![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Nikea-Konsili-360x203.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Nikea Konsili\u2019nin 1700\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinde d\u00fczenlenen kutlama faaliyetlerini i\u00e7eren g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir listede \u0130stanbul\u2019da Ekim ay\u0131nda d\u00fczenlenecek bir tek konferansa rastlad\u0131m. \u0130nsan haklar\u0131 ve demokrasi karnemizin bir hayli bozuk oldu\u011fu bug\u00fcnk\u00fc ortamda iktidar Patrikhane\u2019yi Papa Leo\u2019nun da kat\u0131l\u0131m\u0131yla y\u0131l i\u00e7inde bir toplant\u0131 d\u00fczenlemesi i\u00e7in te\u015fvik etmesi ve bu ama\u00e7la gereken t\u00fcm deste\u011fin verilece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 k\u00f6t\u00fc m\u00fc olur? Bence karnemizin d\u00fczelmesini tek ba\u015f\u0131na sa\u011flamaz ama Hristiyan d\u00fcnya kamuoyuna pozitif bir mesaj verir.<\/strong><\/em><\/p>\n Selim Kuneralp<\/strong><\/p>\n M.S. 325 y\u0131l\u0131nda \u0130znik\u2019in o zamanki ad\u0131yla Nikea\u2019da toplanan Konsilin 1700\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc bu y\u0131l kutlan\u0131yor. M\u00fcteveffa Papa Francis\u2019in bu kutlamalara kat\u0131lmak i\u00e7in ge\u00e7ti\u011fimiz May\u0131s ay\u0131nda \u00fclkemize bir ziyaret yapmak istedi\u011fi bir hayli \u00f6nceden duyulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan ilerleyen rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 bu ziyaretin ger\u00e7ekle\u015fmesini engellemi\u015fti. Halefine bu ziyaretin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 vasiyet etti\u011fi, hatta yeni Papa XIV. Leo\u2019nun bu ziyareti Kas\u0131m ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi duyurulmu\u015fsa da b\u00f6yle bir arzusu oldu\u011fu hen\u00fcz teyit edilmemi\u015ftir. Bir gazetecinin sorusuna cevaben \u00fclkemize ziyareti i\u00e7in baz\u0131 haz\u0131rl\u0131klar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 tek c\u00fcmleyle ifade etmi\u015f, ancak herhangi bir tarih ve ayr\u0131nt\u0131 telaffuz etmemi\u015ftir. Konsilin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle Vatikan\u2019da d\u00fczenlenen sempozyumda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada bu ziyaret arzusundan bahsetmedi\u011fi dikkatimi \u00e7ekti. T\u00f6renle ilgili yay\u0131nlanan foto\u011fraflarda kat\u0131lan dini liderler aras\u0131nda Patrik Bartholomeos\u2019u g\u00f6remedim. Haliyle herhangi bir kan\u0131t\u0131m olmamas\u0131na ra\u011fmen belki de yeni Papa\u2019n\u0131n de bu y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne selefi kadar \u00f6nem vermedi\u011fi de sorusu akl\u0131ma gelmedi\u011fi de\u011fil. Y\u0131l i\u00e7inde bu sorunun cevab\u0131 gelecektir muhakkak.<\/p>\n Papa Francis\u2019in y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle \u00fclkemizi ziyaret etme fikrinin Ankara\u2019n\u0131n da \u00e7ok ho\u015funa gitmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde duyumlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Papalar bizim protokol anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zda d\u00fcnyan\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck devleti Vatikan\u2019\u0131n ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00dclkemizi ziyaret ettiklerinde ilk \u00f6nce Cumhurba\u015fkanlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, dini faaliyetlerini de ancak bundan sonra yapmalar\u0131 \u00fclkemizi 1967 y\u0131l\u0131nda ilk ziyaret eden VI. Paul\u2019den bu yana al\u0131\u015fkanl\u0131k olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Francis de VI. Paul sonras\u0131 t\u00fcm selefleri gibi \u00fclkemizi ziyaret etti\u011finde Cumhurba\u015fkan\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Hatta yeni Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Saray\u0131 tamamland\u0131ktan sonra orada ilk a\u011f\u0131rlanan devlet ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu zaman\u0131nda duyurulmu\u015ftu. M\u00fctevazili\u011fi ve l\u00fcks\u00fcn her t\u00fcrl\u00fcs\u00fcne duydu\u011fu antipatiyle \u015f\u00f6hret yapm\u0131\u015f olan Francis\u2019in yeni saray\u0131n ihti\u015fam\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tabiat\u0131yla bilmiyoruz. Konsilin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc i\u00e7in tekrar gelmi\u015f olsayd\u0131 saray\u0131 tekrar ziyaret etmek isteyip istemedi\u011fini bilmiyoruz. Ancak bu hususun bir ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 konusu olabilece\u011fi de akla gelmektedir. Hatta bu y\u0131l boyunca bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde cereyan eden kutlama faaliyetlerinin Ankara\u2019n\u0131n isteksizli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda Ekim ay\u0131nda M\u0131s\u0131r\u2019da bir zirve ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 ihtimali de g\u00fcndemdedir.<\/p>\n Bu arada, Vatikan B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fimizin de son B\u00fcy\u00fckel\u00e7inin ge\u00e7ti\u011fimiz k\u0131\u015f aylar\u0131nda ba\u015fka g\u00f6reve atanmas\u0131ndan sonra bo\u015f oldu\u011funu bu yaz\u0131y\u0131 haz\u0131rlarken biraz da hayretle fark ettim. Umar\u0131m bu sadece ge\u00e7ici bir ihmalden ibarettir. Ancak makam\u0131n bo\u015f tutulmas\u0131 uzun s\u00fcre devam ederse, \u0130slamc\u0131 bir iktidar\u0131n Katolik alemin merkeziyle ili\u015fkileri gev\u015fetmeyi hedefledi\u011fi \u015f\u00fcpheleri dile getirilecektir.<\/p>\n Peki Nikea Konsili\u2019nin 1700\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc neden bu kadar \u00f6nemliydi? Asl\u0131nda de\u011ferli meslekta\u015f\u0131m Hakan Ok\u00e7al T24 s\u00fctunlar\u0131nda Konsilin Hristiyanl\u0131k alemi i\u00e7in \u00f6nemini ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde irdeledi. Ben yazd\u0131klar\u0131n\u0131 tekrar etmeyece\u011fim. \u0130mparator Konstantin taraf\u0131ndan 200 kadar piskoposun kat\u0131l\u0131m\u0131yla May\u0131s-Temmuz 325 aras\u0131nda \u0130znik\u2019te d\u00fczenlenen Konsil Hristiyanl\u0131k doktrininin baz\u0131 temel unsurlar\u0131n\u0131 tespit etmi\u015f, Paskalya yortusunun tarihinin nas\u0131l belirlenece\u011fini kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve kilise hukuk sisteminin temel ta\u015flar\u0131n\u0131 saptam\u0131\u015ft\u0131r. Konsilin ba\u015fl\u0131ca \u00f6nemi Hristiyanl\u0131\u011f\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131l\u0131nda bu t\u00fcr bir kodifikasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yapacak bir piskoposlar toplant\u0131s\u0131n\u0131n ilk defa ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131ndad\u0131r. Kutlama faaliyetleri de y\u00fczy\u0131llardan bu yana b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan Hristiyan kiliselerinin hepsini bir araya getirmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Konsilin 1700\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc faaliyetlerine \u00fclkemizde en hafif tabiriyle mesafeli bak\u0131lmas\u0131 \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 dinlere kar\u015f\u0131 \u00fclkemizde Cumhuriyet d\u00f6neminde takip edilen geleneksel tutumun yeni bir g\u00f6stergesidir diyebiliriz.<\/p>\n Bilindi\u011fi gibi Lozan Antla\u015fmas\u0131 m\u00fczakereleri s\u0131ras\u0131nda \u0130smet Pa\u015fa o zamanki \u015fartlarda belki de anla\u015f\u0131l\u0131r nedenlerle Patrikhane\u2019nin \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131n\u0131 istemi\u015f ancak di\u011fer devletlerin kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 nedeniyle bu istekten vazge\u00e7mek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bence Patrikhane\u2019nin \u00fclkemizde kalmas\u0131 iyi olmu\u015ftur. Kullanmas\u0131n\u0131 bilsek \u00fclkemiz i\u00e7in bir k\u00fclt\u00fcrel zenginlik kayna\u011f\u0131 te\u015fkil edebilecektir. Ne yaz\u0131k ki bu imk\u00e2n\u0131 heba etmeyi \u00fclkemizi s\u0131rayla y\u00f6neten t\u00fcm iktidarlar tercih etmi\u015ftir.<\/p>\n Bir\u00e7ok yorumcu ve yazar\u0131n iddias\u0131n\u0131n aksine, Lozan Antla\u015fmas\u0131\u2019nda Patrikhane\u2019nin stat\u00fcs\u00fc hakk\u0131nda bir tek madde, bir tek sat\u0131r bulunmamaktad\u0131r. Patrikhane\u2019nin stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0130stanbul\u2019daki Rum az\u0131nl\u0131\u011fa dini hizmet vermekle s\u0131n\u0131rl\u0131 olaca\u011f\u0131na ili\u015fkin Lozan\u2019da var\u0131lm\u0131\u015f s\u00f6zl\u00fc bir mutabakattan bahsedilmektedir. Lozan\u2019\u0131n bir\u00e7ok h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fi bir ortamda s\u00f6zl\u00fc mutabakat\u0131n ne gibi bir ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmaya dahi de\u011fmez. \u00d6rne\u011fin Do\u011fu Ege\u2019deki d\u00f6rt adan\u0131n silahs\u0131zlanmas\u0131 ile ilgili h\u00fck\u00fcmlerin Yunanistan taraf\u0131ndan ihlal edildi\u011fi s\u0131k s\u0131k taraf\u0131m\u0131zdan g\u00fcndeme getirilmekte, ancak Lozan\u2019\u0131n 14\u2019\u00fcnc\u00fc maddesine g\u00f6re Yunanistan taraf\u0131ndan iade edilen Bozcaada ile G\u00f6k\u00e7eada\u2019n\u0131n otonom bir y\u00f6netime sahip olmas\u0131n\u0131n ve g\u00fcvenli\u011finin yerel halktan olu\u015fan bir polis g\u00fcc\u00fc taraf\u0131ndan sa\u011flanmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini kim hat\u0131rl\u0131yor acaba?<\/p>\n Kendi a\u00e7\u0131m\u0131zdan Patrikhane\u2019yi \u0130stanbul\u2019daki Rum az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n dini ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak bir kurum olarak g\u00f6rmekte \u0131srar etmekteyiz. Hatta m\u00fcbadele ile Anadolu\u2019daki Rumlar\u0131n s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilece\u011fi hen\u00fcz belirlenmeden \u00f6nce ve m\u00fcbadeleden sonra Anadolu\u2019da Rum kalmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de i\u015flevini kaybetti\u011fi i\u00e7in bir aile \u015firketine d\u00f6n\u00fc\u015fen T\u00fcrk Ortodoks Kilisesi Ankara\u2019n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine daha Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 devam ederken 1921 y\u0131l\u0131nda kurdurulmu\u015ftur. Neticede Patrikhane hala Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 Abd\u00fclaziz zaman\u0131nda kabul edilmi\u015f bir nizamname ve \u0130stanbul Valili\u011fi taraf\u0131ndan Lozan\u2019dan sonra yay\u0131nlanm\u0131\u015f bir genelge ile \u00e7er\u00e7evesinde faaliyet g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Ancak d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fcnde Patrikhane d\u00fcnyadaki 300 milyon kadar Ortodoks Hristiyan\u2019\u0131n dini lideri, Katolik kilisesinin lideri papa ile e\u015fit stat\u00fcde bir ki\u015fi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Yurt d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6revlerimde Patrik Bartholomeos\u2019un gitti\u011fi \u00fclkelerde devlet ba\u015fkanlar\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne bizzat \u015fahit oldum. Uzun y\u0131llard\u0131r kap\u0131lar\u0131 iktidar\u0131m\u0131za bir t\u00fcrl\u00fc a\u00e7\u0131lmayan Beyaz Saray\u2019a Patrik d\u00fczenli bir \u015fekilde gidebilmektedir. B\u00fcy\u00fck \u015fans\u0131m\u0131z mevcut patri\u011fin do\u011fdu\u011fu ve askerlik yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemize ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kamuya a\u00e7\u0131k toplant\u0131larda her f\u0131rsatta dile getirmesidir.<\/p>\n \u00dclkemizde geni\u015f say\u0131labilecek bir toplulu\u011fun patrikhane s\u00f6z konusu oldu\u011funda paranoyaya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc hepimizin malumudur. Ne yaz\u0131k ki bu yeni bir \u015fey de\u011fildir. Cumhuriyet\u2019in kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda ba\u015flayan ve az\u0131nl\u0131klar\u0131n hak ve imkanlar\u0131n\u0131n Lozan dahi dikkate al\u0131nmaks\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve g\u00f6\u00e7e te\u015fvik, hatta zorlanmas\u0131 politikas\u0131ndan Patrikhane de nasibini alm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun y\u0131llar boyunca Fener\u2019deki binalar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131na dahi izin verilmemi\u015f, bu anlams\u0131z politika ancak Turgut \u00d6zal d\u00f6neminde sona ermi\u015ftir. Baz\u0131lar\u0131 Fener\u2019in bir Vatikan\u2019a d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in zengin Yunanl\u0131lar\u0131n civarda toprak sat\u0131n ald\u0131klar\u0131n\u0131 iddia etmeye kadar gitmi\u015flerdir. Oysa Ortodoks kiliselerinin tarihini biraz incelemi\u015f olanlar Vatikan tipi bir devlet olma gelene\u011fine hi\u00e7bir zaman sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131, kilisenin her zaman bulundu\u011fu \u00fclke y\u00f6netimine ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bilirler. Bug\u00fcn bile Rus Ortodoks Kilisesi Patri\u011fi Kiril, Putin\u2019e sorgusuz ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile a\u011f\u0131r ele\u015ftirilere muhatap olabiliyor.<\/p>\n Kald\u0131 ki \u0130stanbul\u2019umuzda kalan Rum say\u0131s\u0131 Cumhuriyet kuruldu\u011funda 150.000 iken bug\u00fcn en hafif tabiriyle cayd\u0131rma olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz politikalar\u0131n etkisiyle 2000\u2019e kadar indi. Kocaman \u015fehrimizde bir damladan ibaret kald\u0131. Bunlar\u0131n \u00fclkemiz ve \u015fehrimiz i\u00e7in bir tehlike olu\u015fturabilece\u011fine inanmak i\u00e7in ger\u00e7ekten paranoyak olmak laz\u0131m. Ne yaz\u0131k ki bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015flere sahip olanlar\u0131n say\u0131s\u0131 hi\u00e7 de az de\u011fil ve seslerini \u00e7ok etkili bir \u015fekilde duyurabiliyorlar.<\/p>\n Nikea Konsili\u2019nin 1700\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc m\u00fcnasebetiyle d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinde d\u00fczenlenen kutlama faaliyetlerini i\u00e7eren g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir listede \u0130stanbul\u2019da Ekim ay\u0131nda d\u00fczenlenecek bir tek konferansa rastlad\u0131m. G\u00f6rebildi\u011fim kadar da bu konferans da bir kilise taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmekten ziyade, akademik nitelikli bir toplant\u0131ya benziyor.<\/p>\n Oysa bu anma faaliyetleri bizim i\u00e7in bir f\u0131rsat te\u015fkil ediyor. \u0130nsan haklar\u0131 ve demokrasi karnemizin bir hayli bozuk oldu\u011fu bug\u00fcnk\u00fc ortamda iktidar Patrikhane\u2019yi Papa Leo\u2019nun da kat\u0131l\u0131m\u0131yla y\u0131l i\u00e7inde bir toplant\u0131 d\u00fczenlemesi i\u00e7in te\u015fvik etmesi ve bu ama\u00e7la gereken t\u00fcm deste\u011fin verilece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 k\u00f6t\u00fc m\u00fc olur? Bence karnemizin d\u00fczelmesini tek ba\u015f\u0131na sa\u011flamaz ama Hristiyan d\u00fcnya kamuoyuna pozitif bir mesaj verir. Daha vakit varken gerekli ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131 ama bunun yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin fazla bir \u00fcmidim oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyece\u011fim.<\/p>\n
\n