![\"\"\/](\"https:\/\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/1368x911\/public\/article\/main_image\/2026\/02\/16\/1365853-939362190.jpg?itok=iHXXG8GJ\")
<\/figure>\n\n\n\nFoto\u011fraf: AA<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrkiye ile Ermenistan, G\u00fcrcistan \u00fczerinden yeniden ihracat (re-export) \u015feklinde yap\u0131lan ticaret yerine, do\u011frudan kara ticaretine ge\u00e7me konusunda uzla\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Ermenistan’\u0131n, Azerbaycan’\u0131n Kelbecer b\u00f6lgesini i\u015fgal etmesi \u00fczerine T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda T\u00fcrkiye taraf\u0131nda bulunan G\u00fcmr\u00fc s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131 1993 y\u0131l\u0131ndan bu yana kapal\u0131. Diplomatik ili\u015fkilerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 iki \u00fclke aras\u0131ndaki normalle\u015fme g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine, 2022 y\u0131l\u0131nda ba\u015fland\u0131. <\/p>\n\n\n\n
D\u0131\u015fi\u015fleri: Formaliteler tamamland\u0131ktan sonra ba\u015flayacak<\/strong><\/p>\n\n\n\n Konuya ili\u015fkin ANKA Haber Ajans\u0131’na konu\u015fan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 yetkilisi, do\u011frudan ticarete ili\u015fkin geli\u015fmeyi olumlu de\u011ferlendirdiklerini belirterek, “\u0130leride in\u015fallah s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rsa, do\u011frudan T\u00fcrkiye’den Ermenistan’a da gidecek diye \u00fcmit ediyoruz” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n 1993 y\u0131l\u0131ndan beri iki \u00fclke aras\u0131nda do\u011frudan ticaret yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131msatan \u00fcst d\u00fczey yetkili, “Bizde birtak\u0131m formaliteler var tamamlanmas\u0131 gereken. Onlar tamamland\u0131ktan sonra ba\u015flayacak. Olumlu de\u011ferlendiriyoruz, yeni bir ad\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc. Uzun s\u00fcredir yap\u0131lamayan bir \u015fey yap\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Havadan ticareti serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131k, u\u00e7aklarla. \u015eimdi karayolundan da G\u00fcrcistan \u00fczerinden gidecek. \u0130leride in\u015fallah s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rsa, do\u011frudan T\u00fcrkiye’den Ermenistan’a da gidecek diye \u00fcmit ediyoruz” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131. <\/p>\n\n\n\n “B\u00fct\u00fcn evraklara son var\u0131\u015f \u00fclkesi olarak Ermenistan yaz\u0131labilecek” <\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 300-350 milyon dolarl\u0131k ticaret hacmi s\u00f6z konusu. Ancak bu ticaret G\u00fcrcistan \u00fczerinden re-export \u015feklinde yap\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n Geli\u015fmeleri ANKA Haber Ajans\u0131’na de\u011ferlendiren T\u00fcrk-Ermeni \u0130\u015f Geli\u015ftirme Konseyi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Noyan Soyak da iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaretin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 99’unun T\u00fcrkiye’den Ermenistan’a yap\u0131lan ihracat oldu\u011funu kaydetti. \u0130hracat\u0131n G\u00fcrcistan\u2019a \u00e7\u0131k\u0131yor gibi g\u00f6sterildi\u011fini belirten Soyak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n\n\n\n G\u00fcrcistan’da evraklar tekrardan de\u011fi\u015ftirilip G\u00fcrcistan’dan Ermenistan’a tekrar g\u00f6nderiliyordu. Bu da tabii b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnlerde a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 y\u00fczde 10-15 civar\u0131 ekstra bir maliyet getiriyordu. Arada muhakkak bir G\u00fcrcistanl\u0131 firma kurulmas\u0131 gerekiyor. G\u00fcrcistanl\u0131 firma al\u0131c\u0131 oluyordu, tekrardan re-export ediyordu. \u015eimdi yine G\u00fcrcistan \u00fczerinden gidecek ancak b\u00fct\u00fcn evraklara son var\u0131\u015f \u00fclkesi olarak Ermenistan yaz\u0131labilecek. Bu ihracat\u00e7\u0131lara neyi sa\u011flayacak? G\u00fcrcistan’da olu\u015fan y\u00fczde 10-15\u2019lik fark\u0131 T\u00fcrk ihracat\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n cebinde veya Ermenistan’daki ithalat\u00e7\u0131n\u0131n cebinde b\u0131rakacak. Dolay\u0131s\u0131yla fiyatlar biraz daha ucuzlayacak. Bu da ticaret hacminin artmas\u0131na sebep olabilir.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n “Ticaret hacmi otomatik olarak artacak”<\/strong><\/p>\n\n\n\n Soyak, uygulaman\u0131n, Ermenistan ekonomisine ciddi katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Bu uygulama olduktan sonra benim tahminim ayn\u0131 \u015fekilde Ermenistan men\u015feli, Ermenistan’dan \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnlerin de T\u00fcrkiye’ye gelmesindeki s\u0131k\u0131nt\u0131 ortadan kalkacak. Dolay\u0131s\u0131yla Ermenistan ihracat\u0131 da T\u00fcrkiye’ye ula\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca bu hacim otomatik olarak biraz daha artacak” dedi. <\/p>\n\n\n\n “Do\u011fu illerimizden Ermenistan’a yap\u0131lacak olan ticaret \u00e7ok \u00f6nemli”<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yeni uygulama ile s\u0131n\u0131r ticaretinin de olu\u015fmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Soyak, “Bug\u00fcne kadarki ticaret genelde sanayinin biraz daha yo\u011fun oldu\u011fu T\u00fcrkiye’de, Bat\u0131 illerinden yap\u0131l\u0131yordu. \u015eimdi san\u0131yorum yava\u015f yava\u015f s\u0131n\u0131r ticaretine do\u011fru \u0131s\u0131nmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131z. Do\u011fu illerimizdeki \u00fcreticilerin de kom\u015fu \u00fclkelere yapt\u0131klar\u0131 ihracat, ticaret gibi ufak bir ticaret de Ermenistan taraf\u0131yla ba\u015flayabilecek. Asl\u0131nda en \u00f6nemli noktalardan bir tanesi bu. Daha az geli\u015fmi\u015f olan Do\u011fu taraf\u0131nda, Do\u011fu illerimizden Ermenistan’a yap\u0131lacak olan ticaret \u00e7ok \u00f6nemli” diye konu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n “T\u00fcrkiye’de yeti\u015fen \u00fcr\u00fcnlerle Ermenistan’da yeti\u015fen \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck fark var” <\/strong><\/p>\n\n\n\n Soyak, ihracat kalemlerinde yelpazenin \u00e7ok geni\u015f oldu\u011funu belirterek, \u015fu ifadeleri kulland\u0131: <\/p>\n\n\n\n G\u0131dadan t\u00fcketim malzemelerine, temizlik \u00fcr\u00fcnlerinden tekstile, makine, sanayi \u00fcr\u00fcnleri, demir-\u00e7elik yani o kadar \u00e7ok malzeme var ki giden asl\u0131nda ambargoya ra\u011fmen yani aradaki bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n kapal\u0131 olmas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkeler \u00fczerinden evraklar de\u011fi\u015ftirilerek yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7ok geni\u015f yelpazede bir ihracat vard\u0131. San\u0131yorum o kalemler yine ayn\u0131 kalacaklar, belki tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye’nin o b\u00f6lgesinde yeti\u015fen \u00fcr\u00fcnlerle Ermenistan’\u0131n Ararat Vadisi dedikleri yerde yeti\u015fen \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck fark var. Bizde tah\u0131l a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131, \u015feker pancar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir tar\u0131m varken s\u0131n\u0131r\u0131n di\u011fer taraf\u0131nda biraz daha sebze-meyve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir tar\u0131m var. Dolay\u0131s\u0131yla muhtemelen o b\u00f6lgelerde o \u015fekilde bir kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticaret de olu\u015facakt\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n “Bar\u0131\u015f s\u00fcreci ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ilerliyor”<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu s\u00fcrecin, T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r \u00fczerinden do\u011frudan ticarete evrilip evrilmeyece\u011fine dair Soyak, 30 senedir kapal\u0131 olan bir s\u0131n\u0131r\u0131n oldu\u011funu belirterek, ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki bar\u0131\u015f giri\u015fimlerine de\u011findi. T\u00fcrk-Ermeni \u0130\u015f Geli\u015ftirme Konseyi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Noyan Soyak, \u015funlar\u0131 kaydetti: <\/p>\n\n\n\n Bu bar\u0131\u015f s\u00fcreci, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc kadar\u0131yla ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde ilerliyor. B\u00f6lgede ekonomik entegrasyon sa\u011flan\u0131yor. Birbirlerine dayanarak ticaret yapmaya ba\u015flayacaklar. Transit yollar\u0131 a\u00e7\u0131lacak. Bu demektir ki, art\u0131k s\u0131n\u0131rlar\u0131n kapal\u0131 kalmas\u0131 gerekmeyecek. San\u0131yorum \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde hem Azerbaycan-Ermenistan hem T\u00fcrkiye-Ermenistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u015flevsel olacak ve b\u00fcy\u00fck bir ticaret hacmine, b\u00fcy\u00fck bir transit yola yani b\u00fct\u00fcn Orta Asya’n\u0131n Avrupa’ya ba\u011flanmas\u0131na sebep olacak bir geli\u015fme ya\u015fayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n “T\u00fcrk Hava Yollar\u0131’n\u0131n Ermenistan’a direkt u\u00e7maya ba\u015flamas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli” <\/strong><\/p>\n\n\n\n Soyak, uygulaman\u0131n hayata ge\u00e7irilmesine ili\u015fkin bir takvim olup olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin, “o takvimin i\u00e7inde olundu\u011funu” belirtti. T\u00fcrk Hava Yollar\u0131’n\u0131n 11 Mart’ta ba\u015flayacak Ermenistan’a direkt u\u00e7u\u015funun \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Soyak, “T\u00fcrk Hava Yollar\u0131 asl\u0131nda T\u00fcrkiye’nin u\u00e7an b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi gibidir, ben \u00f6yle tan\u0131ml\u0131yorum. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00f6nemli bir geli\u015fmedir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclke vatanda\u015flar\u0131 veya diplomatik pasaport ta\u015f\u0131yan insanlar\u0131n kara s\u0131n\u0131r\u0131ndan ge\u00e7meye ba\u015flayacaklar\u0131 haberleri vard\u0131. Bununla ilgili bir anla\u015fma vard\u0131. \u015eimdi bu kargo evraklar\u0131na Ermenistan yaz\u0131labilecek, Ermenistan’dan gelen \u00fcr\u00fcnler T\u00fcrkiye’ye girebilecek uygulamalar\u0131 ba\u015flayacak” dedi. <\/p>\n\n\n\n Bu konu \u00fczerinde 30 senedir \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Soyak, “Umuyorum yak\u0131n zamanda art\u0131k iki \u00fclke aras\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn bu engeller kalkacak ve biraz daha dostluk kazanacak diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum” ifadelerini kulland\u0131. <\/p>\n\n\n\n AB ile ortak projeler <\/strong><\/p>\n\n\n\n Uygulaman\u0131n Avrupa Birli\u011fi’nden yap\u0131lan “T\u00fcrkiye-Azerbaycan ve Ermenistan ile ortak bir proje listesi haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131” a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan gelmesi dikkati \u00e7ekti. Avrupa Komisyonu Geni\u015flemeden Sorumlu Komisyon \u00dcyesi Marta Kos, Almanya’daki 62. M\u00fcnih G\u00fcvenlik Konferans\u0131 kapsam\u0131nda d\u00fczenlenen “A\u00e7\u0131k Koridor Politikas\u0131, Hazar Denizi \u00d6tesi \u0130\u015fbirli\u011finin Derinle\u015ftirilmesi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 panelde, Ermenistan, Azerbaycan ve T\u00fcrkiye ile somut projeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirmi\u015fti. Kos, ayr\u0131ca Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lham Aliyev ile kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 panelde, \u00f6zellikle Nah\u00e7\u0131van’da demiryollar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi konusunu \u00f6ne \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f ve projeyi T\u00fcrkiye\u2019nin de ilgi g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. Kos, “Hen\u00fcz bu projeleri tam olarak nas\u0131l hayata ge\u00e7irece\u011fimizi bilmiyorum. Ancak Nah\u00e7\u0131van konusundaki i\u015fbirli\u011finin b\u00f6lgede ger\u00e7ek bir oyun de\u011fi\u015ftirici olabilece\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden de haberdars\u0131n\u0131z” \u015feklinde konu\u015fmu\u015ftu. <\/p>\n\n\n\n TRIPP etkisi <\/strong><\/p>\n\n\n\n Son g\u00fcnlerde ya\u015fanan hareketlili\u011fin bir di\u011fer nedeni de b\u00f6lgede artan ABD a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131. Ge\u00e7en y\u0131l a\u011fustos ay\u0131nda Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lham Aliyev ve Ermenistan Ba\u015fbakan\u0131 Nikol Pa\u015finyan Beyaz Saray\u2019da ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump’\u0131n davetiyle Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131 imzalam\u0131\u015ft\u0131. Anla\u015fmayla birlikte bir zamanlar “Zengezur Koridoru” diye adland\u0131r\u0131lan yol, TRIPP olarak adland\u0131r\u0131lan bir transit koridora d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. ABD liderli\u011findeki bir konsorsiyum taraf\u0131ndan i\u015fletilecek TRIPP, T\u00fcrkiye’yi Orta Koridor hatt\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015ftiriyor. Bu rota, Orta Asya ile Avrupa aras\u0131nda yeni bir ba\u011flant\u0131 hatt\u0131 sunarak, lojistik, ticaret ve enerji ak\u0131\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye’yi kritik transit \u00fclke haline getiriyor. <\/p>\n\n\n\n JD Vance’in G\u00fcney Kafkasya turu <\/strong><\/p>\n\n\n\n Bu kapsamda bir di\u011fer somut ad\u0131m, ABD Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 JD Vance’in 9-11 \u015eubat tarihlerinde Ermenistan ve Azerbaycan’\u0131 kapsayan d\u00f6rt g\u00fcnl\u00fck G\u00fcney Kafkasya turunda at\u0131ld\u0131. ABD ile Ermenistan aras\u0131nda imzalanan N\u00fckleer \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131’n\u0131n ilk etapta Ermenistan’a 5 milyar dolara kadar ABD ihracat\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Vance, anla\u015fman\u0131n yak\u0131t ve bak\u0131m s\u00f6zle\u015fmeleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uzun vadede 4 milyar dolar ek katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 da kaydetti. Ard\u0131ndan Azerbaycan’a giden Vance, Azerbaycan Cumhurba\u015fkan\u0131 Alliyev ile “Azerbaycan H\u00fck\u00fcmeti ile ABD H\u00fck\u00fcmeti Aras\u0131nda Stratejik Ortakl\u0131k \u015eart\u0131”n\u0131 imzalad\u0131. Vance, imza t\u00f6reni sonras\u0131 d\u00fczenlenen ortak bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda TRIPP\u2019e de\u011finerek, “Umudumuz, TRIPP’in ekonomi, do\u011fal kaynaklar ve kritik mineraller alan\u0131nda i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 ve Azerbaycan ile Ermenistan aras\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten kal\u0131c\u0131 olmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmas\u0131d\u0131r” ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n\n
\n
\n