{"id":85113,"date":"2026-01-13T01:29:40","date_gmt":"2026-01-13T06:29:40","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113"},"modified":"2026-01-13T01:29:41","modified_gmt":"2026-01-13T06:29:41","slug":"levhi-beyin-akil-defterine-gore-turkiye-tarihi-1909-1938","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113","title":{"rendered":"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938"},"content":{"rendered":"\n

Sait \u00c7etino\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6mer T\u00fcrko\u011flu, 24 \u015eubat 1895 tarihinde Dersaadet Polis M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kadro- polis neferi olarak i\u015fe ba\u015flay\u0131p 4 Mart 1939 tarihinde emekli olan Mehmet Levhi Bey\u2019in, 20 A\u011fustos 1909 tarihinden itibaren ba\u015flayarak g\u00f6revi esnas\u0131nda \u00f6nemli ve kayda de\u011fer g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, alt\u0131na imza att\u0131\u011f\u0131 veya; hayat\u0131n\u0131n ilerleyen safhalar\u0131nda gerekli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131\u015fmalar\u0131n birer suretini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 24 adet not defterinden olu\u015fan g\u00fcnl\u00fck notlar ve belgeler  manzumesinin trancibini yaparak <\/em><\/strong>Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 [1]<\/strong><\/a> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla bir g\u00fcvenlik g\u00f6revlisinin g\u00f6z\u00fcnden 3 devrin panoramas\u0131n\u0131 okuyucularla payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemlere dair ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler sunar. \u015eehir ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131na, tarih\u00e7ilere, sosyologlara, siyaset bilimcilere\u2026 e\u015fsiz belgeler sunmu\u015ftur.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130stibdat, me\u015frutiyet, m\u00fctareke ve cumhuriyet gibi 4 devirde g\u00f6rev yapan Levhi Bey\u2019in notlar\u0131 Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun son  d\u00f6neminde  \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin kudretli d\u00f6nemi ve  Mustafa Kemal\u2019in hayatta ve kudretli oldu\u011fu erken Cumhuriyet\u2019in 1938 y\u0131l\u0131na kadarki ilk d\u00f6nemi  aras\u0131nda g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 \u0130stanbul\u2019un Beyo\u011flu ve Ey\u00fcp il\u00e7eleriyle, Bursa,  Zonguldak, Cebel-i Bereket (Osmaniye), Mara\u015f, Bolu gibi baz\u0131 kritik ta\u015fra kentlerinde  g\u00f6revlerde bulunmu\u015ftur.  Ak\u0131l Defteri<\/em> bu \u00f6nemli d\u00f6nemlerdeki duruma ili\u015fkin ilgin\u00e7 ve \u00f6nemli bilgiler sunarken, ayn\u0131 zamanda bu  ta\u015fra kentlerindeki toplumsal, siyasal, ekonomik ve asayi\u015fe dair olaylara \u0131\u015f\u0131k tutacak niteliktedir. Kritik d\u00f6nemin kritik mevkilerinde g\u00f6rev alan Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defteri<\/em> o kadar tafsilatl\u0131d\u0131r ki;   bir vakan\u00fcvis  titizli\u011finde olaylar\u0131 ve belgeleri kaydederek ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir tarih hazinesi b\u0131rakm\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6mer T\u00fcrko\u011flu\u2019nun tan\u0131m\u0131yla Levhi Bey, \u201cb\u00fcy\u00fck g\u00f6zalt\u0131\u201dn\u0131n belgelerini sunmu\u015ftur. \u00dclke boydan boya bir tarassud alt\u0131ndad\u0131r. Vatanda\u015flar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 \u201c\u00f6teki\u201dlerin s\u0131k\u0131 bir g\u00f6zlem ve denetin alt\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu g\u00f6zalt\u0131 sadece Ermeni, Rum, Yahudi, S\u00fcryani, Keldani, Nasturi, K\u00fcrt, \u00c7erkes, Alevi \u2013 K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131 kapsamaz. \u0130\u015f\u00e7ileri, kom\u00fcnistleri, sak\u0131t hanedan mensuplar\u0131n\u0131, Arap a\u015firetlerini, Hilafet yanl\u0131s\u0131 cemiyetleri, K\u00fcrt Cemiyetleri- Hoybun, K\u00fcrt Da\u011f\u0131\/bug\u00fcn\u00fcn Afrin\u2019i, Ermeni Partileri, Ta\u015fnaklar, Y\u00fczellilikler, Alevi dedeleri, Cemler, irticai faaliyetlerle beraber dindarlar\u0131, m\u00fcbadilleri, m\u00fcltecileri, seyyahlar\u0131\u2026 da kapsar. Gezici tiyatro gruplar\u0131 ile genelevler ayn\u0131 kategoriye al\u0131n\u0131p s\u00fcrekli g\u00f6zlemi de zab\u0131tan\u0131n \u00f6nemli g\u00f6revlerinden oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Ta\u015fradaki Kom\u00fcnistler ve tevkifatlar hakk\u0131ndaki belgeler konunun ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131 beklemektedir.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6zalt\u0131n\u0131n illere g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n toplam\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de abart\u0131 de\u011fildir. Bu bak\u0131mdan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan b\u00fcy\u00fck ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131  tarassudun bir kronolojisini de i\u00e7erdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Levhi Bey\u2019in notlar\u0131 toplumun tamam\u0131n\u0131n g\u00f6zlem alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131  bir durumun anatomisini i\u00e7erirken ayn\u0131 zamanda  Devletin paranoyas\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serer.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk olmayanlar\u0131n a\u011f\u0131r bir tarassud alt\u0131nda olduklar\u0131n\u0131 ve bunlara kar\u015f\u0131 resmi ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131\u015fmalarda net olarak g\u00f6rmekteyiz. Yaz\u0131lar gizli oldu\u011fu i\u00e7in kullan\u0131lan dil olduk\u00e7a a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6rnek olsun; Bir \u00c7erkes yurtta\u015f i\u00e7in  Irk olarak seyahati calib-i \u015f\u00fcphe g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi<\/em> m\u00fczekkereye yaz\u0131labiliyor. Zab\u0131tan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc de g\u00f6r\u00fcyoruz. Bir daha geri d\u00f6nmemek \u00fczere<\/em> zab\u0131tan\u0131n s\u0131n\u0131rd\u0131\u015f\u0131 i\u015flemi yapabilmesi s\u0131radan bir i\u015flemdir.<\/p>\n\n\n\n

Bu geni\u015f toplumsal kesimin tarassudunu kapsayan yaz\u0131\u015fmalar ve g\u00f6zlemler de her unsurun kendi tarihinin bir kesitini bulabilece\u011fi zengin bilgiler i\u00e7erir. Dahililiye Vekaletine g\u00f6nderilen  raporlarda ilin yada il\u00e7enin toplumsal hayat\u0131 ile ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler verilmi\u015ftir; Ahlaki, adat, aile hayat\u0131, taadd\u00fct-i zevcat, Hurafat ve itikad-\u0131 bat\u0131la\u2026 gibi. \u00c7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131na dair bilgiler de yer al\u0131r. Lokantalarda  kad\u0131n garson \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funu anl\u0131yoruz. \u00dclkenin sa\u011fl\u0131k durumuna dair da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler i\u00e7erir.D\u00f6nemde fuhu\u015f ve buna ba\u011fl\u0131 z\u00fchrevi hastal\u0131klardan frenginin yay\u0131n oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n g\u00f6zlem alt\u0131nda oldu\u011fu ve d\u00f6nemin en kritik olay olarak kabul edilen \u201cPontus Hadisesi\u201dnden olduk\u00e7a endi\u015feli olundu\u011fu g\u00f6zlenir. Bu endi\u015feden kaynakl\u0131 s\u00fcrg\u00fcnler\/dahile sevklerola\u011fan i\u015flemlerdendir. Gelen giden titizlikle  g\u00f6zlenir. 1920\u2019lerdeki bu durum d\u00f6nemin Meclis tutanaklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen endi\u015felerle uyumludur. Sans\u00fcr isteklerine de uygundur.<\/p>\n\n\n\n

Belgelerin \u00fczerine Ermeni olgusu sinmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan belgelerden verdi\u011fimiz \u00f6rneklerin Ermenilere ili\u015fkin olmas\u0131 do\u011fal say\u0131lmal\u0131, yad\u0131rganmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

M\u00fctareke d\u00f6neminde Bursa\u2019da g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belgelerden Tehcir <\/em>ile ilgili soru\u015fturmalar\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belgeler:<\/p>\n\n\n\n

24 Te\u015frinisani 334 [24 Kas\u0131m 1918]<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

1479<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Tehcir edilmi\u015f Ermeniler hakk\u0131nda<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Tehcir edilen Ermenilerin sevk edildikleri s\u0131rada kendilerine y\u00f6nelik herhangi bir zul\u00fcm ya da cinayet olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bildirilmesi beklenmektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Vali vekili Defterdar<\/em><\/p>\n\n\n\n

Soru\u015fturmaya verilen cevaptan Bursa\u2019daki tehcirin i\u015fleyi\u015fini ve faillerine dair bilgiler yer almaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2\/6394<\/em><\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Ermenilerin tehcir ve sevkine dair, m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bug\u00fcn itibar\u0131yla hi\u00e7bir belge bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca \u015fimdiye kadar bu konuda yap\u0131lm\u0131\u015f zul\u00fcm ve cinayetlere ili\u015fkin herhangi bir ba\u015fvuru ya da \u015fik\u00e2yet de olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ancak dairemizde o d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131\u015f baz\u0131 memurlar\u0131n verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, tehcir ve sevk i\u015flemlerine dairenin resm\u00ee olarak bir m\u00fcdahalesi olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u015flemlerin; \u0130stanbul\u2019dan g\u00f6nderilen Emniyet-i Umumiye mensubu bir memur, Bursa \u0130ttihat ve Terakki sorumlu k\u00e2tibi \u0130brahim, \u00f6nceki m\u00fcd\u00fcr\u00fcm\u00fcz Mahmut Celalettin, jandarma komutan\u0131 ve baz\u0131 di\u011fer ki\u015filerden olu\u015fan bir komisyon taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bildirilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle, s\u00f6z konusu komisyonun ya da onun emriyle hareket eden ki\u015filerin zul\u00fcm ve yetki k\u00f6t\u00fcye kullanma fiillerinin ancak d\u0131\u015far\u0131dan yap\u0131lacak bir soru\u015fturmayla ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu husus bilgilerinize sunulmak \u00fczere y\u00fcksek valilik makam\u0131na arz olunur.26 Te\u015frinisani 334 (26 Kas\u0131m 1918)<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Tehcir s\u0131ras\u0131nda Ermenilerin zor durumundan istifade yap\u0131lan i\u015flemler 1919 y\u0131l\u0131nda masaya yat\u0131r\u0131larak, yap\u0131lan haks\u0131zl\u0131klar\u0131n giderilece\u011fi yerde, bu haks\u0131zl\u0131klardan elde edilen has\u0131lata devletin el koymas\u0131n\u0131n form\u00fclleri aranmaktad\u0131r. Devlet 1919 da Ermeni zenginlerin b\u0131rakt\u0131klar\u0131n\u0131n pe\u015findedir.<\/p>\n\n\n\n

73<\/p>\n\n\n\n

14 Kanunusani 335 [14 Ocak 1919] 1\/7419<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

M\u00fcd\u00fcriyete m\u00fczekkere<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Tehcir s\u0131ras\u0131nda buradan giden baz\u0131 zengin Ermenilerin, ev e\u015fyalar\u0131n\u0131; alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f ve elmas gibi de\u011ferli tak\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00fcvendikleri dostlar\u0131na b\u0131rakt\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu e\u015fyalar\u0131n h\u00fck\u00fcmet ya da ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nmamas\u0131 i\u00e7in, e\u015fyay\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131 ki\u015filerin \u00fczerine sat\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterdikleri; bunun i\u00e7in noter onayl\u0131 ya da onays\u0131z senetler d\u00fczenledikleri mevcut uygulamalardan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Binlerce lira de\u011ferindeki e\u015fyalar\u0131n seksen ya da y\u00fcz liraya sat\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6sterilmesi akla uygun olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu t\u00fcr sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini ge\u00e7ersiz saymak i\u00e7in elimizde a\u00e7\u0131k bir yasal dayanak bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle, kar\u015f\u0131 taraf\u0131 idari ya da hukuki olarak zorlamak m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. Baz\u0131 durumlarda d\u00fckk\u00e2nlar\u0131na bizzat gidilerek ikna edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lsa da, \u00e7o\u011fu ki\u015fi ki\u015fisel \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 kamu yarar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde tuttu\u011fu i\u00e7in bir sonu\u00e7 al\u0131namamaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu kadar a\u00e7\u0131k \u015fekilde fahi\u015f ve adaletsiz olan bu sat\u0131\u015flar\u0131n iptal edilebilmesi i\u00e7in, \u201cTehcir s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ek de\u011ferinin d\u00f6rtte biri ya da \u00fc\u00e7te birinden daha ucuza sat\u0131lan mallar hakk\u0131nda yap\u0131lan sat\u0131\u015flar\u0131n ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 ve dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde mahkemelerin sat\u0131\u015f\u0131 derhal feshederek; mal mevcutsa aynen, t\u00fcketilmi\u015fse bedelinin tazminine karar vermesi\u201d y\u00f6n\u00fcnde bir kanun bulunmamaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden hak sahiplerinin bazen devlete ba\u015fvurarak haklar\u0131n\u0131 geri istemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu ki\u015filer hakk\u0131nda nas\u0131l i\u015flem yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi hususunda takdir buyurulmas\u0131ve izin verilmesi arz olunur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Geri d\u00f6nebilen Ermenilerin memleketlerine ula\u015fmalar\u0131na izin verilmemektedir. G\u00fcvenli b\u00f6lge olarak \u0130stanbul\u2019a gitmelerine de izin yoktur. Ankara y\u00f6netiminin yarg\u0131, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 TBMM\u2019nin ald\u0131\u011f\u0131 ilk kararlardan biri Ermenilerin seyahatlerine yasak koymakt\u0131r; Ermeniler mal\u0131na sahip \u00e7\u0131kamas\u0131n! Bolu\u2019dan verilen bir m\u00fczekkereden Ermeniler her ko\u015fulda \u015fartlar\u0131 zorlamaktad\u0131r. Y\u00f6netimin cezai \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 istenir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

24 Aral\u0131k 1920<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Bolu ve ba\u015fka baz\u0131 yerlerden ka\u00e7ak olarak ya da farkl\u0131 yollarla gelen ailelerin \u0130stanbul\u2019a (Dersaadet\u2019e) gitmelerine izin verilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu y\u00fczden, bu ki\u015filerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130stanbul\u2019a gidebilmek i\u00e7in Frans\u0131z makamlar\u0131na ba\u015fvurduklar\u0131, baz\u0131lar\u0131n\u0131n ise uygun bir f\u0131rsat bulduklar\u0131nda ka\u00e7mak amac\u0131yla s\u00fcrekli liman ve iskele \u00e7evresinde dola\u015ft\u0131klar\u0131, \u00e7e\u015fitli yerlerden gelen raporlardan \u00f6\u011frenilmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu kapsamda, son olarak yine ka\u00e7maya te\u015febb\u00fcs ederken yakalanan ki\u015filerin isimleri ekli olarak sunulmu\u015ftur. S\u00fcrekli tekrarlanan bu durumlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in; erkeklerin aileleri varsa aileleriyle birlikte, yoksa tek ba\u015flar\u0131na memleketlerine ya da \u00fclke i\u00e7inde ba\u015fka bir yere g\u00f6nderilmeleri; kad\u0131nlar\u0131n ise g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kefalete ba\u011flanarak, isterlerse memleketlerine geri g\u00f6nderilmelerinin, mevcut \u015fartlar\u0131n \u00f6nemi ve hassasiyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygun olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak bu konuda gerekli i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131, y\u00fcksek takdirlerinize ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bilindi\u011fi gibi sava\u015fta ilk \u00f6nce ger\u00e7ekler \u00f6l\u00fcr. Elde herhangi bir delil yada bir emare olmamas\u0131na ra\u011fmen Rum ve Ermenilerin su\u00e7lanmas\u0131 ve zan alt\u0131nda bulundurularak tarassud alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 da normal bir i\u015flem say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Zonguldak\u2019tan verilen 14 Eyl\u00fcl 1920 g\u00fcnl\u00fc m\u00fczekkere bu duruma ili\u015fkindir.<\/p>\n\n\n\n

14 Eyl\u00fcl 1920<\/em><\/p>\n\n\n\n

Gayrim\u00fcslim halk\u0131n silahland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve evlerine makineli t\u00fcfek yerle\u015ftirildi\u011fine dair do\u011frudan tan\u0131kl\u0131klar bulunmamaktad\u0131r. Ancak ihtiya\u00e7 h\u00e2linde Rumlar, Ermeniler ve benzeri gruplardan yard\u0131m almak amac\u0131yla kendilerine silah da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Frans\u0131z Komutanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan subaylara emir verildi\u011fi; bu nedenle Frans\u0131zlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnen savunma tedbirlerinin yan\u0131 s\u0131ra gizli haz\u0131rl\u0131klar da yapt\u0131\u011f\u0131 kuvvetle muhtemel g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum, gizli soru\u015fturmalar\u0131m\u0131z\u0131n sonucunda anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca d\u00f6rt-be\u015f g\u00fcn \u00f6nce d\u0131\u015far\u0131dan asker ve cephane getirtilip yerle\u015ftirilmeye devam edilmesi de, bu konuda yetkili makamca mevcut \u015fartlar\u0131n gere\u011fini ortaya koyan yeterli deliller aras\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Ermenilere uygulanan seyahat yasa\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn H\u0131ristiyanlara te\u015fmil edilmi\u015ftir. H\u0131ristiyanlar\u0131n ve Yahudilerin  ihtiya\u00e7 temini i\u00e7in dahi yerinden k\u0131m\u0131ldamalar\u0131 \u015f\u00fcpheli say\u0131lmak i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n

12 Kanunusani 337 [12 Ocak 1921]<\/p>\n\n\n\n

Mutasarr\u0131fl\u0131\u011fa<\/p>\n\n\n\n

\u00c7aycuma\u2019dan Istavraki, Hrito, Filip ve Dimitri adl\u0131 kat\u0131rc\u0131lar\u0131n 9 Kanunusani 337 tarihinde sancak merkezine geldikleri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Geli\u015f \u015fekillerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u00c7aycuma\u2019n\u0131n, Dahiliye Nezareti\u2019nin son emir ve talimatlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak bu ki\u015filere izin verdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, asker\u00ee te\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n merkezi olan s\u00f6z konusu yerden buraya gelmelerinin kesinlikle sak\u0131ncas\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 da de\u011ferlendirilmektedir. Bu durumun gerekli yerlere bildirilmesi ve emir verilmesi arz olunur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Delil olmadan kanaate dayanarak yatalak bir hastan\u0131n tedavisi i\u00e7in \u0130stanbul\u2019a izin verilmemektedir.Asl\u0131nda o d\u00f6nem Anadolu\u2019dan \u00e7\u0131kmak istisnad\u0131r. Ne \u015fekilde olursa olsun Ankara H\u00fck\u00fcmetinden  izin verilmemesi esast\u0131r. Meclis tutanaklar\u0131nda bu konuda ate\u015fli tart\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f ve insani duygularla verilen iznin meclis g\u00fcndemine getirilerek a\u011f\u0131r ele\u015ftiriler y\u00f6neltilen   Dahiliye Vekili Fethi Bey istifa noktas\u0131na gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

2516\/9713<\/em><\/p>\n\n\n\n

Polis M\u00fcd\u00fcriyeti Vekaletine<\/em><\/p>\n\n\n\n

Tedavi amac\u0131yla \u0130stanbul\u2019a gitmek i\u00e7in dilek\u00e7e veren Vasikali Sunyolidis adl\u0131 ki\u015finin, sancak merkezinde ya\u015fayan Rumlar aras\u0131nda en zararl\u0131 ki\u015filerden biri oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde istihbarat al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar daha sonra vek\u00e2let taraf\u0131ndan \u0130stanbul\u2019a gitmesine izin verilmi\u015fse de, yap\u0131lan bu ihbar \u00fczerine yolculu\u011funun uygun olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu nedenle dilek\u00e7esi i\u015flem g\u00f6rm\u00fc\u015f h\u00e2liyle eklenerek geri g\u00f6nderilmi\u015f; ad\u0131 ge\u00e7en ki\u015finin zararl\u0131 ama\u00e7 ve faaliyetleri hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 ve sonucunun bildirilmesi \u00f6zellikle tavsiye edilmi\u015ftir.
21 Eyl\u00fcl 1921<\/em><\/p>\n\n\n\n

Haziran ay\u0131ndan beri evinde yata\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 durumda bulunan Vasilaki Sunyolidis\u2019in, ger\u00e7ekten de sancak merkezinde ya\u015fayan Rumlar aras\u0131nda en zararl\u0131 ki\u015fi oldu\u011fu bilinmektedir. Ayr\u0131ca Mondros M\u00fctarekesi\u2019nden sonra uygunsuz davran\u0131\u015flar\u0131yla tan\u0131nan Torna Fotiyadis\u2019in burada vekilli\u011fini yapm\u0131\u015f ve zararl\u0131 faaliyetlerde bulunmu\u015f oldu\u011fu da daha \u00f6nceden bilinmektedir. Ancak zaman ge\u00e7mesi nedeniyle somut delil tespiti zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Son d\u00f6nemdeki rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle sakin bir s\u00fcre\u00e7te oldu\u011fu, kimseyle temas kurmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011fe sunulmu\u015ftur.
3\/4 Ekim 1921
Serkomiser
\u0130rfan<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sunyolidis, zararl\u0131 ki\u015filerden biri olmakla birlikte, Emniyet M\u00fcfetti\u015fli\u011fi te\u015fkilat\u0131 d\u00f6neminde buradaki durumun en k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na kadar mektup yazarak \u0130stanbul ile haberle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, M\u00fcfetti\u015f Zeki Bey taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilen mektuplardan anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu mektuplar \u00f6nce Sans\u00fcr Memurlu\u011funa, ard\u0131ndan da eski Merkez Memuru Kemal Efendi\u2019ye teslim edilmi\u015ftir. Ancak hangi sebeple oldu\u011fu bilinmemekle birlikte, bu mektuplar daha sonra tekrar Sunyolidis\u2019e iade edilmi\u015ftir. Bu konuya dair soru\u015fturman\u0131n sancak memurlar\u0131 enc\u00fcmeni taraf\u0131ndan da incelendi\u011fi bilgisi sunulur ve bu evrak, sayg\u0131de\u011fer mutasarr\u0131f\u0131n y\u00fcksek makam\u0131na arz olunur.
4 Ekim 1921<\/em><\/p>\n\n\n\n

Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l defteri<\/em>nde Ermenilerin Tehciri ve tehcirden sa\u011f kal\u0131p  geri d\u00f6nebilen Ermenilere dair bilgiler yan\u0131nda, 1929 y\u0131l\u0131ndan itibaren ta\u015fra Ermenilerine yap\u0131lan bask\u0131lar\u0131 Suriye s\u0131n\u0131r\u0131nda g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llara dair notlar ve belgelerde  bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.   <\/p>\n\n\n\n

 Havza maden ocaklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan Dersimlilerin g\u00f6zlem alt\u0131nda olduklar\u0131, kazan\u00e7lar\u0131n\u0131m nereye harcad\u0131klar\u0131, ne kadar\u0131n\u0131 kulland\u0131klar\u0131 ne kadar\u0131n\u0131 havale ettikleri incelenmekte, Bunlara ili\u015fkin ihbarlar ciddiyetle de\u011ferlendirilmektedir. Bu konuda uzun ve tafsiletl\u0131 raporlar yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konu da Havza\u2019da \u00e7al\u0131\u015fan torunlar\u0131n\u0131n Dersimlilerin incelemelerini bekleyen konular\u0131 ba\u015f\u0131ndad\u0131r. Ermeni d\u00f6nmelerinin Devletin ak\u0131l defterinde kay\u0131tl\u0131 ve g\u00f6zlem alt\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz; Ermeniler \u00fczerinde \u015fiddetli tedabir al\u0131nmas\u0131\u2026<\/em>Ermeniler hakk\u0131nda s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131ndan da istihbarat topland\u0131\u011f\u0131n belgeleri de payla\u015f\u0131lan evraklar aras\u0131ndad\u0131r. \u0130skan yerleri foto\u011frafland\u0131r\u0131lmakta ve haritaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Ermenilerin seyahati seyahat g\u00fczergah\u0131 \u00fczerindeki zab\u0131ta birimlerine bildirilmesi ve  izlenmesi bir di\u011fer ayr\u0131nt\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka nokta da vizelerde pasaporta sak\u0131ncal\u0131 i\u015fareti konmas\u0131 i\u015flemidir; 25-26\/12\/931 gecesi ekspresle Beyrut\u2019tan gelen 18\/12\/931 tarih ve 2390 numaral\u0131 Suriye pasaportunu t olmamas\u0131, gerek pasaportunda ve gerekse vizesinde bir noksanl\u0131k bulunmamas\u0131 ve isminin de Ermeni ismine benzememesi dolay\u0131s\u0131yla duhul\u00fcne m\u00fcsaade edilmi\u015f ise de her ihtimale binaen bu b\u00e2bda mahall-i azimetine bildirilerek tarassut alt\u0131nda bulundurulmas\u0131 hususunda yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ancak muntazam bir pash\u00e2mil Ba\u015fpapaz Kudsul Epserjiyas Jorji nam \u015fahs\u0131n pasaportunda Ermeni milletine mensubiyetini ifade eder bir kay\u0131aport ve vize ile ge\u00e7en ve pasaportuyla vizesinde Kudsul Epserjiyas Jorji olan ve foto\u011fraf\u0131yla tetabuk eden bu \u015fahs\u0131n esas isminin Serkis olabilece\u011fini takdir edebil\u00admek m\u00fc\u015fk\u00fcl oldu\u011fu ve bu \u015fahs\u0131n h\u00fcviyetindeki v\u00e2ki isim m\u00fcb\u00e2yenetinin vize veren ve vizesine bir mahremi\u015fareti dahi koymayan Beyrut Konsoloslu\u011fumuzdan ileri geldi\u011fi\u2026<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

8-9\/1\/932 gecesi Suriye\u2019den gelen ekspresle Beyrut\u2019tan geldi\u011fini s\u00f6yleyen \u0130stanbul Polis M\u00fcd\u00fcriyetinin 30\/6\/931 tarih ve 4550 numa\u00adral\u0131 pasaporta Beyrut Ba\u015fkonsoloslu\u011fumuzun \u201c\u015f\u00fcpheli\u201d imzal\u0131 meccani 4\/1\/932 tarih ve 5\/1476 numaral\u0131 vizesiyle gelen T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131n\u00addan ve Ermeni Milletinden hi\u00e7bir i\u015fle i\u015ftigal etmeyen H\u0131rant Dikran Topakyan\u2019\u0131n ahv\u00e2l ve harek\u00e2t\u0131ndan \u015f\u00fcphe edilerek g\u00fcmr\u00fck bahanesiyle \u00fczerinin ve e\u015fyas\u0131n\u0131n taharrisinde ve evrak\u0131 meyanmda kendisine ait Beyrut Adliyesince bir k\u0131ta gayr-\u0131 muvakkat tevkif m\u00fczekkeresi zuhur etmi\u015f ve bu b\u00e2bdaki ifadesinde, Beyrut\u2019taki eni\u015ftesiyle kavga ederek bu sebepten eni\u015ftesinin hakk\u0131nda a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 dava \u00fczerine bu tevkif m\u00fczekkeresi kesilmi\u015f oldu\u011funu ifade etti\u011fi, merkum Fransa, Bel\u00e7ika, \u0130talya\u2019ya gitti\u011fi ve bu seyahatini ziyaret maksad\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesine ve hi\u00e7bir i\u015fle i\u015ftigal etmedi\u011fine nazaran bu kadar k\u00fclfetli seyahatinin gizli bir maksat takibi muhtemel oldu\u011fu \u0130sl\u00e2hiye Kaymakaml\u0131\u011f\u0131ndan i\u015f\u00e2r k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bir \u015fey olmayacaksa dahi bir \u015fey olur misali K\u0131z\u0131lba\u015flar ayr\u0131 bir tarassud alt\u0131ndad\u0131rlar; Keferdiz nahiye mer\u00adkezinde Hur\u015fit A\u011fa ismiyle bir \u015fah\u0131s mevcut ise de \u00f6teden beri h\u00fck\u00fc\u00admet kendisini hizmetiyle tan\u0131m\u0131\u015f ve mazhar-\u0131 takdiri olmu\u015f ve \u015fimdiye kadar yap\u0131lan hafi ve cel\u00ee tahkik\u00e2tta h\u00fck\u00fcmet aleyhtarl\u0131\u011f\u0131na dair bir g\u00fcna malumata destres olunamam\u0131\u015f ve ma-haz\u00e2 gerek K\u0131z\u0131lba\u015f ve gerekse  Hur\u015fit A\u011fan\u0131n harek\u00e2t ve seken\u00e2t\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamakta oldu\u011fu \u0130sl\u00e2hiye Kaymakaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fczeyyel i\u015f\u00e2r\u0131ndan anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r efendim.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Vil\u00e2yetimizde fi\u015fe d\u00e2hil muayyen e\u015fh\u00e2s mevcut olup bunlar hakk\u0131n\u00adda tanzim edilen fi\u015fler … tarih ve … numaral\u0131 tahrir\u00e2t\u0131m\u0131zla takdim k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ve iktiz\u00e2s\u0131 ifa edilmekte bulunmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Legal partileri m\u00fcnfesih veya illegal Muhalefet olsalar dahi mensuplar\u0131n\u0131n izlenmesi s\u00fcrmektedir. Vekalete verilen 3 Mart 1933 g\u00fcnl\u00fc raporda Mara\u015f\u2019taki muhaliflerle ilgili uzun bir liste vard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de etkin olan Beyaz\u0131tzade ailesinden \u015e\u00fckr\u00fc en ba\u015fa yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Beyaz\u0131tz\u00e2de \u015e\u00fckr\u00fc Bey \u00f6teden beri muhalefet ve ihanetle me\u2019l\u00fbf olup hi\u00e7 zaman kendisine itimat edilecek bir cephesi olmad\u0131\u011f\u0131 ve Me\u015fru\u00adtiyetin hitam\u0131n\u0131 m\u00fcteakip mebus olmas\u0131na ra\u011fmen bu zamirini izh\u00e2rdan hali kalmad\u0131\u011f\u0131 gibi Frans\u0131z i\u015fgali esnas\u0131nda ihaneti fiilen tespit edil\u00addi\u011fi, esasen bu aile Yavuz Sultan Selim zaman\u0131nda Beyaz\u0131t Vil\u00e2yetinden getirilmi\u015f ve Z\u00fclkadriye o\u011fullar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzunu k\u0131rmak i\u00e7in Mara\u015f\u2019a iskan edildi\u011fi ve binaenaleyh f\u0131tr\u00ee terbiye ve itiyad\u0131n neticesi olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc fenal\u0131\u011f\u0131 yapabilecek kabiliyet ve istidatta olup halen sinmi\u015f bir vaziyet g\u00f6stermesine ra\u011fmen Amerikal\u0131larla ve Mister Lay\u00e7in ile temas\u0131 kesmedi\u011fi, halk\u0131 s\u00fcr\u00fckleyecek bir kabiliyette ise de tehlikeli bir taassubun muhitte h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmesi hareketinin her an ve zaman i\u00e7in tehlikeli bir safhaya m\u00fcncer olmas\u0131 ihtimal verilebilmesi,<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0130zlemenin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in Adana, Mara\u015f ve Antep gibi s\u0131n\u0131r vilayetleri ve kaymakaml\u0131klar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere \u00f6zel \u015fifre anahtar\u0131 talebi de ilgin\u00e7 bir istektir.<\/p>\n\n\n\n

Birinci d\u00f6nem mebuslar\u0131ndan Ahali F\u0131rkas\u0131 reisi Abd\u00fclkadir Kemali ve yanda\u015flar\u0131 da a\u011f\u0131r bir tarassud alt\u0131ndad\u0131rlar Kemali\u2019nin o\u011flu Ra\u015fid\u2019in (\u00fcnl\u00fc Romanc\u0131 Orhan Kemal) Beyru\u2019tan geli\u015finde \u00fczt\u00fc aranm\u0131\u015f \u00fczerinde \u00e7\u0131kan Kemali\u2019nin M. Kemal\u2019e g\u00f6ndermi\u015f oldu\u011fu mektuba el konularak \u00f6zel <\/em>polisler e\u015fli\u011finde Ankara\u2019ya g\u00f6nerilmi\u015ftir.  <\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bug\u00fcn kimi \u015fa\u015f\u0131rarak kimi de g\u00fclerek mizah tad\u0131nda  gibi okuyoruz ancak d\u00f6neminde i\u015fin hi\u00e7 de \u015fakaya gelir yan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Onlar kan tad\u0131nda duyumsuyorlard\u0131.  O g\u00fcnler \u00f6yleydi de bug\u00fcn durum \u00e7ok mu farkl\u0131? B\u00fcy\u00fck birader g\u00fcn\u00fcm\u00fczde herkesi \u00e7ok daha a\u011f\u0131r bir tarasud alt\u0131nda bulundurdu\u011funu soru\u015fturmalardan iddianamelerden biliyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Ermeniler Rejimin ana hedefi olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Levhi Bey\u2019in en \u00e7ok payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 raporlar Ermeniler \u00fczerinedir. \u0130\u00e7erde olsun d\u0131\u015far\u0131da olsun Ermeniler hakk\u0131nda istihbarat almak birinci g\u00f6revse d\u0131\u015far\u0131da kalan Ermenilerin yurt i\u00e7ine sokulmamas\u0131 da ana hedeflerden biridir; 16\/8\/932 tarih ve Polis: 271 numaral\u0131 yaz\u0131n\u0131za cevapt\u0131r. 1.4\/10\/931 tarih ve 1382\/789 numaral\u0131 zeyilname ile tebli\u011f edilen em\u00adrin 3\u00fcnc\u00fc maddesinde sarahate nazaran herhangi ecnebi tebaas\u0131ndan olursa olsun hari\u00e7ten gelecek Ermeniler hakk\u0131nda yap\u0131lacak muame\u00adleyi amir ve h\u00fckm\u00fc el-\u00e2n bakidir. \u015eu hale g\u00f6re hari\u00e7ten gelecek ecne\u00adbi tebaas\u0131n\u0131 haiz Ermeniler hakk\u0131nda emr-i mezk\u00fbre ahk\u00e2m\u0131na tevfik muamele ifas\u0131 ve tebaam\u0131zdan olup da T\u00fcrkiye Cumhuriyeti pasapor\u00adtuyla mem\u00e2lik-i ecneb\u00eeyeye gitmi\u015f ve avdet etmi\u015f olanlar\u0131n da derhal malumat verilmekle beraber tren polisleri taraf\u0131ndan di\u011fer vil\u00e2y\u00e2t po\u00adlislerine teslim suretiyle ahv\u00e2l ve harek\u00e2t\u0131n\u0131n tarassut ve murakabede bulundurulmas\u0131 icap eder<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Memleket aleyhine \u00e7al\u0131\u015fan<\/em> Ermeniler hakk\u0131nda ayr\u0131 ve \u00f6zel kategoride dosyalar\u0131n tutuldu\u011fu dahiliye vekaletine yaz\u0131lan 4 Ocak 1933 g\u00fcnl\u00fc rapordan anl\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n

Bakanl\u0131\u011fa periyodik olarak g\u00f6nderilen Hadisat Cetvelleri<\/em> ayr\u0131 bir inceleme konusudur.  B\u00f6lgede cereyan eden bilumum olaylar\u0131n icmali bakanl\u0131\u011fa g\u00f6nderilmektedir. B\u00f6lgenin \u00f6zelliklerine g\u00f6re su\u00e7 kompozisyonu de\u011fi\u015fmektedir. Ayn\u0131 ilin iki mahallesi aras\u0131nda dahi \u00f6nemli farklar bulundu\u011fu g\u00f6zlenmi\u015ftir. \u00c7e\u015fitli su\u00e7lar yan\u0131nda ink\u0131l\u00e2p ve cumhuriyet aleyhine bir hareket<\/em> su\u00e7u ve bu su\u00e7uni\u015flenip i\u015flenmedi\u011finin her ay raporlanmas\u0131 ilgin\u00e7tir.<\/p>\n\n\n\n

2 Eyl\u00fcl 1932<\/p>\n\n\n\n

Dahiliyeye<\/em> Rapor<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Haziran iptidas\u0131ndan Eyl\u00fcl iptidas\u0131na kadar son \u00fc\u00e7 ay zarf\u0131nda vil\u00e2\u00adyet d\u00e2hilinde ink\u0131l\u00e2p ve cumhuriyet aleyhine bir hareket olmad\u0131\u011f\u0131\u2026 <\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131\u015fmalarda ve raporlarda alt\u0131 \u00e7izilen \u00f6nemli bir husus da \u0131rka yap\u0131lan vurgudur; Ermeni \u0131rk\u0131na mensup,<\/em> K\u00fcrt \u0131rk\u0131na mensup,<\/em> Arap \u0131rk\u0131ndan, \u00c7erkes \u0131rk\u0131na mensup oldu\u011fu bilinen\u2026 <\/em>gibi. T\u00fcrk olmayanlar\u0131n milliyeti \u00f6zellikle isminin \u00f6n\u00fcne konur; Abaza Dursun, K\u00fcrt Yusuf,Laz Mustafa, \u00c7erkes Garir,\u2026<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc tahkir davalar\u0131ndan da  s\u00f6z edilmektedir. Bilinece\u011fi gibi failler hep T\u00fcrk olmayanlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tarassud raporlar\u0131n\u0131n derecelenmi\u015f oldu\u011fu bunlar\u0131n niteliklerine g\u00f6re renklere ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor; Ye\u015fil tarassud raporuna tabi tutulmas\u0131 <\/em>zuhur etmemi\u015f, ihtiyaten ted\u00e2bir ve teyakkuza devam edilmekte bulunulmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fald\u0131r ki Kom\u00fcnisler bu kadar a\u011f\u0131r g\u00f6zlem alt\u0131nda bulundurulurken 1 may\u0131slarda daha dikkatli olummamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemezdi; 1<\/em> May\u0131s 933 g\u00fcn\u00fc ve ona takadd\u00fcm eden g\u00fcnler s\u00fckunetle ge\u00e7mi\u015f ve Kom\u00fcnistli\u011fe ait bir \u015fey zuhur etmemi\u015f, ihtiyaten tedabir ve teyakkuza devam edilmekte bulunulmu\u015ftur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ta\u015fradaki Yahudilerin aile istatistik cetvellerinin tutulmas\u0131 da ilgin\u00e7 kay\u0131tlardan biri olarak zikredebiliriz.Mara\u015fta ikamet eden mevcut Yahudilerin aile reisleriyle efrad-\u0131 ailelerinin isimlerini g\u00f6steren defter ili\u015fik olarak takdim k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r\u2026<\/em>Fi\u015fe dahil olanlarla, Ermenilerin, Musevilerin, ihtida edenlerin ayr\u0131 ayr\u0131 cetveli ekli olarak takdim k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 maruzdur efendim. <\/em>Herkes fi\u015flenmi\u015f ve kategorilere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Se\u00e7imlerde aday olanlar ve se\u00e7imi kazananlar hakk\u0131nda malumat<\/em>  isim isim ve mahalle mahalle listelenmi\u015ftir; B\u00fcy\u00fck g\u00f6zalt\u0131!         <\/strong>G\u00f6zlem o boyuta y\u00fckselmi\u015ftir ki; \u00f6lm\u00fc\u015f leyle\u011fin aya\u011f\u0131ndaki y\u00fcks\u00fckler dahi  rapor konusu olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tanassur ve ihtida olaylar\u0131 da raporlarda yer alan bir ba\u015fka korkulan izlenen  konular\u0131n ba\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Anadili Rumca olan m\u00fcbadillerin de g\u00f6zlem alt\u0131nda olmalar\u0131 da raporlar\u0131n ilgin\u00e7 sahifelerinden biridir.<\/p>\n\n\n\n

S\u0131n\u0131rda s\u0131n\u0131r\u0131 ihlal edenler ve ka\u00e7ak\u00e7\u0131larla \u00e7at\u0131\u015fmalar  olu\u011fu ve bu \u00e7at\u0131\u015fmalarda \u00f6l\u00fcm ve yaralanma olaylar\u0131n\u0131n vuku buldu\u011fu da raporlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Hudut asayi\u015fi s\u00fckunetle devam etmektedir. Muz\u0131r propagandalara tesad\u00fcf edilmemektedir. 20 A\u011fustos 932 hududu ge\u00e7mek isteyen yirmi ki\u015filik bir \u015faki kafilesi pusumuza d\u00fc\u015ferek bir maktul, biri mecruh vere-Hudut asayi\u015fi s\u00fckunetle devam etmektedir. Muz\u0131r propagandalara tesad\u00fcf edilmemektedir. 20 A\u011fustos 932 hududu ge\u00e7mek isteyen yirmi ki\u015filik bir \u015faki kafilesi pusumuza d\u00fc\u015ferek bir maktul, biri mecruh vere-Hudut asayi\u015fi s\u00fckunetle devam etmektedir. Muz\u0131r propagandalara tesad\u00fcf edilmemektedir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00f6ylerde bulundu\u011fu tahmin edilen silah miktar\u0131 da raporlamalar\u0131n ilgi alan\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6nemin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar \u00c7erkesler a\u011f\u0131r bir tarassud alt\u0131nda olmakla beraber 1935 y\u0131l\u0131ndaki raporlarda a\u011f\u0131rl\u0131k \u00e7erkeslere verilmi\u015ftir.<\/em> <\/em>Irklar\u0131 itibar\u0131yla kendilerinden k\u00f6t\u00fcl\u00fck umulan bu adamlar\u0131n ve te\u00admas ettikleri kimselerin durumlar\u0131 s\u0131k\u0131 bir kontrol alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ad\u0131m ad\u0131m takip edilmektedir. M\u00fcspet bir su\u00e7 elde edildi\u011finde arz edilecektir. <\/em>S\u00f6zleri \u00c7erkezlerin hedefte olduklar\u0131n\u0131n i\u015faretlerinden biridir. Dahiliye Vekaleti daha da ileri gider; Gerek ferden gerek toplu olarak hi\u00e7bir \u00c7erke\u015f\u2019in yurdumuza kabul edil\u00admemesini alakadarlara suret-i katiyede tebli\u011f buyurulmas\u0131n\u0131 ve m\u0131nt\u0131ka\u00ads\u0131nda \u00c7erke\u015f bulunan vil\u00e2yetlerin bu hususta gizli ve m\u00fcnasip suretler\u00adde alacaklar\u0131 malumat\u0131 vek\u00e2lete bildirmeleri ehemmiyetle rica olunur.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131kla ba\u015f etmek i\u00e7in ve bunlar\u0131n K\u00fcrt olmas\u0131ndan dolay\u0131, yerlerinden al\u0131narak 2510 say\u0131l\u0131 \u0130skan Kanunu\u2019na g\u00f6re da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 iste\u011fi raporlan\u0131r:  <\/em><\/strong>Gerek Mara\u015f\u2019ta ve gerekse Elbistan\u2019da ik\u00e2met eden ve isimleri ba\u011fl\u0131 cet\u00advelde g\u00f6sterilen bu e\u015fh\u00e2s m\u00fcsellah kafileler halinde Suriye\u2019den ka\u00e7ak mal getirmekle beraber memleketin d\u00e2hilinde kendilerine mensup kad\u0131nlarla -boh\u00e7ac\u0131l\u0131k yapt\u0131rmak suretiyle- ka\u00e7a\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini de temin etmek\u00adtedirler.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

Bu e\u015fh\u00e2s K\u00fcrt unsuruna mensup olduklar\u0131ndan Suriye\u2019ye gidip gel\u00admelerinde de devlet i\u00e7in zarar vard\u0131r. Suriye\u2019de muz\u0131r e\u015fh\u00e2sla temas et\u00admeleri ve memlekette muz\u0131r propaganda yapmalar\u0131 pek muhtemeldir. Bu hal bi\u2019n-netice memleketin asayi\u015fini de ihlal eder.<\/em><\/em><\/p>\n\n\n\n

\u0130dar\u00ee, \u0130ktisad\u00ee ve siyas\u00ee sebeplerden dolay\u0131 vil\u00e2yetimiz d\u00e2hilinde be\u00adkalar\u0131 katiyen caiz g\u00f6r\u00fclmeyen 39 \u015fahs\u0131n aileleriyle ya memleketlerine iade veya 2510 numaral\u0131 \u0130skan Kanununun on birinci maddesinin b f\u0131kras\u0131 mucibince devlet\u00e7e tensip edilecek mahalle nakilleri esb\u00e2b\u0131n\u0131n teminini ehemmiyetle arz eylerim.<\/em> <\/em>Bu e\u015fh\u00e2s K\u00fcrt unsuruna mensup olduklar\u0131ndan Suriye\u2019ye gidip gel\u00admelerinde de devlet i\u00e7in zarar vard\u0131r. Suriye\u2019de muz\u0131r e\u015fh\u00e2sla temas et\u00admeleri ve memlekette muz\u0131r propaganda yapmalar\u0131 pek muhtemeldir. Bu hal bi\u2019n-netice memleketin asayi\u015fini de ihlal eder<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7e\u015fitli mevzularda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 bekleyen konular\u0131 Levhi Bey kaydetmi\u015fse de Ak\u0131l Defteri<\/em>ni biz okuyuculara ula\u015ft\u0131ran \u00d6mer T\u00fcrko\u011flu\u2019nun \u00e7abas\u0131 da ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir  de\u011ferdir. Tamam\u0131 kur\u015fun kalemle yaz\u0131lm\u0131\u015f 24 defterin okunmas\u0131 ve bunlar\u0131n bir araya getirilmesi, dipnotlarla olaylar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ki\u015filerin k\u0131sa biyografileriyle metnin zenginle\u015ftirilerek okuyucuyla payla\u015f\u0131lmas\u0131 az\u0131msanmayacak bir emektir. Kendisini kutluyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> \u00d6mer T\u00fcrko\u011flu, Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 Berdelacuz Kitapl\u0131\u011f\u0131, 2025.<\/em><\/p>\n\n\n\n

www.akunq.net\/tr <\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sait \u00c7etino\u011flu \u00d6mer T\u00fcrko\u011flu, 24 \u015eubat 1895 tarihinde Dersaadet Polis M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kadro- polis neferi olarak i\u015fe ba\u015flay\u0131p 4 Mart 1939 tarihinde emekli olan Mehmet Levhi Bey\u2019in, 20 A\u011fustos 1909 tarihinden itibaren ba\u015flayarak g\u00f6revi esnas\u0131nda \u00f6nemli ve kayda de\u011fer g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, alt\u0131na imza att\u0131\u011f\u0131 veya; hayat\u0131n\u0131n ilerleyen safhalar\u0131nda gerekli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131\u015fmalar\u0131n birer suretini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 24 adet […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":85114,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,54,70,20,53],"tags":[],"class_list":["post-85113","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"\nLevhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sait \u00c7etino\u011flu \u00d6mer T\u00fcrko\u011flu, 24 \u015eubat 1895 tarihinde Dersaadet Polis M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kadro- polis neferi olarak i\u015fe ba\u015flay\u0131p 4 Mart 1939 tarihinde emekli olan Mehmet Levhi Bey\u2019in, 20 A\u011fustos 1909 tarihinden itibaren ba\u015flayarak g\u00f6revi esnas\u0131nda \u00f6nemli ve kayda de\u011fer g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, alt\u0131na imza att\u0131\u011f\u0131 veya; hayat\u0131n\u0131n ilerleyen safhalar\u0131nda gerekli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131\u015fmalar\u0131n birer suretini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 24 adet […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-13T06:29:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-13T06:29:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1112\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113\",\"name\":\"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg\",\"datePublished\":\"2026-01-13T06:29:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-13T06:29:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg\",\"width\":1600,\"height\":1112},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Sait \u00c7etino\u011flu \u00d6mer T\u00fcrko\u011flu, 24 \u015eubat 1895 tarihinde Dersaadet Polis M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kadro- polis neferi olarak i\u015fe ba\u015flay\u0131p 4 Mart 1939 tarihinde emekli olan Mehmet Levhi Bey\u2019in, 20 A\u011fustos 1909 tarihinden itibaren ba\u015flayarak g\u00f6revi esnas\u0131nda \u00f6nemli ve kayda de\u011fer g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, alt\u0131na imza att\u0131\u011f\u0131 veya; hayat\u0131n\u0131n ilerleyen safhalar\u0131nda gerekli olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131\u015fmalar\u0131n birer suretini \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 24 adet […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2026-01-13T06:29:40+00:00","article_modified_time":"2026-01-13T06:29:41+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":1112,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113","name":"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg","datePublished":"2026-01-13T06:29:40+00:00","dateModified":"2026-01-13T06:29:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2026\/01\/Levhi-Bey.jpg","width":1600,"height":1112},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=85113#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Levhi Bey\u2019in Ak\u0131l Defterine G\u00f6re T\u00fcrkiye Tarihi 1909-1938"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/42a46675f00a8f1e84520e8c56500de3","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=85113"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85115,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/85113\/revisions\/85115"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/85114"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=85113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=85113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=85113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}