{"id":84053,"date":"2025-08-05T01:18:50","date_gmt":"2025-08-05T06:18:50","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=84053"},"modified":"2025-08-05T01:18:50","modified_gmt":"2025-08-05T06:18:50","slug":"iki-ecnebinin-gozunden-hasankeyf-faciasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=84053","title":{"rendered":"\u0130ki ‘ecnebi’nin g\u00f6z\u00fcnden Hasankeyf facias\u0131"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\u00d6d\u00fcll\u00fc belgesel art\u0131k sulara batm\u0131\u015f Hasankeyf\u2019in ba\u015f\u0131na gelenleri kara mizahla i\u015flerken insanl\u0131k ad\u0131na b\u00f6ylesine m\u00fchim bir de\u011feri T\u00fcrkiye\u2019nin heba edi\u015fini d\u00fcnyaya bir kez daha lay\u0131k\u0131yla duyuruyor.<\/em><\/strong><\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\"\u0130ki<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n

Murat T\u00fcrker\u00a0<\/strong><\/p>\n

Kalk\u0131p giden kent (Miasto, kt\u00f3re wyjecha\u0142o\/The town that drove away<\/a>) adl\u0131 belgesel, 10 bin y\u0131ldan beri ikamet edilmi\u015f\u00a0Hasankeyf<\/a>\u2019in takriben 60 y\u0131ll\u0131k \u00f6mr\u00fc olan bir baraj i\u00e7in sular alt\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 kara mizaha g\u00f6z k\u0131rparak dikkatimize sunuyor.<\/p>\n

Polonya\u2019dan iki gen\u00e7 y\u00f6netmen,\u00a0Natalia Pietsch<\/a>\u00a0ve\u00a0Grzegorz Piekarski<\/a>\u00a0meseleye dramatik olarak yakla\u015fmak yerine, devletin s\u00fcreci bilhassa anonslarla idare etme prati\u011fine inat, “ba\u011f\u0131rmadan” vaziyetin abs\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6z\u00fcm\u00fcze sokmay\u0131 tercih ediyor.<\/p>\n

Amac\u0131nda muvaffak olan \u015firin film ge\u00e7ti\u011fimiz Nisan ay\u0131nda \u0130svi\u00e7re\u2019nin sayg\u0131n belgesel festivali Visions du R\u00e9el\u2019de d\u00fcnya pr\u00f6miyerini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve yeni nesle seslenen tarz\u0131yla Gen\u00e7lik J\u00fcrisinin \u00f6zel \u00f6d\u00fcl\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n

Daha sonra Krakow Film Festivaline i\u015ftirak etmi\u015f olan 2025 Polonya yap\u0131m\u0131 ibretlik sinema eseri, akabinde Torino\u2019da tertip edilen \u00e7evreci CinemAmbiente festivalinde En \u0130yi Belgesel payesini kazand\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de mutlaka b\u00fcy\u00fck bir alakayla kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm 70 dakikal\u0131k, trajikomik oldu\u011fu kadar h\u00fcz\u00fcnl\u00fc film en son Temmuz ay\u0131nda Yunanistan\u2019\u0131n Patmos adas\u0131nda organize edilen 14\u2019\u00fcnc\u00fc Aegean Film Festival kapsam\u0131nda seyirciyle bulu\u015fmu\u015ftu.<\/p>\n

Belgeselde m\u00fctemadiyen uyaran, emir ya\u011fd\u0131ran, usulca tehdit eden T\u00fcrk\u00e7e anonslar halk\u0131n K\u00fcrt\u00e7e ve Arap\u00e7a konu\u015fmalar\u0131na kar\u0131\u015farak co\u011frafyan\u0131n as\u0131rlar boyunca olu\u015fmu\u015f multietnik ve \u00e7ok dilli dokusunu bir kez daha idrak etmemizi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

“Fa\u015fizmle ne alakas\u0131 var?” demeyin<\/h3>\n

Filmin ba\u015f\u0131nda, s\u00fcr\u00fc halindeki koyunlar\u0131n, ke\u00e7ilerin ve iki cinsiyetten gencecik \u00e7obanlar\u0131n s\u00fcsledi\u011fi gayet pastoral manzaralarla kontrast halinde, yeri g\u00f6\u011f\u00fc inleten damperli kamyonlar\u0131n, kayalar\u0131 patlatan dinamitlerin, bir ine\u011fi c\u00fcssesiyle korkutup ka\u00e7\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan kocaman in\u015faat kep\u00e7esinin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri pe\u015f pe\u015fe montajlanarak nas\u0131l bir anlat\u0131m diliyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz hemen duyuruluyor.<\/p>\n

Tarih\u00ee bir yerle\u015fimin \u015fa\u015faas\u0131n\u0131 korumas\u0131 i\u00e7in sadece belli ba\u015fl\u0131 abidelerin yeterli oldu\u011funu zanneden zihniyete uygun olarak, arkeolojik ve sembolik de\u011fer ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan baz\u0131 eserler koca koca bayraklarla s\u00fcslenerek ta\u015f\u0131n\u0131yor (Y\u00fczy\u0131llard\u0131r halk\u0131n bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 m\u00fctevaz\u0131 evler ise sanki b\u00fcy\u00fck bir \u015fevkle y\u0131k\u0131l\u0131yor). Bu fazlas\u0131yla g\u00f6steri\u015fli, zahmetli ve pahal\u0131 ta\u015f\u0131man\u0131n ulusal ve uluslararas\u0131 skalada propagandaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve g\u00f6z boyamaktan \u00f6teye gidemedi\u011fini unutmak ne m\u00fcmk\u00fcn?<\/p>\n

Hasankeyf\u2019in sanki her k\u00f6\u015fesine yerle\u015ftirilmi\u015f ve halk\u0131n \u00f6zel ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 adeta ku\u015fatm\u0131\u015f fazlas\u0131yla y\u00fcksek vol\u00fcml\u00fc megafonlardan biteviye yap\u0131lan anonslar ise halk\u0131 bir \u2018koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc\u2019ym\u00fc\u015f\u00e7esine uyarma pe\u015finde. As\u0131rlard\u0131r ge\u00e7imlerini sa\u011flad\u0131klar\u0131 hayvanlar\u0131n\u0131 yeni yerle\u015fim merkezine g\u00f6t\u00fcremeyecekleri defalarca hat\u0131rlat\u0131l\u0131yor, ekonomik olarak zaten \u00e7\u00f6kmelerine sebep olacak bu ac\u0131mas\u0131z emir yetmezmi\u015f gibi hayvan fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi sermayelerinin iyice erimesine yol a\u00e7\u0131yor. Uyar\u0131lara uymayanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli yapt\u0131r\u0131mlarla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131l\u0131rken Mussolini\u2019nin ruhu sanki bir kez daha diriliyor.<\/p>\n

H\u0131zla bo\u015falt\u0131lmas\u0131 istenen eski Hasankeyf\u2019e d\u00f6nme hayali kuranlar\u0131n para cezas\u0131yla tehdit edildi\u011fini de duyuyoruz, art\u0131k t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019de normal olarak kar\u015f\u0131lamam\u0131z beklenen agresif megafon anonslar\u0131ndan.<\/p>\n

Ya yeni yerle\u015fimdeki evler i\u00e7in \u00e7ekili\u015fe sadece ailelerin veya evli \u00e7iftlerin kat\u0131labilmelerine ne demeli?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Kara mizah can damar\u0131m\u0131z<\/h3>\n

Filmde, ta\u015f\u0131nmadan \u00f6nce Hasankeyf ahalisini k\u0131saca da olsa g\u00fcndelik hallerinde izleyebiliyoruz. B\u00f6lgenin ana gelir kaynaklar\u0131ndan peynircilikle u\u011fra\u015fmalar\u0131, \u015fehir insanlar\u0131n\u0131n fazlas\u0131yla korkutucu bulabilecekleri kayal\u0131k kanyonlarda \u00e7ocuklar\u0131n pikni\u011fi, ma\u011faralara oyulmu\u015f evlerindeki endi\u015feli bekleyi\u015fte bilhassa belirsiz gelecek hakk\u0131nda sohbet edi\u015fleri, as\u0131rlard\u0131r s\u00fcren hayat tarzlar\u0131n\u0131n son ac\u0131 demlerini temsil ediyor.<\/p>\n

Bu arada neredeyse terk edilmi\u015f bir mahallede, tozu topra\u011fa katan bir hurdac\u0131 kamyoneti h\u0131zla \u00f6n\u00fcm\u00fczden ge\u00e7iveriyor. Bah\u00e7e duvar\u0131n\u0131n alt\u0131na \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6ne e\u011fmi\u015f bir nine empoze edilenlere mana vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7irkinlik abidesi, zevksizlik \u00f6rne\u011fi, ki\u015filiksizlik timsali, e\u011fretilik \u015fahikas\u0131 veya s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131n ta kendisi ifadeleriyle tasvir edilebilecek yeni yerle\u015fimin \u2018sitemtrak\u2019 mimari yap\u0131s\u0131, co\u011frafi pozisyonu ve iklime uygunlu\u011fu muhakkak ki tart\u0131\u015f\u0131labilir. Fakat mutlak olan bir \u015fey varsa o da devletin t\u00fcm bunlar\u0131 anonslar\u0131nda k\u00fcstah\u00e7a “Hepimizce payla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir g\u00fczellik!” olarak pazarlamas\u0131.<\/p>\n

Nas\u0131l ki \u0130stanbul\u2019da vapura binmek \u00fczere olanlar\u0131n daha kap\u0131lar kapanmam\u0131\u015fken bile maruz kald\u0131\u011f\u0131 “Vapur hareket etmi\u015ftir, l\u00fctfen acele etmeyiniz!” anonsu ahalinin gayet tabii davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve reflekslerini kontrol alt\u0131na almaya ve ufak da olsa iktidar\u0131n onlar\u0131n elinde oldu\u011funu hat\u0131rlatmaya y\u00f6nelikse, s\u00f6z konusu anonslarla Hasankefy\u2019te de milleti hipnotize edercesine, halk\u0131n estetik gelenekleri yerle bir edilmeye, unutturulmaya, takdir g\u00fcc\u00fc ellerinden al\u0131nmaya ve duygular\u0131 k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rmaya giri\u015filiyor.<\/p>\n

Gezegen \u00e7ap\u0131ndaki trendden farks\u0131z olarak, tek tiple\u015ftirme tavan yap\u0131yor; modernle\u015fme, s\u0131n\u0131f atlama ve k\u00f6yl\u00fcl\u00fckten \u015fehirli insan stat\u00fcs\u00fcne terfi etmede bir basamak olarak sunulan kasvetli evlerin gri renkli cephelerinin aynen korunmas\u0131 gerekti\u011fi ve evlerde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131na izin verilmedi\u011fi s\u0131k s\u0131k beyinlerine i\u015fleniyor:<\/p>\n

“Oturdu\u011funuz evlerin devletin m\u00fclk\u00fc oldu\u011funu hat\u0131rlatmak isteriz!”<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Turizm magandalar\u0131<\/h3>\n

Filmde gen\u00e7lerin yeni Hasankeyf\u2019te bir istikbal g\u00f6rmedikleri i\u00e7in ba\u015fka \u015fehirlere, hatta ka\u00e7ak yollarla ba\u015fka \u00fclkelere gitmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz (eh, istenen bu de\u011fil miydi zaten?). Ya\u015fl\u0131lar\u0131n ise kendilerini s\u00fcrg\u00fcnde hissettikleri so\u011fuk atmosferli yerle\u015fimde yabanc\u0131la\u015fmaya gark olarak depresyona girmeleri ve hayata k\u00fcsmeleri de gayet do\u011fal.<\/p>\n

Lakin Anadolu\u2019nun en b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcrel y\u0131k\u0131mlar\u0131ndan Hasankeyf facias\u0131, d\u00fcnya medeniyetlerinin mihenk ta\u015flar\u0131ndan, ahalisiyle ya\u015fayan ender arkeolojik hazinelerinden biri ars\u0131zca \u00e7ar\u00e7ur edilmek suretiyle, T\u00fcrkiye\u2019nin yeni bir ay\u0131b\u0131na \u00e7oktan d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n

Jenerikte g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar\u0131yla mevzubahis baraj y\u00fcz\u00fcnden Hasankeyf d\u00e2hil 199 yerle\u015fim sular alt\u0131nda kald\u0131, s\u00f6z konusu co\u011frafyada \u00e7o\u011fu K\u00fcrt, 350 bin ki\u015fi g\u00f6\u00e7 etmek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n

GAP projesi kapsam\u0131nda inatla in\u015fa edilmi\u015f 22 baraj ABD yerlilerinin benzer projelerle yurtlar\u0131ndan edili\u015flerini de akla getiriyor. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma bir yana, ABD co\u011frafyas\u0131n\u0131n uzun senelerden beri maruz kald\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131c\u0131 meteorolojik felaketlerin sebebi “k\u0131z\u0131lderili”lerin laneti olmas\u0131n?<\/p>\n

Belgeselin sonlar\u0131nda gene pazarlama \u015fahikas\u0131 olarak, sular alt\u0131nda kalm\u0131\u015f Hasankeyf\u2019i ziyarete gelmi\u015f, h\u0131rsl\u0131 turizm t\u00fcketicilerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Trend gerektirdi\u011fi i\u00e7in yurdun d\u00f6rt bir yan\u0131na sorgusuzca ko\u015fu\u015fturmakta olan robotla\u015fm\u0131\u015f g\u00fcruh Hasankeyf “\u0130mdaaat!” diye ba\u011f\u0131r\u0131rken acaba neredeydi?<\/p>\n

\u00d6rneklerine her yerde s\u0131k s\u0131k rastlanan “dizayn harikas\u0131”, guletten dev\u015firme kalyon bozuntusu su arac\u0131, yurdun muhtelif turizm “cennetleri”nde oldu\u011fu gibi, t\u0131ka basa dolduruluyor. S\u0131k s\u0131k yanarak veya kayalara \u00e7arparak batan mevzubahis ara\u00e7larda m\u00fc\u015fteriler hayatlar\u0131n\u0131n riske at\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bihaber, Hasankeyf\u2019ten geriye kalanlar\u0131, yani enkaz\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fclenmi\u015f\u00e7esine izliyorlar!<\/p>\n

\u0130\u00e7lerinde, “misafir”liklerinin \u00e7akall\u0131ktan farks\u0131z oldu\u011funu hissettiren herhangi bir duygu k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n

Ya d\u00fcstur h\u00e2line gelmi\u015f tek tiple\u015ftirme ad\u0131na, as\u0131rlar boyunca bilhassa co\u011frafyam\u0131zda olu\u015fmu\u015f multietnik, \u00e7ok dilli ve \u00e7ok dinli yap\u0131y\u0131, tepeden inme zorbal\u0131kla tek bir inan\u00e7 \u00e7er\u00e7evesine indirgeme \u00e7abalar\u0131na ne demeli?<\/p>\n