![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Taner-Akcam-360x236.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Taner Ak\u00e7am<\/strong><\/p>\n B\u00fcy\u00fck bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015f\u0131yor, ya\u015fanan s\u00fcreci anlamakta, anlam vermekte zorlan\u0131yoruz. Bir taraftan \u00f6zellikle CHP\u2019ye y\u00f6nelik muazzam bir bask\u0131 var. CHP neredeyse ezilmek-yok edilmek isteniyor. Ama \u00f6b\u00fcr taraftan K\u00fcrt meselesine \u00e7\u00f6z\u00fcm getirilmek isteniyor ve ciddi ad\u0131mlar at\u0131l\u0131yor. \u00c7o\u011fumuz \u201cbu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d diye hayk\u0131r\u0131yoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc ortadaki durumu, \u2018bu ne perhiz bu ne lahana tur\u015fusu\u2019 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/strong><\/em><\/p>\n Yay\u0131n organlar\u0131na\u00a0y\u00f6nelik bask\u0131lar\u0131<\/a>\u00a0ve \u00f6zellikle CHP\u2019li belediyelere\u00a0y\u00f6nelik tutuklamalar\u0131<\/a>\u00a0a\u00e7\u0131k bir \u2018keyfiyet\u2019 ve \u2018hukuk tan\u0131mazl\u0131k\u2019 \u00f6rne\u011fi olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu bask\u0131 ve tutuklamalara bakarak \u2018hukuk devleti olmadan K\u00fcrt meselesi \u00e7\u00f6z\u00fclemez\u2019 fikrini savunuyoruz. E\u011fer toplumsal bir mutabakat aranm\u0131yor ve toplumun y\u00fczde 35\u2019ini arkas\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 tahmin edilen bir parti ezilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yorsa ve K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 demokratikle\u015fme s\u00fcreci olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fcyorsa bunun tek bir anlam\u0131 olabilir: K\u00fcrt meselesi \u00e7\u00f6z\u00fclmek istenmiyor. Ula\u015fabildi\u011fimiz sonu\u00e7 bu\u2026<\/p>\n Ya\u015fananlar\u0131 da tek bir bi\u00e7imde a\u00e7\u0131klayabiliyoruz: Erdo\u011fan yeniden se\u00e7ilebilmek i\u00e7in K\u00fcrtleri yan\u0131na \u00e7ekmek istiyor. Bu i\u015fin sonunda ne demokratikle\u015fme ne de K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ger\u00e7ekle\u015fir. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasi olmadan, hukuk devleti tesis edilmeden K\u00fcrt meselesi \u00e7\u00f6z\u00fclemez!<\/p>\n Oysa bir ba\u015fka ihtimal daha var: o da yukardaki a\u00e7\u0131klama tarz\u0131n\u0131n durumu anlatmaya tam yetmedi\u011fi\u2026<\/p>\n Hannah Arendt \u00e7ok sevdi\u011fim bir siyaset bilimcidir. O\u2019nun olgulara yakla\u015f\u0131r ve analiz ederken tavsiye etti\u011fi bir ay\u0131r\u0131m vard\u0131r: Akt\u00f6r ile g\u00f6zlemci ay\u0131r\u0131m\u0131. \u201cAkt\u00f6r\u00fcn bir olaya yakla\u015f\u0131\u015f ve alg\u0131lay\u0131\u015f tarz\u0131 ile g\u00f6zlemcinin yakla\u015f\u0131m ve alg\u0131lay\u0131\u015f tarz\u0131 esasta farkl\u0131d\u0131r\u201d der. Arendt\u2019in bak\u0131\u015f\u0131 ile yukarda \u00e7izdi\u011fim resmi bir \u2018akt\u00f6r\u00fcn tav\u0131r al\u0131\u015f\u0131\u2019 olarak a\u00e7\u0131klamak isterim.<\/p>\n Akt\u00f6r bak\u0131\u015f\u0131, ortada olan\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00e7eli\u015fki olarak g\u00f6r\u00fcyor ve ya\u015fananlar\u0131 \u2018anla\u015f\u0131lamaz\u2019 olarak de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n Belki bir g\u00f6zlemci olarak bakarsak ya\u015fananda ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6rmemiz m\u00fcmk\u00fcn olabilir. O da ortada bir \u2018anla\u015f\u0131lmazl\u0131k\u2019 olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. CHP\u2019yi ezmek ve ortadan kald\u0131rmaya varacak kadar zay\u0131flatmak (yapabilir yapamazlar ayr\u0131 konu) ile K\u00fcrt meselesini \u00e7\u00f6zmek aras\u0131nda bir \u00e7eli\u015fki yoktur. Aksine bu iki olgu birbirini tamamlamaktad\u0131r.<\/p>\n Ortada olan e\u011fer \u2018ezmek ve \u00e7\u00f6zmek\u2019 ise, Erdo\u011fan (ve devlet) bu iki konuda da \u00e7ok ciddiler. Yani, iktidar \u00e7evresi, n\u00fcfusun y\u00fczde 35\u2019ine yak\u0131n insan\u0131n\u0131n be\u011fendi\u011fi bir partiyi ezerken K\u00fcrt meselesini de \u00e7\u00f6zebilmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar! Bizim olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, dedi\u011fimiz \u015fey Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak sundu\u011fu \u015fey! Yani ortada bir \u00e7eli\u015fki yok!<\/p>\n Sorum basit: bizlerin \u2018imk\u00e2ns\u0131z\u2019 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015feyi, K\u00fcrt meselesini \u00e7\u00f6zmek isteyenler bilmiyor ve g\u00f6remiyorlar m\u0131? Bunu g\u00f6remeyecek kadar aptallar m\u0131? Burada belki bir g\u00f6zlemcinin devreye girmesi gerekiyor.<\/p>\n G\u00f6zlemci olarak, acaba Erdo\u011fan ve Bah\u00e7eli \u00e7evresinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u015f\u00f6yle bir \u015fey olabilir mi, diye sormakta fayda var: \u201cE\u011fer biz CHP\u2019de ifade bulan \u2018Beyaz T\u00fcrk\u2019 \u00e7o\u011funlu\u011funu bask\u0131 alt\u0131nda tutmazsak, bunlar K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karlar. Bunlar\u0131 ama \u00e7e\u015fitli bahanelerle ezersek, bunlar da kendilerine kitlesel destek aray\u0131\u015f\u0131na gireceklerdir. Ve sonu\u00e7ta \u2018K\u00fcrt meselesinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnden yanay\u0131z\u2019 noktas\u0131na geleceklerdir.\u201d<\/p>\n Bu d\u00fc\u015f\u00fcnme tarz\u0131n\u0131 destekleyen bir tablonun s\u00f6z konusu oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. CHP y\u00f6neticilerinin K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 konusundaki tutumu ile taban aras\u0131nda bir fark var oldu\u011fu g\u00f6zleniyor. Tepede CHP \u00f6nderleri K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131na s\u0131cak duran bir bak\u0131\u015f sergilerlerken, tabanda ciddi bir kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f e\u011filimi var. S\u00f6zc\u00fc gazetesi ve Fatih Altayl\u0131 gibi gazetecileri bu \u2018taban\u0131n\u2019 temsilcisi say\u0131labilirler.<\/p>\n K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 gibi kapsaml\u0131 bir i\u015fe giri\u015fenler, \u201ce\u011fer, CHP \u00e7evresini tamam\u0131yla serbest b\u0131raksak, bu \u00e7evreler \u2018Atat\u00fcrk miti\u2019 etraf\u0131nda kenetlenerek\u2019 K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131na kesinlikle engel olurlar. Bu ezme siyaseti sayesindedir ki onlar\u0131 K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131na itiraz edemez hale sokuyoruz,\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor olabilirler.<\/p>\n Bu muhakeme y\u00fcr\u00fct\u00fc\u015f tarz\u0131n\u0131 destekleyen \u00f6nemli bir ba\u015fka olgu daha var. Buradaki \u2018ezmek (CHP) ve \u00e7\u00f6zmek (K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131)\u2019 asl\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck bir resmi par\u00e7as\u0131. Yani sorun, bir tek bug\u00fcnk\u00fc sistem-rejim i\u00e7inde ele al\u0131nabilecek \u2018ezmek \u2013 \u00e7\u00f6zmek\u2019 ikilemi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil.<\/p>\n \u0130\u00e7ine girdi\u011fimiz s\u00fcre\u00e7 \u201cyeni bir kurulu\u015f\u201d s\u00fcrecidir. Bah\u00e7eli bir\u00e7ok sefer bunu dile getirdi. Hatta \u00d6calan\u2019\u0131 da bu nedenle \u2018kurucu \u00f6nder\u2019 olarak tan\u0131mlad\u0131. \u015eunu rahatl\u0131kla ileri s\u00fcrebiliriz: K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 bu rejim i\u00e7inde K\u00fcrt meselesini \u00e7\u00f6zmek de\u011fil asl\u0131nda yeni bir devlet kurma projesidir. Yani, 1923\u2019te denenen ve tutmayan bir devlete son verme projesidir. As\u0131l hedef 1923\u2019t\u00fcr.<\/p>\n O halde ortada s\u00f6z konusu olan \u2018y\u0131kma \u2013 kurma\u2019 ikilemidir. Eski rejimi (1923) y\u0131kma ve yeni rejimi kurma ancak ve ancak 1923\u2019\u00fcn kurucu partisi CHP y\u0131k\u0131l\u0131rsa veya sesini \u00e7\u0131kartamayacak derecede ezilirse ba\u015far\u0131ya ula\u015fabilir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, Erdo\u011fan ve Bah\u00e7eli, do\u011frudan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kam\u0131yor olsalar bile \u2018Atat\u00fcrk mitini\u2019 a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. K\u00fcrt meselesinin \u2018Atat\u00fcrk miti\u2019 ile \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini g\u00f6rmek o kadar zor mu?<\/p>\n E\u011fer s\u00f6z konusu olan yeni bir kurulu\u015f ise, se\u00e7imlerden \u00e7ok daha \u00f6nce konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey yeni kurucu anayasa olacakt\u0131r. Ortada zaten b\u00f6yle bir Anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n var oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Soru \u015fu: vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n yeniden tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ve \u2018hukuk devleti\u2019 aray\u0131\u015f\u0131nda olan \u00e7evrelerin \u00e7ok itiraz edemeyece\u011fi bir taslak \u00f6n\u00fcm\u00fcze konursa ne yapaca\u011f\u0131z?<\/p>\n Probleme bu \u00e7er\u00e7eveden bak\u0131nca, CHP\u2019nin bask\u0131 alt\u0131nda tutulmas\u0131ndan beklenen sonucun ne oldu\u011fu daha iyi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olur. K\u00fcrtlerle birlikte kurulacak yeni devlete Kemalist direni\u015fi ortadan kald\u0131r\u0131lamayacak olsa bile minimuma indirmek\u2026 Yani, e\u011fer CHP soruna, Erdo\u011fan ve Bah\u00e7eli gibi yeni bir kurucu misyon ile yakla\u015fmay\u0131 ba\u015faramaz ve 1923 ile hesapla\u015fan bir bak\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftiremez ise, s\u00fcrecin kaybedeni olabilir de diyebiliriz.<\/p>\n Bu hesaptan Erdo\u011fan kendisini Cumhurba\u015fkan\u0131 olarak \u00e7\u0131kartabilir mi bilmiyorum! \u00d6zellikle 25 y\u0131l\u0131n metal yorgunlu\u011fu ve ekonomik krizin boyutu nedeniyle olduk\u00e7a zor gibi duruyor ama bu yeni devlet kurma projesine soyunanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunun \u00f6nemsiz bir ayr\u0131nt\u0131 oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6ylemek isterim. Bah\u00e7eli ile Erdo\u011fan aras\u0131nda \u2018belli belirsiz\u2019 gelip giden farkl\u0131l\u0131klar \u2013 gerilimler de buralarda yat\u0131yor olmas\u0131n?<\/p>\nAkt\u00f6r ve g\u00f6zlemci ay\u0131r\u0131m\u0131<\/h2>\n
Beyaz T\u00fcrkler ezilmeden K\u00fcrt meselesi \u00e7\u00f6z\u00fclemez (mi?)<\/h2>\n
1923 bitti, yeni kurulu\u015f \u015fart<\/h2>\n