{"id":87023,"date":"2026-08-21T03:04:32","date_gmt":"2026-08-21T08:04:32","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023"},"modified":"2026-08-21T03:05:04","modified_gmt":"2026-08-21T08:05:04","slug":"gayrimuslimler-bursanin-ekonomik-ve-toplumsal-hayatinin-ayrilmaz-bilesenleriydi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023","title":{"rendered":"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Bursa\u2019n\u0131n tarihi yap\u0131lar\u0131 sanal haritada topland\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Agah Enes Yasa taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201cBursa Hayalet Yap\u0131lar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, kaybolan miras\u0131 belgelerle yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak amac\u0131yla 2022 y\u0131l\u0131nda Bursa Bellek Haritas\u0131 ad\u0131yla ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma, ODT\u00dc b\u00fcnyesindeki Anatolia: 19th Century dijital projesi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Proje kapsam\u0131nda ar\u015fiv belgeleri, haritalar, hava foto\u011fraflar\u0131, kartpostallar, s\u00fcreli yay\u0131nlar ve \u00f6zel koleksiyonlardan yararlan\u0131larak Bursa&#8217;n\u0131n 19. y\u00fczy\u0131l sonu ile 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki mek\u00e2nsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc dijital ortamda yeniden olu\u015fturuldu. \u00c7al\u0131\u015fma yaln\u0131zca y\u0131k\u0131lan yap\u0131lar\u0131 g\u00f6stermeyi de\u011fil, bu yap\u0131lar\u0131n kent ya\u015fam\u0131ndaki i\u015flevlerini, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerini ve ortadan kalk\u0131\u015f nedenlerini de ortaya koymay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Agah Enes Yasa ile \u201cBursa Hayalet Yap\u0131lar\u201d \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 konu\u015ftuk.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bursa\u2019daki yap\u0131lar \u00fczerine haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z harita olduk\u00e7a kapsaml\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya nas\u0131l ve ne zaman ba\u015flad\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7al\u0131\u015fmaya 2022 y\u0131l\u0131nda ba\u015flad\u0131m. O d\u00f6nemde GIS, yani co\u011frafi bilgi sistemleri ile k\u00fclt\u00fcrel miras \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 birle\u015ftiren projeleri yak\u0131ndan takip ediyordum. Bir noktada, \u201cBunun benzerini memleketim Bursa i\u00e7in de yapmal\u0131y\u0131m\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Bursa\u2019n\u0131n \u00fczerinden adeta bir buldozer ge\u00e7mi\u015fti ve \u015fehir bunu hak ediyordu. \u00dcstelik foto\u011fraflardan, haritalardan ve ar\u015fiv belgelerinden yola \u00e7\u0131karak olu\u015fturabilece\u011fim y\u00fczlerce verilik bir malzeme vard\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k\u00e7a ba\u015fka bir \u015fey daha fark ettim: Bursa\u2019daki pek \u00e7ok yap\u0131n\u0131n hik\u00e2yesi yanl\u0131\u015f biliniyor. \u00d6zellikle Facebook gruplar\u0131nda y\u0131llard\u0131r dola\u015fan eski foto\u011fraflar\u0131n alt\u0131nda verilen tarih ve yap\u0131 bilgileri \u00e7o\u011fu zaman hatal\u0131yd\u0131. Kent tarihi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde birka\u00e7 amat\u00f6r yerel tarih\u00e7inin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dayan\u0131yordu; bu \u00e7al\u0131\u015fmalar de\u011ferli olmakla birlikte, \u00e7o\u011fu zaman yeni ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla yeterince derinle\u015ftirilmemi\u015fti. Bu durum benim ara\u015ft\u0131rma ve yazma i\u015ftah\u0131m\u0131 daha da art\u0131rd\u0131. Bir foto\u011fraf\u0131n yanl\u0131\u015f bilgisini d\u00fczeltmek, beni o yap\u0131n\u0131n ger\u00e7ek hik\u00e2yesini ara\u015ft\u0131rmaya itiyordu. Asl\u0131nda bu \u00e7aban\u0131n Bursa\u2019da bir ge\u00e7mi\u015fi de var. Bundan yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce, \u015feyh \u015eemseddin Ulusoy ve asker k\u00f6kenli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Kamil Kepecio\u011flu gibi isimler de h\u0131zla yok olan \u015fehri ge\u00e7mi\u015fiyle birlikte ara\u015ft\u0131r\u0131p kaydetmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Onlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 benim i\u00e7in \u00f6nemli bir rehber oldu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.agos.com.tr\/2026\/08\/1-agah-enes-yasa.jpg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Agah Enes Yasa<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir anlamda onlar\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden devam etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. S\u00fcre\u00e7 ilerledik\u00e7e Osmanl\u0131 Ar\u015fivi\u2019ndeki yeni fonlarda bulunan belgeleri, yabanc\u0131 ar\u015fivlerdeki Bursa foto\u011fraflar\u0131n\u0131, eski haritalar\u0131, reklam ilanlar\u0131n\u0131 ve ticaret y\u0131ll\u0131klar\u0131n\u0131 da veri setine dahil ettim. B\u00f6ylece ba\u015flang\u0131\u00e7ta yaln\u0131zca bir haritalama projesi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fma, zamanla Bursa\u2019n\u0131n kaybolan \u015fehir dokusunu yeniden ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik kapsaml\u0131 bir tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bug\u00fcn elimde binlerce d\u00fckk\u00e2n ve t\u00fcccara ait veri ile yakla\u015f\u0131k 750 binan\u0131n tarih\u00e7esi bulunuyor. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalardan gelen bilgiler, bir k\u0131sm\u0131 ise kendi ar\u015fiv ve saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mla ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m yeni veriler. Uzun vadede bu birikimi \u2018Bursa Hayalet Yap\u0131lar Ansiklopedisi\u2019 ad\u0131yla bir kitaba d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek de istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bursa\u2019da gayrim\u00fcslimler kent merkezindeki n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k %25\u2019ini olu\u015fturuyordu. Ciddi bir yerli Rum n\u00fcfusu vard\u0131. Ermeniler ise \u015fehirde \u00f6teden beri bulunmakla birlikte ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00fc\u00e7\u00fck bir cemaattii. Ermeni n\u00fcfusunun \u00f6zellikle 1820\u2019lerden itibaren, \u0130ran\u2019daki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klardan ka\u00e7an Ermenilerin Bursa ve \u00c7anakkale gibi \u015fehirlere yerle\u015ftirilmesiyle artt\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7al\u0131\u015fmalar var.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Haritada Bursa\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f az\u0131nl\u0131k toplumlar\u0131ndan tarihi yap\u0131lara dair bilgiler yer almakta. 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda Bursa\u2019daki az\u0131nl\u0131k toplumlar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131 nas\u0131ld\u0131? \u015eehre nas\u0131l katk\u0131da bulundular?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bursa\u2019da gayrim\u00fcslimler kent merkezindeki n\u00fcfusun yakla\u015f\u0131k %25\u2019ini olu\u015fturuyordu. Ciddi bir yerli Rum n\u00fcfusu vard\u0131. Ermeniler ise \u015fehirde \u00f6teden beri bulunmakla birlikte ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00fc\u00e7\u00fck bir cemaattii. Ermeni n\u00fcfusunun \u00f6zellikle 1820\u2019lerden itibaren, \u0130ran\u2019daki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klardan ka\u00e7an Ermenilerin Bursa ve \u00c7anakkale gibi \u015fehirlere yerle\u015ftirilmesiyle artt\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7al\u0131\u015fmalar var. Bu konuda Hanriet Topuzyan Baso\u011flu\u2019nun Paros dergisindeki yaz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle tavsiye ederim. Rumlar \u00f6zellikle orta \u00f6l\u00e7ekli esnafl\u0131kta g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Ermeniler ise M\u00fcsl\u00fcmanlardan sonra Bursa\u2019n\u0131n en varl\u0131kl\u0131 toplumsal gruplar\u0131ndan biriydi. Ancak Bursa\u2019da \u00e7ok say\u0131da varl\u0131kl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman aile de ticaret ve sanayiyle u\u011fra\u015f\u0131yordu; dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck servetlerin gayrim\u00fcslimlerin elinde topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ermeni cemaatinin kendi i\u00e7inde de ciddi bir s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131la\u015fma vard\u0131. Yakla\u015f\u0131k 15 Ermeni ailesi olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck servetlere sahipken, geni\u015f bir kesim m\u00fclks\u00fcz i\u015f\u00e7iler ve k\u00fc\u00e7\u00fck esnaftan olu\u015fuyordu. Mollaarap \u00e7evresindeki ipek fabrikalar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da Ermeni kad\u0131n i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bunun yan\u0131nda Ermeniler otelcilikten sigortac\u0131l\u0131\u011fa, manifaturac\u0131l\u0131ktan ipek fabrikat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne kadar ekonominin bir\u00e7ok alan\u0131nda faaliyet g\u00f6steriyordu. Vars\u0131l aileler, \u00f6zellikle Katolikli\u011fe ge\u00e7mi\u015f olanlar, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 Paris gibi Avrupa \u015fehirlerine g\u00f6nderiyordu. \u0130stanbul\u2019a yak\u0131nl\u0131k da Bursal\u0131 Ermeni ailelerin \u0130stanbul\u2019daki daha b\u00fcy\u00fck Ermeni cemaatinin ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 ve ekonomik modellerini takip etmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yordu. Yahudi cemaati ise Bursa\u2019daki gayrim\u00fcslimler aras\u0131nda daha m\u00fctevaz\u0131 bir ekonomik konuma sahipti. Alliance Isra\u00e9lite Universelle g\u00f6zlemcilerinin raporlar\u0131nda cemaatin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hurdac\u0131l\u0131kla ge\u00e7indi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ben de Bursa Sanayi ve Ticaret Odas\u0131 \u00fcyeleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken g\u00fc\u00e7l\u00fc Yahudi t\u00fcccarlara olduk\u00e7a az rastlad\u0131m. B\u00fct\u00fcn bu farkl\u0131l\u0131klara ra\u011fmen gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi. Ticaret, esnafl\u0131k, sanayi ve hizmetler ba\u015fta olmak \u00fczere \u015fehrin g\u00fcndelik hayat\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptiler.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.agos.com.tr\/2026\/08\/4-balikpazari-rum-kilisesi.png\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><em>Bal\u0131kpazar\u0131 Rum Kilisesi<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bug\u00fcn Bursa\u2019da \u00e7ok say\u0131da tarihi yap\u0131 yok. Olanlar da i\u015flevini kaybetti ya da zaman zaman sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu yap\u0131lar\u0131 Bursa halk\u0131 ve idare taraf\u0131ndan neden korunmad\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bence burada bilin\u00e7li bir tercih de var. Erken Cumhuriyet d\u00f6neminde Bursa\u2019n\u0131n Osmanl\u0131 ge\u00e7mi\u015fine ve Osmanl\u0131 bakiyesi yap\u0131lara kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a sert bir bak\u0131\u015f\u0131n Ant gibi yerel gazetelerde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Bursa, k\u00f6hnele\u015fmi\u015f ve modern \u00e7a\u011fa uygun bi\u00e7imde yeniden \u00fcretilmesi gereken bir \u015fehir olarak tasavvur ediliyordu. Gayrim\u00fcslimlere ait yap\u0131lar\u0131n da sava\u015f y\u0131llar\u0131ndaki \u201cihanet\u201d anlat\u0131lar\u0131 nedeniyle kimlikleriyle birlikte \u015fehirden silinmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. \u0130stanbul\u2019dan sonra en fazla derg\u00e2h\u0131n bulundu\u011fu \u015fehirlerden biri olan Bursa\u2019da tasavvuf k\u00fclt\u00fcr\u00fc de \u201c\u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131\u201d g\u00f6r\u00fclerek tasfiye edilmi\u015fti. Bunun bilin\u00e7li bir tercih oldu\u011funu g\u00f6steren \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekler var. Binlerce yazma eserin bulundu\u011fu \u0130nebey Medresesi\u2019nin konserve fabrikas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini yaln\u0131zca yeniden i\u015flevlendirme veya ihmal olarak a\u00e7\u0131klamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Onlarca caminin y\u0131k\u0131lmas\u0131 veya sat\u0131lmas\u0131 da ayn\u0131 d\u00f6nemin par\u00e7as\u0131. 1946\u2019dan sonra ise tek parti rejiminin sona ermesiyle birlikte bu yok say\u0131lan ge\u00e7mi\u015fle ciddi bir muhasebe ba\u015flad\u0131 ve bir\u00e7ok tarih\u00ee yap\u0131 restore edildi. \u0130lgin\u00e7 olan, gayrim\u00fcslimlerden kalan baz\u0131 yap\u0131lar\u0131n do\u011frudan y\u0131k\u0131lmak yerine \u00fcretim ve ticaret yap\u0131lar\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bunda kiliselerin geni\u015f hacimli yap\u0131lar olmas\u0131n\u0131n da pay\u0131 var. \u00d6rne\u011fin Setba\u015f\u0131\u2019ndaki biri Katolik, di\u011feri Apostolik Ermeni cemaatine ait iki kilise de uzun y\u0131llar t\u00fct\u00fcn fabrikas\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131. Katolik kilisesi bug\u00fcn restore ediliyor ve \u015fehirde ayakta kalan en \u00f6nemli Ermeni miraslar\u0131ndan biri. Fakat yap\u0131n\u0131n Ermeni ge\u00e7mi\u015finin kamusal haf\u0131zada yeterince an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek zor. Bir ba\u015fka \u00f6nemli mesele Bursa\u2019n\u0131n demografik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcyd\u00fc. 1910\u2019lardan itibaren \u015fehir Balkanlar\u2019dan yo\u011fun g\u00f6\u00e7 ald\u0131. Bu insanlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 sava\u015f ve \u015fiddetin do\u011frudan ma\u011fduruydu; beraberlerinde b\u00fcy\u00fck travmalar ve gayrim\u00fcslim topluluklara kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc tepkiler getirdiler. \u00dcstelik bu n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc eski Ermeni mahalleleri olan Umurbey ve Setba\u015f\u0131\u2019na yerle\u015ftirildi. Bursa\u2019n\u0131n eski \u015fehir k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yabanc\u0131 olmalar\u0131 da d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc h\u0131zland\u0131ran etkenlerden biriydi. Bug\u00fcn ilgin\u00e7 bir \u00e7eli\u015fki g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu muhacirlerin torunlar\u0131, daha sonra Bursa\u2019ya gelen K\u00fcrtleri, Erzurumlular\u0131 veya Karadenizlileri \u201c\u015fehri bozmakla\u201d su\u00e7layabiliyor. Oysa kendi ailelerinin kent merkezine yerle\u015fme hik\u00e2yesi de \u00e7ok eski de\u011fil. Bursa\u2019da bunu anlatan g\u00fczel bir s\u00f6z vard\u0131r: \u201cBursa\u2019n\u0131n kazlar\u0131, zengin etti Lazlar\u0131.\u201d S\u00f6z, eski Bursal\u0131lar\u0131n konaklar\u0131n\u0131 m\u00fcteahhitlere vererek ya\u015fanan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme i\u015faret eder. Bence Bursa\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck eksiklerinden biri kent soylulu\u011funun zay\u0131f, buna kar\u015f\u0131l\u0131k vah\u015fi kapitalist burjuvazinin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n kendi konaklar\u0131n\u0131 m\u00fcteahhitlere verirken tarih\u00ee dokunun yok olu\u015funa itiraz etmemelerinde bunun da pay\u0131 var. Bu y\u00fczden Bursa\u2019n\u0131n tarih\u00ee dokusunun kayb\u0131n\u0131 yaln\u0131zca devlete veya \u201cd\u0131\u015far\u0131dan gelenlere\u201d y\u00fcklemek kolayc\u0131l\u0131k olur. As\u0131l mesele, \u015fehrin kendi ge\u00e7mi\u015fine sahip \u00e7\u0131kacak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kent k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve kent soylulu\u011funun yeterince geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Rumlar \u00f6zellikle orta \u00f6l\u00e7ekli esnafl\u0131kta g\u00fc\u00e7l\u00fcyd\u00fc. Ermeniler ise M\u00fcsl\u00fcmanlardan sonra Bursa\u2019n\u0131n en varl\u0131kl\u0131 toplumsal gruplar\u0131ndan biriydi. Ancak Bursa\u2019da \u00e7ok say\u0131da varl\u0131kl\u0131 M\u00fcsl\u00fcman aile de ticaret ve sanayiyle u\u011fra\u015f\u0131yordu; dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fck servetlerin gayrim\u00fcslimlerin elinde topland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ermeni cemaatinin kendi i\u00e7inde de ciddi bir s\u0131n\u0131fsal farkl\u0131la\u015fma vard\u0131.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bu harita Bursa\u2019n\u0131n merkezini kaps\u0131yor. Ancak Mudanya, Tirilye, Sol\u00f6z\u2019de Ermeni ve Rumlara dair kal\u0131nt\u0131lar ve tarihi anlat\u0131mlar var. Haritay\u0131 geli\u015ftirme planlar\u0131n\u0131z var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u00fczel bir noktaya temas ettiniz. \u0130lk ba\u015fta hedefim, Bursa kent merkezinin Orhan Bey d\u00f6neminden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ge\u00e7irdi\u011fi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn katmanlar\u0131n\u0131 &#8220;y\u00fczmekti&#8221;. Bu y\u00fczden il\u00e7elere y\u00f6nelmedim.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.agos.com.tr\/2026\/08\/3-ermeni-asdvadzadzin-kilisesi.jpg\" alt=\"\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Asdvadzadzin Kilisesi\u2019nin 1980\u2019lerdeki y\u0131k\u0131m\u0131ndan \u00f6nceki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc.Pars Tu\u011flac\u0131 Ar\u015fivi.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mudanya, Tirilye gibi yerler elbette \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilir fakat buralarda \u00f6zellikle foto\u011fraf verisi daha s\u0131n\u0131rl\u0131 ve ara\u015ft\u0131rma \u00e7ok daha fazla zaman gerektiriyor. \u00dcstelik bu proje b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi ki\u015fisel zaman\u0131m ve eme\u011fimle ilerliyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu an il\u00e7eleri kapsayacak bir geni\u015fleme plan\u0131m \u015fimdilik yok.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Katolik kilisesi bug\u00fcn restore ediliyor ve \u015fehirde ayakta kalan en \u00f6nemli Ermeni miraslar\u0131ndan biri. Fakat yap\u0131n\u0131n Ermeni ge\u00e7mi\u015finin kamusal haf\u0131zada yeterince an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek zor.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u0130nternet sitesinde yer alan \u201c1950&#8217;li y\u0131llardan itibaren g\u00fcndeme gelmi\u015f olsa da bunlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc uygulamaya ge\u00e7irilememi\u015f, Bursa tarih\u00ee merkezi ve \u00e7evresi uzun y\u0131llar sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir koruma yakla\u015f\u0131m\u0131ndan yoksun kalm\u0131\u015ft\u0131r\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bursa i\u00e7in 1930\u2019lardan itibaren modernle\u015fme kapsam\u0131nda b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlar\u0131 ve geni\u015f bulvarlar\u0131 \u00f6ng\u00f6ren planlar haz\u0131rland\u0131. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri Henri Prost\u2019un 1938\u201340 y\u0131llar\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 pland\u0131. Geni\u015f ula\u015f\u0131m akslar\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve Bursa\u2019n\u0131n modern bir \u015fehir olarak yeniden d\u00fczenlenmesi hedefleniyordu. Bence en ilgin\u00e7 \u00f6rnek Luigi Piccinato\u2019nun 1958\u201360 aras\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 plan. Piccinato, tarih\u00ee merkezi koruyup \u015fehrin yeni geli\u015fme alanlar\u0131n\u0131 bunun d\u0131\u015f\u0131nda kurmay\u0131 \u00f6neriyordu. Yani eski Bursa\u2019y\u0131 y\u0131k\u0131p yerine yeni bir \u015fehir kurmak yerine, tarih\u00ee merkezi koruyarak modern Bursa\u2019y\u0131 onun \u00e7evresinde geli\u015ftirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Plan 1960\u2019ta onayland\u0131 ancak b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanmad\u0131. Sonraki y\u0131llarda Bursa bu planl\u0131 geli\u015fme anlay\u0131\u015f\u0131ndan<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.agos.com.tr\/2026\/08\/6.png\" alt=\"\" width=\"505\" height=\"187\">&nbsp;uzakla\u015ft\u0131. \u00d6zellikle 1990\u2019lardan itibaren \u015fehir do\u011fu ve bat\u0131 akslar\u0131nda hormonlu bir d\u00fczensizlik i\u00e7inde b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Uzun y\u0131llar kent merkezi d\u0131\u015f\u0131nda su ve elektrik gibi temel altyap\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131 da n\u00fcfusun merkeze s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131na, bunun sonucunda tarih\u00ee dokunun i\u00e7inde parsel bazl\u0131 ve y\u00fcksek katl\u0131 yap\u0131la\u015fman\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bug\u00fcn yerel y\u00f6netimin bu tabloyu tersine \u00e7evirmeye y\u00f6nelik baz\u0131 \u00f6nemli ad\u0131mlar att\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Eski yap\u0131lar\u0131n \u00e7evresini a\u00e7mak ve tarih\u00ee yap\u0131lar\u0131n sil\u00fcetini yeniden ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in yo\u011fun yap\u0131la\u015fmalar kald\u0131r\u0131l\u0131yor. \u00c7ar\u015f\u0131ba\u015f\u0131 Meydan\u0131 bunun g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fi. Eski Bal\u0131kpazar\u0131 ve Rum Mahallesi dokusunun \u00fczerine zamanla olu\u015fan yo\u011fun apartmanla\u015fman\u0131n kald\u0131r\u0131larak alan\u0131n meydana ve parka d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, Ulu Cami\u2019nin sil\u00fcetini yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale getiriyor. Bunlar olumlu ve cesaret verici projeler. Fakat devam\u0131n\u0131n nas\u0131l gelece\u011fini ve Bursa\u2019n\u0131n geri kalan tarih\u00ee dokusuna nas\u0131l yans\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 zaman g\u00f6sterecek. Bu noktada kendi projemin de iyi de\u011ferlendirilir ve kullan\u0131l\u0131rsa, Bursa\u2019n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n yeniden ke\u015ffedilmesi ve gelecekteki koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir rehber i\u015flevi g\u00f6rece\u011fini umut ediyorum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>(Not: \u00c7al\u0131\u015fmaya\u00a0<a href=\"https:\/\/anatolia19.metu.edu.tr\/bursa-hayalet-yapilar\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/anatolia19.metu.edu.tr\/bursa-hayalet-yapilar<\/a>\u00a0adresinden ula\u015f\u0131labilir.)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/haber\/gayrimuslimler-bursanin-ekonomik-ve-toplumsal-hayatinin-ayrilmaz-bilesenleriydi-41590\"><strong><em>https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/haber\/gayrimuslimler-bursanin-ekonomik-ve-toplumsal-hayatinin-ayrilmaz-bilesenleriydi-41590<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bursa\u2019n\u0131n tarihi yap\u0131lar\u0131 sanal haritada topland\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Agah Enes Yasa taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201cBursa Hayalet Yap\u0131lar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, kaybolan miras\u0131 belgelerle yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak amac\u0131yla 2022 y\u0131l\u0131nda Bursa Bellek Haritas\u0131 ad\u0131yla ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma, ODT\u00dc b\u00fcnyesindeki Anatolia: 19th Century dijital projesi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Proje kapsam\u0131nda ar\u015fiv belgeleri, haritalar, hava foto\u011fraflar\u0131, kartpostallar, s\u00fcreli yay\u0131nlar ve \u00f6zel koleksiyonlardan yararlan\u0131larak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":87024,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,53],"tags":[],"class_list":["post-87023","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bursa\u2019n\u0131n tarihi yap\u0131lar\u0131 sanal haritada topland\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Agah Enes Yasa taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201cBursa Hayalet Yap\u0131lar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, kaybolan miras\u0131 belgelerle yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak amac\u0131yla 2022 y\u0131l\u0131nda Bursa Bellek Haritas\u0131 ad\u0131yla ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma, ODT\u00dc b\u00fcnyesindeki Anatolia: 19th Century dijital projesi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Proje kapsam\u0131nda ar\u015fiv belgeleri, haritalar, hava foto\u011fraflar\u0131, kartpostallar, s\u00fcreli yay\u0131nlar ve \u00f6zel koleksiyonlardan yararlan\u0131larak [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-21T08:04:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-21T08:05:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Bursa.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"headline\":\"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019\",\"datePublished\":\"2026-08-21T08:04:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-21T08:05:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023\"},\"wordCount\":2422,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Bursa.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023\",\"name\":\"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Bursa.jpg\",\"datePublished\":\"2026-08-21T08:04:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-21T08:05:04+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Bursa.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2026\\\/08\\\/Bursa.jpg\",\"width\":1200,\"height\":675},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=87023#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Bursa\u2019n\u0131n tarihi yap\u0131lar\u0131 sanal haritada topland\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Agah Enes Yasa taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201cBursa Hayalet Yap\u0131lar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, kaybolan miras\u0131 belgelerle yeniden g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak amac\u0131yla 2022 y\u0131l\u0131nda Bursa Bellek Haritas\u0131 ad\u0131yla ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fma, ODT\u00dc b\u00fcnyesindeki Anatolia: 19th Century dijital projesi alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Proje kapsam\u0131nda ar\u015fiv belgeleri, haritalar, hava foto\u011fraflar\u0131, kartpostallar, s\u00fcreli yay\u0131nlar ve \u00f6zel koleksiyonlardan yararlan\u0131larak [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2026-08-21T08:04:32+00:00","article_modified_time":"2026-08-21T08:05:04+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":675,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Bursa.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"headline":"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019","datePublished":"2026-08-21T08:04:32+00:00","dateModified":"2026-08-21T08:05:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023"},"wordCount":2422,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Bursa.jpg","articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023","name":"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Bursa.jpg","datePublished":"2026-08-21T08:04:32+00:00","dateModified":"2026-08-21T08:05:04+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Bursa.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/08\/Bursa.jpg","width":1200,"height":675},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=87023#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u2018Gayrim\u00fcslimler Bursa\u2019n\u0131n ekonomik ve toplumsal hayat\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleriydi\u2019"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87023"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":87025,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87023\/revisions\/87025"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/87024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}