{"id":85116,"date":"2026-01-13T01:37:48","date_gmt":"2026-01-13T06:37:48","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116"},"modified":"2026-01-13T01:37:48","modified_gmt":"2026-01-13T06:37:48","slug":"turk-tarihcileri-tarafindan-cemal-pasanin-soykirim-politikalarini-mesrulastirma-girisimleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116","title":{"rendered":"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em><br><\/em>Meline Anumyan <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Baz\u0131 T\u00fcrk tarih\u00e7ileri aras\u0131nda, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin \u00f6nde gelenlerinden biri olan ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Bahriye Naz\u0131r\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten Ahmet Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131 \u00f6nderlerden farkl\u0131 olarak Ermenilere kar\u015f\u0131 daha ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davrand\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n tehcirine ve katliam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir politika izlemek istedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir tez dola\u015f\u0131ma sokulmu\u015ftur.\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, Amasya \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Girayalp Karaku\u015f, 2023 Ekim\u2019inde yay\u0131mlanan \u201cCemal Pa\u015fa Ermenileri Korudu, Araplar\u0131 Modernle\u015ftirmek \u0130stedi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Araplara kar\u015f\u0131 sergiledi\u011fi sert tutumun aksine \u201cErmenilere ayn\u0131 sertlikle yakla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d vurgulamaktad\u0131r. Karaku\u015f, ayn\u0131 yaz\u0131da, Pant\u00fcrkizm g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle tan\u0131nan yazar Halide Edip Ad\u0131var\u2019a da at\u0131fta bulunur. Onun aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Ermeni kad\u0131nlar boyunlar\u0131nda Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n portresinin bulundu\u011fu kolyeler tak\u0131yor ve onu \u00e7ok seviyorlard\u0131. Ayn\u0131 akademisyen, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n politikas\u0131n\u0131n \u201cimha temelli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d savunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve bu iddias\u0131n\u0131 da T\u00fcrk Tarih Kurumu Ermeni Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Masas\u0131 eski ba\u015fkan\u0131 Prof. Hikmet \u00d6zdemir\u2019in \u015fu arg\u00fcman\u0131na dayand\u0131r\u0131r: Cemal Pa\u015fa, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Ordu Komutan\u0131 olarak, Suriye \u00e7\u00f6llerinde Ermeni kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kurtarmak ve onlara insani yard\u0131m sa\u011flamak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6stermi\u015ftir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ankara\u2019daki Hacettepe \u00dcniversitesi\u2019nde 2014 y\u0131l\u0131nda \u201cL\u00fcbnan Ermenileri (1914-1939)\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 doktora tezini savunan Halil \u00d6z\u015favl\u0131 da Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u201cErmeni s\u00fcrg\u00fcnleri korumak ve bu felaketten en az zararla kurtarmak i\u00e7in elinden geleni yapmaya haz\u0131r oldu\u011funu\u201d yazar. \u00d6z\u015favl\u0131\u2019ya g\u00f6re \u201cCemal\u2019in bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re her Ermeni birey olarak Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin vatanda\u015f\u0131yd\u0131.\u201d Ayr\u0131ca 1916 Mart\u2019\u0131nda \u015eam\u2019da Almanya Konsolosu\u2019yla yapt\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fmede Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in yetimhaneler a\u00e7may\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti\u011fini aktar\u0131r. \u00d6z\u015favl\u0131, Cemal\u2019in \u201cErmenileri kurtarma y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar\u0131n\u0131n\u201d Bah\u00e2eddin \u015eakir ve di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda rahats\u0131zl\u0131k yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Cemal\u2019in devlet b\u00fct\u00e7esinden bir yetimhane a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etti\u011fini, bu yetimhanede 376 Ermeni \u00e7ocu\u011fun bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve masraflar\u0131n\u0131n ordu b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Hatta bu yetimlerin minnettarl\u0131k g\u00f6stergesi olarak Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n portresiyle i\u015flemeli mendiller yapt\u0131klar\u0131n\u0131 da ekler.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0131yaman \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Nevzat Artu\u00e7 ise \u201c1915 Sevk ve \u0130sk\u00e2n Kanunu ve Cemal Pa\u015fa\u201d adl\u0131 makalesinde, 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinde yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda \u201cCemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Ermeni kafilelerine kar\u015f\u0131 insani bir tutum sergiledi\u011fini g\u00f6steren \u00e7ok say\u0131da belgeye rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d yazar. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, T\u00fcrk tarih\u00e7i Ramazan \u00c7al\u0131k\u2019a da at\u0131fta bulunur. \u00c7al\u0131k, Alman Belgelerine g\u00f6re Cemal Pa\u015fa konulu ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Suriye\u2019ye s\u00fcr\u00fclen Ermenilerin ya\u015fam\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na almak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlemi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, onlar\u0131 Beyrut, Halep ve Kud\u00fcs\u2019e yerle\u015ftirip g\u0131da temin etti\u011fini belirtir. \u00c7al\u0131k ayr\u0131ca, Cemal\u2019in yakla\u015f\u0131k 20 bin s\u00fcrg\u00fcn Ermeni kad\u0131n\u0131 ve k\u0131z\u0131na i\u015f olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, 4 bin civar\u0131ndaki yetim Ermeni \u00e7ocu\u011fu ise Ayn Tura, \u015eam ve Halep\u2019te kurulan yetimhanelere yerle\u015ftirdi\u011fini aktar\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"192\" height=\"270\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u054b\u0565\u0574\u0561\u056c-192x270.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-85118\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u054b\u0565\u0574\u0561\u056c-192x270.png 192w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u054b\u0565\u0574\u0561\u056c.png 407w\" sizes=\"auto, (max-width: 192px) 100vw, 192px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Artu\u00e7, Genelkurmay Ar\u015fivi\u2019ndeki (ATASE) belgelerin Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Ermeni s\u00fcrg\u00fcnlerin ya\u015fam\u0131n\u0131 kurtarmak ve onlar\u0131n ya\u015famsal ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla hastaneler ve sanatoryumlar a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yler. Ayn\u0131 yazar, T\u00fcrk tarih\u00e7i Ahmet Tetik\u2019in, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilen Ermeniler aras\u0131nda tif\u00fcs gibi salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiren makalesine de de\u011finir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Artu\u00e7, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerden biraz farkl\u0131 bir tutumla Tehcir Kanunu\u2019na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, Ermenilerin Mezopotamya \u00e7\u00f6llerine s\u00fcr\u00fclmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunun yerine Konya, Ankara ve Kastamonu gibi i\u00e7 b\u00f6lgelere yerle\u015ftirilmelerini \u00f6nerdi\u011fini ifade eder. Ancak bu \u00f6nerisi di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131larca reddedilmi\u015ftir. Yine de Cemal, \u0131srarlar\u0131 sonucunda Ermenilerin Mezopotamya yerine Suriye ve Beyrut vilayetlerine g\u00f6nderilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte bu ba\u011flamda, T\u00fcrk tarih\u00e7ilerinin Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Ermenilere y\u00f6nelik tutumu hakk\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fckleri arg\u00fcmanlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.<\/strong>&nbsp;T\u00fcrk tarih\u00e7ilerine g\u00f6re Cemal Pa\u015fa, Ermenilerin tehcir edilmesine ili\u015fkin karardan haberdar de\u011fildi; bu karar kendisine ancak 1915 y\u0131l\u0131 Ekim ay\u0131nda bildirilmi\u015ftir. T\u00fcrk tarih\u00e7ileri, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan 27 May\u0131s 1915\u2019te resmen kabul edilen \u201cTehcir ve \u0130sk\u00e2n Hakk\u0131nda Ge\u00e7ici Kanun\u201dun Cemal Pa\u015fa\u2019ya olduk\u00e7a ge\u00e7 bildirildi\u011fini iddia etmektedirler. Bunu gerek\u00e7elendirmek i\u00e7in de Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00f6z konusu Ge\u00e7ici Tehcir Kanunu\u2019nun kabul edildi\u011fi s\u0131rada \u0130stanbul\u2019da bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki \u201carg\u00fcman\u0131\u201d \u00f6ne s\u00fcrmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bana g\u00f6re bu arg\u00fcman son derece temelsiz ve sa\u00e7mad\u0131r. Zira her \u015feyden \u00f6nce \u201cTehcir ve \u0130sk\u00e2n Kanunu\u201d, Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetinin t\u00fcm \u00fcyelerinin, aralar\u0131nda Bahriye Naz\u0131r\u0131 Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n da bulundu\u011fu ki\u015filerin onay\u0131na sunulmu\u015ftu. Ayr\u0131ca bilindi\u011fi \u00fczere, \u201cTehcir Hakk\u0131nda\u201d ge\u00e7ici kanun 1 Haziran 1915\u2019te d\u00f6nemin resm\u00ee gazetesi olan&nbsp;<em>Takvim-i Vekayi<\/em>\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n bu durumdan ancak birka\u00e7 ay sonra haberdar edildi\u011fini varsaymak, en az\u0131ndan safdillik olur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2.<\/strong>&nbsp;Baz\u0131 T\u00fcrk tarih\u00e7ileri, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilen Ermenilerin can g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ileri s\u00fcrmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Her ne kadar Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle baz\u0131 Ermenilerin hayat\u0131n\u0131 kurtard\u0131\u011f\u0131na dair bilgiler bulunsa da, bu olaylar yayg\u0131n de\u011fil, aksine s\u0131n\u0131rl\u0131 ve m\u00fcnferit nitelikteydi. E\u011fer Cemal Pa\u015fa ger\u00e7ekten, do\u011frudan kendi komutas\u0131 alt\u0131ndaki ordunun denetim sahas\u0131nda, yani Suriye\u2019de, Ermenilerin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak isteseydi, 1916 y\u0131l\u0131nda Zor Sanca\u011f\u0131 mutasarr\u0131f\u0131 Zeki Bey taraf\u0131ndan olu\u015fturulan \u00e7ete gruplar\u0131n\u0131n Der Zor \u00e7\u00f6l\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck Ermeni katliam\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Bilindi\u011fi \u00fczere Cemal Pa\u015fa, Aral\u0131k 1914\u2019ten Aral\u0131k 1917\u2019ye kadar, tam \u00fc\u00e7 y\u0131l boyunca resmen Suriye\u2019de g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. Yani Cemal Pa\u015fa taraf\u0131ndan Ermenileri \u201ckurtarma\u201dya y\u00f6nelik giri\u015fimler kayda ge\u00e7mi\u015f olsa bile, bunlar son derece istisnai olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3.<\/strong>&nbsp;T\u00fcrk tarih\u00e7ilerine g\u00f6re Cemal Pa\u015fa, komutas\u0131 alt\u0131ndaki Osmanl\u0131 4. Ordusu\u2019nun denetim b\u00f6lgesinde Ermenilerin tehcirinin \u201cg\u00fcvenli bir \u015fekilde\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine b\u00fcy\u00fck bir titizlikle yakla\u015fm\u0131\u015f ve salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba sarf etmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bana g\u00f6re bu titizlik, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n s\u00f6z konusu hastal\u0131klar\u0131n kitlesel hale gelerek yerel halka ve \u00f6zellikle de orduya yay\u0131lmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015fesinden kaynaklan\u0131yordu. Nitekim onun komutas\u0131 alt\u0131ndaki ordu \u00f6nemli cephelerde sava\u015f\u0131yordu ve salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131, Osmanl\u0131 ordusunu ciddi bir tehlikeyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakabilir ve Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndaki yenilgisine katk\u0131da bulunabilirdi. Kanaatimce, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta Ermenilerin cephelere yak\u0131n b\u00f6lgelere de\u011fil de Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin i\u00e7 kesimlerine, \u00f6zellikle Konya, Ankara ve Kastamonu\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilmesini \u00f6nermesi de ayn\u0131 kayg\u0131dan kaynaklan\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4.<\/strong>&nbsp;Son iddia ise \u015fudur: T\u00fcrk tarih\u00e7ileri, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u201cErmeni dostu\u201d oldu\u011funun bir g\u00f6stergesi olarak, onun \u00e7abalar\u0131 sayesinde Ermeni \u00e7ocuklar\u0131 ve gen\u00e7leri i\u00e7in bir dizi yetimhane ve at\u00f6lyenin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, buralarda onlar\u0131n yeti\u015ftirildi\u011fini ve hayata haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu arg\u00fcman\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karan T\u00fcrk tarih\u00e7ilerine hat\u0131rlatmak gerekir ki, soyk\u0131r\u0131m yaln\u0131zca fiziksel yok etme de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda belirli bir etnik grubun mensuplar\u0131n\u0131n ba\u015fka bir etnik gruba aktar\u0131lmas\u0131 da soyk\u0131r\u0131m kapsam\u0131ndad\u0131r. Ermeni \u00e7ocuklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle Suriye ve L\u00fcbnan\u2019da yetimhanelerin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni bir s\u0131r de\u011fildir. Tam da bu b\u00f6lgelerde, yeni nesil arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla filiz verebilecek Ermeni k\u00f6klerinin kesin olarak kopar\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yordu. Nitekim daha \u00f6nce T\u00fcrk soyk\u0131r\u0131m ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n da vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n T\u00fcrk-\u0130slam kurallar\u0131na g\u00f6re yeniden e\u011fitilmesi de, fiziksel yok etme yoluyla olmasa bile, ayn\u0131 soyk\u0131r\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 tarihine, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00f6nce Ermeni adlar\u0131ndan, ard\u0131ndan dinlerinden mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131; ana dillerini ve vatanlar\u0131n\u0131 unutturulup T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman olarak yeti\u015ftirildikleri pek \u00e7ok yetimhane \u00f6rne\u011fi bilinmektedir. Bu y\u00f6ntem, Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan \u00e7ok daha erken d\u00f6nemlerde, dev\u015firme yoluyla Yeni\u00e7eri ordusu olu\u015fturulurken de uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Kaz\u0131m Karabekir taraf\u0131ndan kurulan ve amac\u0131 Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n T\u00fcrkle\u015ftirilmesi ve \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, onlar\u0131 T\u00fcrk devleti i\u00e7in sad\u0131k birer yurtta\u015f haline getirmek ve kendi ulusal kimliklerini tamamen unutturmaya y\u00f6nelik politika olan \u201cG\u00fcrb\u00fczler Ordusu\u201d da bu ba\u011flamda iyi bilinmektedir.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"360\" height=\"203\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u054b\u0565\u0574\u0561\u056c\u0568-\u0569\u0578\u057c\u0561\u0576-\u0570\u0565\u057f-360x203.webp\" alt=\"\" class=\"wp-image-85119\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u054b\u0565\u0574\u0561\u056c\u0568-\u0569\u0578\u057c\u0561\u0576-\u0570\u0565\u057f-360x203.webp 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u054b\u0565\u0574\u0561\u056c\u0568-\u0569\u0578\u057c\u0561\u0576-\u0570\u0565\u057f.webp 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00d6zetle belirtmek gerekir ki, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Ermenilere y\u00f6nelik tutumu ve politikas\u0131, ilk bak\u0131\u015fta ve bi\u00e7imsel olarak di\u011fer soyk\u0131r\u0131mc\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnse de, \u00f6z\u00fcnde neredeyse ayn\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc hedef tamamen ayn\u0131d\u0131r: Ermenilerin bir millet olarak tamamen imha edilmesidir. Bu konuda bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazar\u0131 olan \u00dcmit Kurt\u2019un da hakl\u0131 olarak belirtti\u011fi \u00fczere, \u201cCemal\u2019in tutumu di\u011fer J\u00f6n T\u00fcrklerden yaln\u0131zca y\u00f6ntem bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131yd\u0131. Yani o da Ermenilerin yok edilmesinin savunucular\u0131ndand\u0131; ancak bunu daha \u00e7ok uyumla\u015ft\u0131rma, yani asimilasyon yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi hedefliyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna ek olarak, bana g\u00f6re Cemal Pa\u015fa gibi Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n ba\u015fl\u0131ca faillerini farkl\u0131 bir \u0131\u015f\u0131k alt\u0131nda sunmak ba\u015fka tehlikeleri de beraberinde getirmektedir. Zira bu durum, s\u00f6zde \u201cErmeni dostu T\u00fcrk\u201d imaj\u0131n\u0131n, Ermeni katili T\u00fcrk imaj\u0131na k\u0131yasla Ermeni toplumu ya da Ermeniler aras\u0131nda bask\u0131n hale gelmesine yol a\u00e7abilir; \u00fcstelik tamamen temelsiz bir bi\u00e7imde. Bu sonucumuzu destekleyen bir gerek\u00e7e olarak, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n torununun 2014 y\u0131l\u0131nda Ermenistan\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretle ilgili olay\u0131 dahi g\u00f6stermek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. S\u00f6z konusu ziyaret, Ermeni kamuoyunun baz\u0131 temsilcileri aras\u0131nda \u00f6ylesine bir sempati olu\u015fturmu\u015ftu ki, sanki s\u00f6z konusu ki\u015finin en b\u00fcy\u00fck Ermeni katillerinden birinin torunu oldu\u011fu unutulmu\u015f gibiydi\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><em>*Bu makale, Yerevan Devlet \u00dcniversitesi Tarih Fak\u00fcltesi\u2019ne ait \u201cTarih ve K\u00fclt\u00fcr\u201d bilimsel dergisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-tarih-ve-toplumlar wp-block-embed-tarih-ve-toplumlar\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"il1pgqCbUI\"><a href=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/meline-anumyan-turk-tarihcileri-tarafindan-cemal-pasa-soykirim-politikalari-mesrulastirma\/\">Meline Anumyan &#8211; T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8220;Meline Anumyan &#8211; T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri&#8221; &#8212; Tarih ve Toplumlar\" src=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/meline-anumyan-turk-tarihcileri-tarafindan-cemal-pasa-soykirim-politikalari-mesrulastirma\/embed\/#?secret=A23bQ9b68P#?secret=il1pgqCbUI\" data-secret=\"il1pgqCbUI\" width=\"500\" height=\"282\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Meline Anumyan Baz\u0131 T\u00fcrk tarih\u00e7ileri aras\u0131nda, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin \u00f6nde gelenlerinden biri olan ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Bahriye Naz\u0131r\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten Ahmet Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131 \u00f6nderlerden farkl\u0131 olarak Ermenilere kar\u015f\u0131 daha ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davrand\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n tehcirine ve katliam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir politika izlemek istedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir tez dola\u015f\u0131ma sokulmu\u015ftur.\u00a0 \u00d6rne\u011fin, Amasya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":85117,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-85116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Meline Anumyan Baz\u0131 T\u00fcrk tarih\u00e7ileri aras\u0131nda, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin \u00f6nde gelenlerinden biri olan ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Bahriye Naz\u0131r\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten Ahmet Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131 \u00f6nderlerden farkl\u0131 olarak Ermenilere kar\u015f\u0131 daha ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davrand\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n tehcirine ve katliam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir politika izlemek istedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir tez dola\u015f\u0131ma sokulmu\u015ftur.\u00a0 \u00d6rne\u011fin, Amasya [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-13T06:37:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"995\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"975\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116\",\"name\":\"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-13T06:37:48+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg\",\"width\":995,\"height\":975},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Meline Anumyan Baz\u0131 T\u00fcrk tarih\u00e7ileri aras\u0131nda, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin \u00f6nde gelenlerinden biri olan ve Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun Bahriye Naz\u0131r\u0131 g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten Ahmet Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, di\u011fer \u0130ttihat\u00e7\u0131 \u00f6nderlerden farkl\u0131 olarak Ermenilere kar\u015f\u0131 daha ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davrand\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n tehcirine ve katliam\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir politika izlemek istedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir tez dola\u015f\u0131ma sokulmu\u015ftur.\u00a0 \u00d6rne\u011fin, Amasya [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2026-01-13T06:37:48+00:00","og_image":[{"width":995,"height":975,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116","name":"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg","datePublished":"2026-01-13T06:37:48+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/\u0544\u0565\u056c\u056b\u0576\u0565-\u0531\u0576\u0578\u0582\u0574\u0575\u0561\u0576.jpg","width":995,"height":975},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85116#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u00fcrk Tarih\u00e7ileri Taraf\u0131ndan Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n Soyk\u0131r\u0131m Politikalar\u0131n\u0131 Me\u015frula\u015ft\u0131rma Giri\u015fimleri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85116"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85120,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85116\/revisions\/85120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/85117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}