{"id":82324,"date":"2025-02-11T04:50:05","date_gmt":"2025-02-11T09:50:05","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324"},"modified":"2025-02-11T04:50:05","modified_gmt":"2025-02-11T09:50:05","slug":"robert-fisk-ermeni-soykiriminin-canli-kaniti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324","title":{"rendered":"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-82325\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi-360x266.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"266\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi-360x266.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi-768x567.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi-560x414.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi-260x192.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi-160x118.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg 960w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>ABD T\u00fcrkiye\u2019nin 1915\u2019te 1,5 milyon Ermeni\u2019yi katletmesinin soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu inkar etmek istiyor. Ancak kan\u0131tlar orada, Beyrut yak\u0131n\u0131ndaki bir tepede yer alan yetimhanede duruyor.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ucuz betondan yap\u0131lma bir dikd\u00f6rtgenle i\u015faretlenmi\u015f, sar\u0131 yaban zambaklar\u0131 ile donat\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir mezar. \u0130\u00e7inde yatanlar, 1915 b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Ermeni yetimleri olan, T\u00fcrk otoriteleri onlar\u0131 Beyrut\u2019un yukar\u0131s\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir Katolik kolejinde \u201cT\u00fcrkle\u015ftirmeye\u201d \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken kolera ve a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lm\u00fc\u015f 300 kadar \u00e7ocu\u011fun toza d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kemikleri, kafataslar\u0131 ve uyluk kemikleri. Bu, ironik \u015fekilde g\u00fczel ta\u015f okulun kalabal\u0131k yatakhanesinde ya\u015fam\u0131\u015f 1200 \u00e7ocu\u011fun \u2013 \u00fc\u00e7 ila 15 ya\u015f aras\u0131nda \u2013 T\u00fcrklerin Ermenilere kar\u015f\u0131 1915\u2019te soyk\u0131r\u0131m uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayan neredeyse hi\u00e7 bilinmeyen hik\u00e2yesi.<\/p>\n<p>ABD Kongresi\u2019nin Osmanl\u0131 T\u00fcrklerinin 1,5 milyon Ermeni\u2019yi katletmesini bir soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00fczere ac\u0131nacak bir kampanya y\u00fcr\u00fctmekte olan Barack Obama ve onun yumu\u015fak ba\u015fl\u0131 D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hillary Clinton, bu L\u00fcbnan k\u00f6y\u00fcne gelmeli ve ba\u015flar\u0131n\u0131 utan\u00e7la \u00f6ne e\u011fmeliler. Bu, baz\u0131lar\u0131 a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmemek i\u00e7in \u00f6len yetim arkada\u015flar\u0131n\u0131n kemiklerini yemek zorunda kalm\u0131\u015f; aileleri Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n zirvesinde T\u00fcrk kuvvetleri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck ve savunmas\u0131z \u00e7ocuklara kar\u015f\u0131 trajik ve korkun\u00e7 bir vah\u015fet hikayesidir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Ermeni-Yetimler.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-6161\" src=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Ermeni-Yetimler-300x222.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 85vw, 300px\" srcset=\"https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Ermeni-Yetimler-300x222.jpg 300w, https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Ermeni-Yetimler-768x567.jpg 768w, https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/Ermeni-Yetimler.jpg 960w\" alt=\"Ermeni Yetimler\" width=\"300\" height=\"222\" \/><\/a>Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n sistematik olarak Ermeni kimliklerinden soyunduruldu\u011fu ve T\u00fcrk adlar\u0131 verildi\u011fi, M\u00fcsl\u00fcman olmaya zorland\u0131\u011f\u0131 ve Ermenice konu\u015ftuklar\u0131 duyulunca vah\u015fice d\u00f6v\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu ter\u00f6r yetimhanesinin y\u00f6netiminde, 1915 soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n mimarlar\u0131ndan biri olan Cemal Pa\u015fa ve \u2013 ne yaz\u0131k ki \u2013 T\u00fcrkiye\u2019nin ilk feministi olan Halide Edip Ad\u0131var vard\u0131. Antoura Lazarist kolejinin rahipleri, as\u0131l Lazarist \u00f6\u011fretmenlerin T\u00fcrkler taraf\u0131ndan okuldan nas\u0131l at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Meryem Ana heykeli \u00e7an kulesinden indirilip de bir m\u00fcezzin M\u00fcsl\u00fcman dualar\u0131 okumaya ba\u015flad\u0131ktan sonra, yan\u0131ndaki Alman korumas\u0131 ile Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6n kap\u0131dan nas\u0131l girdi\u011fini kaydetmi\u015fler.<\/p>\n<p>\u015eimdiye dek Ermenilerin bir soyk\u0131r\u0131ma maruz kald\u0131\u011f\u0131 arg\u00fcman\u0131, katliam\u0131n kasti olmas\u0131na dayand\u0131r\u0131l\u0131yordu. Ancak, Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7unun \u00d6nlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin 1951 tarihli BM Konvansiyonu\u2019nun 2. Maddesi, soyk\u0131r\u0131m tan\u0131m\u0131n\u0131n \u2013 \u201culusal, etnik, \u0131rksal ya da dini bir grubu toptan ya da k\u0131smen yok etme\u201d \u2013 \u201cgrubun \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ba\u015fka bir gruba zorla nakledilmesi\u201dni i\u00e7erdi\u011fini \u00f6zellikle belirtmektedir. T\u00fcrklerin L\u00fcbnan\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 tam olarak budur. Y\u00fczlerce \u00e7\u0131plak ayakl\u0131 Ermeni \u00e7ocu\u011fun, kolej bah\u00e7esinde fiziksel egzersiz yaparkenki foto\u011fraflar\u0131 halen mevcut. Hatta biri, 1916\u2019da, \u2013 biraz isteksizlik g\u00f6sterdikten sonra \u2013 yetimhaneyi y\u00f6netmeyi kabul eden gen\u00e7 ve g\u00fczel Halide Edip Ad\u0131var\u2019\u0131n yan\u0131nda basamaklarda dikilen Cemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>1916\u2019da Antoura\u2019ya vard\u0131\u011f\u0131nda alt\u0131 ya\u015f\u0131nda olan Karnig Panian, 1989\u2019da \u00f6lmeden \u00f6nce, Ermenice olarak, kendi ad\u0131n\u0131n nas\u0131l de\u011fi\u015ftirildi\u011fini ve kendisine kimlik olarak 551 say\u0131s\u0131n\u0131n verildi\u011fini kaydetmi\u015f. \u201cHer g\u00fcn bat\u0131m\u0131nda, 1000\u2019in \u00fczerinde yetimin mevcudiyetinde, T\u00fcrk bayraklar\u0131 yar\u0131ya indirilip \u2018\u00c7ok Ya\u015fa General Pa\u015fa!\u2019 diye ba\u011f\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Bu t\u00f6renin ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcyd\u00fc. Ard\u0131ndan g\u00fcn\u00fcn hata yapanlar\u0131 i\u00e7in ceza vakti gelirdi. Bizi falakaya yat\u0131r\u0131p d\u00f6verlerdi ve en y\u00fcksek ceza Ermenice konu\u015fmaya verilirdi.\u201d<\/p>\n<p>Panian, gaddarca muamele sonras\u0131nda veya fiziksel zay\u0131fl\u0131k nedeniyle bir\u00e7ok \u00e7ocu\u011fun nas\u0131l \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131yor. Eski kolej \u015fapelinin arkas\u0131na g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015fler. \u201cGeceleyin, \u00e7akallar ve vah\u015fi k\u00f6pekler mezarlar\u0131 kazar ve kemikleri oraya buraya da\u011f\u0131t\u0131rd\u0131 \u2026 geceleyin, \u00e7ocuklar elma ve bulabildikleri di\u011fer meyveleri toplamak i\u00e7in yak\u0131ndaki ormana ka\u00e7arlard\u0131 \u2013 ve ayaklar\u0131 kemiklere tak\u0131l\u0131rd\u0131. Bu kemikleri, odalar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr ve \u00e7orba yapmak i\u00e7in gizlice \u00fczerinde ne varsa s\u0131y\u0131r\u0131rlard\u0131 veya tah\u0131l taneleriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlard\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc yetimhanede yeterli yemek yoktu. \u00d6l\u00fc arkada\u015flar\u0131n\u0131n kemiklerini yiyorlard\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Lazarit Antoura kolejinin ba\u015frahibi olan Emile Joppin, 1947\u2019de kolej kay\u0131tlar\u0131na dayanarak okul dergisinde \u201cErmeni yetimlerin M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u00fcnnet edildi\u011fini ve yeni Arap\u00e7a veya T\u00fcrk\u00e7e isimler ald\u0131klar\u0131n\u0131\u201d yazd\u0131. \u201cAdlar\u0131 daima vaftiz adlar\u0131n\u0131n ba\u015f harflerine uyard\u0131. Bu nedenle Haroutioun Nadjarian\u2019a Hamit Nezih ad\u0131 verildi, Boghos Merdanian Bekir Muhammet oldu, Sarkis Safarian ise Seyfi S\u00fcleyman.\u201d<\/p>\n<p>Ermeni tarihini ara\u015ft\u0131rmak, L\u00fcbnan do\u011fumlu Ermeni-Amerikal\u0131 elektrik m\u00fchendisi Missak Kelechian\u2019n\u0131n hobisi. Amerikal\u0131 bir K\u0131z\u0131l Ha\u00e7 g\u00f6revlisi olan ve Antoura kolejine \u0130ngiliz ve Frans\u0131z askerlerce kurtar\u0131lmas\u0131 ard\u0131ndan ula\u015farak hayatta kalan yetimlerle g\u00f6r\u00fc\u015fen Ba\u015frahip Stephen Trowbridge taraf\u0131ndan 1918\u2019de \u00f6zel olarak bas\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7ok nadir bir raporu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f. \u00c7ok daha \u00f6ncesine dayanan kay\u0131tlar\u0131, Peder Joppin\u2019in 1949 tarihli ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 tamamen destekler nitelikte.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131n Ermeni veya K\u00fcrt k\u00f6kenine dair her izden ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde her hat\u0131radan kurtulunmas\u0131 gerekiyordu. T\u00fcrk\u00e7e adlar verildi ve \u00e7ocuklar \u0130slami kural ve geleneklerle belirlenmi\u015f ayinlere kat\u0131lmaya mecbur edildi \u2026 Ermenice veya K\u00fcrt\u00e7e tek bir s\u00f6zc\u00fc\u011fe bile izin yoktu. \u00d6\u011fretmenler ve g\u00f6zetmenler, \u00e7ocuklar\u0131n hayat\u0131na T\u00fcrk\u00e7e fikirleri ve gelenekleri empoze etmek ve onlar\u0131 T\u00fcrk \u0131rk\u0131n\u0131n prestiji \u00fczerine d\u00fczenli olarak sorguya \u00e7ekmek i\u00e7in \u00f6zenle e\u011fitilmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>Daha sonra The New York Times taraf\u0131ndan \u201cT\u00fcrk Joan D\u2019Arc\u2019\u0131\u201d \u2013 Ermeniler taraf\u0131ndan sorguland\u0131\u011f\u0131 kesin olan bir tan\u0131mlama \u2013 olarak taltif edilecek olan Halide Edip Ad\u0131var, 1884\u2019de \u0130stanbul\u2019da do\u011fdu ve Osmanl\u0131 ba\u015fkentindeki Amerikan kolejine gitti. \u0130ki kez evlendi ve dokuz roman yazd\u0131 \u2013 Trowbridge dahi onun \u201ckayda de\u011fer edebi yetene\u011fe sahip bir han\u0131m\u201d oldu\u011funu teslim ediyor \u2013 ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn T\u00fcrk kurtulu\u015f ordusunda kad\u0131n g\u00f6revli olarak hizmet etti. Sonras\u0131nda hem \u0130ngiltere hem de Fransa\u2019da ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>Ad\u0131var\u2019\u0131n \u00e7oktand\u0131r unutulmu\u015f ve temize \u00e7\u0131karma ama\u00e7l\u0131 an\u0131lar\u0131na ula\u015fan da yine Kelechian oldu. Ad\u0131var\u2019\u0131n, \u015eam\u2019daki 4. Ordu\u2019nun komutan\u0131 Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n kendisi ile birlikte Antoura yetimhanesini nas\u0131l gezdi\u011fini anlatt\u0131\u011f\u0131 an\u0131lar\u0131 1926\u2019da New York\u2019ta yay\u0131nlanm\u0131\u015f. \u201cDedim ki: \u2018O zor g\u00fcnlerde Ermenilere m\u00fcmk\u00fcn olan en iyi \u015fekilde davrand\u0131n. Neden Ermeni \u00e7ocuklara M\u00fcsl\u00fcman adlar\u0131 verilmesine izin verdin? Bu Ermenileri M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rmak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ve tarih bir g\u00fcn bunun intikam\u0131n\u0131 gelecekteki T\u00fcrk nesillerinden alacak\u2019. Ciddiyetle, \u2018Sen bir idealistsin,\u2019 diye cevap verdi \u2018ve t\u0131pk\u0131 t\u00fcm idealistler gibi, ger\u00e7ek\u00e7i de\u011filsin \u2026 Bu bir M\u00fcsl\u00fcman yetimhanesi ve yaln\u0131zca M\u00fcsl\u00fcman yetimlere izin var.\u2019\u201d Ad\u0131var\u2019a g\u00f6re, Cemal Pa\u015fa \u201conlar\u0131 sokakta \u00f6l\u00fcrken g\u00f6rmeye dayanamayaca\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yl\u00fcyor ve sava\u015ftan sonra \u201ckendi halklar\u0131na geri d\u00f6neceklerine\u201d s\u00f6z veriyordu.<\/p>\n<p>Ad\u0131var generale, \u201cB\u00f6yle bir yetimhanede hi\u00e7bir i\u015fim olamaz\u201d dedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ancak Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u201cOnlar\u0131 ac\u0131 i\u00e7inde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde olacak, onlara gideceksin ve bir an bile adlar\u0131n\u0131 ve dinlerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeyeceksin,\u201d \u015feklinde cevap verdi\u011fini iddia ediyor. Ki yapt\u0131\u011f\u0131 tam olarak bu oldu.<\/p>\n<p>Ancak sava\u015ftan sonra Ad\u0131var, 20. yy.\u0131n ilk soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n mimar\u0131 olan Talat Pa\u015fa\u2019yla konu\u015fuyor ve Ermeni \u201cs\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u00fc\u201d (b\u00f6yle adland\u0131r\u0131yor) tart\u0131\u015f\u0131rken \u00f6fkelenerek nas\u0131l kendini kaybetti\u011fini ve \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi\u011fini an\u0131ms\u0131yor: \u201cBak Halide \u2026 Ben de senin kadar iyi kalpliyim ve bu y\u00fczden geceleri uyan\u0131kken ac\u0131 \u00e7eken insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ancak bu ki\u015fisel bir \u015fey ve ben halk\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in var\u0131m, hassasiyetlerimi de\u011fil \u2026 [1912] Balkan sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda e\u015fit say\u0131da T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman katledildi, ancak d\u00fcnya sessiz kald\u0131. D\u00fcnyan\u0131n bir ulusu taktir etmesi ve ahlakl\u0131 saymas\u0131 i\u00e7in, o ulusun kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en iyisini yapmas\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyim. Yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey i\u00e7in \u00f6lmeye haz\u0131r\u0131m ve bunun i\u00e7in \u00f6lmem gerekti\u011fini de biliyorum.\u201d<\/p>\n<p>Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n b\u00f6yle duygusuz \u015fekilde bahsetti\u011fi ac\u0131lar, Antoura\u2019n\u0131n yetimleriyle g\u00f6r\u00fc\u015fen Trowbridge i\u00e7in \u00e7ok a\u015fikard\u0131. Bir\u00e7o\u011fu ebeveynlerinin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve k\u0131z karde\u015flerinin tecav\u00fcze u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Malkaral\u0131 Levon, 12 ve 14 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z karde\u015fleriyle evinden s\u00fcr\u00fcld\u00fc. K\u0131zlar\u0131n \u2013 T\u00fcrklerle ittifak yapan \u2013 K\u00fcrtler taraf\u0131ndan \u201codal\u0131k\u201d olarak al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve erkeklerin i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve a\u00e7 b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydediyor Trowbridge. Levon\u2019u yakalayanlar sonunda onu Antoura yetimhanesine g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p>Tekirda\u011fl\u0131 on ya\u015f\u0131ndaki Takhouni \u2013 ad\u0131 Ermenice krali\u00e7e anlam\u0131na geliyor ve zengin bir arka plana sahip \u2013 ailesiyle birlikte Konya\u2019ya giden bir y\u00fck trenine bindirilmi\u015f. Erkek karde\u015flerinden ikisi vagonda \u00f6lm\u00fc\u015f, anne ve babas\u0131 tif\u00fcse yakalanm\u0131\u015f ve Takhouni ile b\u00fcy\u00fck a\u011fabeyi Aleppo\u2019nun kollar\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015fler. Sonunda bir T\u00fcrk g\u00f6revli taraf\u0131ndan a\u011fabeyinden ay\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, M\u00fczeyyen ad\u0131 verilmi\u015f ve Antoura\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Trowbridge ona Tekirda\u011f\u2019da birini bulmaya ve ailesinin m\u00fclklerinin ona geri verilmesini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011finde, \u201cErkek karde\u015fimi bulamazsam o \u015feylerin hi\u00e7birini istemiyorum\u201d diye cevap verdi\u011fini aktar\u0131yor. Erkek karde\u015finin daha sonra \u015eam\u2019da \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc bildirilmi\u015f.<\/p>\n<p>Trowbridge Antoura\u2019da bulunan \u00e7ocuklara dair bir\u00e7ok ba\u015fka trajedi daha kaydediyor ve y\u00fcz\u00fcn\u00fc ek\u015fiterek, \u201cHalide ile Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Osmanl\u0131 modernizminin \u00f6nc\u00fcleri pozunda, yetimhanenin basamaklar\u0131nda foto\u011fraflar\u0131n\u0131n \u00e7ekilmesinden memnun olduklar\u0131n\u0131\u201d aktar\u0131yor. \u201cD\u00fcnyan\u0131n bu foto\u011fraflar hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011finin fark\u0131nda m\u0131yd\u0131lar?\u201d Trowbridge\u2019in hesaplar\u0131na g\u00f6re, \u00e7ocuklar\u0131n yaln\u0131zca 669\u2019u hayatta kalabilmi\u015f, bunlar\u0131n 456\u2019s\u0131 Ermeni, 184\u2019\u00fc K\u00fcrt ve 29\u2019u S\u00fcryani imi\u015f. Talat Pa\u015fa g\u00fcnahlar\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ekten de \u00f6ld\u00fc. 1922\u2019de Berlin\u2019de bir Ermeni taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Cesedi Adolf Hitler\u2019in kesin emirleri ile T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Cemal Pa\u015fa bir T\u00fcrk k\u00f6y\u00fc olan Tiflis\u2019te \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Halide Edip Ad\u0131var T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc 1939\u2019a dek \u0130ngiltere\u2019de ya\u015fad\u0131. D\u00f6n\u00fc\u015ften sonra \u0130ngiliz edebiyat\u0131 profes\u00f6r\u00fc oldu ve T\u00fcrk parlamentosuna se\u00e7ildi. 1964\u2019te 80 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n<p>\u00c7ocuklar\u0131n kemikleri ancak 1993\u2019te, Lazarit Pederler yeni s\u0131n\u0131flar yapmak i\u00e7in yeri kazd\u0131klar\u0131nda bulunabildi. Kal\u0131nt\u0131lar sayg\u0131yla, kolej rahiplerinin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck mezarl\u0131\u011fa nakledildi ve tek bir derin mezara kondu. Uzun a\u011fa\u00e7lar\u0131n g\u00f6lgesindeki bu kederli yere bakarken, Kelechian bana yard\u0131mc\u0131 oldu. Mezarlar\u0131, ne bir ad ne de bir mezar ta\u015f\u0131 ile i\u015faretli.<\/p>\n<p><em><strong>Makalenin orijinal\u0131 9 Mart 2010 de\u00a0<a href=\"https:\/\/www.independent.co.uk\/voices\/commentators\/fisk\/robert-fisk-living-proof-of-the-armenian-genocide-1918367.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Independent Gazetesinde<\/a>\u00a0yay\u0131nlad\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi:\u00a0<a href=\"https:\/\/dunyadanceviri.wordpress.com\/2010\/03\/28\/ermeni-soykiriminin-yasayan-kaniti-robert-fisk\/#more-837\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">d\u00fcnyadanceviri.wordpress.com<\/a>\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>https:\/\/tarihvetoplumlar.com\/robert-fisk-yazi-ermeni-soykiriminin-canli-kaniti\/?fbclid=IwY2xjawIX&#8211;VleHRuA2FlbQIxMQABHYWC9r0K-AWDohkaT5cvZ9i-4acmtfLvSea4KbYXfhtLypn3Co6MUZrx0g_aem_HswMzO3HmVkE7Hy7769UTw\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD T\u00fcrkiye\u2019nin 1915\u2019te 1,5 milyon Ermeni\u2019yi katletmesinin soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu inkar etmek istiyor. Ancak kan\u0131tlar orada, Beyrut yak\u0131n\u0131ndaki bir tepede yer alan yetimhanede duruyor. Ucuz betondan yap\u0131lma bir dikd\u00f6rtgenle i\u015faretlenmi\u015f, sar\u0131 yaban zambaklar\u0131 ile donat\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir mezar. \u0130\u00e7inde yatanlar, 1915 b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Ermeni yetimleri olan, T\u00fcrk otoriteleri onlar\u0131 Beyrut\u2019un yukar\u0131s\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir Katolik kolejinde \u201cT\u00fcrkle\u015ftirmeye\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":82325,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70],"tags":[],"class_list":["post-82324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ABD T\u00fcrkiye\u2019nin 1915\u2019te 1,5 milyon Ermeni\u2019yi katletmesinin soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu inkar etmek istiyor. Ancak kan\u0131tlar orada, Beyrut yak\u0131n\u0131ndaki bir tepede yer alan yetimhanede duruyor. Ucuz betondan yap\u0131lma bir dikd\u00f6rtgenle i\u015faretlenmi\u015f, sar\u0131 yaban zambaklar\u0131 ile donat\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir mezar. \u0130\u00e7inde yatanlar, 1915 b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Ermeni yetimleri olan, T\u00fcrk otoriteleri onlar\u0131 Beyrut\u2019un yukar\u0131s\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir Katolik kolejinde \u201cT\u00fcrkle\u015ftirmeye\u201d [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-11T09:50:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"709\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131\",\"datePublished\":\"2025-02-11T09:50:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324\"},\"wordCount\":1947,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/02\\\/Ermeni-soykirimi.jpg\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324\",\"name\":\"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/02\\\/Ermeni-soykirimi.jpg\",\"datePublished\":\"2025-02-11T09:50:05+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/02\\\/Ermeni-soykirimi.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2025\\\/02\\\/Ermeni-soykirimi.jpg\",\"width\":960,\"height\":709},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=82324#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"ABD T\u00fcrkiye\u2019nin 1915\u2019te 1,5 milyon Ermeni\u2019yi katletmesinin soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu inkar etmek istiyor. Ancak kan\u0131tlar orada, Beyrut yak\u0131n\u0131ndaki bir tepede yer alan yetimhanede duruyor. Ucuz betondan yap\u0131lma bir dikd\u00f6rtgenle i\u015faretlenmi\u015f, sar\u0131 yaban zambaklar\u0131 ile donat\u0131lm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir mezar. \u0130\u00e7inde yatanlar, 1915 b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Ermeni yetimleri olan, T\u00fcrk otoriteleri onlar\u0131 Beyrut\u2019un yukar\u0131s\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir Katolik kolejinde \u201cT\u00fcrkle\u015ftirmeye\u201d [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2025-02-11T09:50:05+00:00","og_image":[{"width":960,"height":709,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131","datePublished":"2025-02-11T09:50:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324"},"wordCount":1947,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324","name":"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg","datePublished":"2025-02-11T09:50:05+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2025\/02\/Ermeni-soykirimi.jpg","width":960,"height":709},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=82324#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Robert Fisk: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n canl\u0131 kan\u0131t\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=82324"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":82326,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/82324\/revisions\/82326"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/82325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=82324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=82324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=82324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}