{"id":82672,"date":"2025-03-13T03:05:18","date_gmt":"2025-03-13T08:05:18","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672"},"modified":"2025-03-13T03:05:18","modified_gmt":"2025-03-13T08:05:18","slug":"153-dersimliye-idam-ve-de-cimerden-yanit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672","title":{"rendered":"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t"},"content":{"rendered":"<header><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-82673\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Dersim-1926-360x210.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"210\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926-360x210.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926-768x448.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926-560x327.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926-260x152.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926-160x93.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg 850w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><em><strong>19 Eyl\u00fcl 1926\u2019da &#8220;k\u00f6yl\u00fclere zul\u00fcm eden, vergi vermeyen vatan savunmas\u0131na kat\u0131lmayan Dersim Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firetinin\u201d tedibine karar verilmi\u015f ve harek\u00e2t\u0131n icras\u0131na Elaz\u0131\u011f ve Havalisi Komutan\u0131 Albay Mustafa (Mu\u011flal\u0131) atanm\u0131\u015ft\u0131r. Harek\u00e2t 3 Aral\u0131k\u2019ta bitmi\u015ftir. Bir subay ile 31 er \u201c\u015fehit olmu\u015f\u201d ve bir subay, 53 er yaralanm\u0131\u015f, 10 er kaybolmu\u015ftur; \u201cbuna kar\u015f\u0131l\u0131k asilere bir hayli zayiat verdirilmi\u015f ve 1084 k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f, 342 b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan ganimet al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<\/header>\n<div class=\"content-side\">\n<div class=\"content-text\">\n<p>Takrir-i S\u00fck\u00fbn Cumhuriyet\u2019inde kitlesel idam cezas\u0131. \u0130nanamad\u0131m; \u201cyanl\u0131\u015f m\u0131 sayd\u0131m?\u201d diye tekrar tekrar kontrol ettim. 5-10 de\u011fil, 20 ya da 50 hatta 100 bile de\u011fil; tam tam\u0131na 158 ki\u015fiye idam cezas\u0131 verilmi\u015ftir. \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi\u2019nin 27 Aral\u0131k 1926 tarihli ve 670 say\u0131l\u0131<strong>(1)<\/strong>\u00a0il\u00e2m\u0131nda\/karar\u0131nda, idam cezas\u0131 verilen 158 ki\u015fi Dersimlidir. Ya\u015flar\u0131 gerek\u00e7esiyle 5\u2019inin idam\u0131 a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131na \u00e7evrilince,\u00a0<strong>153 Dersimlinin kalemi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>;<strong>(2)<\/strong>\u00a0Mahmut Aky\u00fcrekli 80\u2019den fazlas\u0131n\u0131n, Cafer Demir ise 8\u2019inin idam edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc infazla ilgili dosya evrak\u0131 yoktur.<\/p>\n<figure class=\"image align-left\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.gazeteduvar.com.tr\/2\/256\/366\/storage\/files\/images\/2025\/01\/06\/mahmut-cilt-1-s94z.jpg\" alt=\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Resim : 1\" width=\"256\" height=\"366\" \/><figcaption>Mahmut Aky\u00fcrekli (haz\u0131rlayan),\u00a01925 \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi Kararlar\u0131-1, N\u00fbbihar, \u0130stanbul-2014.<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Genelkurmay<\/strong>\u2019\u0131n \u201cKo\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 b\u00f6lge n\u00fcfusu\u201d tahminine<strong>(3)<\/strong> g\u00f6re y\u00fczde 10\u2019u idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u2018<strong>Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 \u0130syan\u0131 Davas\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n 563 ve 867 sayl\u0131 dosyas\u0131yla ilgili kararda san\u0131k toplam\u0131 254\u2019t\u00fcr ve bir ki\u015fi de (Hasan nam-\u0131 di\u011feri Yar\u0131m A\u011fa) vefat etmi\u015ftir. Her biri\u00a0<strong>TC vatanda\u015f\u0131 254 san\u0131kla<\/strong>\u00a0ilgili karar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir: 153 ki\u015finin idamla ve 17 ki\u015finin<strong>(4)<\/strong>\u00a0de\u011fi\u015fik y\u0131llarda hapisle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131, 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck 2 ki\u015finin M\u00fcdafaa-i Milliye emrine g\u00f6nderilmesi ve 83 [sayd\u0131m 82] kad\u0131nla \u00e7ocu\u011fun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 oybirli\u011fiyle kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. San\u0131klardan hi\u00e7biri\u00a0<strong>beraat<\/strong>\u00a0etmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u0130dam cezas\u0131 verilenlerden 103\u2019\u00fcnc\u00fc s\u0131radaki \u2018<strong>Muhacir Hasan<\/strong>\u2019d\u0131r; hakikaten Balkanlardan gelense, kaderinin ne ac\u0131 s\u00fcrprizidir!<\/p>\n<p><strong>Mahmut Aky\u00fcrekli\u2019nin eme\u011fine sa\u011fl\u0131kt\u0131r<\/strong>; devletin ilgili biriminin y\u0131llarca g\u00fcndemine almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi kararlar\u0131 2014\u2019te yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Mahmut Aky\u00fcrekli, ayr\u0131ca san\u0131klarla ilgili \u2018ceza veya beraati\u2019 tek tek s\u0131ralayarak, tablo halinde kolayca bilgilenmeyi sa\u011flayacak \u00e7al\u0131\u015fma da yapm\u0131\u015ft\u0131r (cilt: 1, s. 23-251).<\/p>\n<p>TBMM, Mahmut Aky\u00fcrekli\u2019den sonra \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi\u2019nin 1925-1927 d\u00f6nemi yarg\u0131lamas\u0131n\u0131,\u00a0<em><a href=\"https:\/\/cdn.tbmm.gov.tr\/TbmmWeb\/Yayinlar\/Dosya\/33cc705e-f882-4e78-8013-01866e7c78c5.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi<\/a>\u00a0(Kararlar ve Mahkeme Zab\u0131tlar\u0131)<\/em>\u00a0ismiyle be\u015f kitap halinde yay\u0131mlam\u0131\u015f ve zab\u0131tlar\u0131 da internete y\u00fcklemi\u015ftir. \u0130lk iki kitap 2016\u2019da ve kalan \u00fc\u00e7\u00fc de 2017\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Mahmut Aky\u00fcrekli\u2019nin ve TBMM\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 birlikte dikkate ald\u0131m. Osmanl\u0131ca\u2019n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Vaktiyle Osmanl\u0131ca \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m, ama bug\u00fcn itibariyle \u201c\u015fudur\u201d diyecek durumda de\u011filim.<\/p>\n<p>Birden fazla insan\u0131n idam edildi\u011fi davalardan baz\u0131s\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yoruz; 1915\u2019te \u0130stanbul\u2019da\u00a0<strong>Paramaz ve 19 yolda\u015f\u0131<\/strong>, 1925\u2019te Diyarbak\u0131r\u2019da \u015eeyh Said Davas\u0131\u2019nda 47 ki\u015fi, 1937\u2019de Elaz\u0131\u011f\u2019da Seyid R\u0131za ve 6 yolda\u015f\u0131, 1972\u2019de Ankara\u2019da Deniz ve iki yolda\u015f\u0131 idam edilmi\u015ftir\u2026 1944\u2019te Hitler i\u015fgalindeki Paris\u2019te (Ad\u0131yamanl\u0131 yetim) Manu\u015fyan ve 22 yolda\u015f\u0131n\u0131n kalemi k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, onlar da kur\u015funa dizilmi\u015ftir\u2026<\/p>\n<p>\u2018Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 \u0130syan\u0131 Davas\u0131\u2019yla ilgili \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi\u2019nin karar\u0131, benzerleri aras\u0131nda ilklerden olmal\u0131.<\/p>\n<p>158 Dersimliden be\u015finin idam\u0131<strong>(5)<\/strong>\u00a0<strong>ya\u015flar\u0131 gerek\u00e7esiyle a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131na \u00e7evrilince<\/strong>; 153 Dersimlinin idam cezas\u0131 kesinle\u015fmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130stiklal Mahkemesi karar\u0131na itiraz edilemiyordu. Hatta karar i\u00e7in delile bile gerek yoktu<strong>(6)<\/strong>\u00a0ve heyetin karar vermesi yeterliydi.<\/p>\n<h2>\u2018ALIKONULAN\u2019 21 KADIN VE 61 \u00c7OCUK<\/h2>\n<p>27 Aral\u0131k 1926\u2019da oybirli\u011fiyle, \u201cfirar eden, maktul d\u00fc\u015fen ve mahk\u00fbm edilen e\u015fhas\u0131n\u201d ailelerinden \u201cmahkemeye tevdi edilen [verilen]\u201d 83 [82] ki\u015finin, \u201ch\u00fck\u00fcmetin tensib edece\u011fi m\u00fcesses\u00e2tta [uygun buldu\u011fu kurumlarda] \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmak ve m\u00fcnasip mahallerde isk\u00e2n edilmek \u00fczere Dahiliye Vekalet-i celilesi emrine<strong>\u00a0Kayseri\u2019ye sevki\u201d\u00a0<\/strong>kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 emrine verilen 82 ki\u015finin tamam\u0131 kad\u0131n ve \u00e7ocuktur.<\/p>\n<p>Mahkeme, denetimindeki [tutuklu] 82 ki\u015fi hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm kurmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar aras\u0131nda iki tane \u2018<strong>bir ayl\u0131k<\/strong>\u2019 olan bile vard\u0131r. Anne de \u00e7ocuk da al\u0131konmu\u015ftur. Asl\u0131nda bu fiil, 21 kad\u0131n ve 61 \u00e7ocuk i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>82 ki\u015finin en genci \u201cMaho k\u0131z\u0131 H\u00fcseyin zevcesi [e\u015fi] 30 ya\u015f\u0131nda Hadice ve k\u0131z\u0131 Besey\u201d ile \u201cKamer k\u0131z\u0131 Hasan\u2019\u0131n zevcesi 30 ya\u015f\u0131nda Sultan [ve] o\u011flu Ali\u201d birer ayl\u0131kt\u0131r ve en ya\u015fl\u0131s\u0131 da \u201cMustafa zevcesi Zeyneb\u201d ile \u201cHasan zevcesi Haney\u201d 60 ya\u015f\u0131ndad\u0131r. Be\u015f kad\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131 da 40-60 aras\u0131ndad\u0131r: Hamo\u2019nun e\u015fi Fatma 50, Musa\u2019n\u0131n e\u015fi Besey ile Mi\u00e7o\u2019nun e\u015fi Vakey 45\u2019er ve Seyyid Ali e\u015fi Huri ile Mi\u00e7o\u2019nun e\u015fi Fidan 40\u2019ar ya\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>13 kad\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131 da 20-35 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir; ikisinin 35, alt\u0131s\u0131n\u0131n 30, ikisinin 25 ve \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn 20\u2019dir. \u0130smail kerimesi \u015eeyho zevcesi Zeyneb\u2019in ya\u015f\u0131 yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu halde 82 Dersimlinin 21\u2019i kad\u0131n kalan\u0131 \u00e7ocuktur.<\/p>\n<p><strong>61 \u00e7ocu\u011fun ya\u015f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/strong>\u00a0\u015f\u00f6yledir: biri 13, ikisi 10, be\u015fi 9, d\u00f6rd\u00fc 8, \u00fc\u00e7\u00fc 7, yedisi 6, yedisi 5, alt\u0131s\u0131 4, yedisi 3, dokuzu 2, yedisi 1 ya\u015f\u0131nda ve biri 4, ikisi 1 ayl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>Cinsiyet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda\u00a0<strong>en ya\u015fl\u0131 olan\u0131, kad\u0131nlarda 60 ve erkeklerde 13\u2019t\u00fcr<\/strong>\u00a0(Hasan o\u011flu \u0130brahim).<\/p>\n<p>\u0130simler dikkatle okundu\u011funda baz\u0131 \u00e7ocuklar yetimdir, baba ad\u0131yla yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u201cAli torunu iki ya\u015f\u0131nda H\u00fcseyin\u201d ya da \u201cAbbas k\u0131z\u0131 Haci yani Hadice iki ya\u015f\u0131nda\u201d veya \u201cH\u0131z\u0131r o\u011flu on ya\u015f\u0131nda Mi\u00e7o\u201d gibi. Yak\u0131n\u0131 olmayan anlam\u0131nda \u201cKi\u011f\u0131 muhaciri dokuz ya\u015f\u0131nda Hamey k\u0131z\u201d\u0131n da \u201cbi-kes\u201d yani kimsesiz oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>21 kad\u0131na ve 61 \u00e7ocu\u011fa kesilen ceza, ailelerinden kopartmakt\u0131r. Mahkeme karar\u0131yla da sabittir ki, Dersim\u2019de ailelerin par\u00e7alanmas\u0131na, kad\u0131nlar\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na 1926\u2019da ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h3>MAHKEME ZAPTI BA\u015eBAKANLIKTA<\/h3>\n<figure class=\"image align-left\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.gazeteduvar.com.tr\/2\/257\/371\/storage\/files\/images\/2025\/01\/06\/tbmm-cilt-5-3klb.jpg\" alt=\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Resim : 2\" width=\"257\" height=\"371\" \/><figcaption>TBMM,\u00a0\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi, cilt: 6\/5 (Karar: 526-798), TBMM Bas\u0131mevi, Ankara-2017.<\/figcaption><\/figure>\n<p>TBMM\u2019nin birinci kitab\u0131nda yap\u0131lan bilgilendirmeye g\u00f6re, 16.6.1925-1.3.1927 d\u00f6neminde mahkemeye ait 798 karar ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n zapt\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u2018<strong>Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 \u0130syan\u0131 Davas\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n 670 say\u0131l\u0131 il\u00e2m\u0131 d\u00e2hil 230 kararla ilgili mahkeme zab\u0131tlar\u0131n\u0131n ve dosyalar\u0131n\u0131n ar\u015fivde bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yay\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131 ve \u201c13, 32 ve 57 numaral\u0131 kararlar\u0131n mahkeme\u00a0<strong>zab\u0131tlar\u0131 m\u00fcsvedde halinde bulundu\u011fundan<\/strong>, bu zab\u0131tlara da yer\u201d verilmedi\u011fi belirtilmi\u015ftir (TBMM,\u00a0<a href=\"https:\/\/cdn.tbmm.gov.tr\/TbmmWeb\/Yayinlar\/Dosya\/33cc705e-f882-4e78-8013-01866e7c78c5.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">cilt: 6\/1<\/a>, s. 3, pdf\u2019den s. 31).<\/p>\n<p>Zab\u0131tlar\u0131n m\u00fcsveddesiyle ve asl\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131yla ilgili bilgilendirme bu kadard\u0131r. O y\u0131llarda mahkeme k\u00e2tipleri mi yetersizdi? Bilemiyoruz.<\/p>\n<p>798 il\u00e2m\u0131n ancak 568\u2019inin yani y\u00fczde 71,2\u2019sinin dava zapt\u0131 var, geriye kalan\u0131n zapt\u0131n\u0131n niye olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilemiyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc bilgi verilmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>TBMM kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131nda \u2018Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 \u0130syan\u0131 Davas\u0131\u2019n\u0131n 563 ve 867 say\u0131l\u0131 mahkeme dosyas\u0131yla ilgili adres g\u00f6sterilmi\u015ftir. Kararla ilgili \u2018M\u00fclahaz\u00e2t\u2019da yaz\u0131lan \u015fudur: \u201c06.03.927 Havali Kumandanl\u0131\u011fa verilmi\u015ftir. Dosya Ba\u015fvekalete g\u00f6nderilmi\u015ftir. 13 Haziran 1928, numara 1295\u201d (TBMM,\u00a0<a href=\"https:\/\/cdn.tbmm.gov.tr\/TbmmWeb\/Yayinlar\/Dosya\/f9f51feb-24f3-4a99-b1af-01866e7cec9b.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">cilt 6\/5<\/a>, s. 2341, pdf\u2019den s. 119).<\/p>\n<p>Demek ki\u00a0<strong>mahkeme dosyas\u0131 13 Haziran 1928\u2019den itibaren Ba\u015fbakanl\u0131k\u2019tad\u0131r<\/strong>. Ba\u015fbakanl\u0131k\u2019a neden g\u00f6nderilmi\u015ftir? Onu da bilemiyoruz.<\/p>\n<p>Umar\u0131m Ba\u015fbakanl\u0131k evraklar\u0131n\u0131n tamam\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara a\u00e7\u0131l\u0131r ve inceleme f\u0131rsat\u0131 buluruz. Cumhuriyet Ar\u015fivi\u2019nde ara\u015ft\u0131rd\u0131m, ilgili dosya hakk\u0131nda herhangi bilgiye ula\u015famad\u0131m.<\/p>\n<figure class=\"image align-center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.gazeteduvar.com.tr\/2\/850\/496\/storage\/files\/images\/2025\/01\/06\/fotoram-fs5a.jpg\" alt=\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Resim : 3\" width=\"850\" height=\"496\" \/><figcaption>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi heyeti: Kozan mebusu Ali Saib (Ursava\u015f) reis ve K\u0131r\u015fehir mebusu L\u00fctfi M\u00fcfid (\u00d6zde\u015f) ile Bozok mebusu Avni (Do\u011fan) azad\u0131r. Ali Saib, \u015eeyh Said Davas\u0131\u2019nda ise azayd\u0131 (\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi, cilt: 6\/1 (Karar: 1-72), TBMM Bas\u0131mevi, Ankara-2016, s. 75-85; fotolar,\u00a0T\u00fcrk Parlamento Tarihi\u2019nden).<\/figcaption><\/figure>\n<h4>KO\u00c7U\u015eA\u011eI 1926\u2019DA HEDEFT\u0130<\/h4>\n<p>Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 Harek\u00e2t\u0131 i\u00e7in de gerek\u00e7e olarak \u201cvergi vermiyorlar\u201d ya da \u201caskere gitmiyorlar\u201d gibi resmi s\u00f6ylem aynen tekrar edilmi\u015ftir. Bu, Dersim\u2019e \u00f6zel \u00fcretilmi\u015f gerek\u00e7elendirmedir. Bir\u00e7ok kez yazd\u0131m; O y\u0131llarda\u00a0<strong>\u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc Kaya<\/strong>(7)\u00a0itiraf etmi\u015ftir ki, iki o\u011flunun kayd\u0131n\u0131 yapt\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Harek\u00e2tta neler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Re\u015fat Hall\u0131\u2019n\u0131n kitab\u0131ndan<strong>(8)<\/strong>\u00a0\u2018Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 Ayaklanmas\u0131 ve Bast\u0131r\u0131lmas\u0131 (7 Ekim-30 Kas\u0131m 1926)\u2019 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden aktaraca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p><strong>19 Eyl\u00fcl 1926\u2019da<\/strong>\u00a0\u201ck\u00f6yl\u00fclere zul\u00fcm eden, vergi vermeyen vatan savunmas\u0131na kat\u0131lmayan Dersim Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firetinin\u201d tedibine karar verilmi\u015f ve harek\u00e2t\u0131n icras\u0131na\u00a0<strong>Elaz\u0131\u011f ve Havalisi Komutan\u0131 Albay Mustafa (Mu\u011flal\u0131)<\/strong>\u00a0atanm\u0131\u015ft\u0131r. Harek\u00e2tta iki alayla, d\u00f6rt alay\u0131n alt\u0131 taburu, \u00fc\u00e7 da\u011f bataryas\u0131, g\u00f6n\u00fcll\u00fcler, \u015eavak a\u015firetinden ve T\u00fcrk k\u00f6ylerinden milisler de g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. (s. 175-6.)<\/p>\n<p>Harek\u00e2t b\u00f6lgesindeki insanlar [TC vatanda\u015flar\u0131] \u201c<strong>d\u00fc\u015fman<\/strong>\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (s. 190-1).<\/p>\n<p>8 Ekim\u2019de a\u015firetle kurulan ili\u015fkide silahlar\u0131n teslimi i\u00e7in 15 Ekim\u2019e kadar s\u00fcre verilmi\u015f ve getirilen 29 t\u00fcfektir. Bunun \u00fczerine 16 Ekim sabah\u0131 harek\u00e2ta ba\u015flanm\u0131\u015f ve u\u00e7akla Ali Bo\u011faz\u0131 bombalanm\u0131\u015ft\u0131r. (s. 179-180.)<\/p>\n<p>17 Ekim\u2019de Amutka, 11 Kas\u0131m\u2019da Kurudere ve b\u00f6lgesi \u2018<strong>i\u015fgal<\/strong>\u2019 edilmi\u015f (s. 180, 185, ifade \u2018i\u015fgal\u2019dir) ve en \u015fiddetli \u00e7at\u0131\u015fma 26 Kas\u0131m\u2019da olmu\u015ftur; \u201casilerin s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ma\u011faralar\u201d bombalanm\u0131\u015f ve\u00a0<strong>\u201cburalardaki asiler imha\u201d<\/strong>\u00a0edilmi\u015ftir (s. 182, 189-190).<\/p>\n<p>Harek\u00e2t 3 Aral\u0131k\u2019ta bitmi\u015ftir.\u00a0<strong>Bir subay ile 31 er \u201c\u015fehit olmu\u015f<\/strong>\u201d ve bir subay, 53 er yaralanm\u0131\u015f, 10 er kaybolmu\u015ftur; \u201cbuna kar\u015f\u0131l\u0131k asilere bir hayli zayiat verdirilmi\u015f ve 1084 k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f, 342 b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan\u00a0<strong>ganimet\u00a0<\/strong>al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r\u201d (s. 191-2, ab\u00e7).<\/p>\n<p>\u00d6ld\u00fcr\u00fclen Dersimliler hakk\u0131nda bilgi verilmese de Genelkurmay sonucu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r: \u201c<strong>Harek\u00e2t\u0131n sonunda asilerin \u00e7o\u011fu yakalanm\u0131\u015f ve imha edilmi\u015ftir<\/strong>.\u201d<strong>(9)<\/strong><\/p>\n<p>\u201cYakala ve \u00f6ld\u00fcr\u201d emrinin beyan\u0131d\u0131r!<\/p>\n<p>Dersimlilerin imha edilmesiyle birlikte S\u00fcnni \u0130slam literat\u00fcr\u00fcyle \u2018el konulan\u2019 hayvanlara\u00a0<a href=\"https:\/\/islamansiklopedisi.org.tr\/ganimet\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\">ganimet<\/a>\u00a0denilmi\u015ftir. Bununla, b\u00f6lgenin \u201cfethedildi\u011fi\u201d ya da \u201c\u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u201d ifade edilmi\u015f olunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ve Jandarma Umum Kumandanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 1935\u2019te yay\u0131mlanan\u00a0<strong>Dersim(10)<\/strong>\u00a0raporunda, 1926\u2019daki harek\u00e2tta Dersim ahalisinden istifade edilemedi\u011fi,\u00a0<strong>Seyid R\u0131za\u2019n\u0131n<\/strong>\u00a0ve Ovac\u0131k a\u015firetlerinin Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firet mensuplar\u0131n\u0131 imhadan kurtard\u0131\u011f\u0131 iddia edilmi\u015ftir.<\/p>\n<h5>SOYUNU \u2018KIRMAK\u2019 DE\u011e\u0130LSE, NED\u0130R?<\/h5>\n<figure class=\"image align-left\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i.gazeteduvar.com.tr\/2\/265\/378\/storage\/files\/images\/2025\/01\/06\/mahmut-cilt2-1-7bob.jpg\" alt=\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Resim : 4\" width=\"265\" height=\"378\" \/><figcaption>Mahmut Aky\u00fcrekli (haz\u0131rlayan),\u00a01926-1927 \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi Kararlar\u0131-2, N\u00fbbihar, \u0130stanbul-2014.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Askeri operasyonla kal\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r; harek\u00e2ta, \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi yarg\u0131lamas\u0131yla devam edilmi\u015ftir. San\u0131klar, \u201cDersim\u2019in Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 isyan\u0131na i\u015ftirak\u201d ve \u201c\u015eeyh Said isyan\u0131 zaman\u0131nda \u00c7emi\u015fgezek\u2019e ve kuras\u0131na h\u00fccumla\u201d su\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Mahkemenin 27 Aral\u0131k 1926 tarihli karar\u0131, san\u0131klar\u0131n birer \u201cTC vatanda\u015f\u0131\u201d olarak dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n beyan\u0131d\u0131r.\u00a0<strong>153\u2019\u00fc idam 170 ki\u015finin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong>, ya\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck 2 ki\u015finin M\u00fcdafaa-i Milliye emrine g\u00f6nderilmesi ve 21 kad\u0131nla 61 \u00e7ocu\u011fun da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 oybirli\u011fiyle kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; toplam 254\u2019t\u00fcr.<\/p>\n<p>San\u0131klar\u0131n ismi s\u0131ralan\u0131rken en ba\u015fta \u201cmevkuf\u201d denilip devam edilmi\u015f ve sonra karar\u0131n, \u201c<strong>mevkuf 27 ki\u015fi<\/strong>\u201d hakk\u0131nda vicahen di\u011ferlerinin g\u0131yab\u0131nda verildi\u011fi belirtilmi\u015ftir. Karardan anla\u015f\u0131lan 82 kad\u0131n ve \u00e7ocuk mahkemenin denetimindedir; bu halde\u00a0<strong>109 ki\u015fi tutukludur<\/strong>.<\/p>\n<p>Kararda\u00a0<strong>firari san\u0131k say\u0131s\u0131 141<\/strong>\u2019dir. 27 tutuklu ve 141 firari toplam\u0131 168\u2019dir; oysa 82 kad\u0131n ve \u00e7ocuk hari\u00e7 cezaland\u0131r\u0131lan 172 ki\u015fidir. Bu halde, cezaland\u0131r\u0131lan 4 ki\u015filik fark nas\u0131l do\u011fuyor? Belli de\u011fildir.<\/p>\n<p>153 ki\u015fiye idam cezas\u0131 verilmesi ve 254 san\u0131ktan hi\u00e7birisinin da\u011f\u0131tma\/s\u00fcrg\u00fcn d\u00e2hil cezas\u0131z kalmamas\u0131 ya da \u201cberaat\u201d etmemesi, \u0130stiklal Mahkemesi\u2019nin tarihinde ilktir. Mahmut Aky\u00fcrekli\u2019nin ilamlar liste analizine bakmak yeterlidir (cilt: 1, s. 23-251).<\/p>\n<p>Kararda \u2018at\u0131f\u2019 yap\u0131lan \u2018<strong>\u015eeyh Said \u0130syan\u0131\u2019na<\/strong>\u00a0bakan da ayn\u0131 \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi\u2019ydi. 28 Haziran 1925 tarihli karar\u0131nda, \u201cisyan\u201d gerek\u00e7esiyle 92 san\u0131k yarg\u0131lanm\u0131\u015f, \u015eeyh Said d\u00e2hil 47\u2019sine idam cezas\u0131 verilmi\u015f ve 28 ki\u015fi beraat etmi\u015ftir. Kalan 17 san\u0131k hakk\u0131nda da bir k\u0131sm\u0131na ceza verilmek \u00fczere de\u011fi\u015fik kararlar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<strong>(11)<\/strong>\u00a047 ki\u015finin idam\u0131, 29 Haziran\u2019da infaz edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Hem \u015eeyh Said hem de Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 davalar\u0131nda \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi savc\u0131s\u0131 Karesi (Bal\u0131kesir) Mebusu\u00a0<strong>Ahmet S\u00fcreyya (\u00d6rgeevren)<\/strong>, \u015eeyh Said davas\u0131 \u00f6zelinde an\u0131lar\u0131n\u0131 1957\u2019de yazm\u0131\u015f ve Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 yarg\u0131lamas\u0131ndan hi\u00e7 bahsetmemi\u015ftir.<strong>(12)<\/strong><\/p>\n<p><strong>Mahmut Aky\u00fcrekli<\/strong>\u2019ye g\u00f6re, idam cezas\u0131 verilen 153 Dersimlinin 80\u2019den fazlas\u0131 yakalan\u0131p infaz edilmi\u015ftir (cilt: 1, s. 15).<\/p>\n<p>\u0130nfazla ilgili olarak Dersim\u2019den, \u2018<em>Osmanl\u0131 ve Cumhuriyet D\u00f6neminde Dersim<\/em>\u2019 kitab\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim Kocan A\u015fireti\u2019nden (Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan)\u00a0<strong>Cafer Demir<\/strong>\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcm. \u0130nfaz edilen 8 ki\u015fidir: \u201cNuri A\u011fa, Seyda\u011faye Ebil, Seyid A\u011fa, Mi\u00e7o o\u011flu Musa, \u015ei\u011fe He\u015f, Hafo o\u011flu \u0130smail, Ali O\u011flu H\u00fcseyin ve Bedo o\u011flu Mi\u00e7o olmak \u00fczere sekiz tutuklu Elaz\u0131\u011f \u015eire Meydan\u0131\u2019nda idam edilmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n<p>153 idam cezas\u0131 listesinde [Bozanl\u0131 karyesinden Ahmed o\u011flu Nuro] Nuri A\u011fa (s\u0131ra 1), [Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan \u0130brahim o\u011flu] Sey[y]id A\u011fa (3), [Satu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan\/Sadu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Mustafa] Mi\u00e7o o\u011flu Musa (s\u0131ra 5), Hafo o\u011flu \u0130smail (6), Bedo o\u011flu Mi\u00e7o (7) ve [Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan] Ali O\u011flu H\u00fcseyin\u2019in (8) s\u0131ras\u0131n\u0131 buldum, di\u011fer ikisini ifade\/yaz\u0131m farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle bulamad\u0131m.<\/p>\n<p>San\u0131yorum ne kadar Dersimlinin idam edildi\u011fini, 13 Haziran 1928\u2019de Ba\u015fbakanl\u0131k\u2019a g\u00f6nderilen dava dosyas\u0131nda bulabiliriz.<\/p>\n<p>Karar a\u00e7\u0131klan\u0131rken\u00a0<strong>\u201c27 tutuklu\u201d<\/strong>\u00a0var. Dava dosyas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kimler tutukluydu, bilemiyoruz. Tutuklulu\u011fu anla\u015f\u0131lan 5 ki\u015fi, idam\u0131 a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131na \u00e7evrilendir. Bu halde 22 tutukludan ka\u00e7\u0131 idam edildi? Yakalan\u0131p infaz edilen olmad\u0131 m\u0131? Dosya olmadan cevap vermek imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi yarg\u0131lamas\u0131nda (1925-1927) verilen idam cezas\u0131, TBMM kitab\u0131 ile Erg\u00fcn Aybars\u2019da 420 (213\u2019\u00fc g\u0131yaben) ve Mahmut Aky\u00fcrekli de 435\u2019tir.<strong>(13)<\/strong><\/p>\n<p>Genelkurmay\u2019a<strong>(14)<\/strong>\u00a0g\u00f6re, \u201cAsilerin kuvveti: Bu\u00a0<strong>b\u00f6lgenin genel<\/strong>\u00a0<strong>n\u00fcfusu 1500<\/strong>\u00a0olup, \u00e7\u0131karabilece\u011fi silahlar\u0131 miktar\u0131 450 tahmin\u201d edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>1946\u2019da bu de\u011ferlendirmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u2018iki hilalli\u2019 kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131n \u2018\u00d6ns\u00f6z\u2019\u00fcn\u00fc yazan\u00a0<strong>Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Orgeneral K\u00e2z\u0131m Orbay<\/strong>, T\u00fcrk devletinin K\u00fcrt politikas\u0131n\u0131n icra merkezinde olmu\u015ftur; 1925\u2019te \u015eark Islahat Plan\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlayan komisyonda \u00fcye<strong>(15)<\/strong>\u00a0ve \u201838 Dersim harek\u00e2t\u0131nda 3. Ordu M\u00fcfetti\u015fi\u2019dir.<strong>(16)<\/strong><\/p>\n<p>Genelkurmay\u2019\u0131n tahminine g\u00f6re, n\u00fcfusun y\u00fczde 10\u2019u idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun, yarg\u0131 tarihinde benzeri var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Her 100 ki\u015fiden 10\u2019una idam cezas\u0131 vermek neyin adaletidir?<\/p>\n<p><strong>Planlanan, Dersimlinin \u2018tasfiyesi\u2019ydi<\/strong>; 1926\u2019da kitlesel idam cezas\u0131yla ba\u015flat\u0131lan harek\u00e2t, 1938\u2019de kitlesel imhayla \u2018nokta\u2019lanm\u0131\u015ft\u0131r!<\/p>\n<p>Yarg\u0131lamas\u0131 d\u00e2hil 1926 harek\u00e2t\u0131, Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019n\u0131n soyunu \u2018k\u0131rmak\u2019 de\u011filse, nedir?<\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<h6>ADALET BAKANLI\u011eI CEVAP VERMED\u0130, NEDEN?<\/h6>\n<p>15 Kas\u0131m 1937\u2019te Elaz\u0131\u011f\u2019da alt\u0131 yolda\u015f\u0131yla idam edilen Seyid R\u0131za\u2019n\u0131n dava dosyas\u0131 i\u00e7in C\u0130MER arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u015fvurdum. Yaz\u0131m,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/seyid-rizanin-idam-dosyasini-cimere-sordum-makale-1734383\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">13 Kas\u0131m 2024\u2019te<\/a>\u00a0yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>9 Ekim 2024\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131m ba\u015fvurum<\/strong>, ayn\u0131 g\u00fcn Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6nderildi. Ne cevap verilece\u011fini takip ettim. Ba\u015fvurumu, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 23 Aral\u0131k\u2019ta C\u0130MER\u2019e geri g\u00f6nderdi ve cevap, 26 Aral\u0131k\u2019ta Devlet Ar\u015fivleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan geldi.<\/p>\n<p>Devlet Ar\u015fivleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 cevab\u0131nda, \u201cBa\u015fvurunuz incelenmi\u015ftir. Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda mahkemelere ait dava dosyalar\u0131 bulunmamaktad\u0131r\u201d denilmi\u015ftir. Te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n<p>TC Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, yarg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 ve idam etti\u011fi\u00a0<strong>TC vatanda\u015f\u0131 Seyid R\u0131za<\/strong>\u2019n\u0131n dosyas\u0131 hakk\u0131nda neden bilgi vermiyor? 87 y\u0131ll\u0131k dava dosyas\u0131 hakk\u0131nda \u2018gizlilik\u2019 karar\u0131 m\u0131 var?<\/p>\n<hr \/>\n<p><em><strong>NOTLAR:<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>(1)<\/strong>\u00a0Mahmut Aky\u00fcrekli (haz\u0131rlayan),\u00a0<em>1925 \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi Kararlar\u0131-1<\/em>, N\u00fbbihar, \u0130stanbul-2014, s. 15, 218-223; Mahmut Aky\u00fcrekli (haz\u0131rlayan),\u00a0<em>1926-1927 \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi Kararlar\u0131-2<\/em>, N\u00fbbihar, \u0130stanbul-2014, s. 958-964;\u00a0<em>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi<\/em>, cilt: 6\/5 (Karar: 526-798), TBMM Bas\u0131mevi, Ankara-2017, s. 2341-2345.<\/p>\n<p><strong>(2)<\/strong>\u00a0\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi\u2019nin \u2018Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 \u0130syan\u0131 Davas\u0131\u2019yla ilgili 27 Aral\u0131k 1926 tarih ve 670 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda TCK madde 64 ve 125\u2019den kalemi k\u0131r\u0131lan 153 Dersimli (Mahmut Aky\u00fcrekli\u2019nin ve TBMM\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 birlikte dikkate ald\u0131m. \u00d6nce \u00e7al\u0131\u015fan Mahmut Aky\u00fcrekli listesinde TBMM kitab\u0131ndaki farkl\u0131 okumay\u0131 parantez (&#8230;) ve yap\u0131\u011f\u0131m eki k\u00f6\u015feli parantez [\u2026] i\u00e7inde yazd\u0131m): 1- Bozanl\u0131 karyesinden Ahmed o\u011flu Nuro, 2- Uhnuk (Ahd\u00fck) karyesinden Yusuf o\u011flu Topal Seydo, 3- Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan \u0130brahim o\u011flu Seyyid A\u011fa, 4- Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Haso o\u011flu Zeynel\u2019in karde\u015fi \u015eeyho, 5- Satu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan (Sadu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan) Mustafa Mi\u00e7o o\u011flu Musa, 6- Hafo o\u011flu \u0130smail, 7- Bedo o\u011flu Mi\u00e7o, 8- Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Ali o\u011flu H\u00fcseyin, 9- \u00c7emi\u015fgezek\u2019in Ko\u00e7ulu karyesinden Cibo o\u011fullar\u0131ndan firari Feyzullah o\u011flu Mehmed ve 10- \u0130nco, 11- Bozanl\u0131 Ahmed o\u011flu Nuro\u2019nun karde\u015fi Haydo, 12- Amutka karyesinden Seyyid Ali o\u011flu Ali, 13- Ali o\u011flu Mahmud [ve] 14- biraderi \u00c7akmak ve 15- Kupo, 16- Duno o\u011flu Hafo, 17- \u0130smail Haso, 18- Kali A\u011fa [ve] 19- eni\u015ftesi Mahiki, 20- Fate (Fat\u0131) o\u011flu Seyyid Ali, 21- Molla\u2019n\u0131n (Monla\u2019n\u0131n) damad\u0131 Ali, 22- Hezarl\u0131 (Hazari) karyesinden Gaz o\u011flu \u0130nce Mehmed, 23- Kurdo Seydo, 24- Seyyid Maksud o\u011flu Gani H\u00fcseyin, 25- P\u0131rastik (B\u0131rastik) karyesinden Ali A\u011fa, 26- \u0130dare \u0130brahim o\u011flu Seyyidhan, 27- Kali A\u011fa\u2019n\u0131n karde\u015fleri Mi\u00e7o, 28- \u015eamu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Seyyid Ali ve 29- karde\u015fi Hafo, 30- Mahiyli (Memili) Gaz o\u011flu \u0130brahim, 31- Seyyid H\u0131d\u0131r (H\u0131z\u0131r) o\u011flu Seydo, 32- Kekil Mahmud\u2019un karde\u015fleri Ali ve 33- R\u0131za, 34- Kali A\u011fa\u2019n\u0131n biraderi Haydar, 35- Taco o\u011flu Seydo, 36- \u0130smail o\u011flu Seydo, 37- Kekil (Kakil) amcazadesi Dugo (Dogo) [ve] 38- Kakil, 39- K\u00f6r Kurdo o\u011flu Hafo, 40- Seyyid Ali\u2019nin karde\u015fi Hafo, 41- \u0130smail o\u011flu Mahili (Memili), 42- Mehmed o\u011flu Mi\u00e7o, 43- \u0130nce Mehmed\u2019in karde\u015fi Haso, 44- Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019dan Ali o\u011fullar\u0131 Mahili (Memili) ve 45- Simo, 46- Amutka karyesinden Musa, 47- Seyyid Ali\u2019nin o\u011flu \u0130brahim, 48- Palanc\u0131 o\u011flu \u0130smail ve 49- torunu H\u00fcseyin, 50- Ya\u011fc\u0131 Maho (Mamo) o\u011flu Hasan, 51- P\u0131rastikli (B\u0131rastikli) Ali A\u011fa\u2019n\u0131n karde\u015fi Eyy\u00fcb ve 52- Mustafa, 53- Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Mustafa, 54- Zikir o\u011flu Ali, 55- Kevi\u00e7 H\u00fcseyin, 56- Mi\u00e7o o\u011flu Halil, 57- Beko\u2019nun karde\u015fi Mehmed [ve] 58- k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Hasan, 59- Beko\u2019nun nezdinde Kel Manzur, 60- Dilo Ali, 61- Kurdo Hasan, 62- Hasan o\u011flu \u0130nce Mehmed, 63- Hafo o\u011fullar\u0131 R\u0131za ve 64- Mi\u00e7o, 65- Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Dago ve 66- biraderi Mi\u00e7o, 67- Ali o\u011flu Mi\u00e7o, 68- Zeng\u00fcl o\u011flu Maho, 69- Ali o\u011flu Cafer, 70- Ali o\u011flu Canbaz, 71- \u0130smail o\u011flu Hafo [ve] 72- o\u011fullar\u0131 Mustafa ve 73- Manzur, 74- Musa o\u011flu R\u0131za, 75- Mi\u00e7o o\u011flu Amiral, 76- Halil o\u011flu A\u011fa [ve] 77- \u015eahin, 78- Amutkal\u0131 Hasan Cafer [ve] 79- biraderi Yusuf [ve] 80- marabalar\u0131 \u00c7ako [ile] 81- Kurso, 82- Bozan karyeli Eyy\u00fcb A\u011fa\u2019n\u0131n amcazadesi Mehmed, 83- Medyenli (Medinli) Hasan o\u011flu Can\u015faz ve 84- H\u00fcseyin ve 85- Hasan, 86- Halil o\u011flu Molla (Monla) ve 87- biraderi H\u00fcseyin, 88- Egenekli (E\u011fnikli) Ahmed A\u011fa o\u011flu Aziz, 89- Medyen\u2019in (Medin\u2019in) o\u011flu \u0130bi\u015f, 90- Seyyidhan o\u011flu Ali ve 91- Mehmed, 92- Bozanl\u0131 Kupo\u2019nun amcazadesi Yusuf, 93- Kurno o\u011flu Yera, 94- Perastikli (B\u0131rastikli) Ali A\u011fa\u2019n\u0131n karde\u015fi o\u011flu Yusuf [ve] 95- amcazadesi H\u00fcseyin o\u011flu Hasan ve 96- Yera ve 97- Ali, 98- Aht\u00fckl\u00fc (Ahd\u00fckl\u00fc) Ahmed o\u011flu A\u011fa marabas\u0131 \u00c7ako, 99- \u0130sken\u00e7li (Eskincili) Merto o\u011flu S\u00fcleyman, 100- Pogoslu Topal Seydo, 101- Kamer o\u011flu Hafo [ve] 102- Bertal, 103- Muhacir Hasan,104- Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan H\u00fcseyin o\u011flu Hasan [ve] 105- Kallo [ve] 106- K\u00f6r Seydo, 107- Zeynel\u2019in biraderi Manzur, 108- Ahmed o\u011flu Ali, 109- Zikir o\u011flu Zeynel ve 110- Manzur ve 111- Karata\u015f\u2019ta mukim Hafo, 112- Kankuruslu Cafer A\u011fa, 113- Bozanl\u0131 H\u00fcseyin A\u011fa ve 114- mahdumu Amiral, 115- Ahmed A\u011fa o\u011flu A\u011fa, 116- Palanc\u0131 o\u011flu Velo, 117- Seydo\u2019nun babas\u0131 Kurno, 118- Beko\u2019nun biraderzadesi Halil [ve] 119- Can\u015faz [ve] 120- Yusuf [ve] 121- Deli Mehmed, 122- Kozlucal\u0131 K\u00f6r Seyyidhan, 123- Giriku\u015fakl\u0131 Mehmed A\u011fa, 124- Mehmed Zikir o\u011flu Seydo, 125- Re\u015fiku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Zikir o\u011flu \u0130smail ve 126- mahdumu Kekil, 127- Mehmed o\u011flu Mi\u00e7o, 128- \u0130smail o\u011flu Mi\u00e7o, 129- Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Nan o\u011flu Hafo, 130- Dono o\u011flu H\u00fcseyin, 131- Simo o\u011flu K\u00f6r Haso, 132- Haydo o\u011flu R\u0131zo, 133- Ahmed o\u011flu \u015eamu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Keko, 134- Zikir o\u011flu Hasan, 135- Deli Mehmed\u2019in o\u011flu Kekil, 136- \u00c7\u00f6r\u00fckl\u00fc (\u00c7\u00fcr\u00fckl\u00fc) R\u0131za, 137- Velo\u2019nun o\u011flu Mehmed, 138- Haydo\u2019nun karde\u015fi Mehmed, 139- Ya\u011fc\u0131 Mamo\u2019nun Yusuf, 140- Yusuf Zeynel, 141- \u0130dare\u2019nin k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Lolo, 142- Harasorlu Hayro o\u011flu Eyy\u00fcb A\u011fa [ve] 143- \u0130smail, 144- Cafer o\u011flu H\u0131d\u0131r (H\u0131z\u0131r), 145- Mansarik (Mansavut) karyesinden Dursun, 146- Zeynel\u2019in karde\u015fi \u015eeyho, 147- Velo o\u011flu Kalo, 148- Kado \u0130smail o\u011flu Ha\u00e7o, 149- Kurno o\u011flu Seyyid Ali, 150- Odo\u2019nun o\u011flu Velo ve 151- H\u00fcseyin, 152- Balikanl\u0131 Mamo o\u011flu Ali, 153- \u0130smail o\u011flu Ahmed.<\/p>\n<p><strong>(3)<\/strong>\u00a0<em>Do\u011fu B\u00f6lgesindeki Ge\u00e7mi\u015f \u0130syanlar ve Al\u0131nan Dersler<\/em>, Genelkurmay Bas\u0131mevi, Ankara-1946, Tarih Vakf\u0131-Necmeddin Sahir S\u0131lan Ar\u015fivi-2,\u00a0<em>Do\u011fu Anadolu\u2019da Toplumsal M\u00fchendislik, Dersim-Sason (1934-1946)<\/em>, Tarih Vakf\u0131 Yurt Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul-2010, i\u00e7inde, s. 502.<\/p>\n<p><strong>(4)<\/strong>\u00a0<em>17 ki\u015fiye hapis cezas\u0131<\/em>: Sivas ve Konya\u2019da (1 ki\u015fi) 24 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis 3 ki\u015fi, Sivas\u2019ta 15 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis 2 ki\u015fi, Isparta\u2019da 5 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis 7 ki\u015fi, Kayseri\u2019de 5 y\u0131l hapis 2 ki\u015fi, Ni\u011fde\u2019de 3 y\u0131l hapis 3 ki\u015fi. Ve Mahmut Aky\u00fcrekli\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 listede, \u2018\u0130bo o\u011flu \u0130smail\u2019le ilgili olarak \u2018bulunamad\u0131\u2019 notu yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kararda, \u201cVeli o\u011flu Mahmud, \u0130bo o\u011flu Hamo, Mahmud o\u011flu H\u00fcseyin, \u0130bo o\u011flu \u0130smail, Mamo o\u011flu H\u00fcseyin, H\u00fcseyin o\u011flu Mamo, Kakam o\u011flu Velo\u201d olarak 7 ki\u015fi s\u0131ralanm\u0131\u015f ve cezas\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: Isparta hapishanesinde yatmak \u00fczere 5\u2019er sene a\u011f\u0131r hapistir. (Liste, cilt 1, s. 218 ve karar, cilt 2, s. 962, imzalar \u00fczerinde 9\u2019uncu s\u0131rada \u2018\u0130bo o\u011flu \u0130smail\u2019 var.)<\/p>\n<p><strong>(5)<\/strong>\u00a0TCK\u2019n\u0131n 55-56 maddesine g\u00f6re, Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan \u0130brahim o\u011flu Ali (ya\u015f\u0131 80), Silo o\u011flu Ahmed (ya\u015f\u0131 21) ile Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan Mi\u00e7o, nam-\u0131 di\u011feri Mustafa o\u011flu Hasan\u2019a (ya\u015f\u0131 70) 24 y\u0131l ve ya\u015f\u0131 18 takdir edilen \u015eamu\u015fa\u011f\u0131\u2019ndan H\u00fcseyin o\u011flu Hasan ile Mi\u00e7o o\u011flu Pa\u015fo\u2019ya 15 y\u0131l a\u011f\u0131r hapis cezas\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>(6)<\/strong>\u00a0Erg\u00fcn Aybars,\u00a0<em>\u0130stiklal Mahkemeleri<\/em>, AD Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul-1997, s. 10.<\/p>\n<p><strong>(7)<\/strong>\u00a0Dahiliye Vekili \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019n\u0131n 22 Aral\u0131k 1936\u2019da Umumi M\u00fcfetti\u015flere beyanat\u0131: \u201cBen, Dahiliye Vekiliyim, iki \u00e7ocu\u011fum var, ikisi de kay\u0131tl\u0131 de\u011fildir. Bir g\u00fcn Meclis\u2019te arkada\u015flar\u0131mdan b\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131 n\u00fcfusa kay\u0131tl\u0131 olanlar ellerini kald\u0131rs\u0131n dedim. Kald\u0131ran olmad\u0131\u201d (M. B\u00fclent Varl\u0131k (haz\u0131rlayan),\u00a0<em>Umumi M\u00fcfetti\u015fler Toplant\u0131 Tutanaklar\u0131-1936<\/em>, Dipnot Yay\u0131nlar\u0131, Ankara-2010, s. 372).<\/p>\n<p><strong>(8)<\/strong>\u00a0Re\u015fat Hall\u0131,\u00a0<em>T\u00fcrkiye Cumhuriyetinde Ayaklanmalar (1924-1938)<\/em>, Genelkurmay Bas\u0131mevi, Ankara-1972,<\/p>\n<p><strong>(9)<\/strong>\u00a0<em>Do\u011fu B\u00f6lgesindeki Ge\u00e7mi\u015f \u0130syanlar ve Al\u0131nan Dersler<\/em>, Genelkurmay Bas\u0131mevi, Ankara-1946, Tarih Vakf\u0131-Necmeddin Sahir S\u0131lan Ar\u015fivi-2, age, i\u00e7inde, s. 503.<\/p>\n<p><strong>(10)<\/strong>\u00a0<em>Dersim<\/em>, Tarih Vakf\u0131-Necmeddin Sahir S\u0131lan Ar\u015fivi-2, age, i\u00e7inde, s. viii, 173-175.<\/p>\n<p><strong>(11)<\/strong>\u00a0Mahmut Aky\u00fcrekli, cilt: 1, s. 36-45; TBMM,\u00a0<em>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi<\/em>, cilt: 6\/1 (Karar: 1-72), s. 11, 75-85, 275-639.<\/p>\n<p><strong>(12)<\/strong>\u00a0Ahmet S\u00fcreyya \u00d6rgeevren,\u00a0<em>\u015eeyh Sait \u0130syan\u0131 ve \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi<\/em>, Osman Selim Kocahano\u011flu (haz\u0131rlayan), Temel Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul-2002.<\/p>\n<p><strong>(13)<\/strong>\u00a0TBMM,\u00a0<em>\u015eark \u0130stiklal Mahkemesi<\/em>, cilt: 6\/1, s. 11-12; Erg\u00fcn Aybars, age, s. 348; Mahmut Aky\u00fcrekli, cilt: 1, s. 12.<\/p>\n<p><strong>(14)<\/strong>\u00a0<em>Do\u011fu B\u00f6lgesindeki Ge\u00e7mi\u015f \u0130syanlar ve Al\u0131nan Dersler<\/em>, Genelkurmay Bas\u0131mevi, Ankara-1946, Tarih Vakf\u0131-Necmeddin Sahir S\u0131lan Ar\u015fivi-2, age, i\u00e7inde, s. 502.<\/p>\n<p><strong>(15)<\/strong>\u00a08 Eyl\u00fcl 1925 tarih ve 2536 say\u0131l\u0131 kararname, BCA-F: 30.18.1.1\/K: 15, D: 60, S: 12.<\/p>\n<p><strong>(16)<\/strong>\u00a0Onlarca rapordan ikisi: 3. Ordu M\u00fcfetti\u015fi Orgeneral K\u00e2z\u0131m Orbay\u2019\u0131n Ba\u015fvekile g\u00f6nderdi\u011fi 18 ve 20 A\u011fustos1938 tarihli (20 ve 22 say\u0131l\u0131) raporlar\u0131, BCA-F: 30.10\/K: 111, D: 750, S: 4 ve 7.<\/p>\n<\/div>\n<hr \/>\n<header class=\"author-header font-italic\">\n<h2>Nevzat Onaran Kimdir?<\/h2>\n<h3><em>\u0130stanbul \u00dcniversitesi \u0130ktisat Fak\u00fcltesi\u2019nden mezun oldu. Bir s\u00fcre muhasebecilik yapt\u0131 ve ard\u0131ndan ekonomi muhabiri olarak \u00d6zg\u00fcr G\u00fcndem, Evrensel d\u00e2hil bir\u00e7ok gazete ve dergide \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Yak\u0131n d\u00f6nem okumalar\u0131n\u0131 T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin ekonomi politi\u011finin analizinde yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. 1915-1940 d\u00f6nemini inceleyen d\u00f6rt kitab\u0131 yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/h3>\n<\/header>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>19 Eyl\u00fcl 1926\u2019da &#8220;k\u00f6yl\u00fclere zul\u00fcm eden, vergi vermeyen vatan savunmas\u0131na kat\u0131lmayan Dersim Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firetinin\u201d tedibine karar verilmi\u015f ve harek\u00e2t\u0131n icras\u0131na Elaz\u0131\u011f ve Havalisi Komutan\u0131 Albay Mustafa (Mu\u011flal\u0131) atanm\u0131\u015ft\u0131r. Harek\u00e2t 3 Aral\u0131k\u2019ta bitmi\u015ftir. Bir subay ile 31 er \u201c\u015fehit olmu\u015f\u201d ve bir subay, 53 er yaralanm\u0131\u015f, 10 er kaybolmu\u015ftur; \u201cbuna kar\u015f\u0131l\u0131k asilere bir hayli zayiat verdirilmi\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":82673,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-82672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"19 Eyl\u00fcl 1926\u2019da &#8220;k\u00f6yl\u00fclere zul\u00fcm eden, vergi vermeyen vatan savunmas\u0131na kat\u0131lmayan Dersim Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firetinin\u201d tedibine karar verilmi\u015f ve harek\u00e2t\u0131n icras\u0131na Elaz\u0131\u011f ve Havalisi Komutan\u0131 Albay Mustafa (Mu\u011flal\u0131) atanm\u0131\u015ft\u0131r. Harek\u00e2t 3 Aral\u0131k\u2019ta bitmi\u015ftir. Bir subay ile 31 er \u201c\u015fehit olmu\u015f\u201d ve bir subay, 53 er yaralanm\u0131\u015f, 10 er kaybolmu\u015ftur; \u201cbuna kar\u015f\u0131l\u0131k asilere bir hayli zayiat verdirilmi\u015f [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-13T08:05:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"850\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"496\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t\",\"datePublished\":\"2025-03-13T08:05:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672\"},\"wordCount\":4307,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/03\\\/Dersim-1926.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672\",\"name\":\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/03\\\/Dersim-1926.jpg\",\"datePublished\":\"2025-03-13T08:05:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/03\\\/Dersim-1926.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/03\\\/Dersim-1926.jpg\",\"width\":850,\"height\":496},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82672#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"19 Eyl\u00fcl 1926\u2019da &#8220;k\u00f6yl\u00fclere zul\u00fcm eden, vergi vermeyen vatan savunmas\u0131na kat\u0131lmayan Dersim Ko\u00e7u\u015fa\u011f\u0131 a\u015firetinin\u201d tedibine karar verilmi\u015f ve harek\u00e2t\u0131n icras\u0131na Elaz\u0131\u011f ve Havalisi Komutan\u0131 Albay Mustafa (Mu\u011flal\u0131) atanm\u0131\u015ft\u0131r. Harek\u00e2t 3 Aral\u0131k\u2019ta bitmi\u015ftir. Bir subay ile 31 er \u201c\u015fehit olmu\u015f\u201d ve bir subay, 53 er yaralanm\u0131\u015f, 10 er kaybolmu\u015ftur; \u201cbuna kar\u015f\u0131l\u0131k asilere bir hayli zayiat verdirilmi\u015f [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2025-03-13T08:05:18+00:00","og_image":[{"width":850,"height":496,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t","datePublished":"2025-03-13T08:05:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672"},"wordCount":4307,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672","name":"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg","datePublished":"2025-03-13T08:05:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/03\/Dersim-1926.jpg","width":850,"height":496},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82672#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"153 Dersimliye idam ve de C\u0130MER\u2019den yan\u0131t"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":82674,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82672\/revisions\/82674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/82673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}