{"id":87081,"date":"2026-08-31T02:04:31","date_gmt":"2026-08-31T07:04:31","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081"},"modified":"2026-08-31T02:04:31","modified_gmt":"2026-08-31T07:04:31","slug":"ayvalik-ve-midillide-mubadeleyi-hatirlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081","title":{"rendered":"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hande Tato\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>\u00c7ocuklu\u011fum boyunca yazlar\u0131m\u0131 Ayval\u0131k\u2019ta ge\u00e7irdim. Ak\u015famlar\u0131 g\u00fcn bat\u0131m\u0131n\u0131 izlemek neredeyse bir rit\u00fceldi. \u201cG\u00fcne\u015fi bat\u0131rmaya gidece\u011fiz\u201d diye yeme\u011fimi \u00e7abucak bitirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ve hemen hemen her ak\u015fam sahile inerdik. G\u00fcne\u015f yava\u015f yava\u015f denizin ard\u0131nda kaybolurken ben bir yandan da kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131daki adan\u0131n sil\u00fcetini ve hava karard\u0131k\u00e7a yanmaya ba\u015flayan \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 izlerdim. Midilli[1] hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey bildi\u011fim ama \u00e7\u0131plak g\u00f6zle se\u00e7ilebilecek kadar da yak\u0131nda duran bir yerdi. O zamanlar \u201ckar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131\u201d benim i\u00e7in bundan ibaretti. Bir adan\u0131n uzaktan g\u00f6r\u00fcnen sil\u00fceti, ak\u015famlar\u0131 beliren \u0131\u015f\u0131klar\u0131, denizin \u00f6te taraf\u0131\u2026 Birka\u00e7 saatlik bir feribot yolculu\u011fuyla a\u015f\u0131labilen bu mesafenin yaln\u0131zca co\u011frafi bir s\u0131n\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ayn\u0131 ge\u00e7mi\u015fin iki yakada bamba\u015fka bi\u00e7imlerde hat\u0131rlanabildi\u011fini ve anlat\u0131labildi\u011fini \u00e7ok daha sonra \u00f6\u011frenecektim.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">E\u011fitim hayat\u0131m boyunca okulu \u00e7ok seven bir \u00e7ocuk de\u011fildim ama hik\u00e2yelere hep d\u00fc\u015fk\u00fcnd\u00fcm. Hik\u00e2ye dinlemeyi, okumay\u0131, anlatmay\u0131; \u00f6zellikle de insan hik\u00e2yelerini \u00e7ok sevdim. Belki de y\u0131llar sonra akademik olarak toplumsal haf\u0131zayla ilgilenmeye ba\u015flamam\u0131n ard\u0131nda biraz da bu merak vard\u0131. \u0130nsanlar\u0131n ge\u00e7mi\u015ften neyi hat\u0131rlad\u0131klar\u0131, neyi unuttuklar\u0131, ge\u00e7mi\u015fi nas\u0131l anlatt\u0131klar\u0131, bu anlat\u0131lar\u0131n zamanla nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde nas\u0131l izler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 benim i\u00e7in hep ilgi \u00e7ekiciydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yak\u0131n zamanda, bir turist olarak Midilli\u2019ye gitti\u011fimde de dikkatimi en \u00e7ok \u00e7eken \u015fey yine hik\u00e2yeler oldu. Ayval\u0131k ile Midilli, Ege\u2019nin birbirine \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede benzeyen iki k\u0131y\u0131s\u0131; fakat sokaklar\u0131n, meydanlar\u0131n, yap\u0131lar\u0131n ve an\u0131tlar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yeler birbirinden \u00e7ok farkl\u0131. Bir k\u0131y\u0131da neredeyse g\u00f6r\u00fcnmez olan bir hik\u00e2ye, kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131da bir heykelin, bir sokak ad\u0131n\u0131n ya da bir mahallenin isminde kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kabiliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc mek\u00e2n yaln\u0131zca sokaklardan, meydanlardan veya yap\u0131lardan ibaret de\u011fil; ayn\u0131 zamanda ge\u00e7mi\u015fin nas\u0131l hat\u0131rlanaca\u011f\u0131n\u0131n \u2014ve bazen nas\u0131l unutulaca\u011f\u0131n\u0131n\u2014 en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u00e7er\u00e7evelerinden biri.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Midilli\u2019de bunu ilk olarak limana do\u011fru yakla\u015f\u0131rken hissettim diyebilirim. \u0130lk dikkatimi \u00e7eken \u015feylerden biri, \u015fehrin kalesinin alt k\u0131sm\u0131nda ve Tsamakia Plaj\u0131\u2019n\u0131n hemen yan\u0131nda yer alan \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli (Agalma Tis Eleftherias) oldu. Elinde me\u015fale tutan ve adeta limana gelen gemileri kar\u015f\u0131lar gibi konumlanm\u0131\u015f bu kad\u0131n fig\u00fcr\u00fc, ilk bak\u0131\u015fta New York\u2019taki \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli\u2019ni hat\u0131rlat\u0131yordu; nitekim tasar\u0131m\u0131nda da ondan esinlenilmi\u015f. 1930 y\u0131l\u0131nda a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan heykelin kaidesinde, an\u0131t\u0131n 1912\u20131922 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u201cvatan i\u00e7in \u00f6lenlere\u201d ithaf edildi\u011fi belirtiliyor.[2] B\u00f6ylece daha adaya ayak basmadan yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe dair belirli bir ulusal anlat\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f oluyorsunuz. Fakat heykelin bulundu\u011fu yer, zaman i\u00e7inde farkl\u0131 hik\u00e2yelerin \u00fcst \u00fcste bindi\u011fi bir mek\u00e2n olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da dikkat \u00e7ekici. Yakla\u015f\u0131k bir y\u00fczy\u0131l sonra, 2015\u2019te Ege \u00fczerinden Avrupa\u2019ya y\u00f6nelen m\u00fclteci hareketlili\u011fi s\u0131ras\u0131nda, ayn\u0131 k\u0131y\u0131lar bu kez Suriye, Afganistan ve ba\u015fka co\u011frafyalardan gelen insanlar\u0131n ge\u00e7i\u015fine sahne oldu. Hatta Tsamakia Plaj\u0131, bir s\u00fcre m\u00fcltecilerin ge\u00e7ici olarak bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve dayan\u0131\u015fma a\u011flar\u0131n\u0131n kuruldu\u011fu alanlardan biriydi.[3]<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Statue of Liberty in Mytilini Photo from Tsamakia in Lesvos | Greece.com<br>Midilli \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli (Agalma Tis Eleftherias). Foto\u011fraf: Wikimedia Commons<br>Kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kan dikkat \u00e7ekici an\u0131tlardan bir di\u011feri ise, Epano Skala ad\u0131 verilen eski liman b\u00f6lgesindeki K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana (Mikrasiatisa Mana) heykeli.[4] Kuca\u011f\u0131nda bebe\u011fi ve eteklerine tutunan iki \u00e7ocu\u011fuyla s\u0131rt\u0131 denize, y\u00fcz\u00fc \u015fehre do\u011fru d\u00f6n\u00fck; ancak ba\u015f\u0131n\u0131 hafif\u00e7e yana \u00e7evirerek kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131ya, Yunancada K\u00fc\u00e7\u00fck Asya denilen Anadolu\u2019ya do\u011fru bakan bu bronz fig\u00fcr, evlerinden ayr\u0131lmak zorunda kalarak adaya g\u00f6\u00e7 edenlerin ac\u0131 hat\u0131ras\u0131n\u0131 \u015fehrin en g\u00f6r\u00fcn\u00fcr noktalar\u0131ndan birine yerle\u015ftiriyor. Yunanistan\u2019da 1922 ve sonras\u0131nda Anadolu\u2019daki Rum Ortodoks n\u00fcfusun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yenilgi, yerinden edilme ve g\u00f6\u00e7, kamusal haf\u0131zada ve literat\u00fcrde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u2018K\u00fc\u00e7\u00fck Asya Felaketi\u2019 (Mikrasiatiki Katastrofi) olarak an\u0131l\u0131yor; bu adland\u0131rman\u0131n kendisi bile ayn\u0131 tarihsel d\u00f6nemin Ege\u2019nin iki yakas\u0131nda ne kadar farkl\u0131 anlamland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana heykelinin, Anadolu\u2019dan gelenlerin yerle\u015fti\u011fi m\u00fclteci mahallelerinden biri olan Epano Skala\u2019da konumlanmas\u0131 da ona g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tarihsel ve sembolik derinlik kazand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuca\u011f\u0131nda bir bebek ve yan\u0131nda iki \u00e7ocukla tasvir edilen K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana An\u0131t\u0131<br>K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana (Mikrasiatisa Mana) An\u0131t\u0131, Epano Skala, Midilli. Foto\u011fraf: Statues of Mytilene.<br>\u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli ile K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana\u2019n\u0131n birlikte an\u0131lmas\u0131, \u00e7ok katmanl\u0131 bir anlat\u0131 \u00f6rg\u00fcs\u00fcne i\u015faret ediyor. Nitekim, Midilli\u2019nin \u00dc\u00e7 Kad\u0131n\u0131 [The Three Women of Mytilini]adl\u0131 \u0130ngilizce dijital kent rehberi[5] de bu iki fig\u00fcr\u00fc, adan\u0131n bir ba\u015fka simgesel ve son derece pop\u00fcler kad\u0131n fig\u00fcr\u00fc olan Sappho[6] ile birlikte ele al\u0131yor. B\u00f6ylece \u00fc\u00e7 kad\u0131n fig\u00fcr\u00fc \u00fczerinden kamusal haf\u0131zada farkl\u0131 tarihsel katmanlar yan yana geliyor: Sappho adan\u0131n antik k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fini, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve sava\u015f haf\u0131zas\u0131n\u0131, K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana ise 1922\u2019de ya\u015fanan kay\u0131plar\u0131, zorunlu g\u00f6\u00e7\u00fc ve yerinden edilmeyi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Midilli Sappho Meydan\u0131&#8217;nda elinde lir ta\u015f\u0131yan Sappho Heykeli<br>Sappho Heykeli, Sappho Meydan\u0131, Midilli. Foto\u011fraf: Statues of Mytilene.<br>K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019ya ili\u015fkin haf\u0131za yaln\u0131zca an\u0131tlarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Aytek Soner Alpan\u2019\u0131n \u201cBir Tarihyaz\u0131m\u0131 Tart\u0131\u015fmas\u0131 Olarak M\u00fcbadil, M\u00fcbadele ve Bellek\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konu\u015fmas\u0131nda dikkat \u00e7ekti\u011fi gibi, eski liman\u0131n yak\u0131n\u0131nda birbiriyle kesi\u015fen iki sokaktan biri \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck Asya Soka\u011f\u0131\u201d, di\u011feri \u201cG\u00f6zya\u015flar\u0131 Soka\u011f\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.[7] Bu iki ismin yan yana geli\u015fi bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir hik\u00e2ye anlat\u0131yor: geride b\u0131rak\u0131lan topraklar\u0131 ve o topraklardan kopu\u015fun ac\u0131s\u0131n\u0131. Anadolu\u2019dan gelenlerin ge\u00e7mi\u015fi b\u00f6ylece yaln\u0131zca ailelerin anlatt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yelerde de\u011fil, kamusal mek\u00e2nda da ya\u015famaya devam ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adan\u0131n ba\u015fka yerlerine gidildi\u011finde ise bu haf\u0131za manzaras\u0131n\u0131n ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden daha karma\u015f\u0131k oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Plomari\u2019de deniz kenar\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck bir parkta, \u00f6nce ne oldu\u011funu anlayamad\u0131\u011f\u0131m birka\u00e7 ta\u015f s\u00fctun dikkatimi \u00e7ekmi\u015fti. Yakla\u015f\u0131p \u00fczerlerindeki isimleri ve yaz\u0131lar\u0131 okumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, ayn\u0131 parkta farkl\u0131 d\u00f6nemlere ve farkl\u0131 hat\u0131rlama bi\u00e7imlerine ait an\u0131tlar\u0131n yan yana durdu\u011funu fark ettim. Ortadaki kartal fig\u00fcrl\u00fc sava\u015f an\u0131t\u0131nda, 1912-1922 aras\u0131ndaki sava\u015flarda hayat\u0131n\u0131 kaybeden Plomarililerin adlar\u0131 s\u0131ralan\u0131yordu; K\u00fc\u00e7\u00fck Asya ve Trakya, asker\u00ee m\u00fccadele ve fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n co\u011frafyalar\u0131 olarak an\u0131l\u0131yordu. An\u0131t\u0131n daha a\u015fa\u011f\u0131daki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise 1940-1950 aras\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin isimleri yer al\u0131yordu. Hemen yan\u0131ndaki, 2018\u2019de dikilen Lesvian Phalanx an\u0131t\u0131 ise 1912\u2019de Amerika\u2019dan gelerek adan\u0131n Yunanistan\u2019a kat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sava\u015fan 210 g\u00f6n\u00fcll\u00fcy\u00fc, adlar\u0131 ve geldikleri yerlerle birlikte kayda ge\u00e7iriyordu. Burada ayn\u0131 tarihsel d\u00f6nemin ba\u015fka bir anlat\u0131s\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yordum. K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana\u2019n\u0131n temsil etti\u011fi kay\u0131p, g\u00f6\u00e7 ve yerinden edilme haf\u0131zas\u0131n\u0131n yerini bu kez asker\u00ee m\u00fccadele, fedak\u00e2rl\u0131k ve kahramanl\u0131k al\u0131yordu. G\u00fczel plajlar\u0131 ve uzo \u00fcretimiyle bilinen bir tatil kasabas\u0131n\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131n ortas\u0131nda, kafelerin ve denizin hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131nda, y\u00fcz y\u0131l kadar \u00f6nce sava\u015fan, yaralanan ve \u00f6len insanlar\u0131n adlar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu ta\u015f s\u00fctunlar duruyordu. Ayn\u0131 ada i\u00e7inde bile ge\u00e7mi\u015f tek bir dille anlat\u0131lm\u0131yordu. Kay\u0131p, g\u00f6\u00e7, kurtulu\u015f ve asker\u00ee kahramanl\u0131k birbirini tamamen d\u0131\u015flamadan, kimi zaman yan yana, kimi zaman da kamusal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck i\u00e7in birbirleriyle rekabet ederek varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plomari\u2019de sava\u015flarda hayat\u0131n\u0131 kaybedenler an\u0131s\u0131na dikilen an\u0131t. Foto\u011fraf: Hande Tato\u011flu, 2026. Plomari\u2019deki sava\u015f an\u0131t\u0131nda yer alan isim levhalar\u0131ndan biri. Foto\u011fraf: Hande Tato\u011flu, 2026.<br>Belki de beni as\u0131l \u015fa\u015f\u0131rtan, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok, bu kadar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131yd\u0131. Tam da bu g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck, akl\u0131ma biraz \u00f6tedeki Ayval\u0131k\u2019\u0131 getiriyordu. Ayval\u0131k da m\u00fcbadeleyle k\u00f6kten de\u011fi\u015fmi\u015f bir kentti. Bug\u00fcn sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz evlerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc 1922 \u00f6ncesinde burada ya\u015fayan Rum Ortodokslar\u0131n evleriydi; kiliselerin bir k\u0131sm\u0131 camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, onlar\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 kente ba\u015fta Midilli ve Girit olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli yerlerden gelen M\u00fcsl\u00fcman m\u00fcbadiller yerle\u015fmi\u015fti. M\u00fcbadele Ayval\u0131k\u2019\u0131n n\u00fcfusunu, g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131, dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc en az kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131daki kadar derinden bi\u00e7imlendirmi\u015fti. Fakat Ayval\u0131k sokaklar\u0131nda m\u00fcbadelenin izleri ayn\u0131 bi\u00e7imde kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131km\u0131yor. Midilli\u2019de K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019dan kopu\u015fun ve m\u00fclteci deneyiminin izleri heykellerde, sokak adlar\u0131nda ve kentin g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken; Ayval\u0131k\u2019ta ayn\u0131 tarihsel d\u00f6neme ili\u015fkin kamusal anlat\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131k merkezi daha \u00e7ok i\u015fgalden kurtulu\u015f, asker\u00ee m\u00fccadele ve ulusal egemenli\u011fin kazan\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin; 15 Eyl\u00fcl Caddesi \u015fehrin kurtulu\u015f tarihini, Ali \u00c7etinkaya\u2019n\u0131n ad\u0131 i\u015fgale kar\u015f\u0131 direni\u015fi, \u0130lk Kur\u015fun Tepesi ise Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk kur\u015fununun burada at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131s\u0131n\u0131 bug\u00fcn\u00fcn kent haritas\u0131nda ya\u015fat\u0131yor. Midilli\u2019de Anadolu\u2019dan gelenler hik\u00e2yenin \u00f6znesi olarak kamusal alanda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr haldeyken, Ayval\u0131k\u2019a gelen m\u00fcbadillerin deneyimi ise kentin kamusal anlat\u0131s\u0131nda \u00e7ok daha geri planda kal\u0131yor. Elbette bu, Ayval\u0131k\u2019ta m\u00fcbadele haf\u0131zas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor; aile hik\u00e2yelerinde, yemeklerde, dilde ve g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n ba\u015fka katmanlar\u0131nda ya\u015famaya devam eden bu ge\u00e7mi\u015f, kamusal alan, an\u0131tlar veya yer adlar\u0131nda ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ki k\u0131y\u0131 aras\u0131nda gidip gelirken kafama tak\u0131lan sorular bunlard\u0131: Ayn\u0131 tarihsel k\u0131r\u0131lman\u0131n birbirine bu kadar yak\u0131n iki kentte b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izler neden bu kadar farkl\u0131yd\u0131? M\u00fcbadele neden bir k\u0131y\u0131da daha \u00e7ok kaybedilen yurdun, g\u00f6\u00e7\u00fcn ve yerinden edilmenin; di\u011ferinde ise kurtulu\u015fun, egemenli\u011fin ve yeni bir ba\u015flang\u0131c\u0131n i\u00e7inden hat\u0131rlan\u0131yordu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131zca bug\u00fcn\u00fcn kamusal alan\u0131na bakarak a\u00e7\u0131klamak elbette m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. M\u00fcbadele sonras\u0131nda iki \u00fclkede m\u00fcbadil kimli\u011finin nas\u0131l \u015fekillendi\u011fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, birbirinden olduk\u00e7a farkl\u0131 iki s\u00fcre\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz.[8] Yunanistan\u2019da 1920\u2019lerden itibaren Anadolu\u2019dan gelenlerin kurdu\u011fu m\u00fclteci dernekleri, yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 gazete ve dergilerden edebiyat ve sanata uzanan geni\u015f bir alanda m\u00fclteci deneyiminin aktar\u0131lmas\u0131na arac\u0131l\u0131k etti ve zamanla g\u00fc\u00e7l\u00fc bir m\u00fcbadil haf\u0131zas\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulundu. Bu haf\u0131za an\u0131tlar, y\u0131ld\u00f6n\u00fcmleri, sokak ve meydan adlar\u0131 gibi pratiklerle kamusal alana da ta\u015f\u0131nd\u0131; kaybedilen \u201canayurdun\u201d, yerinden edilmenin ve Anadolu\u2019daki ge\u00e7mi\u015fin hat\u0131rlanmas\u0131 Yunan ulusal anlat\u0131s\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line geldi. T\u00fcrkiye\u2019de ise m\u00fcbadele, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n, zaferin ve yeni devletin kurulu\u015fu etraf\u0131nda \u015fekillenen h\u00e2kim anlat\u0131n\u0131n gerisinde kald\u0131. M\u00fcsl\u00fcman m\u00fcbadillerin geldikleri yerlere ili\u015fkin haf\u0131zalar\u0131 kamusal alanda ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazanamad\u0131. Geride b\u0131rak\u0131lan yurtlar\u0131 ve farkl\u0131 k\u00f6kenleri \u00f6ne \u00e7\u0131karan anlat\u0131lar, Cumhuriyet\u2019in ortak ve homojen bir ulusal kimlik kurma aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde kendilerine kolayca yer bulamad\u0131. \u0130lk ku\u015fa\u011f\u0131n ge\u00e7mi\u015fe dair suskunlu\u011fu yaln\u0131zca ideolojik olarak dayat\u0131lm\u0131\u015f bir sessizlik de\u011fildi; bu, yeni geldikleri topluma dahil olman\u0131n ve kabul g\u00f6rmenin bir yolu, bir uyum stratejisi olarak da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla iki k\u0131y\u0131da bug\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z haf\u0131za manzaralar\u0131, yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fte ne ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fil, o ge\u00e7mi\u015fin sonraki ku\u015faklar boyunca hangi ko\u015fullarda anlat\u0131labildi\u011finin ve \u00f6rg\u00fctlenebildi\u011finin de sonucu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yunanistan\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye gelen m\u00fcbadillerin geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yerlerdeki ya\u015famlar\u0131, k\u00fclt\u00fcrleri ve yerinden edilme deneyimleri uzun y\u0131llar boyunca kurumsal ve akademik ilginin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u0131\u015f\u0131nda kalsa da \u00f6zellikle 1990\u2019lardan itibaren bu ge\u00e7mi\u015fe y\u00f6nelik ilginin giderek artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ayval\u0131k\u2019ta bu haf\u0131zan\u0131n izini s\u00fcren en \u00f6nemli ve \u00f6nc\u00fc isimlerden biri Ahmet Yorulmaz\u2019d\u0131r. Girit m\u00fcbadili bir ailenin \u00e7ocu\u011fu olan Yorulmaz, romanlar\u0131nda Girit\u2019ten Ayval\u0131k\u2019a uzanan m\u00fcbadil deneyimini; geride b\u0131rak\u0131lan hayatlar\u0131, g\u00f6\u00e7\u00fc ve yeni bir yere tutunman\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fcklerini anlatarak uzun s\u00fcre kamusal anlat\u0131n\u0131n gerisinde kalan bir ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmaya katk\u0131da bulundu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonraki ku\u015faklar\u0131n aile ge\u00e7mi\u015flerine ve m\u00fcbadele deneyimine y\u00f6nelen ilgisi zamanla \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir nitelik de kazand\u0131. Bunun \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biri, m\u00fcbadelenin y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131 olan 2023\u2019te T\u00fcrkiye\u2019deki 100 m\u00fcbadil kurulu\u015funun ortak bir a\u00e7\u0131klama etraf\u0131nda bir araya gelmesiydi.[9] M\u00fcbadele S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin imzaland\u0131\u011f\u0131 30 Ocak\u2019ta, sava\u015flarda ve g\u00f6\u00e7 yollar\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin an\u0131s\u0131na baz\u0131 m\u00fcbadil yerle\u015fimlerinde denize karanfiller b\u0131rak\u0131lmas\u0131 da bu haf\u0131zan\u0131n kendi anma rit\u00fcellerini ve haf\u0131za mek\u00e2nlar\u0131n\u0131 yaratmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.[10] Bu nedenle, T\u00fcrkiye\u2019de m\u00fcbadil haf\u0131zas\u0131n\u0131n bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle sessiz oldu\u011funu s\u00f6ylemektense, kamusal g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Yunanistan\u2019dakinden daha ge\u00e7 ve farkl\u0131 kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek daha do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yine de iki k\u0131y\u0131y\u0131 birbirine kar\u015f\u0131t iki haf\u0131za co\u011frafyas\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur. Midilli\u2019deki K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana, K\u00fc\u00e7\u00fck Asya ve G\u00f6zya\u015flar\u0131 sokaklar\u0131 ya da Plomari\u2019deki an\u0131tlar ile Ayval\u0131k\u2019\u0131n 15 Eyl\u00fcl Caddesi, Ali \u00c7etinkaya ve \u0130lk Kur\u015fun Tepesi ayn\u0131 ge\u00e7mi\u015fin birbirine kar\u015f\u0131t iki de\u011fi\u015fmez anlat\u0131s\u0131n\u0131 temsil etmiyor. Daha \u00e7ok, ge\u00e7mi\u015fin farkl\u0131 d\u00f6nemlerde ve farkl\u0131 ihtiya\u00e7lar do\u011frultusunda nas\u0131l se\u00e7ildi\u011fini, anlamland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kamusal alanda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u00dcstelik Plomari \u00f6rne\u011finin hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 gibi, bu farkl\u0131l\u0131k iki \u00fclkeyi kolayca \u201ckay\u0131p\u201d ve \u201czafer\u201d diye iki ayr\u0131 haf\u0131za bi\u00e7imine ay\u0131rmam\u0131za da izin vermiyor. Ayn\u0131 toplum i\u00e7inde dahi kay\u0131p, g\u00f6\u00e7, kahramanl\u0131k, kurtulu\u015f ve nostalji yan yana var olabiliyor; zaman i\u00e7inde baz\u0131 anlat\u0131lar geri \u00e7ekilirken ba\u015fkalar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kabiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Belki de bu y\u00fczden benim i\u00e7in as\u0131l mesele, iki k\u0131y\u0131dan hangisinin ge\u00e7mi\u015fi daha \u201cdo\u011fru\u201d hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil; hangi hik\u00e2yelerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu\u011fu, hangilerinin daha sessiz bi\u00e7imlerde ya\u015famay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve bunlar\u0131n zaman i\u00e7inde nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi oldu. \u00c7ocukken Ayval\u0131k sahilinden bakt\u0131\u011f\u0131mda kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131da yaln\u0131zca bir adan\u0131n sil\u00fcetini ve ak\u015famlar\u0131 yanmaya ba\u015flayan \u0131\u015f\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcyordum. \u015eimdi ayn\u0131 k\u0131y\u0131ya bakt\u0131\u011f\u0131mda ise aradaki denizin yaln\u0131zca iki co\u011frafyay\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 ge\u00e7mi\u015fle kurulmu\u015f farkl\u0131 ili\u015fkileri de birbirinden ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Belki de m\u00fcbadelenin hik\u00e2yesini b\u00fct\u00fcn katmanlar\u0131yla anlayabilmenin yolu, bir k\u0131y\u0131dan di\u011ferine bakmak ve ge\u00e7mi\u015fi, tek bir ulusal anlat\u0131n\u0131n i\u00e7inden de\u011fil; farkl\u0131 m\u00fcbadele deneyimlerini, geride b\u0131rak\u0131lan yerleri, yeni kurulan hayatlar\u0131, kay\u0131plar\u0131 ve sessizlikleri yan yana getirerek okumakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Dipnotlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">[1] Lesvos, Yunanistan\u2019\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck adas\u0131; Mytilene ise adan\u0131n merkezidir. T\u00fcrk\u00e7ede hem ada hem de merkez i\u00e7in \u201cMidilli\u201d ad\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bu yaz\u0131da da ayn\u0131 kullan\u0131m tercih edilmi\u015ftir.<br>[2] \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli, sava\u015flarda hayat\u0131n\u0131 kaybedenlere ithaf edilmi\u015f olmakla birlikte, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sembolize etmesi nedeniyle zaman i\u00e7inde Yunan ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k haf\u0131zas\u0131yla da ili\u015fkilendirilmi\u015ftir. Mitilini e-Guide, heykelin I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 kurbanlar\u0131na adand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Yunan Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n ulusal bayram olarak kutland\u0131\u011f\u0131 25 Mart\u2019ta, ulusal kahramanlar\u0131n an\u0131s\u0131na heykelin \u00f6n\u00fcne \u00e7elenk b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Bu anma prati\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcrmektedir. Bkz. Mitilini e-Guide, \u201cStatue of Liberty,\u201d eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026; \u201c\u03a4\u03bf \u03c0\u03c1\u03cc\u03b3\u03c1\u03b1\u03bc\u03bc\u03b1 \u03b5\u03bf\u03c1\u03c4\u03b1\u03c3\u03bc\u03bf\u03cd \u03c4\u03b7\u03c2 25\u03b7\u03c2 \u039c\u03b1\u03c1\u03c4\u03af\u03bf\u03c5 \u03c3\u03c4\u03b7 \u039c\u03c5\u03c4\u03b9\u03bb\u03ae\u03bd\u03b7\u201d [Midilli\u2019de 25 Mart Kutlama Program\u0131], LesvosPen, 24 Mart 2026, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<br>[3] Bkz. The Three Women of Mytilini, \u201cThe Statue of Liberty,\u201d eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<br>[4] Yunanistan\u2019\u0131n ilk K\u00fc\u00e7\u00fck Asya haf\u0131zas\u0131 an\u0131tlar\u0131ndan biri olarak bilinen K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Ana (Mikrasiatisa Mana) heykeli, Epano Skala m\u00fclteci mahallesi sakinlerinin derne\u011finin giri\u015fimiyle yap\u0131lm\u0131\u015f ve 14 Ekim 1984\u2019te a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Heykel, Katerina Halepa-Katsatou\u2019nun eseridir. Daha fazla bilgi i\u00e7in bkz. Stratis Balaskas, \u201c\u039c\u03b9\u03b1 \u039c\u03b9\u03ba\u03c1\u03b1\u03c3\u03b9\u03ac\u03c4\u03b9\u03c3\u03c3\u03b1 \u039c\u03ac\u03bd\u03b1 \u03c3\u03c4\u03b7\u03bd \u0395\u03c0\u03ac\u03bd\u03c9 \u03a3\u03ba\u03ac\u03bb\u03b1\u201d [Epano Skala\u2019da K\u00fc\u00e7\u00fck Asyal\u0131 Bir Ana], Sto Nisi, 9 May\u0131s 2021; ayr\u0131ca bkz. \u201cJust across the Aegean: The Case of Lesvos,\u201d A Century of Asia Minor Refugees in Greece: Flight, Fight, and Fraternity, Oxford University Press, 2026.<br>[5] Bkz. The Three Women of Mytilini: A Walk Through Historic Social Change &amp; Political Disruption, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<br>[6] Antik Yunan\u2019\u0131n en \u00f6nemli lirik \u015fairlerinden Sappho\u2019nun M\u00d6 7. y\u00fczy\u0131lda Lesvos\u2019ta, muhtemelen Eressos\u2019ta do\u011fdu\u011fu ve ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Mytilene\u2019de ge\u00e7irdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Adan\u0131n bug\u00fcn de en g\u00fc\u00e7l\u00fc simgesel fig\u00fcrlerinden biri olan Sappho\u2019nun burada s\u00f6z konusu edilen heykeli, Midilli merkezindeki Sappho Meydan\u0131\u2019nda bulunan ve heykelt\u0131ra\u015f Athanasios Limneos taraf\u0131ndan 1960\u2019lar\u0131n ortalar\u0131nda yap\u0131lan eserdir. Bkz. The Three Women of Mytilini, \u201cSappho Square,\u201d eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026; ayr\u0131ca bkz. Christy Petropoulou, \u201cSappho Square: Geo-trauma or a Place of Resistance and Creation of Commons? Contested Habitus in the Heart of Mytilene. No1,\u201d Lesvos Migration Atlas, 29 Ocak 2016, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<br>[7] Aytek Soner Alpan, \u201cBir Tarihyaz\u0131m\u0131 Tart\u0131\u015fmas\u0131 Olarak M\u00fcbadil, M\u00fcbadele ve Bellek,\u201d D\u00fc\u015f\u00fcnce Tarihi ve Tarihyaz\u0131m\u0131 Konu\u015fmalar\u0131, YouTube, 19 Haziran 2026, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<br>[8] Bu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmada \u00f6zellikle \u015fu \u00e7al\u0131\u015fmalardan yararlan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: Damla Demir\u00f6z\u00fc, \u201c\u00d6ns\u00f6z,\u201d Herk\u00fcl Millas, G\u00f6\u00e7: Rumlar\u0131n Anadolu\u2019dan Mecburi Ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 (1919\u20131923), 2001; Bruce Clark, \u0130ki Kere Yabanc\u0131: Kitlesel \u0130nsan \u0130hrac\u0131 Modern T\u00fcrkiye ve Yunanistan\u2019\u0131 Nas\u0131l Bi\u00e7imlendirdi?, \u00e7ev. M\u00fcfide Pekin (\u0130stanbul: \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2008); Bilge Y\u0131ld\u0131r\u0131m G\u00f6n\u00fcl ve E. Tutku Varda\u011fl\u0131 (ed.), 1923\u20132023: 100. Y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk-Yunan Zorunlu N\u00fcfus M\u00fcbadelesi: Bellek, Kimlik, Yeniden \u0130n\u015fa \u2013 Bildiriler Kitab\u0131 (\u0130stanbul: Lozan M\u00fcbadilleri Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2024).<br>[9] \u201cM\u00fcbadelenin 100. Y\u0131l\u0131nda 100 M\u00fcbadil Kurulu\u015funun Ortak A\u00e7\u0131klamas\u0131,\u201d 1923 Selanik K\u0131lk\u0131\u015f Pikova K\u00f6y\u00fc M\u00fcbadilleri, 30 Ocak 2023, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<br>[10] Bu anma prati\u011finin farkl\u0131 m\u00fcbadil yerle\u015fimlerindeki \u00f6rnekleri i\u00e7in bkz. \u201cM\u00fcbadiller, Samsun\u2019da denize karanfil b\u0131rakt\u0131,\u201d S\u00f6zc\u00fc, 30 Ocak 2016, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026; \u201cM\u00fcbadelede Hayat\u0131n\u0131 Yitirenler Unutulmad\u0131,\u201d Yeni Marmara Gazetesi, 27 Ocak 2020, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026. Ayval\u0131k\u2019ta da m\u00fcbadelenin 101. y\u0131l\u0131nda d\u00fczenlenen anma, m\u00fcbadillerin Cunda\u2019ya ilk ayak bast\u0131klar\u0131 noktada ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve buradan denize \u00e7elenk b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bkz. \u201cM\u00fcbadelenin 101\u2019inci y\u0131l\u0131 an\u0131s\u0131na \u00e7elenk b\u0131rak\u0131ld\u0131,\u201d DHA, 30 Ocak 2024, eri\u015fim 15 A\u011fustos 2026.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hande Tato\u011flu, lisans e\u011fitimini \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi \u0130ktisadi ve \u0130dari Bilimler Fak\u00fcltesi Siyaset Bilimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde 2011 y\u0131l\u0131nda tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. Lisans e\u011fitimini bitirdikten sonra Sabanc\u0131 \u00dcniversitesinde Sanat ve Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc T\u00fcrkiye \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcksek lisans program\u0131na ba\u015flam\u0131\u015f ve e\u011fitim bursu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda asistanl\u0131k yapm\u0131\u015ft\u0131r. 2023 y\u0131l\u0131nda, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 Anabilim Dal\u0131nda doktora e\u011fitimini tamamlayan Hande Tato\u011flu\u2019nun h\u00e2len ilgilendi\u011fi T\u00fcrkiye\u2019de siyasal ya\u015fam, toplumsal haf\u0131za ve siyaset sosyolojisi ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u00e7evirileri ve yay\u0131nlar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.avlaremoz.com\/ayvalik-ve-midillide-mubadeleyi-hatirlamak-hande-tatoglu\"><strong><em>https:\/\/www.avlaremoz.com\/ayvalik-ve-midillide-mubadeleyi-hatirlamak-hande-tatoglu<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hande Tato\u011flu \u00c7ocuklu\u011fum boyunca yazlar\u0131m\u0131 Ayval\u0131k\u2019ta ge\u00e7irdim. Ak\u015famlar\u0131 g\u00fcn bat\u0131m\u0131n\u0131 izlemek neredeyse bir rit\u00fceldi. \u201cG\u00fcne\u015fi bat\u0131rmaya gidece\u011fiz\u201d diye yeme\u011fimi \u00e7abucak bitirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ve hemen hemen her ak\u015fam sahile inerdik. G\u00fcne\u015f yava\u015f yava\u015f denizin ard\u0131nda kaybolurken ben bir yandan da kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131daki adan\u0131n sil\u00fcetini ve hava karard\u0131k\u00e7a yanmaya ba\u015flayan \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 izlerdim. Midilli[1] hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":87082,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20,53],"tags":[],"class_list":["post-87081","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hande Tato\u011flu \u00c7ocuklu\u011fum boyunca yazlar\u0131m\u0131 Ayval\u0131k\u2019ta ge\u00e7irdim. Ak\u015famlar\u0131 g\u00fcn bat\u0131m\u0131n\u0131 izlemek neredeyse bir rit\u00fceldi. \u201cG\u00fcne\u015fi bat\u0131rmaya gidece\u011fiz\u201d diye yeme\u011fimi \u00e7abucak bitirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ve hemen hemen her ak\u015fam sahile inerdik. G\u00fcne\u015f yava\u015f yava\u015f denizin ard\u0131nda kaybolurken ben bir yandan da kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131daki adan\u0131n sil\u00fcetini ve hava karard\u0131k\u00e7a yanmaya ba\u015flayan \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 izlerdim. Midilli[1] hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-31T07:04:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Ayvalik-ve-Midilli.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"825\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"466\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"headline\":\"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak\",\"datePublished\":\"2026-08-31T07:04:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081\"},\"wordCount\":3609,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Ayvalik-ve-Midilli.webp\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081\",\"name\":\"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Ayvalik-ve-Midilli.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-31T07:04:31+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Ayvalik-ve-Midilli.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Ayvalik-ve-Midilli.webp\",\"width\":825,\"height\":466},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87081#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Hande Tato\u011flu \u00c7ocuklu\u011fum boyunca yazlar\u0131m\u0131 Ayval\u0131k\u2019ta ge\u00e7irdim. Ak\u015famlar\u0131 g\u00fcn bat\u0131m\u0131n\u0131 izlemek neredeyse bir rit\u00fceldi. \u201cG\u00fcne\u015fi bat\u0131rmaya gidece\u011fiz\u201d diye yeme\u011fimi \u00e7abucak bitirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ve hemen hemen her ak\u015fam sahile inerdik. G\u00fcne\u015f yava\u015f yava\u015f denizin ard\u0131nda kaybolurken ben bir yandan da kar\u015f\u0131 k\u0131y\u0131daki adan\u0131n sil\u00fcetini ve hava karard\u0131k\u00e7a yanmaya ba\u015flayan \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 izlerdim. Midilli[1] hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2026-08-31T07:04:31+00:00","og_image":[{"width":825,"height":466,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Ayvalik-ve-Midilli.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"11 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"headline":"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak","datePublished":"2026-08-31T07:04:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081"},"wordCount":3609,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Ayvalik-ve-Midilli.webp","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081","name":"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Ayvalik-ve-Midilli.webp","datePublished":"2026-08-31T07:04:31+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Ayvalik-ve-Midilli.webp","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Ayvalik-ve-Midilli.webp","width":825,"height":466},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87081#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ayval\u0131k ve Midilli\u2019de M\u00fcbadeleyi Hat\u0131rlamak"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87081"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87081\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87083,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87081\/revisions\/87083"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/87082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}