![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Ermeni-Soykirimi-1-360x225.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
M\u00fczik kariyerini neredeyse a\u011f\u0131tlar \u00fczerine kuran Sabahat Akkiraz\u2019\u0131n, hakk\u0131nda bir a\u011f\u0131t bile yak\u0131lmam\u0131\u015f Talat Pa\u015fa\u2019y\u0131 kendine kahraman se\u00e7mesi onun b\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fkilerini ortaya koyuyor.<\/em><\/strong><\/p>\n Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m\u00a0<\/strong><\/p>\n Sabahat Akkiraz\u2019\u0131n Talat Pa\u015fa\u2019y\u0131 kahraman olarak anmas\u0131 yaln\u0131zca bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n bireysel tercihi de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019de ink\u00e2r siyasetiyle estetikle\u015ftirilmi\u015f devlet anlat\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcncel bir yans\u0131mas\u0131. Bu s\u00f6ylemin ard\u0131ndan akl\u0131ma gelen, soyk\u0131r\u0131mda hayat\u0131n\u0131 kaybeden b\u00fcy\u00fck day\u0131m Vartan\u2019\u0131n as\u0131l kahraman oldu\u011fudur. Soyk\u0131r\u0131m\u0131n en a\u011f\u0131r \u015fartlar\u0131nda \u0130stanbul\u2019dan yola \u00e7\u0131kan Vartan; Tercan\u2019a varmadan \u00f6nce, sadece birka\u00e7 kilometre kalm\u0131\u015fken, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Takt\u0131\u011f\u0131 saat ve giydi\u011fi \u00e7izmeler bu \u00f6ld\u00fcrmenin gasp\u0131d\u0131r. Evinde, yemek masas\u0131nda katledilmeden \u00f6nce \u2018Beni bu sofran\u0131n a\u015fk\u0131na ba\u011f\u0131\u015fla,\u2019 diyen babas\u0131 Toros\u2019un kaderini payla\u015f\u0131r ayn\u0131 topraklarda.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck day\u0131m elbette \u015fartlar\u0131n fark\u0131ndayd\u0131; ailesinin yok edildi\u011fini, geride kimsenin kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordu. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131z karde\u015fini, t\u00fcm bunlara ra\u011fmen \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yolda \u2014\u0130stanbul B\u00fcy\u00fckada\u2019da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 ailesini\u2014 bir daha g\u00f6remeyece\u011fini de. Kahramanl\u0131k, umutsuzlu\u011fun k\u0131\u015f\u0131nda bahar y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne \u00e7\u0131kmakt\u0131r, bahar\u0131 getiren de o y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015ft\u00fcr. Ben burada yaln\u0131zca bir kurban\u0131n ad\u0131n\u0131 an\u0131yorum; ama bu ad\u0131, ba\u015fka pek \u00e7ok kurban\u0131n ad\u0131yla de\u011fi\u015ftirebiliriz. Ne yaz\u0131k ki bu topraklar, say\u0131s\u0131z kahraman\u0131n hik\u00e2yesiyle dolu.<\/p>\n Kahramanlar kurbanlard\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlerdi. Etraflar\u0131n\u0131 saran erkeklerden kurtulmak i\u00e7in Tercan\u2019da Karasu Nehri\u2019ne kendisini b\u0131rakan kad\u0131nlard\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcn zaman\u0131n\u0131 kendileri belirleme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sar\u0131lanlard\u0131. Belki de bunlar hi\u00e7 bilinmeyecekti. Oradaki kad\u0131nlar \u00f6lm\u00fc\u015f, hi\u00e7bir katil de bu ya\u015fananlar\u0131 konu\u015fmam\u0131\u015f olacakt\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu topraklarda katiller vicdanlar\u0131yla hi\u00e7bir zaman y\u00fczle\u015fmedi. E\u011fer k\u00f6ylerdeki sessizli\u011fi fark edip onlar\u0131 aramaya \u00e7\u0131kan Dursun dedem olmasayd\u0131, olup biteni uzaktan g\u00f6r\u00fcp \u00e7ocuklar\u0131na anlatmasayd\u0131\u2026 Korkun\u00e7 bir katliam, geride bir \u00e7ocu\u011fu tan\u0131k b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Resmi devlet ve ink\u00e2rc\u0131 tarihyaz\u0131m\u0131, bir \u00fclkenin ge\u00e7mi\u015fini kendi ideolojisine g\u00f6re \u015fekillendirirken, bir \u00e7ocuk, kendi ailesine ger\u00e7e\u011fi anlat\u0131yordu.<\/p>\n F\u0131rat\u2019a (hamile) kad\u0131nlar\u0131n el ele tutu\u015farak, ilahilerle atlamas\u0131n\u0131, ABD\u2019li yazar Armin T. Wager \u2018Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ve y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6l\u00fcmleriyle \u00f6ld\u00fcler\u2019 diyerek tan\u0131mlar, ABD ba\u015fkan\u0131 Wilson\u2019a a\u00e7\u0131k mektubunda. (Paylazu Kaptanyan, 1915 Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131: Bir Tan\u0131\u011f\u0131n An\u0131lar\u0131, s.7)<\/p>\n Bu \u00f6l\u00fcm bi\u00e7imi, asl\u0131nda \u00e7aresizli\u011fin de\u011fil, planl\u0131 bir yok edili\u015fin par\u00e7as\u0131yd\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n nehre atlamas\u0131, bir katliam y\u00f6ntemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kaptanyan, ayn\u0131 kitapta ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n birer birer F\u0131rat\u2019\u0131n bir ba\u015fka kolu olan K\u0131rkg\u00f6z\u2019e atlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yazar. A\u00e7l\u0131k ve a\u011f\u0131r \u015fartlar alt\u0131nda zaten zay\u0131f d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bu kad\u0131nlar, g\u00f6renlerin umursamazl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u00f6l\u00fcme giderler. Bunlara tan\u0131k olan jandarma ise \u015f\u00f6yle der: \u201cBir zaman gelecek, kendinize bo\u011fulmak i\u00e7in bir nehir arayacaks\u0131n\u0131z ama bulamayacaks\u0131n\u0131z. F\u0131rsatlardan faydalan\u0131p m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7abuk \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcze kavu\u015fsayd\u0131n\u0131z daha ak\u0131ll\u0131ca olmaz m\u0131yd\u0131?\u201d (s.41)<\/p>\n Ya\u015fam h\u0131zl\u0131d\u0131r; zamlar, toprak meselesi, aileler, do\u011fumlar, hastal\u0131klar, yeni h\u00fck\u00fcmetler, eskiyi g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte gereksiz ve \u00f6nemsiz k\u0131lar. \u201cAman, ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131 bunlar\u201d denilir; ama aralarda, sohbetlerin k\u0131s\u0131k sesli anlar\u0131nda \u015fu anlat\u0131l\u0131r: Elindeki t\u00fcfe\u011fin bir seferde ka\u00e7 ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fini denemek i\u00e7in d\u00f6rt Ermeni\u2019yi tek at\u0131\u015fta vurdu\u011funu s\u00f6ylerler. K\u0131s\u0131k sesle anlat\u0131lan bu hik\u00e2yeler, \u00e7ok da uzak olmayan bir ge\u00e7mi\u015fte Ermenilerin nas\u0131l \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc birer kahramanl\u0131k \u00f6yk\u00fcs\u00fc gibi y\u00fcksek sesle dile getirmekten \u00e7ekinmiyordu. Ancak siyasi g\u00fcndem bu anlat\u0131mlar\u0131 riskli bir noktaya ta\u015f\u0131y\u0131nca susuldu; anlat\u0131lar bu kez al\u00e7ak sesle, f\u0131s\u0131lt\u0131yla aktar\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Bug\u00fcnse art\u0131k y\u00fcksek sesle anlat\u0131lanlar, \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlerin hik\u00e2yeleri de\u011fil; \u2018onlardan kalan alt\u0131nlar\u0131n\u2019 pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fclen yolculuklar\u0131n hik\u00e2yeleri. \u0130ki anlat\u0131m aras\u0131nda sadece i\u00e7erik de\u011fil, tonlama ve ses y\u00fcksekli\u011fi de de\u011fi\u015fti.<\/p>\n \u0130nsan beyni kolektifi unutmaya \u015fartland\u0131r\u0131l\u0131yor. Brecht\u2019in sorusu yerli yerindedir: \u2018Bir de Babil varm\u0131\u015f boyuna y\u0131k\u0131lan. Kim yapm\u0131\u015f Babil\u2019i her seferinde?\u2019 B\u00f6yle bir \u015fartland\u0131rmalarda, tarihinin kaybedenlerinin kahraman oldu\u011funu anlatmak ne kadar m\u00fcmk\u00fcn? Zaferlerin kutsand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada, kaybedenlerin kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 dillendirmek; zaman\u0131nda d\u00fcnyay\u0131 temelden de\u011fi\u015ftirenlerin Babil\u2019i kuranlar oldu\u011funu anlatmak ve her \u015feye ra\u011fmen \u0131srarc\u0131 olabilmektir.<\/p>\n \u0130nsan tuhaf bir varl\u0131k; m\u00fczik kariyerini neredeyse a\u011f\u0131tlar \u00fczerine kuran Sabahat Akkiraz\u2019\u0131n, hakk\u0131nda bir a\u011f\u0131t bile yak\u0131lmam\u0131\u015f Talat Pa\u015fa\u2019y\u0131 kendine kahraman se\u00e7mesi onun b\u00fct\u00fcn \u00e7eli\u015fkilerini ortaya koyuyor. Bu, sanat\u0131n sanat\u00e7\u0131ya yabanc\u0131la\u015fmas\u0131d\u0131r. Talat Pa\u015fal\u0131k a\u011f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 kabul etmez, hakiki bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc laf\u0131n\u0131 bulamazs\u0131n\u0131z orada, \u00e7\u00fcnk\u00fc orada yaln\u0131zca yok etme siyasetinin rasyonalize edilmi\u015f h\u00e2li bulunur. Sadizm, hakiki ac\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olamaz.<\/p>\n Siyasetin estetikle\u015fmesi<\/strong> Gramsci\u2019nin \u201cpasif devrim\u201d kavram\u0131, II. Me\u015frutiyet\u2019in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vaadinin nas\u0131l h\u0131zla ters y\u00fcz edildi\u011fini ve toplumun nas\u0131l edilgenle\u015ftirildi\u011fini a\u00e7\u0131klar. 1908\u2019de afnayasa ve Meclis hamlesiyle y\u00fckselen e\u015fitlik beklentileri, devletin reform s\u00f6z\u00fcn\u00fc tutmak yerine erteleme, \u00e7arp\u0131tma ve \u015fiddetle bast\u0131rd\u0131\u011f\u0131 uzun bir kar\u015f\u0131devrim s\u00fcrecine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. 24 Nisan 1915\u2019le simgelenen katliam ve m\u00fclkiyet gasp\u0131, yaln\u0131zca H\u0131ristiyan halklar\u0131 de\u011fil, onlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 derin k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 da silmeyi hedefliyordu. Bu yok edi\u015fin \u00fczerine, ilkel sermaye birikimi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yeni bir rejim in\u015fa edilirken, o rejimin kahramanlar\u0131 da yarat\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn insanl\u0131k trajedisi olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kurban hik\u00e2yelerinin arkas\u0131nda, bu rejimin ekonomik ve siyasal tercihleri yatar. 1915\u2019te her bir katilin ard\u0131nda Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n so\u011fuklu\u011fu, telgraflar\u0131 ve iradesi durur. Sanat ve sanat\u00e7\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tarihsel s\u00fcre\u00e7lerin ve toplumsal de\u011fi\u015fimlerin izlerini g\u00f6rebiliriz. \u00d6rne\u011fin, 1908 Devrimi sonras\u0131nda pasif devrimin edebiyattaki etkisini anlamamda, Can Erzurumluo\u011flu\u2019nun dikkatimi \u00e7ekti\u011fi Baha Tevfik, \u00f6nemli bir \u00f6rnek oldu. Sabahat Akkiraz \u00f6rne\u011fi bireysel bir tercih gibi g\u00f6r\u00fcnse de, asl\u0131nda daha derin toplumsal g\u00fc\u00e7lerin ili\u015fkisini ve onun kendi m\u00fczi\u011fine yabanc\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n Kurbanlar\u0131n ac\u0131s\u0131, kendine mistik bir anlam yaratmaktan geri durmaz; bu sadece sanatta de\u011fil, dinde de derin etkiler ta\u015f\u0131r. Golgota Tepesi\u2019nde \u00e7arm\u0131hta t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in ac\u0131 \u00e7eken \u0130sa ile Kerbela \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nde \u00f6ld\u00fcr\u00fclen H\u00fcseyin ve yan\u0131ndakilerin ac\u0131s\u0131, dinsel kurucu bir rol \u00fcstlenmi\u015ftir. Alevilikte Ali veya Hasan\u2019dan \u00f6te, H\u00fcseyin\u2019in ac\u0131s\u0131 temel bir kurucu unsur olarak kabul edilir. Yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f ac\u0131lar\u0131n dinsel bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 budur. Ancak ezilenlerin ac\u0131lar\u0131 kendi i\u00e7inde ya\u015famaya devam eder, yeniden ya\u015fan\u0131r ve bu dinsel form ile zaman zaman \u00e7at\u0131\u015fmaya girer. Mad\u0131mak\u2019tan Dersim\u2019e ya\u015fanan ac\u0131lar, kendi hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ortaya koyar. Toplumun ger\u00e7ek ac\u0131lar\u0131, mistifize ac\u0131larla \u00e7at\u0131\u015f\u0131r. Kerbela\u2019daki ac\u0131lar, \u0130ran\u2019daki rejimin me\u015frutiyetine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir durumda.<\/p>\n Kaptanyan, Samsun\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa ge\u00e7en Ermenilerin orada kalmaya devam etti\u011fini ya da geri d\u00f6nebildi\u011fini anlat\u0131r. Bu din de\u011fi\u015ftirmeler, kafiledeki di\u011fer Ermeniler aras\u0131nda \u00f6fkeye yol a\u00e7makta; M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fanlar hor g\u00f6r\u00fclmektedir. Baz\u0131 yerlerde M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015f Ermenilerin hayatta kalmas\u0131na izin veren sistem, e\u015fit haklara sahip, demokratik bir \u00fclkede herkesin birlikte ya\u015fayabilece\u011fi fikrine ise hi\u00e7bir zaman ikna olmam\u0131\u015ft\u0131r. Ermeni\u2019nin M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fmas\u0131 makbul say\u0131l\u0131rken, e\u015fit haklara sahip bir yurtta\u015f olarak var olmas\u0131 \u0130ttihat ve Terakki rejimine a\u011f\u0131r geliyordu. Sabahat Akkiraz\u2019\u0131n savundu\u011fu kahraman\u0131n rejimine tekrar bakmak gerekirse, Kaptanyan\u2019\u0131n Halep\u2019e bir \u015fekilde varabilenlerin kaderine dair dediklerine bakabiliriz: \u201c\u00c7o\u011fu askeri imalathanede bir par\u00e7a ekmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Hi\u00e7 i\u015f bulamayanlar \u00e7\u00f6plerden yiyecek bir \u015feyler ar\u0131yordu. ..Bir\u00e7ok s\u00fcrg\u00fcn T\u00fcrk evlerinde hizmet\u00e7ilik yap\u0131yordu. Baz\u0131 evlerde alt\u0131 ki\u015fiye kadar hizmet\u00e7i vard\u0131. En g\u00fczel kad\u0131nlar memurlar\u0131n ve subaylar\u0131n haremindeydi.\u201d (s.100f)<\/p>\n Efendiler kendini ac\u0131nd\u0131rmay\u0131 sevmezler, \u00f6v\u00fclmeyi ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc isterler. Onlar\u0131n ac\u0131yla kurduklar\u0131 ili\u015fki iktidar\u0131n oyunlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesindedir. Onlar\u0131n ac\u0131lar\u0131, ger\u00e7ekte m\u0131zm\u0131zlanmad\u0131r, \u00f6yk\u00fcnmedir, ac\u0131lar\u0131n s\u00f6m\u00fcrgele\u015ftirilmesidir, me\u015frutiyeti kapatmak i\u00e7in at\u0131lan ad\u0131mlard\u0131r. Ac\u0131 bu denli \u00f6nemli olunca, iktidarlar da bu ac\u0131lar\u0131 kendi hizmetine almak ister ve kendi ac\u0131lar\u0131na o kadar \u00e7ok yer a\u00e7ar ki, bunun, ger\u00e7ek ac\u0131n\u0131n yerini tutmas\u0131n\u0131 ister. Sahte bir ac\u0131 kaplar alanlar\u0131. Keza, \u0130smet \u00d6zel\u2019in \u2018Biz bu \u00fclkenin zencileriyiz\u2019 s\u00f6z\u00fc, ger\u00e7ek tarihsel ma\u011fdurlar\u0131 unutturma hamlesidir. Neden a\u011f\u0131r vergiler alt\u0131nda ya\u015fayan, k\u00f6lele\u015ftirme ile y\u00fcz y\u00fcze b\u0131rak\u0131lan, katliamlar\u0131n ve en sonunda fiziki yok etmenin tarihinde ya\u015fam\u0131\u015f halklar de\u011fil de, \u0130smet \u00d6zel ve benzerleri bu \u00fclkenin zencileri olsunlar ki? Ya da benzer bir \u015fekilde, neden her t\u00fcrl\u00fc devlet bask\u0131s\u0131yla susturulmak istenen Cumartesi Anneleri\/\u0130nsanlar\u0131\u2019n\u0131n hakiki ac\u0131lar\u0131 yerine d\u00f6rt ayl\u0131k bir hapishane s\u00fcrecinin ard\u0131ndan h\u00e2l\u00e2 devam eden bir ma\u011fduriyet konu\u015fulur? \u00c7\u00fcnk\u00fc sahte ac\u0131lar, ger\u00e7ek ac\u0131 sahiplerini g\u00f6r\u00fcnce, \u00f6fke ve yok etmeden ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemez.<\/p>\n Soyk\u0131r\u0131m\u0131n faili kahraman olamaz. Ger\u00e7ek kahramanl\u0131k, ailesi yok edilmi\u015f olsa da suskunlu\u011funu koruyarak ya\u015famaya devam etmektir. T\u00fcm ac\u0131lara ra\u011fmen hayatta kalmakt\u0131r kahramanl\u0131k. Kahramanlar ise soyk\u0131r\u0131m\u0131n kurbanlar\u0131d\u0131r. Kurbanlar\u0131n ac\u0131lar\u0131 \u00e7ok katmanl\u0131d\u0131r. \u201cErmeniler kendilerini sakl\u0131yor,\u201d deniyor ya bazen. Belki de ac\u0131lar\u0131n\u0131 saklayanlar\u0131n zamanla kendilerini de gizlemesi, buradan kaynaklanan bir sonu\u00e7tur.<\/p>\n 1915\u2019te Ankara Sanca\u011f\u0131\u2019nda, on binlerce Ermeni \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc; s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi, mallar\u0131 gasbedildi. O insanlar bug\u00fcn sokaklarda an\u0131lm\u0131yor, isimleri devlet t\u00f6renlerinde okunmuyor. Ama onlar\u0131n \u00f6l\u00fcm emrini veren Talat Pa\u015fa i\u00e7in bir an\u0131t dikildi. Bu an\u0131t hat\u0131rlamay\u0131 de\u011fil, unutturmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Vakit, kurbanlar i\u00e7in an\u0131tlar\u0131n alacakaranl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n Not: Sabahat Akkiraz bir \u015fark\u0131c\u0131yd\u0131, ona verilebilecek en b\u00fcy\u00fck tepki, belki de onu bir halk\u0131n a\u011f\u0131d\u0131yla ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmakt\u0131r. Soyk\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u015fark\u0131s\u0131 da, a\u011f\u0131d\u0131 da, sevgisi de olmaz. Kurbanlar\u0131n ac\u0131s\u0131 ise her t\u00fcrl\u00fc kahramanl\u0131k \u00f6vg\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u015far.<\/p>\n
\nBenjamin, fa\u015fizmin siyasetin estetikle\u015ftirilmesi s\u00fcrecinden bahseder. Siyaseti bir kat\u0131l\u0131m s\u00fcreci olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p seyredilecek bir g\u00f6steriye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Halk\u0131n karar alma s\u00fcre\u00e7lerine do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engeller; bunun yerine onlar\u0131 seyirci konumuna iter. Se\u00e7me, s\u00f6z s\u00f6yleme ve itiraz etme hakk\u0131 tan\u0131nmaz. Yerine b\u00fcy\u00fck t\u00f6renler, kalabal\u0131k mitingler, etkileyici mar\u015flar, dev an\u0131tlar ve simgesel bayraklar sunulur. Bu ara\u00e7lar, halk\u0131n kendi iradesini kullanmas\u0131n\u0131n yerini alan bir t\u00fcr estetik tatmine hizmet eder \u2013yani iktidar\u0131n, halk\u0131n kendini y\u00f6netme hakk\u0131 yerine g\u00f6rsel ve duygusal bir tatmin sunmas\u0131d\u0131r. Bu kahramanlar, siyasetin estetikle\u015ftirilme s\u00fcrecinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr; karar alma iradesinden yoksun, yaln\u0131zca izlemekle yetinen bir halk yarat\u0131l\u0131r. Talat Pa\u015fa heykelleri bu estetik rejimin sembolleridir.<\/p>\n