da iki g\u00fcn iki gece s\u00fcren ve Ermeni Mahallesini tamamen k\u00fcle \u00e7eviren yang\u0131n\u0131, sebeplerini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlat\u0131r. Refik Halit devam eder; Neler g\u00f6rmedim\u2026 Sa\u00e7lar\u0131ndan tutu\u015fmu\u015f kad\u0131nlar, yolda do\u011furan gebeler, c\u00fcbbeleri alev alm\u0131\u015f hahamlar ve b\u00fct\u00fcn bu k\u0131yamet yerinde izbe k\u00f6\u015feler bulup sarma\u015fdola\u015f olan \u00e2\u015f\u0131klar\u2026 Ne garibeler vard\u0131. Secdeye kapananlar oldu\u011fu gibi sevgilileri\u00adnin dizlerine t\u0131rmananlar ve boynuna kollar\u0131n\u0131 dolayanlar da mevcuttu. E\u015fya \u00e7apulculu\u011fu kadar kad\u0131n \u00e7apulculu\u011fu da reva\u00e7\u00adta idi. \u0130lle k\u0131pk\u0131z\u0131l sa\u00e7lar\u0131 ate\u015fin akisleri alt\u0131nda alevden daha k\u0131z\u0131l kesilen bir taze Yahudi k\u0131zma rasgeldim ki, gen\u00e7 \u0131rkcla\u015f\u0131, \u00fczerine pars gibi bir k\u00f6\u015feden at\u0131ld\u0131lar ve tutunca -g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde- bir bo\u015f erin lo\u015flu\u011funa att\u0131lar. \u0130\u015fvesinden, cilvesinden, bekleyi\u015finden ve isteklili\u011finden belli ki bu Sara veya Rebeka[14] i\u00e7in i\u00e7in tutu\u015fmu\u015f bir kundak bir k\u00fcrek kor, bir k\u00fcl\u00e7e beyaz ate\u015fti. Gen\u00e7lerin tulumbac\u0131l\u0131klar\u0131na g\u00f6z yumdum; l\u00fczumlu bulmu\u015ftum.[15]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yang\u0131ndan 7 y\u0131l sonra gelen Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n Ankara\u2019n\u0131n peri\u015fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tasvir eden an\u0131lar\u0131n\u0131 ve Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n yang\u0131nla ilgili s\u00f6zlerinin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Eski Ankara ile yenisini k\u0131yaslayan Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n Ermenilerle birlikte Ankara\u2019n\u0131n neler kaybetti\u011fini listeleyen sat\u0131rlar\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E\u015f zamanl\u0131 bir dizi \u015fehir yang\u0131n\u0131n ortak paydas\u0131n\u0131 bulmak ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla, tehcirin ard\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan yang\u0131nlar\u0131 sorgular; Tehcir sonras\u0131 bo\u015falan Ermeni mahallelerinde ya\u011fma ve arkas\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlar birbirini izliyor. Ankara yang\u0131n\u0131 da tehcire paralel seyreden Anadolu\u2019daki yang\u0131nlar zincirinin bir par\u00e7as\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu d\u00f6nemde Ankara haricinde toplam 22 merkezde daha yang\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Taylan Esin ve Zeliha Et\u00f6z bu merkezleri \u201cAmasra Sela\u011f\u0131z\u0131, Kastamonu (eh\u0131ull Mahallesi, Tokat \u00c7ar\u015f\u0131, Diyarbak\u0131r Hububat Pazar\u0131, Edirne Kalei\u00e7i, Band\u0131n\u0131m Kapuda\u011f, Bursa Orhangazi ve Yenik\u00f6y Karyesi, \u0130zmir Ermeni Mahallesi, Saimbeyli, Tire Rum Mahallesi, Band\u0131rma Ermeni Karyesi, Ayval\u0131k, Gelibolu, Erdek, Tirebolu ve Espiye, Sinop Varo\u015f Mahallesi, \u0130stanbul Fatih, Samsun Kalei\u00e7i, Bafra ve Havza\u201d olarak listeliyorlar (Esin ve Et\u00f6z, s.57-90).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00fct\u00fcn bu merkezlerde yanan b\u00f6lgelerin gayrim\u00fcslimlerin oturdu\u011fu mahalleler olmas\u0131n\u0131 tesad\u00fcf olarak a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kundaklama sonucu \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu yang\u0131nlar\u0131n iki temel i\u015flevi yerine getirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlardan biri, etnik ar\u0131nd\u0131rmaya tabi tutulan b\u00f6lgenin tekrar iskan\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek; di\u011feri ise \u00e7o\u011fu ittihat\u00e7\u0131 gruplarca yasad\u0131\u015f\u0131 bir bi\u00e7imde el koyulan e\u015fya ve m\u00fclklerin tam listesinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyerek yap\u0131lan ya\u011fmay\u0131 gizleyebilmek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1916 Ankara yang\u0131n\u0131 bu konuda \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerden birini olu\u015fturuyor. 1915 y\u0131l\u0131n\u00adda tehcir edilen Ermenilere ait mahallelerin 1916 y\u0131l\u0131nda yanmas\u0131, evlerin ve i\u015f\u00adyerlerinin yan\u0131 s\u0131ra okul ve kiliselerin de ortadan kalkmas\u0131na neden oldu. Sonu\u00e7ta ge\u00e7mi\u015fe ait t\u00fcm k\u00fclt\u00fcrel izler bir anda yok edildi. Ankara yang\u0131n\u0131, Ankara\u2019n\u0131n bin\u00adlerce y\u0131ll\u0131k tarihi kimli\u011fini yitirmesine yol a\u00e7t\u0131. Ankara\u2019n\u0131n en geli\u015fmi\u015f 3\/2\u2019sini yok etti\u011fi s\u00f6ylenen yang\u0131n, Osmanl\u0131 Ankaras\u0131n\u0131n \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ge\u00e7mi\u015finin de sonu oldu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f\u00e7en\u2019in Ankara Ermenileri ger\u00e7ekten zengin miydi? Sorusunun cevab\u0131n\u0131 yang\u0131n\u0131n tan\u0131\u011f\u0131 Refik Halit verir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara Ermenilerinin zenginli\u011fine delil olarak orada muvakkat bir \u00e2bide kurulmu\u015ftu: Yang\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lan y\u00fcz kadar piyanonun s\u0131ra s\u0131ra dizildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm; \u00fcstlerine se\u00e7me, pahal\u0131 hal\u0131lar serilmi\u015fti. Birden, kocaman bir yan\u0131k k\u00fct\u00fck geldi, aralar\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc; s\u00f6nd\u00fcrmeye ko\u015facak adan\u0131 yoktu; o k\u00fct\u00fck bir kundak gibi \u00e7eyrek saate kalmad\u0131, piyanolar\u0131 tutu\u015fturdu. Hem nas\u0131l tutu\u015fturmak? G\u00f6z d\u00f6km\u00fc\u015f, benzin serp mi\u015f gibi\u2026 Tellerinden binbir na\u011fme \u00e7\u0131karak o kupkuru, cilal\u0131 sand\u0131klar\u0131n yan\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok acayip olmu\u015ftu. \u0130nsan gibi inleye inleye, telleri ate\u015f gibi k\u0131zararak, bembeyaz di\u015fleri s\u0131caktan etrafa p\u0131\u00adt\u0131r p\u0131t\u0131r serpilerek ne feci ve ne tuhaf yan\u0131yorlard\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve yang\u0131na e\u015flik eden ya\u011fma:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yang\u0131na civar mahallelerdeki evler art\u0131k herkesin girmek hakk\u0131 olan umum\u00ee mahallere d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fc. Kap\u0131lar a\u00e7\u0131kt\u0131; e\u015fyan\u0131n \u00e7o\u011fu yer\u00adli yerinde duruyor ve halk i\u00e7eriye dalarak ahalisi ka\u00e7m\u0131\u015f olan bu meskenleri istedi\u011fi gibi geziyor ve i\u00e7inden istedi\u011fini al\u0131yor\u00addu. Yolda sa\u00e7lar\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k, g\u00f6zleri \u00fcrkm\u00fc\u015f ve g\u00fczellikleri artm\u0131\u015f gen\u00e7 k\u0131zlara rasgeliyordum; ellerinde yang\u0131ndan kurtard\u0131klar\u0131 e\u015fya vard\u0131: Lavanta \u015fi\u015feleri pudra kutular\u0131, kordela ve dantela par\u00e7alan, kadife mahafazalar\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f\u00e7en yang\u0131nlar\u0131 tehcirin tamamlayac\u0131 unsuru olarak g\u00f6r\u00fcr; Nitekim Ankara yang\u0131n\u0131 sonras\u0131 b\u0131rak\u0131n gidenlerin geri d\u00f6nmesini, \u015fehirde kalan 1.500 civar\u0131nda Rum ve 2.000 civar\u0131nda Katolik Ermeni\u2019nin neredeyse tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 \u015fehirden g\u00f6\u00e7 etmek durumunda kald\u0131. Yang\u0131n\u0131n bir Di\u011fer tan\u0131\u011f\u0131 Karasulidi\u2019n\u0131n tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131r. Yang\u0131n ayn\u0131 zamanda servet transferinin arac\u0131 ve ya\u011fman\u0131n gizlenmesine arac\u0131l\u0131k etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015f\u00e7en\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Her ne kadar Ankara Ermenilerine odakl\u0131ysa da bir anlamda Ankara ticaret ve sanayi tarihi olarak da \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fma, H\u0131ristiyan (Ermeni, Rum) ve Yahudilerin komprador olduklar\u0131n\u0131n matematiksel olarak yalanlar. Bu bak\u0131mdan iktisat tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli ve ezberi bozacak niteliktedir. \u0130\u015f\u00e7en, Ermeni, Rum ve Yahudi \u00fcreticilerin yabanc\u0131lar\u0131n bir temsilcisi de\u011fil, ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fcretici ve sat\u0131c\u0131lar olduklar\u0131 \u00e7e\u015fitli ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131 ve seyyahlar\u0131n an\u0131lar\u0131ndan belgelemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu son b\u00f6l\u00fcmde biz de bu vesile ile \u0130\u015f\u00e7en\u2019in verdi\u011fi de\u011ferli bilgilere destek olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Ankara Ermenilerine dair baz\u0131 bilgiler payla\u015fmak isteriz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cANG\u00dcRALI APRAHAM\u2019IN BA\u015eKENT<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">KONSTANT\u0130NOPOL\u0130S \u00dcZER\u0130NE A\u011eIDI<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve sadece T\u00fcrk milletini de\u011fil,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hristiyanlar\u0131 da (oraya) getirdiler,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ekim ay\u0131n\u0131n 28\u2019inde,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara\u2019dan d\u00f6rt Ermeni getirdiler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sat\u0131lm\u0131\u015f Asdvadzadur\u2019la,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130yi pa\u015fa Simeon,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ve baba evlad\u0131 Ayvad\u2019la,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ha\u015fim hac\u0131 baron Kirkor\u2019u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konstantinopolis\u2019in d\u00fc\u015fmesinden sonra T\u00fcrkler, \u015fehirdeki b\u00fcy\u00fck Elen (Rum)(**)say\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, onlar\u0131 etkisizle\u015ftirmek amac\u0131yla kendi hakimiyeti alt\u0131nda bulunan di\u011fer yerlerden \u00e7ok say\u0131da Elen olmayan z\u00fcmreleri getirip yerle\u015ftirdiler. Bu ama\u00e7la Konstantinopolis\u2019e getirilenErmeni g\u00f6\u00e7menler i\u00e7erisinde yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en d\u00f6rt ki\u015fi, Ang\u00fcra\u2019n\u0131n (Ankara) en tan\u0131nan insanlar\u0131ndand\u0131. Ondan birka\u00e7 y\u0131l sonra, 1464 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinden bize ula\u015fan \u015fahitliklerden, Ang\u00fcra\u2019dan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck say\u0131da Ermeni g\u00f6\u00e7men getirildi\u011fini \u00f6\u011freniyoruz. Daha sonra, 1461 y\u0131l\u0131nda da Trabzon\u2019dan, 1479 y\u0131l\u0131nda da Karaman\u2019dan ve sonras\u0131nda daha ba\u015fka yerlerden de yeni kafilelerle Ermenilerin Konstantinopolis\u2019e g\u00f6\u00e7ettirildi\u011fi bilinmektedir.\u201d[16]<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"19\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Yy\u2019\u0131n sonunda yolu Ankara ile kesi\u015fen Peder Sukyas Eprikyan T\u00fcrkiye\u2019nin Ermeni co\u011frafyas\u0131na dair bilgiler payla\u015f\u0131rken Ankara\u2019ya ili\u015fkin de de\u011ferli bilgiler verir; 12 hamam, baz\u0131s\u0131 son derece eski olan 21 han, bir bedesten ve dere \u00fczerinde say\u0131s\u0131z su de\u011firmeni bulunur. Ankara \u00e7evresinin ve vilayetin en \u00fcnl\u00fc \u00fcr\u00fcn\u00fc ke\u00e7i k\u0131l\u0131, yani tiftiktir. Di\u011fer belli ba\u015fl\u0131 mahsuller koyun y\u00fcn\u00fc, beyaz rengi ve lezzetiyle \u00fcnl\u00fc Ankara bal\u0131, bu\u011fday ve di\u011fer hububat, geven zamk\u0131, ha\u015fha\u015f, cehri, \u00fcz\u00fcm, armut, elma ve di\u011fer meyvelerdir. Hayvanlardan uzun t\u00fcyl\u00fc Ankara ke\u00e7isi ve Ankara kedisi tan\u0131n\u0131r. \u0130ngilizler Ankara ke\u00e7isini G\u00fcney Afrika (Cape) iklimine al\u0131\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan bu yana kentin ticareti a\u011f\u0131r bir darbe yemi\u015f ve kentin ba\u015fl\u0131ca gelir kayna\u011f\u0131 olan tiftik ihracat\u0131 \u00e7ok azalm\u0131\u015ft\u0131r. Buna ra\u011fmen Ankaral\u0131lar bu hayvan\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131larda beslemeye devam etmektedir. [ \u2026 ] Tiftik \u00fcretimi gibi Ankara\u2019n\u0131n di\u011fer \u00f6nemli sanayii olan i\u015flemeli \u015fal \u00fcretimi de d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ankara\u2019n\u0131n sucu\u011fu ve past\u0131rmas\u0131 me\u015fhurdur. Keza \u015farab\u0131 ve rak\u0131s\u0131 be\u011fenilir. Ankara g\u00fcn\u00fcm\u00fczde demiryolu ile \u0130stanbul\u2019a ve di\u011fer ticari merkezlere ba\u011flanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sayede belki \u015fehir geli\u015fip kalk\u0131nacak ve derin \u015fark uykusundan zamanla uyanacakt\u0131r.\u201d[17]<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khachadur Dadayan, \u201c1893 y\u0131l\u0131 resmi istatistik verilerine g\u00f6re, 12,5 milyon Frank[18] de\u011ferinde mal ihra\u00e7 edilmi\u015fti. \u015eeker, kahve, pamuklu ve y\u00fcnl\u00fc elbise, Avrupa \u00e7uhas\u0131, fes, demir, \u00e7elik, de\u011fi\u015fik metaller, petrol vs. ithal edilen mallardand\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ermeniler \u00e7ok uzun y\u00fczy\u0131llardan beri, T\u00fcrklerin, Araplar\u0131n, Sel\u00e7uklular\u0131n ak\u0131n ve istil\u00e2lar\u0131ndan \u00e7ok daha \u00f6nceleri, bu eski ve tarihsel \u015fehirde ya\u015famaktayd\u0131lar. Yap\u0131 olarak onlar, uysal, cesur, sabit fikirli, \u00e7al\u0131\u015fkan ve \u00f6zellikle de ticarette pek ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131lar. Sahip olduklar\u0131 bu \u00f6zellikleri sayesinde, \u00f6zellikle de yabanc\u0131 ellerde k\u0131sa zamanda zenginlikler elde ediyorlard\u0131.\u201d[19]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara Ermenileri, ister katolik, ister gregoryen veya protestan mezhebinden cemaatlere ait olsunlar, pek eski zamanlardan beri Avrupa \u00fclkeleriyl ticari ili\u015fkiler i\u00e7inde bulunan zengin t\u00fcccar ve devlet g\u00f6revlileri olmalar\u0131ndan dolay\u0131, ta\u015ftan yap\u0131l\u0131, kiremit daml\u0131 evlerin bulundu\u011fu, sokaklar\u0131 \u00e7ok d\u00fczg\u00fcn ve temiz olan mahallelerde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Ermeni mahallelerinden en me\u015fhurol anlar\u0131, de\u011fi\u015fik Avrupa devletlerinden diplomatlar\u0131n oturduklar\u0131 evlerle, temsil ettikleri \u00fclkelerin konsolosluklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, \u00c7e\u015fme veya Hisar\u00f6n\u00fc\u2019yd\u00fc. \u015eehrin en tan\u0131nan Ermeni s\u00fclaleleri de burada ya\u015famaktayd\u0131 ve tarihten silinip gitmelerini engellemek i\u00e7in de olsa onlardan akl\u0131mda kalanlar\u0131n isimlerini s\u0131ralayay\u0131m: Aslang\u00fclyan, Siyahyan, Holasyan, Fermanyan, \u0130branosyan, Banyan, Haronyan, Bernayan, Topalyan, Melkonyan, Hamalyan, Donelyan, Aslanyan, Ormanyan, G\u00fclbenkyan, Nazl\u0131yan, Mehteryan, Mahdesyan, Avkeryan, Akyan, Simityan, Garvarents, Hagopyan, \u015eevteyan, \u015eaml\u0131yan, Misk\u00e7iyan, Kamburyan, Yenovkyan, \u015ei\u015fmanyan, Nakka\u015fyan, Kayseriliyan, Ferahyan, Karamanyan, Tabibyan, Balabanyan, Kuyumcuyan, Odyan, Acembalyan, Dovlatyan, Dursunyan, Abidyan, Kediciyan, Kebab\u00e7\u0131yan, K\u0131ziryan, \u0130zmirliyan, \u00d6rdekyan, Ocakyan, Cendereciyan, \u0130sgyan, \u015eiryan, Ohanyan, A\u015f\u00e7\u0131yan, Zakaryan, Karaka\u015fyan, Terziyan, Cevahirciyan, Sinabyan, Kahveciyan, \u015eahinyan, Babayan, Elmasyan, Altunyan, Nev\u015fehirliyan, \u015eemsyan, Tertsakyan, Markaryan, Savulyan, G\u00fcr\u00fcnl\u00fcyan, Dayan, Avakyan, Pambuk\u00e7uyan, Seropyan, Yesayan, \u0130sbe\u00e7eryan, Balyan, Momc\u0131yan, Dad\u0131ryan, Stambolyan, Abdalyan, Vartanyan, Asaduryan, Pe\u015fdimalc\u0131yan, Arma\u011fanyan, Der-Sahakyan, Mercimekyan, Varvaryan, Pirimyan, Asdvadzaduryan, Kalfayan, Kha\u00e7aduryan, Kasparyan, T\u00fct\u00fcnc\u00fcyan, \u015eahbazyan, Derderyan, Arakelyan, C\u0131r\u0131kyan, Sarafyan, \u00c7e\u00e7eyan, Manisal\u0131yan, Mara\u015fl\u0131yan, Balc\u0131yan, Hovhannesyan, Giragosyan, Ta\u015f\u00e7\u0131yan, Acemyan, Krikoryan, Parse\u011fyan, vs. vs\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ermeni mahallesinin merkezinde, i\u015flerini birElen\u2019iny\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc, Kocamano\u011flu\u2019nun b\u00fcy\u00fck oteliyle, tiyatrosu bulunmaktayd\u0131. Tiyatronun, genellikle d\u00fc\u011f\u00fcnlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck\u00e7ebir de dans salonuvard\u0131 ki, burada her y\u0131l Ermenilerle Elenler birlikte, ba\u015fka halklardan insanlar\u0131n da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131bir dans \u015f\u00f6leni d\u00fczenlemekteydiler.\u201d[20]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Annuerie Oriental\u2019in 1891 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131nda Ankara Ermenilerinin Ankara vilayetinde \u00f6nemli yerler edindiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00dcnl\u00fc Vali Abidin Para d\u00f6neminde \u015fehir b\u00fcrokrasisinden \u00f6rnek verirsek:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cDuyun-i umumiye \u0130daresi ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Mihran Efendi, Orman Ba\u015f M\u00fchendisi Agop Efendi, Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Artin Efendi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ticari ve sosyal hayatta Ermeniler \u00f6n plandad\u0131rlar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">AvukatlarAbadjian(M.).\u2014Avak\u2019ian(K,). Ghahinian (Gar.).Chamlian (HadjiArtin). \u2014 KevorkEff.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Marnas Effendi\u2019.\u2014Tchetchian (Agop),<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0131rdavat\u00e7\u0131 Adj\u00e8mian (Garabet).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00fcccarlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslangul (PaulJ, Kourchoumlou Han, Aslangul (P. et K.), KourchoumlouHan. Bayoglou( Hovsep), Kourchoumlou Han\u2019. Gambourian (Vitchen), Y\u00e9ni Han. Don\u00e9lian (Melcon), Y\u00e9ni Han, Ehinli (Bodos), Kourchoumlou Han. Guelbenkian (Hadji Oh;). KourchoumlouHan, Kambourian (Kir\u00e7or), Safian Han..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kassapian (Bedros), Safran.Ban, K\u00e9chichian;(Av\u00e9dis), TclioukourHan, K\u00e9n\u00e9likdji (Ki\u00e9vork), Y\u00e9niHan,Tch\u00e9nazian (Kirkor), Y\u00e9ni Han. Topalian(Kir\u00e7or), \u00dct\u00fcc\u00fc (Andonik), KourchoumlouHan;..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yaghmouroglou(Sim\u00e9o.),TchenguelHan;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eczac\u0131<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pirimian (Joseph),<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Terzi Alanian (Baptiste),<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ankara Ermenilerinin k\u0131r\u0131mlara ve bask\u0131lara ra\u011fmen \u00e7eyrek as\u0131r sonra durumlar\u0131n\u0131 daha da ileri g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ankara Ermenileri her sekt\u00f6rde ba\u015fat ve \u00f6nc\u00fc durumundad\u0131rlar. Bu tablonun anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Annuaire Oriental y\u0131ll\u0131klar\u0131ndan 1891 ile 1914 y\u0131llar\u0131n\u0131n Ankara\u2019n\u0131n ticari ve imalat sekt\u00f6rlerindeki Ermenilerin konumlar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1914 Ankara\u2019s\u0131ndaki Ermeniler bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda b\u00fcrokraside \u00e7ok fazla yer bulamamakla birlikte \u015fehrin imalat ve ticaretini domine ettikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcr[21]:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Bankerler; Apakian (Kevork). Aslangulian, Seyahian ve ort.Holassian (A.). Karamanian karde\u015fler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Yap\u0131 i\u015flerinde;Arzouyan (A.), Chukurian (G.), \u0130ndjirian (V.), Kelechian (I.), Kouzouyan(G.), Satidjian (Agop), Satidjian (Kircor ve Artin)., Tahtalian (Nerses).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 birahaneler, bira imalathaneleri; MichadZipdjian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 T\u00fcccar-\u0130hracat\u00e7\u0131lar; Aslangul (H.), Hamalian (Andon).\u2014Holassian (A.), Kambourian (P.). \u2014Kassabian (A. Ve 0.), Potoukian, Kulhandjian ve ort., Sahaguian (S.), Savoulian (H.), Tchinozian (O.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 d\u00f6viz b\u00fcrolar\u0131 ve sarraflar; Adjemian (B.), Bouldoukian (A.).\u2014Chefteyan (S).Fermanian (T.), Miguirditch\u0131anFr\u00e2res.\u2014S\u00e9ropian (S.).Yedicardachian (M.).\u2014Zinguillian (Onn.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Osmanl\u0131 Anadolu Demiryollar\u0131 \u015eirketinde DrYazidjian,<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 COKE?, Kargayan (K.) ve karde\u015fleri, Mekhitarian (S.).\u2014Mizandjioglou (E.),Ourganlian (v.), Torbadjian(V.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Komisyoncular; Mekhitarian (S), Toumayan (Vincent).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 \u015eekerciler; Karacachian (K.), Kargayan (A.).\u2014Kargayan (H.), Pusguldjian (A.}. Tavitian(P.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Kundurac\u0131lar; Aldiian (Kircor).Bedechian (And.),Bodoyan (Onnik).Djebeyan (K.). Essabalian (K.).Mazlimian (Georges).Mihalian (Artin).Panossian (G.).Saghirboghossian (A.).Yavanian (V.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Dericiler; Tekian (O.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Do\u011fu objeleri ve antikac\u0131 ;Tekerlian (A.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 S\u00f6m\u00fcrge mallar\u0131 ve petrol: Toumayan. Torbacdjan (HadjiVitchen), Torbadjian (Hovsep).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Di\u015f hekimleri; Balbalian (M.), Nacachian (Z.), Tekirian (A.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Tekstil; Curkdjibachian (Kircor), Fermanian (0.) ve A. Cambourian, Hamalian Karde\u015fler, \u0130pranossianKarde\u015fler.\u2014Kurkdjibachian (K.), Merdjimekian (K.).\u2014Potoukian (Onnik), Topalian(Alexan) ve Ort.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 aktarlar ila\u00e7 ve kimyasal sat\u0131c\u0131lar\u0131; Anapiossian (V.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Maden sular\u0131 gazl\u0131 i\u00e7ecekler \u2014Medzmoroukian Karde\u015fler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014marketler bakkallar;Eumbekian (K.),Haladjian (G.), Keuluyan ve Tellalian.Sahakian (H), Yacoup\u0131an (A.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 tiftik kuma\u015f ve dokumac\u0131lar; Adjembalian (And.).\u2014Devletian (A.), Odian (G.) ve Ort.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Nakliyeciler ;Adjemian (Bedros), Nichanian (Kerope).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Uncular; Hagopian (Bedros) ve Ort.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Meyveler ve bal; Chahinian (H.), Derderian (B.).\u2014Yacoubian (A.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 saat\u00e7i ve saat ustalar\u0131; Dersahakian (P.).\u2014Fermanian (K.), Haladjian (P.), Kessedjian (A. ve P.), Kessedjian (V.), Miskian (O.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 s\u0131v\u0131 ya\u011f ;Pamboukian (P. Ve C.) karde\u015fler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 matbaac\u0131lar; MoughamianFreres.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Y\u00fcnler, tiftikler (ankara ke\u00e7i y\u00fcn\u00fc), sar\u0131 balmumu ve afyon; Ayanian (B.),Hammalian (HadjiAndonik). Harounian (B.) ve Ort., Holassian (And.), Kassapian (Agop).\u2014Kassapian (Bedros), Kassapian (Ohannes).\u2014Kassapian (Rhocos), Ouzounian ve Margossian.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 kitap\u00e7\u0131lar ve k\u0131rtasiyeciler; AslanianSJ.\u2014Eumbekian (O.), Manouelian |O.), Vartanian Karde\u015fler<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Tar\u0131m makineleri; Kazandjian (B), Mekhitarian (S)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Diki\u015f makinesi; Tazidjian (O.) Singer Temsilcisi<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 \u0130malat\u00e7\u0131lar ;Baghdassarian (A.).\u2014Benlian (0.), Cambourian (P.).-Cambourian(Krikor) ve O\u011f. Cambourian (V.).\u2014Chamlian (G.),Hamalian (HadjiAndonik). \u0130pranossianFreres. Kambourian ve Ferrnanian, Kambourian (K.), Kenerlikdjian (K.).\u2014Keuf\u0131erian (K.), Sefercheyan kar., Siahian (V. G. P.), TahtalianKard, Tchaouchian (R). ZakarianKard..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Hekimler; Harounian (Kirkar),Khakhamian (Armenak). Varvarian (Haygazoun), Yazidjian (O.)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Tuhafiyeciler;Chahinian (Agop).\u2014HagopianKard. Hagopian ve. A. Yeremian.HaronianKard. Kedidjian (O.), Kouyoumdjian (E.).\u2014Mazlimian (A.), Mekhitarian (M.).\u2014MiskdjianKard. Oundjian (A.).\u2014Tomboulian (Setrak). Zakarian (K. et M.) Kard.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Metal ticareti; KarghayanKard.\u2014Mekhitarian (S.).Ourgan\u0130ian (V.), Torbadjian (HadjiVitchen).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 De\u011firmenciler,un fabrika sahipleri\/i\u015fletmecileri; Sefercheyan (V.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 Buharl\u0131 de\u011firmenler; Harounian (Bedros) ve O\u011f..<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Eczac\u0131lar; Avakian (Tateos), Hagopian (Bedros), Kechicbian (Missak), Missirlian (K.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pirimian (B.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Foto\u011fraf\u00e7\u0131lar; Djevahirdjian (Antranik), Moughamian (M.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 H\u0131rdavat, nalburiye veya h\u0131rdavat\u00e7\u0131 d\u00fckk\u00e2n\u0131, Hadjinian (Boghos), Karghayan (Andon), Pamboukian(O. ve H.) kard .<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 ticari dan\u0131\u015fman \u2014Mekhitarian (S.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Terziler; Adj\u00e2mian (S.), Djebedjian (K.).Djenderdjian (K.), Houbouyan (A.).Kambourian (Kricor), Kazian (B.).\u2014Kazian (O.). Madjarian (Georges).\u2014Madjarian (Ghimos). Manavian (A.).\u2014Manissalian (Oh.), SertcheyanFrdres.\u2014Torounian (R.).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014Dericiler -tabak\u00e7\u0131lar\u2014Aslan GulianSeyahian ve O\u011f, Tabak Onnik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014hal\u0131 kilim; Bagdassarian(A.), Guemidjian (Simon), Ohanian (Ohannes).Simitian (M. ve G )kard.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014 yerli kuma\u015f;Afarian (H.).\u2014Altounian (H.) ve o\u011f.ArboyanKard,Gambourian (Djouze).\u0130pranossianKard.\u2014Iskenderian (S.),Karaoghlanian (G.).\u2014Kilidjian (Parsek).Tchokarian (A.) ve H. Eremian, Tomboulian (S.), Topallan (D.) ve S. Kebabdjian, Zaroukian (Missak).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2014\u015earap, aromal\u0131 i\u00e7ki; Oskanian (Stepan).Mr S. Mekhitarian, Commissionnaire<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tablo 1915 Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n en kanl\u0131 tablolar\u0131n\u0131n birinin de bozk\u0131r\u0131n ortas\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc sava\u015f cephesinden uzak bir b\u00f6lgede ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin en \u00f6nemli nedenlerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stanoz \u00f6rne\u011fi \u00e7ok ilgin\u00e7tir ve Kemalist y\u00f6netimin Ermeni n\u00fcfusu sonuna kadar tasfiye etme \u00e7abas\u0131n\u0131n da \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fi. De\u011fil mi ki, orada tehcirden muaf olabilen asker aileleri kalm\u0131\u015ft\u0131 ve bir de hayatta kalan s\u00fcrg\u00fcnlerden m\u00fctareke g\u00fcnlerinde d\u00f6nenler oldu, bu n\u00fcfus tekrar T\u00fcrk y\u00f6neticilerin g\u00f6z\u00fcne diken gibi batar. Yeni komplolar \u00fcretilir. Deli A\u011fa isimli yeni kaymakam Stanoz Ermenilerine \u0130ngilizler taraf\u0131ndan 1919\u2019da sand\u0131klarla silah-cephane geldi\u011fi hikayesiyle bir iftira kampanyas\u0131 \u00f6rg\u00fctleyip 1915\u2019in tutuklama ve i\u015fkencelerini tazeler. Bu \u015fekilde hedeflenen tutuklulardan 36 ki\u015fi g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckleri K\u0131r\u015fehir\u2019de 1921\u2019in mart ay\u0131nda infaz edilir. Daha sonra Yunan ordusu Eski\u015fehir\u2019i zaptetti\u011finde T\u00fcrk y\u00f6netimi Stanozlu Ermenilerin \u00e7o\u011funu yol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na g\u00f6nderir, ard\u0131ndan Yunan ordusu Ankara\u2019ya yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda Nall\u0131han ve Stanoz\u2019da varl\u0131\u011f\u0131 tehlikeli g\u00f6r\u00fclen Ermeniler i\u00e7 b\u00f6lgelere s\u00fcrg\u00fcn edilmeye ba\u015flan\u0131r. 9 A\u011fustos 1921\u2019den itibaren Stanoz Ermenileri Yozgat ve \u00c7orum taraf\u0131na s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. [22]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son s\u00f6z\u00fc yak\u0131n zamanda kaybetti\u011fimiz arkada\u015f\u0131m\u0131z Ak\u0131n Atauz\u2019a b\u0131rak\u0131p Soy\u0131r\u0131m\u0131n 100. Y\u0131l\u0131 vesilesiyle kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da; soyk\u0131r\u0131m olmasayd\u0131 sorusuna verdi\u011fi bir projeksiyon cevapla bitiriyoruz:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bug\u00fcn (4,5 milyon civar\u0131nda oldu\u011fu s\u00f6ylenen) Ankara n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te birini Ermeniler, Rumlar, Yahudiler olu\u015ftursayd\u0131. M\u00fcsl\u00fcmanlar yani T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler yan\u0131s\u0131ra Aleviler ve belki di\u011fer k\u00fclt\u00fcrlerden gelen ve kendi dillerini konu\u015fan ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 kendi mekanlar\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmekte olan di\u011fer insanlar beraber gezseydi Ankara\u2019n\u0131n sokaklar\u0131nda\u2026 Ankara\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde camiler, kiliseler, manast\u0131rlar, sinagoglar ve tekkeler, cem evleri, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcr kurumlar\u0131, tiyatrolar ve operalar, m\u00fczeler, k\u00fct\u00fcphaneler olsayd\u0131\u2026 Bir\u00e7ok farkl\u0131 dilde e\u011fitim yapan okula, K\u00fcrt\u00e7e ve Arap\u00e7a, S\u00fcryanice ve belki \u00c7erkezce vb dillerde e\u011fitim yapan okullar da eklenmi\u015f olsayd\u0131\u2026 Belki hepimiz, eskiden oldu\u011fu gibi, g\u00fcndelik ya\u015famda T\u00fcrk\u00e7e anla\u015fmaya devam edecektik. Ama gazeteci kul\u00fcbelerinde farkl\u0131 alfabelerde bir\u00e7ok gazete, kitap\u00e7\u0131 vitrinlerinde bu dillerin kitaplar\u0131n\u0131 ve daha bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fc g\u00f6rebiliyor olsayd\u0131k\u2026 Kamusal alanda bu k\u00fclt\u00fcrlerin \u015fark\u0131lar\u0131 \u00e7al\u0131yor olsayd\u0131\u2026 Hep dedikleri gibi, \u00e7an sesleri, ezan seslerine kat\u0131lsayd\u0131 ve ba\u015fka sesler de olsayd\u0131\u2026 Yortular, kandiller ve hamursuz bayramlar\u0131 ve daha niceleri birbirine kar\u0131\u015fsayd\u0131. B\u00fct\u00fcn bu k\u00fclt\u00fcrlerden gelen Ankara i\u015f\u00e7ileri de, i\u015fverenleri de, kendi politik \u00f6rg\u00fctlenmelerinde, yoksullukla, ekolojik felaketlerle, Ortado\u011fu\u2019daki \u015fiddet sorunuyla nas\u0131l ba\u015f edilece\u011fini konu\u015fuyor olsayd\u0131, anayasay\u0131 birlikte tart\u0131\u015fsayd\u0131k\u2026 Ankara\u2019n\u0131n nas\u0131l bir iklimi olurdu, acaba?\u2026 Ancak, 100 y\u0131l sonra kentte ve k\u0131rda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, sadece b\u00fcy\u00fck bir bo\u015fluk. K\u0131r\u0131m \u2018ba\u015far\u0131yla\u2019 tamamlanm\u0131\u015f. Bunu nerdeyse, mekansal olarak da g\u00f6r\u00fcyoruz. Kalenin ete\u011findeki zaman\u0131nda Ankara\u2019n\u0131n en yo\u011fun ve en prestijli mahallesi, simsiyah bir yang\u0131n yeri iken, \u015fimdi art\u0131k ye\u015fillendirilmi\u015f ama pek kullan\u0131lmayan bir parka d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Zir vadisindeki yerle\u015fim ise, art\u0131k ge\u00e7mi\u015fini hi\u00e7bir bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmeyecek, burada bir yerle\u015fim oldu\u011funa ve insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011funa dair en k\u00fc\u00e7\u00fck bir ipucu bile vermeyecek bi\u00e7imde bir bo\u015flu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f durumda. Her \u015fey y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve d\u00fcmd\u00fcz edilmi\u015f. Yerine ba\u015fka bir \u015fey yapmak i\u00e7in bile de\u011fil. Sadece orada olan\u0131 yok etmek, o varl\u0131\u011f\u0131 unutmak, var oldu\u011funu bile inkar edebilmek i\u00e7in bo\u015flu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Kar\u015f\u0131 yama\u00e7ta, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak yaz\u0131l\u0131 kaynaklardan bildi\u011fimiz kiliseyi (Surp P\u0131rgi\u00e7 Kilisesi) \u00e7ok ararsan\u0131z, kilisenin bulundu\u011funu tahmin etti\u011finiz yerde, ancak bir s\u00fctun par\u00e7as\u0131 bulabiliyorsunuz.[23]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sait \u00c7etino\u011flu 01.09.2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[1] Yavuz \u0130\u015f\u00e7en, Kiliseleri, manast\u0131rlar\u0131, okullar\u0131 ve ya\u015fam bi\u00e7imleri ile Osmanl\u0131 D\u00f6nemi\u2019nde Ankara Ermenileri, Kendi yay\u0131n\u0131, Temmuz 2026, Ankara<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[2] Ankara Ermeni pop\u00fclasyonunun olu\u015fumunda Celali \u0130syanlar\u0131n\u0131n etkisinden s\u00f6z etmesi \u00f6nemlidir. Tarih kitaplar\u0131nda es ge\u00e7ildi\u011fi gibi ele\u015ftirel \u00e7al\u0131\u015fmalarda da bulunmamaktad\u0131r. Celali \u0130syanlar\u0131na T\u00fcrk\u00e7ede ilk kez dikkat \u00e7eken Hrant Andreadyan\u2019\u0131 burada anmadan ge\u00e7emedik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[3] Zeliha Et\u00f6z, 19. Yy. Ankara\u2019s\u0131nda Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Ya\u015fam, Yay\u0131nlanma\u0131\u015f Doktora tezi, 131-132<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[4] Bir felaketzade Everek Kaymakam\u0131 Salih Zeki\u2019nin kendisini imha projesinden vazge\u00e7meye ikna etmek isteyen Ermeni ileri gelenlerine mealen s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zleri aktararak, onun komplocu iddialar\u0131na kendisinin bile inanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, fakat \u00f6z olarak Ermenileri T\u00fcrk toplumunun geli\u015fmesi \u00f6n\u00fcnde engel olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in imha etmeye kararl\u0131 oldu\u011funu dile getirmi\u015ftir. Bunun i\u00e7in sayd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 \u015fey \u201c1) Uygarl\u0131k ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcz, 2) Servetiniz, 3) \u0130tilaf devletleriyle yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u201d \u015feklindedir. Salih Zeki\u2019nin buradaki y\u00fcksek performans\u0131ndan sonra soyk\u0131r\u0131m\u0131n ikinci evresi i\u00e7in Der Zor\u2019a tayin edildi\u011fini, Der Zor kasab\u0131 olarak nam sald\u0131ktan sonra ise Bak\u00fc\u2019de kurulan TKP\u2019nin merkez komitesinde boy g\u00f6sterdi\u011fini hat\u0131rlatmakta yarar var. Bu ne yaman \u00e7eli\u015fki?..Hovsep Hayreni, Ankara Ermenileri, https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/hovsep-hayreni-ankara-ermenileri\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[5] Hovsep Hayreni, Ankara Ermenileri, https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/hovsep-hayreni-ankara-ermenileri\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[6] Hovsep Hayreni, Ankara Ermenileri, https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/hovsep-hayreni-ankara-ermenileri\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[7] At\u0131f Bey (Mustafa At\u0131f Bay\u0131nd\u0131r) Ankara\u2019dan sonra Kastamonu Ermenilerinin tehcirinde g\u00f6rev alacakt\u0131r. 7 temmuz 1908 tarihinde \u015eemsi Pa\u015fa\u2019y\u0131 \u00f6ld\u00fcrerek II. Me\u015frutiyetin ilan\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131ran At\u0131f Kam\u00e7\u0131l ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Geni\u015f biyografi; Sait \u00c7etino\u011flu, Exterminators, P\u00e9ri Y. 2011, s 46<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[8] Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc Manast\u0131rl\u0131 Bahaeddin Yahudi ve Ermeni tehcirinden sonra Samsun\u2019da Pontos Rumlar\u0131n\u0131n tehcirinde g\u00f6r\u00fcyoruz. Bahaeddin tehcirin m\u00fcstesna b\u00fcrokratlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[9] TBMM alb\u00fcm\u00fcnde Mustafa Durak ile ilgil k\u0131sa biyografide; \u201cMustafa Durak Bey (SAKARYA) Erzurum \u2013 1876, Ahmet \u2013 Peruza \u2013 \u0130stanbul Polis Okulu \u2013 Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u2013 Erzurum Emniyet M\u00fcd\u00fcr Vekili ve M\u00fcd\u00fcr\u00fc, Bitlis Polis M\u00fcd\u00fcr\u00fc, Bitlis Milis Tabur ve Alay Komutan\u0131, Ankara ve Adana Polis M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u2013 I. D\u00f6nem Erzurum Milletvekili \u2013 Emniyet-i Um\u00fbm\u00eeye M\u00fcd\u00fcr\u00fc, Kars Vali Vekili \u2013 M\u00fcd\u00e2faa-i Hukuk Grubu Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi \u2013 Evli. \u00d6l\u00fcm Tarihi: 21.10.1942\u201d yaz\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[10] H\u00fcseyin Memduh \u00d6zoran (1884-1958) Temmuz 1915\u2019den itibaren Aya\u015f Kaymakaml\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revinde bulunan Memduh, May\u0131s 1917\u2019de s\u00fcrg\u00fcnlerin toplanma yeri olan Konya Vil\u00e2yeti Muhacirin M\u00fcd\u00eerli\u011fine; Kas\u0131m 1917\u2019de Develi, Nisan 1918\u2019de B\u00fcnyan kaymakam\u0131 olarak Ermeni b\u00f6lgelerinde g\u00f6revlendirildi. Kemalist d\u00f6nemde 1927 y\u0131l\u0131nda dan\u0131\u015ftaya tayin edilen Memduh, Dan\u0131\u015ftay \u00fcyeli\u011fi, Dan\u0131\u015ftay genel sekreterli\u011fi g\u00f6reviyle Kemalist d\u00f6nemde 1948 y\u0131l\u0131na kadar idari yarg\u0131da \u201cadalet\u201d da\u011f\u0131tt\u0131!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[11] https:\/\/www.saitcetinoglu.com\/ankara-soykirim-1918-19-ermeni-basini-aravod\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[12] DH.\u015eFR 59\/239<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[13] Refik Halit Karay, Ankara, Haz. Ali Birinci, \u0130nk\u0131lap Kitebevi, 2009, s 136<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[14] Refik Halit\u2019in Karay Yahudilerinden oldu\u011funu da ekleyelim<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[15] Refik Halit Karay, Ankara,.. s 140<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[16] Khachadur Dadayan, XV. \u2013 1915\u2019e Osmanli\u2019da Ermenilerin ticari-ekonomik varl\u0131\u011f\u0131, Yerevan 2012, s 9<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[17] Sevan Ni\u015fanyan, T\u00fcrkiyenin Ermeni Co\u011frafyas\u0131, Liberus Kitap, \u2018024, s 91-95<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[18] 1914 \u00f6ncesi eski 1 FF=24.3 OS liras\u0131, 1 OS Liras\u0131 = 7,5 gr alt\u0131n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[19] Khachadur Dadayan, XV. \u2013 1915\u2019e\u2026 s 22<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[20] KhachadurDadayan, XV. \u2013 1915\u2019e\u2026 s 22<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[21] Annuaireoriental 1914 s 1355-1359<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[22] Hovsep Hayreni, Ankara Ermenileri, https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/hovsep-hayreni-ankara-ermenileri\/<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[23] Ak\u0131n Atauz, Soyk\u0131r\u0131m, Ankara ve Ge\u00e7en 100 Y\u0131l\u2026<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tarih-ve-toplumlar wp-block-embed-tarih-ve-toplumlar\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"F2OILJW5Rj\"><a href=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/sait-cetinoglu-ankara-ermenileri\/\">Sait \u00c7etino\u011flu: Ankara Ermenileri<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"\u201cSait \u00c7etino\u011flu: Ankara Ermenileri\u201d \u2014 Tarih ve Toplumlar\" src=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/sait-cetinoglu-ankara-ermenileri\/embed\/#?secret=mwLfroOWjU#?secret=F2OILJW5Rj\" data-secret=\"F2OILJW5Rj\" width=\"500\" height=\"282\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sait \u00c7etino\u011flu Ankara yazar\u0131 ve Ankara uzman\u0131 Yavuz \u0130\u015f\u00e7en yeni ve \u00f6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Ankara Ermenilerini tarih i\u00e7inde mercek alm\u0131\u015ft\u0131r.[1]Biz de hem kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fini, hem de Ankara Ermenileriyle ilgili bildiklerimizden akl\u0131m\u0131zda kalanlar\u0131 payla\u015fmak bab\u0131nda bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131k. Yavuz \u0130\u015f\u00e7en\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7 ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015f, her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn alt b\u00f6l\u00fcmlerinde Ermenilerin tarihini tarih i\u00e7inde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":87137,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32,1,54,70,20],"tags":[],"class_list":["post-87136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ankara","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ankara Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ankara Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sait \u00c7etino\u011flu Ankara yazar\u0131 ve Ankara uzman\u0131 Yavuz \u0130\u015f\u00e7en yeni ve \u00f6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Ankara Ermenilerini tarih i\u00e7inde mercek alm\u0131\u015ft\u0131r.[1]Biz de hem kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fini, hem de Ankara Ermenileriyle ilgili bildiklerimizden akl\u0131m\u0131zda kalanlar\u0131 payla\u015fmak bab\u0131nda bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131k. Yavuz \u0130\u015f\u00e7en\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7 ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015f, her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn alt b\u00f6l\u00fcmlerinde Ermenilerin tarihini tarih i\u00e7inde [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-03T08:35:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Ankara-Ermenileri.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"783\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"headline\":\"Ankara Ermenileri\",\"datePublished\":\"2026-09-03T08:35:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136\"},\"wordCount\":6566,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/09\\\/Ankara-Ermenileri.jpg\",\"articleSection\":[\"Ankara\",\"Haberler\",\"Kitaplar-Ele\u015ftiriler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136\",\"name\":\"Ankara Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/09\\\/Ankara-Ermenileri.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-03T08:35:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/09\\\/Ankara-Ermenileri.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/09\\\/Ankara-Ermenileri.jpg\",\"width\":1200,\"height\":783},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87136#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ankara Ermenileri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ankara Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ankara Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Sait \u00c7etino\u011flu Ankara yazar\u0131 ve Ankara uzman\u0131 Yavuz \u0130\u015f\u00e7en yeni ve \u00f6zg\u00fcn bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza atarak Ankara Ermenilerini tarih i\u00e7inde mercek alm\u0131\u015ft\u0131r.[1]Biz de hem kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fini, hem de Ankara Ermenileriyle ilgili bildiklerimizden akl\u0131m\u0131zda kalanlar\u0131 payla\u015fmak bab\u0131nda bu yaz\u0131y\u0131 kaleme ald\u0131k. Yavuz \u0130\u015f\u00e7en\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7 ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lm\u0131\u015f, her b\u00f6l\u00fcm\u00fcn alt b\u00f6l\u00fcmlerinde Ermenilerin tarihini tarih i\u00e7inde [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2026-09-03T08:35:53+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":783,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Ankara-Ermenileri.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"headline":"Ankara Ermenileri","datePublished":"2026-09-03T08:35:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136"},"wordCount":6566,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Ankara-Ermenileri.jpg","articleSection":["Ankara","Haberler","Kitaplar-Ele\u015ftiriler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136","name":"Ankara Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Ankara-Ermenileri.jpg","datePublished":"2026-09-03T08:35:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Ankara-Ermenileri.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/09\/Ankara-Ermenileri.jpg","width":1200,"height":783},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87136#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ankara Ermenileri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87136"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87138,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87136\/revisions\/87138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/87137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}