![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Dink-1-360x203.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Hrant Dink davas\u0131nda bilgiye, avukatlar\u0131, ailesi, gazeteciler ve yazarlar\u0131n eme\u011fi ile ula\u015f\u0131ld\u0131. Cumartesi Annelerinin \u00fclkesinde, siyasi cinayetlerin ayd\u0131nlanmas\u0131 uzun m\u00fccadelelerle ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/strong><\/em><\/p>\n Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/strong><\/p>\n 1. kez Hrant Dink\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin anmas\u0131n\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k. Bu cinayetin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele ve umut devam ediyor. Ancak, siyasi cinayetlerin ayd\u0131nlat\u0131labilmesi i\u00e7in devletin yap\u0131s\u0131n\u0131n, karakterinin ve g\u00fcncel durumunun anla\u015f\u0131lmas\u0131, tart\u0131\u015fmalar\u0131n derinle\u015ftirilmesi gereklidir. Bu ba\u011flamda, pasif devrim kavram\u0131, T\u00fcrkiye ger\u00e7ekli\u011finde mevcut durumu anlamaya yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, yabanc\u0131la\u015fma s\u00fcrecinde devlet ve lideriyle kurulan sahte bir \u00f6zde\u015fle\u015fme, kitlelerin bu noktadaki sorumlular\u0131 g\u00f6rmesini engellemektedir; bu durum da yaz\u0131da ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, bug\u00fcnk\u00fc siyasi cinayetlerin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n yetki alan\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131 ve kitle \u00f6rg\u00fctlerinin alan\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Siyasi cinayet davalar\u0131nda yaln\u0131zca reddi hakim de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sistem tart\u0131\u015fmas\u0131 ve adalet aray\u0131\u015f\u0131nda olan g\u00fc\u00e7lerin strateji tart\u0131\u015fmas\u0131 da gereklidir. Yaz\u0131n\u0131n temelini bu nokta olu\u015fturmaktad\u0131r. Hrant Dink cinayetini saran ba\u011f, t\u00fcm sistemi i\u00e7ine alm\u0131\u015ft\u0131r; bu ba\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, sistemi yeniden sorgulay\u0131p yap\u0131land\u0131rmaya y\u00f6nelik bir s\u00fcreci ba\u015flatabilir.<\/p>\n Gazeteci Hrant Dink\u2019in davas\u0131nda, iktidar bloklar\u0131 aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 sava\u015flar\u0131n\u0131n birbirlerini tasfiye etme s\u00fcre\u00e7lerinde ortaya \u00e7\u0131kan bilgilere ve ba\u015ftan itibaren bilinen bir\u00e7ok ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen, unutmayal\u0131m ki, Hrant Dink Vakf\u0131\u2019n\u0131n da belirtti\u011fi gibi, ancak 2015 y\u0131l\u0131nda devlet g\u00f6revlileri mahkeme \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Soyk\u0131r\u0131m ve katliamlar tarihi, Ermenilere ve t\u00fcm ezilenlere \u00f6nemli dersler \u00f6\u011fretmi\u015ftir. Ger\u00e7e\u011fi ortaya \u00e7\u0131karma konusunda inatla \u00f6rg\u00fctlenen insanlar\u0131n \u00e7abalar\u0131 sayesinde, bu cinayetin olu\u015fumuna dair T\u00fcrkiye\u2019deki di\u011fer siyasi cinayetlere (\u00f6rne\u011fin U\u011fur Mumcu, Bahriye \u00dc\u00e7ok, Muammer Aksoy, \u00c7etin Eme\u00e7, Kemal T\u00fcrkler, Turan Dursun, Musa Anter, Vedat Ayd\u0131n ve Tahir El\u00e7i) k\u0131yasla daha fazla bilgiye sahibiz. Ancak bu bilgiler de s\u0131n\u0131rl\u0131 bir noktaya kadar ula\u015fabiliyor ve eksik kal\u0131yor.<\/p>\n C\u0130NAYETLER NEDEN AYDINLATILAMAZ BU CO\u011eRAFYADA?<\/strong><\/p>\n Bir cinayeti ayd\u0131nlatmak ne anlama gelir? Cezas\u0131zl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn h\u00e2kim oldu\u011fu bir \u00fclkede ya\u015f\u0131yor olsak da mesele, yaln\u0131zca teti\u011fi kimin \u00e7ekti\u011fini \u00f6\u011frenmek ya da katilin hak etti\u011fi cezay\u0131 almas\u0131 de\u011fildir. As\u0131l ayd\u0131nlatma, bu cinayeti m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan ko\u015fullar\u0131n tekrarlanmas\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesidir. Nietzsche ve Schopenhauer, insan\u0131n \u015fiddetle olan ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015fmez bir ger\u00e7eklik olarak g\u00f6r\u00fcrken ve b\u00f6ylesi bir de\u011fi\u015fimi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6rmez iken, Marx\u2019\u0131n \u2018ko\u015fullar\u0131n insan\u0131 belirledi\u011fi\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, toplumsal ger\u00e7ekli\u011fi anlamak i\u00e7in daha ikna edici bir yakla\u015f\u0131m sunar.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de siyasi cinayetlerin AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde \u00f6nceki d\u00f6nemlere g\u00f6re say\u0131ca azalmas\u0131 bize iki \u00f6nemli noktay\u0131 g\u00f6steriyor. Birincisi, ge\u00e7mi\u015fteki cinayetlerin iktidar\u0131n onay\u0131, deste\u011fi ve korumas\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f oldu\u011fudur. \u0130kincisi ise, devletin yap\u0131s\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerin siyasi cinayetlerin kaderini belirleyen temel bir etken oldu\u011fudur. Ancak bu de\u011fi\u015fime ra\u011fmen, 1915, 6-7 Eyl\u00fcl pogromu ve Mad\u0131mak katliam\u0131 gibi ge\u00e7mi\u015fteki \u015fiddet \u00f6rnekleri, yeni rejimde Gezi\u2019deki gen\u00e7lerin \u00f6l\u00fcm\u00fc, Suru\u00e7 sald\u0131r\u0131s\u0131, Gar katliam\u0131 ve Cizre ile Sur\u2019daki katliamlarda g\u00f6r\u00fclen \u015fiddetin s\u00fcreklili\u011fiyle varl\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermi\u015ftir. Bu \u00f6rnekler, \u015fiddetin farkl\u0131 bi\u00e7imlerde kendini tekrarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve k\u00f6kl\u00fc bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ne kadar elzem oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Pasif devrim ile anlat\u0131lan, devletin genel yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zel bir halinin anlat\u0131lmas\u0131d\u0131r, genel yap\u0131s\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.<\/p>\n PAS\u0130F DEVR\u0130M<\/strong><\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7, Gramsci\u2019nin pasif devrim kavram\u0131yla en iyi \u015fekilde tan\u0131mlanabilir. Pasif devrim, iktidar\u0131n, kitlelerin devrimci seferberli\u011fi olmaks\u0131z\u0131n tepeden yap\u0131sal de\u011fi\u015fiklikler ger\u00e7ekle\u015ftirme stratejisidir. Bu strateji, iktidar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmesini sa\u011flarken, verilen \u00f6d\u00fcnlerle radikal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri engelleme ve stat\u00fckoyu koruma amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu s\u00fcre\u00e7, ezilen kesimlerin ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fcts\u00fczle\u015ftirilmesi ve bu gruplar\u0131n devletin kontrol\u00fcne al\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n Tarihsel olarak 1848\u2019den sonra burjuvazi, kitlesel i\u015f\u00e7i hareketleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, eski rejimle uzla\u015farak kendi iktidar\u0131n\u0131 kurmu\u015f ve bu iktidar\u0131 peki\u015ftirmeyi hedeflemi\u015ftir. E\u015fitsiz ve bile\u015fik geli\u015fim dinamikleri do\u011frultusunda, farkl\u0131 co\u011frafyalar\u0131n kaderi belirlenirken, kitleler yaln\u0131zca \u00fcstlendikleri demokratik talepleri ileri ta\u015f\u0131yabildikleri ve bu s\u00fcreci s\u00fcrekli hale getirebildikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde etkili olabiliyordu. Kitlelerin yenilgileri ise, kendi mobilizasyonunu bitirerek, demokratik taleplerini devlete ve burjuvaziye teslim etmeleri ile ba\u015flar ve giderek derinle\u015fir.<\/p>\n 1908 Devrimi\u2019nin taleplerinden \u00fcrken \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin, ger\u00e7ekle\u015ftirmek zorunda oldu\u011fu askeriye ve b\u00fcrokrasiyi modernle\u015ftirme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atarken toplumsal de\u011fi\u015fim taleplerinin arkas\u0131ndaki kitleleri par\u00e7alamas\u0131 ve hatta fiziksel olarak yok etmeye y\u00f6nelmesi, bu \u00e7er\u00e7evede anla\u015f\u0131labilir. Daha sonraki d\u00f6nemde, Cumhuriyet\u2019in ilk y\u0131llar\u0131nda kad\u0131n \u00f6rg\u00fctleri \u00fczerinde bask\u0131 kurarak kad\u0131nlar\u0131n serbest \u00f6rg\u00fctlenmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ve tepeden baz\u0131 yasalar\u0131n kabul edilmesi, bu d\u00f6nemin karakteristik \u00f6zelliklerinden biridir. Devletin, kitle hareketlerini talepleri zamana yayarak ve kitlesinden kopararak kendi kontrol\u00fcnde hayata ge\u00e7irme s\u00fcreci, bu d\u00f6nemin tarihsel bir \u00f6rne\u011fidir. T\u00fcrkiye\u2019de fiilen, daha sonra ise hukuken sendikalar\u0131 yasaklarken i\u015f\u00e7ilere hak verilmesi nas\u0131l bir \u00e7eli\u015fki ise, kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlerini engelleyerek kad\u0131n haklar\u0131n\u0131 tan\u0131mak da ayn\u0131 \u015fekilde bir \u00e7eli\u015fkidir ve pasif devrimin bir yan\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Bug\u00fcn bile, baz\u0131 \u00e7evreler, cumhuriyetin ilk d\u00f6neminin kad\u0131n haklar\u0131 konusundaki \u2018ilerici\u2019 y\u00f6n\u00fcn\u00fc \u00f6vmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu d\u00f6nemde ba\u011f\u0131ms\u0131z kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmelerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. Kendisini Jakoben devrimiyle savunan ve halka kar\u015f\u0131 halk\u00e7\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcren bu \u00e7evreler, asl\u0131nda toplumsal ili\u015fkileri muhafaza ederek, tam da Jakobenizm\u2019den ka\u00e7an bir iktidar\u0131n kendisini in\u015fa etme siyasetini temsil etmektedir. Devletlerin as\u0131l \u00e7ekindi\u011fi \u015fey, baz\u0131 \u00f6d\u00fcnler vermek veya haklar\u0131 tan\u0131mak de\u011fil, bu haklarla kitleler aras\u0131nda organik bir ba\u011f olu\u015fmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Pasif devrim, ayn\u0131 zamanda devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n, yeni iktidar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131f taraf\u0131ndan yeniden olu\u015fturulmas\u0131 siyasetidir. AKP taban\u0131 art\u0131k devlet memurlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131nda, kendisini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir aynaya bakmaktad\u0131r; kendisiyle ayn\u0131 dil ve g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe sahip bir devlet b\u00fcrokrasisi olu\u015fmu\u015ftur. T\u00fcrkiye, b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7 olma giri\u015fimlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, T\u00fcrkiye burjuvazisi AKP\u2019ye kredi a\u00e7m\u0131\u015f ve onun Kafkasya ile Bat\u0131 Asya\u2019da g\u00fc\u00e7 alan\u0131 yaratma giri\u015fimlerini desteklemi\u015ftir. Ancak bu destek, AKP\u2019nin stabilizasyonunu \u015fart ko\u015fmaktad\u0131r. AKP, kendi sorunlar\u0131n\u0131n ve toplumsal sorunlar\u0131n bir siyasi krize d\u00f6n\u00fc\u015fmesini \u00f6nlemek i\u00e7in zamana oynamakta, kar\u015f\u0131 hamleleri ertelemekte ve zay\u0131flatmaktad\u0131r. Bu durum, Zweig\u2019in Dr. B. karakterine benzer bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmektedir . \u0130ktidar bloklar\u0131 aras\u0131nda, AKP\u2019nin istikrar\u0131n\u0131 koruma \u00e7abas\u0131 \u00f6n planda tutulmu\u015f; bu nedenle istifa, soru\u015fturma ve mahkeme s\u00fcre\u00e7leri minimalize edilmi\u015ftir. Toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve sorgulama potansiyeli ta\u015f\u0131yan davalarda ise, t\u0131pk\u0131 bu Pazartesi zaman a\u015f\u0131m\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen J\u0130TEM ana davas\u0131nda oldu\u011fu gibi, zaman a\u015f\u0131m\u0131 ve erteleme mekanizmalar\u0131, iktidar\u0131n elindeki en g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi ara\u00e7lardan biri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n YABANCILA\u015eMA VE L\u0130DER<\/strong><\/p>\n Devlet sadece yeni kesimleri hizmetine almakla kalmad\u0131, onlar \u00fczerinde yabanc\u0131la\u015fmaya dayanan ideolojik hegemonyas\u0131n\u0131 derinle\u015ftirdi. Harry Harootunian, metan\u0131n soyut eme\u011fin tarihsel bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, ge\u00e7mi\u015f \u00fcretim bi\u00e7imlerinin izlerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler ve kapitalist d\u00fczenin tarihsel geli\u015fiminin bir yans\u0131mas\u0131 olarak tan\u0131mlar. Kapitalizmin bireyleri kendi emeklerinden, topluluklar\u0131ndan ve tarihsel ba\u011flamlar\u0131ndan tecdit etti\u011fini belirtir . Bu arada bu yabanc\u0131la\u015fma s\u00fcrecinde sahte bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve aidiyet hissi vaat edilir; ancak bu ge\u00e7mi\u015fin mitlerini ve ideolojik yan\u0131lsamalar\u0131 kullan\u0131larak yap\u0131l\u0131r. Kendi \u00fcretti\u011fi zenginli\u011fi tan\u0131yamayan kitleler, y\u00fczlerce ya da binlerce y\u0131l \u00f6ncesinde, t\u0131pk\u0131 kendileri gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne ve hareket etti\u011fine inand\u0131klar\u0131 bir lideri benimser, tan\u0131r ve onunla kendini \u00f6zde\u015fle\u015ftirir.<\/p>\n Bununla beraber \u015funu da, bilhassa T\u00fcrkiye\u2019deki durumda g\u00f6rebiliyoruz: Yabanc\u0131la\u015fma s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 da bireylerin kendilerini mevcut devlet ayg\u0131t\u0131 ve liderle \u00f6zde\u015fle\u015ftirme s\u00fcrecidir. Devletin kadrolar\u0131n\u0131n bu kesime a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmi\u015ftik yukar\u0131da. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kendilerinden biri olarak g\u00f6rd\u00fckleri bu lider, \u00e7ok l\u00fcks bir hayat\u0131n i\u00e7inde, bir sarayda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir siyasi fig\u00fcr olarak ya\u015famaktad\u0131r. Ancak, o liderin varl\u0131\u011f\u0131, t\u00fcm kitleyi temsilen (vekaleten) ya\u015fayan bir birey olarak kabul edilir ve bu alg\u0131, kitlelerin liderle kurdu\u011fu \u00f6zde\u015flik duygusunun temelini olu\u015fturur. Reis tek olmas\u0131na ra\u011fmen her mevki sahibi partili bir reis taklidi yapmakta \u015fu an.<\/p>\n HAK VE HUKUK M\u00dcCADELES\u0130NDE STRATEJ\u0130K DE\u011e\u0130\u015e\u0130M GEREKL\u0130L\u0130\u011e\u0130<\/strong><\/p>\n Cumartesi Annelerinin \u00fclkesinde, siyasi cinayetlerin ayd\u0131nlanmas\u0131 uzun m\u00fccadeleyle elde edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bug\u00fcn elimizde bulunan bir\u00e7ok hak, uzun s\u00fcreli m\u00fccadelelerle kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve bu nedenle son derece \u00f6nemlidir. Hrant Dink davas\u0131nda bir \u00e7ok bilgiye, davan\u0131n avukatlar\u0131, m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcren ailesi, gazeteciler, ve yazarlar\u0131n eme\u011fiyle ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Son derece \u00f6nemli olan hukuk m\u00fccadelesinin, toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin de par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadelenin stratejisi de\u011fi\u015ftirilmelidir. D\u00fc\u015f\u00fcnemedi\u011fimizi elde edemeyiz. Kafka\u2019n\u0131n Dava kitab\u0131ndaki Josef K., karma\u015f\u0131k, birbirini tekrar eden ve b\u00fcrokrasinin tozlu sayfalar\u0131n\u0131 ya\u015fam\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131na tercih eden mahkeme s\u00fcre\u00e7lerinde, T\u00fcrkiye\u2019de her g\u00fcn aram\u0131zda dola\u015f\u0131yor. Devlet ise, her g\u00fcn aram\u0131zdan onlarca Josef K. \u00e7\u0131karmakta kararl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Mahkemeleri ve devletin kendisini de\u011fi\u015ftirmeyi hedeflemeden siyasi cinayetler ayd\u0131nlat\u0131lamaz. Pasif devrim ve yabanc\u0131la\u015fma s\u00fcre\u00e7lerine ra\u011fmen hak ve emek m\u00fccadelesini s\u00fcrd\u00fcrenlerin kendi \u00f6rg\u00fctlenmelerini g\u00fc\u00e7lendirmesi, devletin ayg\u0131t\u0131n\u0131n hakimiyet alan\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131 elzemdir.<\/p>\n Mahkemenin ger\u00e7ekle olan ili\u015fkisi, devlet \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n izin verdi\u011fi kadar ad\u0131m atmak ise, bunu ise bozan kitlelerin talepleri ve bask\u0131lar\u0131d\u0131r. Hrant Dink, devletin ar\u015fivlerinde ve iktidar bloklar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n dengelerinde unutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, buna kar\u015f\u0131n ma\u011fdurlardan, insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctlerinden ve T\u00fcrkiye Gazeteciler Sendikas\u0131 gibi sendikalardan olu\u015fan (tam yetkili) ba\u011f\u0131ms\u0131z bir soru\u015fturma komisyonunun kurulmas\u0131, bu davan\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynayabilir. G\u00f6r\u00fclen \u015fudur ki, mevcut y\u00f6ntemlerle ba\u015fta siyasi davalar olmak \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019nin hi\u00e7 bir toplumsal davas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclmemektedir.<\/p>\n
\n