![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Serdar-Korucu-360x225.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Gazeteci Serdar Korucu, 12 Eyl\u00fcl D\u00f6neminde Ermeniler\u201d kitab\u0131n\u0131 anlatt\u0131: \u201cDarbe y\u00f6netimi ve sonras\u0131nda miras\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrenler, Ermeni meselesini g\u00fcvenlik konusu haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmede ve kimli\u011fi hedef haline getirmede elindeki t\u00fcm enstr\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kulland\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n \u201cBen bir Ermeni olarak bu \u00fclkede hi\u00e7bir su\u00e7 i\u015flemedim. Ama 12 Eyl\u00fcl\u2019de g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcm. \u0130yi Ermeni ve iyi solcu olunca ba\u015f\u0131n\u0131za bela geliyor.\u201d Hrant Dink.<\/p>\n \u201cTRT\u2019de yay\u0131nlanan diziler ve gazete man\u015fetleri, Ermeni kimli\u011fini sistematik olarak hedef ald\u0131.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin toplumsal haf\u0131zas\u0131nda derin izler b\u0131rakan 12 Eyl\u00fcl askeri darbesi, yaln\u0131zca siyasal ve toplumsal yap\u0131y\u0131 de\u011fil, az\u0131nl\u0131klar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 da k\u00f6kten etkileyen bir d\u00f6nem oldu.<\/p>\n Gazeteci\u00a0Serdar Korucu<\/strong>\u2018nun Aras Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kan \u201c12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde Ermeniler\u201d kitab\u0131, az konu\u015fulan ve kimi zaman tabula\u015ft\u0131r\u0131lan bir meseleyi ele alarak T\u00fcrkiye Ermenilerinin bu zor d\u00f6nemde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bask\u0131lar\u0131, zorluklar\u0131 ve toplumsal travmalar\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n Korucu\u2019nun bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, hem bireysel tan\u0131kl\u0131klarla hem de tarihsel belgelerle 12 Eyl\u00fcl darbesi sonras\u0131 Ermeni toplumunun i\u00e7e kapan\u0131\u015f\u0131n\u0131, kimli\u011fini koruma \u00e7abas\u0131n\u0131 ve maruz kald\u0131\u011f\u0131 sistematik bask\u0131lar\u0131 ayd\u0131nlat\u0131yor.<\/p>\n Kitap, sadece Ermenilerin hikayesi de\u011fil; ayn\u0131 zamanda darbe sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin toplumsal dinamiklerini anlamak i\u00e7in bir anahtar niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Bu ba\u011flamda Korucu\u2019nun her zamanki gibi titizlikle ele ald\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fma, ge\u00e7mi\u015fi anlamak ve gelece\u011fi daha bilin\u00e7li bir \u015fekilde in\u015fa etmek isteyenler i\u00e7in \u00f6nemli bir kaynak.<\/p>\n G\u00fcncel siyaseti d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde zor bir konuyu ele al\u0131yorsunuz. 12 Eyl\u00fcl\u2019de Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatmak nereden akl\u0131n\u0131za geldi? Kitab\u0131n\u0131z i\u00e7in ne kadar zamand\u0131r \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z?\u00a0<\/strong><\/p>\n Yakla\u015f\u0131k 3 senedir bu konu \u00fcst\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum. Bu konu, bir tesad\u00fcfle, 2022\u2019de Vahram abiyle, Vahram Mardiryan ile sohbetimiz s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Kendisi uzun zamand\u0131r Paris\u2019te ya\u015f\u0131yor, Musa Da\u011fl\u0131 ve daha \u00f6nceki \u201cSancak D\u00fc\u015ft\u00fc\u201d ve \u201cAhalinin Gidi\u015fi\u201d kitaplar\u0131nda da b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 var. O \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00fcst\u00fcne konu\u015furken 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131na geldi sohbetimiz. Sonras\u0131nda T\u00fcrkiye Ermenilerinin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 derleme, b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma fikri do\u011fdu.<\/p>\n \u015eunun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerek, evet, bu zor bir konu. Hatta g\u00fcncel siyasetin de \u00f6tesinde zor bir konu. Ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu y\u0131llar, Alin Ozinian\u2019\u0131n r\u00f6portaj\u0131nda Hrant Dink\u2019in \u201cErmeni kelimesi bir d\u00f6nem k\u00fcfre d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc, kimi PKK ile ilintilendiriyordu, kimi ASALA ile ili\u015fkilendiriyordu\u201d dedi\u011fi, o d\u00f6nem T\u00fcrkiye Ermenileri Patrikli\u011fi Ruhani Meclis Ba\u015fkan\u0131 olan Ba\u015fepiskopos Mesrob Mutafyan\u2019\u0131n \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn ayak seslerini duyuyorum\u201d s\u00f6zlerini kulland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar.<\/p>\n Ermeni toplumunun i\u00e7e d\u00f6nmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131, sonras\u0131nda bir ses, bir nefes olarak Agos\u2019un do\u011fdu\u011fu y\u0131llar. Bu zor s\u00fcreci anlatmak i\u00e7in kitapta yer almay\u0131 kabul edenlere te\u015fekk\u00fcr bor\u00e7luyum. Herkes tan\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131, duyduklar\u0131n\u0131, g\u00f6rd\u00fcklerini a\u00e7\u0131kl\u0131kla payla\u015ft\u0131\u2026 Onlar olmasa b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7\u0131kmazd\u0131, \u00e7\u0131kamazd\u0131.<\/p>\n Bu kitab\u0131n\u0131zda neden \u00f6zellikle 1970\u20191erden 1990\u20191ann sonuna kadar olan d\u00f6nemini ele tercih ettiniz? Bu y\u0131llar T\u00fcrkiye Ermenileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l bir d\u00f6nemi temsil ediyor?<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de Ermeni toplumunun \u00fcst\u00fcndeki bask\u0131, 80 darbesiyle ba\u015flam\u0131yor. Bunu Talin Suciyan\u2019\u0131n \u201cModern T\u00fcrkiye\u2019de Ermeniler\u201d kitab\u0131nda da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak okuyabilirsiniz. Fakat darbe y\u00f6netiminin Ermeni meselesini yeniden ele al\u0131\u015f \u015fekli, Ankara\u2019n\u0131n tezlerini sistematikle\u015ftirmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan 12 Eyl\u00fcl bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131.<\/p>\n D\u00f6nemin ruhunu Kenan Evren\u2019in \u015fu s\u00f6zlerinde bulmak m\u00fcmk\u00fcn: \u201cSizler bu vatan hainlerine nas\u0131l T\u00fcrk dersiniz? Ben onlar\u0131n kan\u0131nda T\u00fcrk kan\u0131 oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheliyim. T\u00fcrkiye\u2019ye a\u00e7\u0131lan bu sava\u015f\u0131 biz ba\u015flatmad\u0131k. 1915\u2019te de Ermenilere kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131 biz ba\u015flatmad\u0131k. O tarihte ba\u015flatt\u0131klar\u0131 sava\u015f\u0131n sonunda nas\u0131l h\u00fcsrana u\u011frad\u0131larsa bu sava\u015f\u0131n sonunda da ayn\u0131 \u015fekilde h\u00fcsrana u\u011frayacaklard\u0131r.\u201d<\/p>\n Konuyu tercih etme nedenim, az konu\u015fulmu\u015f olmas\u0131, hatta tabu olarak kalmas\u0131yd\u0131. Bu nedenle kitap, Hrant Dink\u2019in \u201cBen bir Ermeni olarak, hayat\u0131mda hi\u00e7bir su\u00e7 i\u015flemedim ben bu \u00fclkede. (\u2026) Beni ald\u0131lar, 12 Eyl\u00fcl\u2019de g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Biraz iyi Ermeni\u2019yimdir, iyi de solcuyumdur.<\/p>\n \u0130kisi yan yana geldi mi belas\u0131nd\u0131r sen bu \u00fclkede. Ald\u0131lar g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler\u201d s\u00f6zleriyle ba\u015fl\u0131yor ve yine Dink\u2019in gazetecilikteki tabular\u0131n \u00fcst\u00fcne gitme \u00e7abas\u0131n\u0131n izini s\u00fcrerek bu konu\u015fulmayan d\u00f6neme katk\u0131 sunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Evet, 12 Eyl\u00fcl\u2019de Ermeni toplumundan da g\u00f6zalt\u0131lar oldu. Bu g\u00f6zalt\u0131lar, sadece sol hareketlerin i\u00e7indeki Ermenilerle de s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Ermeni toplumunun \u00f6nde gelen isimleri de g\u00f6zalt\u0131 dalgalar\u0131ndan etkilendi ve \u00e7o\u011fu i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n \u00dcst\u00fcne \u00e7ok az yaz\u0131l\u0131p \u00e7izildi bu konunun. Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu\u2019nun iki makalesinin hakk\u0131n\u0131 teslim etmek gerekiyor. Ve elbette \u00f6ncesinde, Hrant Dink\u2019in \u201cTuvalet Korosu\u201d yaz\u0131s\u0131 bize ya\u015fananlar\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131. Fakat bu yaz\u0131larda, mesela Rahip Manuel Yergatyan\u2019\u0131n g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 soru\u015fturmada da tam g\u00f6zalt\u0131 listesi ve sonras\u0131nda olu\u015fturulan iddianamede kimlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 bulunmuyordu. Bu kitaba ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 ben de kimlerin, neden ve nas\u0131l hedef al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordum. Bunun i\u00e7in Tarihsel Adalet i\u00e7in Bellek M\u00fczesi\u2019ne te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n Pakrat abi, Pakrat Estukyan sayesinde varl\u0131\u011f\u0131ndan haberdar oldu\u011fum, m\u00fczenin ar\u015fivindeki S\u0131k\u0131y\u00f6netim Komutanl\u0131\u011f\u0131 Askeri Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Rahip Manuel Yergatyan ile ilgili iddianamesi bir bilinmeze \u0131\u015f\u0131k tuttu. Tan\u0131kl\u0131klar, anlat\u0131lar elbette \u00e7ok de\u011ferli ve g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nanlar\u0131n \u00e7o\u011fu zikredilmi\u015fti ama haklar\u0131nda iddianame haz\u0131rlanan isimler b\u00f6ylece bir belgeye dayanm\u0131\u015f oldu. Bir belgede, onlar\u0131n izine rastlam\u0131\u015f olduk.<\/p>\n D\u00f6nemin bas\u0131n\u0131 ve Ermeni tan\u0131kl\u0131klar\u0131 bir araya getirirken bu iki kayna\u011f\u0131n birbirini nas\u0131l tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz? Bu y\u00f6ntem kitab\u0131n anlam\u0131na ne t\u00fcr bir derinlik kazand\u0131rd\u0131?<\/strong><\/p>\n Bu kitapta di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalarda da oldu\u011fu gibi \u00f6znenin, tan\u0131\u011f\u0131n okuyucuya do\u011frudan ula\u015fmas\u0131 hatta okuyucuyla konu\u015fmas\u0131 hali var.<\/p>\n Yani 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde Ermenileri ben de\u011fil, o d\u00f6nemi ya\u015fayanlar anlat\u0131yor. Hikayele\u015ftirmeden\u2026 Aradan arac\u0131y\u0131 \u00e7\u0131kararak\u2026 Fakat \u00f6ncesinde ilk b\u00f6l\u00fcm yazarak anlat\u0131lardan geni\u015f al\u0131nt\u0131larla, gazete kup\u00fcrleri ve belgeleri bir araya getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k ki b\u00f6ylece okuyucu, isimler ve olaylarla ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiye sahip olabilsin.<\/p>\n Tan\u0131kl\u0131klar\u0131 kup\u00fcrlerle bir araya getirme hali, bas\u0131n\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131n Ermeni toplumuna ne hissettirdi\u011fini de birebir aktarma \u015fans\u0131 yaratt\u0131.<\/p>\n Darbe y\u00f6netimi ve sonras\u0131nda miras\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrenler, Ermeni meselesini g\u00fcvenlik konusu haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmede ve kimli\u011fi hedef haline getirmede elindeki t\u00fcm enstr\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kulland\u0131.<\/p>\n Mesela TRT\u2019de \u201cDuvardaki Kan\u201d dizisi yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. Bas\u0131nda da ASALA \u00fcst\u00fcnden Ermeni kimli\u011fine kar\u015f\u0131 taarruza giri\u015filmi\u015fti. \u00d6rnek vermek gerekirse o d\u00f6nem Milliyet gazetesinde yazan Mehmet Barlas bir yaz\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na \u201cErmeni=Katil\u201d yazm\u0131\u015f ve \u015f\u00f6yle devam etmi\u015fti: \u201cErmeniler, aralar\u0131ndan \u00e7\u0131kan \u00f6rg\u00fctler y\u00fcz\u00fcnden yeni d\u00f6neme \u2018katil \u0131rk\u2019 kimli\u011fi ile girmektedir.\u201d Sadece bu kup\u00fcr\u00fcn de\u011fil, bu s\u00fcrecin nas\u0131l bir k\u0131r\u0131lma yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, avukat Luiz Bakar kitaptaki anlat\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor: \u201cS\u00fcnni T\u00fcrklerin akl\u0131na o devirden sonra \u2018Ermeni\u2019nin k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu\u2019 yerle\u015fti. Ermeni\u2019yi d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rd\u00fcler. Bu hala devam ediyor.\u201d<\/p>\n Kup\u00fcrlerin izini s\u00fcrmek kadar bazen anlat\u0131lar da bas\u0131na referans verdi bu kitapta. \u00d6zellikle de Tomasyan ailesi ve ortaklar\u0131 Ha\u00e7ik Apeligan\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na gelenler\u2026<\/p>\n ASALA eylemlerinin T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcndemini kas\u0131p kavurdu\u011fu 1980\u2019lerde, Tuzla\u2019da kesme \u00e7i\u00e7ek\u00e7ilik ve s\u00fct\u00e7\u00fcl\u00fck yapan Tomasyan ailesi ve ortaklar\u0131 Ha\u00e7ik Apeligan bu d\u00f6nemin kurban\u0131 oluyor. Payline Tomasyan\u2019a, \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131\u011f\u0131 Karag\u00f6zyan Ermeni Okulu\u2019na girerken ortaklar\u0131 Ha\u00e7ik Apeligan\u2019\u0131n okula getirdi\u011fi s\u00fct\u00fcn miktar\u0131 i\u00e7in \u201cK\u0131rk bir, k\u0131rk bir, tamam m\u0131?\u201d diye seslenmesi ba\u015flar\u0131na i\u015f a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n \u00d6nce Apeligan, ard\u0131ndan Yetvart Tomasyan ve son olarak Payline Tomasyan g\u00f6zalt\u0131na al\u0131n\u0131yor. Rastlant\u0131 bu ya, o g\u00fcn gazetelerin ilk sayfalar\u0131nda \u201c41\u2019inci \u015fehidimizi verdik\u201d, \u201cErmeni ter\u00f6r\u00fcne 41. \u015fehit\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 varm\u0131\u015f. Ger\u00e7ek okul defterinde s\u00fct\u00fcn 41 litre olarak kayda ge\u00e7mesiyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00d6te yandan Ermeni gen\u00e7lerin \u201cMaral\u201d grubu da hedef g\u00f6steriliyor. \u00dcstelik tek \u201csu\u00e7lar\u0131\u201d Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n bir kitab\u0131nda yer alan \u201cMaral\u201d isimli bir \u015fark\u0131y\u0131 s\u00f6ylemeleri\u2026<\/p>\n \u201cBu da\u011fda maral gezer<\/p>\n Z\u00fclf\u00fcn\u00fc tarar gezer<\/p>\n Da\u011f bizim maral bizim<\/p>\n Avc\u0131 burada ne gezer<\/p>\n Dilberim ceylan\u0131m\u201d<\/p>\n \u015eark\u0131n\u0131n bu s\u00f6zleri \u00fcst\u00fcne Terc\u00fcman gazetesi, \u201c\u015ea\u015fk\u0131nl\u0131k uyand\u0131ran olay\u201d diyor, \u201cT\u00fcrk\u00fcy\u00fc niye s\u00f6yledi\u011fine bir anlam verilemedi\u201d diye ekliyor. Ve sonras\u0131nda bir soru\u015fturma ba\u015flat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Talin Papazyan\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015ei\u015fli\u2019den Kurtulu\u015f\u2019a ko\u015farken aln\u0131n\u0131 tutan ki\u015finin hikayesi, bireysel travmalar\u0131n toplumsal haf\u0131zadaki yerini nas\u0131l ortaya koyuyor? Bu t\u00fcr tan\u0131kl\u0131klar kitab\u0131n genel temas\u0131nda nas\u0131l bir rol oynuyor?<\/strong><\/p>\n Talin Papazyan\u2019\u0131n anlat\u0131s\u0131 Esenbo\u011fa\u2019da sald\u0131r\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden. O g\u00fcnlerin nas\u0131l bir bask\u0131 iklimi yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, kitaptaki di\u011fer anlat\u0131lardan, tan\u0131klardan da dinlemek m\u00fcmk\u00fcn. Ve sonucu da Artin Penik\u2019in Taksim\u2019deki an\u0131t\u0131n \u00f6n\u00fcnde yakmas\u0131 oluyor biliyorsunuz.<\/p>\n Artin Penik denildi\u011finde genel olarak hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u015fu: Penik a\u011f\u0131r yaral\u0131 halde hasta yata\u011f\u0131nda, gazetecilerle konu\u015fuyor, ASALA\u2019ya tepki g\u00f6steriyordu. Fakat anlatt\u0131klar\u0131ndan biri, bu kitab\u0131 haz\u0131rlama s\u00fcrecinde ilgimi \u00e7ekti. Penik, eylemi yapma nedenlerinden biri olarak kahvehanedeki \u015fu diyalo\u011fu aktar\u0131yordu: \u201cGe\u00e7en g\u00fcn kahvede benim Ermeni oldu\u011fumu bilmeyenler konu\u015fuyordu. Biri \u2018Evren Pa\u015fa\u2019n\u0131n k\u0131zmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilsem\u2019 dedi, \u2018Birka\u00e7 Ermeni \u00f6ld\u00fcr\u00fcp rahatlayacam.\u2019\u201d<\/p>\n Nevzat Demirci\u2019nin anlatt\u0131\u011f\u0131 hikayede, Ermeni kimli\u011fini koruma \u00e7abas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sosyopolitik zorluklar\u0131 i\u015fliyorsunuz. Bu zorluklar\u0131n Ermeni toplumu \u00fczerindeki toplumsal ve psikolojik etkilerini nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n Anlat\u0131lar\u0131n ya\u015fanan \u015fehre g\u00f6re de\u011fi\u015fti\u011fini de g\u00f6rebiliyoruz. Nevzat Demirci\u2019nin anlat\u0131s\u0131 Sason\u2019daki Ermenilerin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Nevzat Demirci, \u201c1915\u2019i atlatt\u0131ktan sonra 1965\u2019e kadar s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015f. [\u2026] K\u00fcrtlerle aram\u0131zda adeta bir sava\u015f vard\u0131. S\u00fcrekli bask\u0131, bask\u0131, bask\u0131!\u201d diyor. Demirci, \u201c1965\u2019ten 85\u2019e kadar amcam [\u0130sa Demirci] devletle ili\u015fkilerini \u00e7ok iyi tuttu\u201d diye ekliyor. Bu \u201ciyi ili\u015fki\u201d, d\u00f6neminin medyas\u0131nda \u201cEski bir Ermeni k\u00f6y\u00fcnde herkes M\u00fcsl\u00fcman oldu\u201d haberiyle d\u00fc\u015f\u00fcyor sayfalara.<\/p>\n Nevzat Demirci ise toplumun Hristiyan kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, Ermeni kimli\u011fini muhafaza etti\u011fini vurguluyor. Bir ba\u015fka benzeri haber, 1983\u2019te G\u00fcne\u015f\u2019te yer al\u0131yor, \u201c150 y\u0131ll\u0131k Ermeni k\u00f6y\u00fc M\u00fcsl\u00fcman oldu\u201d deniliyor. Bu d\u00f6nemde de b\u00f6lgede tansiyon y\u00fcksektir ama bu kez aileler, \u00e7at\u0131\u015fmalardan etkilenmemek i\u00e7in g\u00f6\u00e7 karar\u0131 al\u0131r, daha do\u011frusu almak zorunda kal\u0131rlar.<\/p>\n Son olarak bu kitaba dair ne s\u00f6ylemek istersiniz?<\/strong><\/p>\n Kitap ad\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir iddia ta\u015f\u0131yor, biraz o noktay\u0131 a\u00e7ay\u0131m. \u201c\u00d6ncesiyle sonras\u0131yla 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde Ermeniler\u201d dedi\u011fimizde ve 70\u2019lerin ortas\u0131ndan 90\u2019lar\u0131n ortas\u0131na uzanan bir d\u00f6nemi incelemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunu bir kitapla yapmak, anlamak ve anlatmak imkans\u0131z.<\/p>\n R\u00f6portajlara ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda \u201cKimse konu\u015fmayabilir\u201d uyar\u0131lar\u0131 alsam da devam ettik\u00e7e o kadar \u00e7ok ki\u015fi destek oldu ve o kadar yeni anlat\u0131lara ula\u015ft\u0131k ki gazetecilik heyecan\u0131ndan kitab\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 dar tutamad\u0131m. Bu da benim kabahatim olsun. Kitap \u00e7\u0131kal\u0131 daha 10 g\u00fcn bile olmadan o kadar \u00e7ok insandan farkl\u0131 anlat\u0131 ve tan\u0131kl\u0131k geliyor ki, bir yerde noktay\u0131 koymak belki de en zoru. Bu nedenle eksi\u011fiyle, hatas\u0131yla bu bir ilk ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse sevinirim.<\/p>\n Kitap ge\u00e7en sene Ocak ay\u0131nda \u00e7\u0131kacakt\u0131 ama olmad\u0131. 2023\u2019\u00fcn 12 Kas\u0131m\u2019\u0131nda babam\u0131 kaybettim. Zor bir yas s\u00fcreciydi. Buna ra\u011fmen elimden geleni yap\u0131p kitab\u0131 \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, hatta daha da h\u0131zla toplamak istedim ama en yumu\u015fak tabirle \u201cBenim elimde olmayan sebepler mani oldu\u201d diyeyim. Sonras\u0131nda kitab\u0131 yay\u0131nlamamay\u0131 bile d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7te \u201cCumartesi Anneleri\u201d kitab\u0131na odakland\u0131m. Besna Tosun ba\u015fta olmak \u00fczere kitaptaki t\u00fcm kay\u0131p yak\u0131nlar\u0131n\u0131n, \u0130nsan Haklar\u0131 Derne\u011fi\u2019nin ve \u0130HD \u0130stanbul \u015eubesi G\u00f6zalt\u0131nda Kay\u0131plara Kar\u015f\u0131 Komisyon\u2019un deste\u011fi olmasayd\u0131 yakla\u015f\u0131k 350 sayfal\u0131k o \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bu kadar k\u0131sa zamanda \u00e7\u0131kmas\u0131 ve bininci haftaya yeti\u015fmesi imkans\u0131zd\u0131. Kendilerine ve Do\u011fan Kitap\u2019a bir kez daha buradan te\u015fekk\u00fcr etmek isterim.<\/p>\n Bu kitaba geri d\u00f6nmemi sa\u011flayansa, Aras\u2019\u0131n o d\u00f6nemki edit\u00f6rlerinden Sesil Artu\u00e7 oldu. Kendisi sayesinde projeye olan inanc\u0131m yinelendi. Ondan sonra kitab\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Ohannes K\u0131l\u0131\u00e7da\u011f\u0131 \u00fcstlendi. Onlara ve kitab\u0131 h\u0131zla yay\u0131na haz\u0131rlayan Aras ekibine ne kadar te\u015fekk\u00fcr etsem az\u2026<\/p>\n Zamanlama konusuna neden tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131ma ve kitab\u0131n ge\u00e7 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeme gelecek olursam\u2026 Bu kitab\u0131n i\u00e7inde yer alan isimlerden sevgili Tomo abi, Yetvart Tomasyan\u2019\u0131 13 Aral\u0131k\u2019ta kaybettik. Kendisinin kitab\u0131n bas\u0131lm\u0131\u015f halini g\u00f6rmesini \u00e7ok isterdim. Olmad\u0131. B\u00f6ylece bu kitap benim i\u00e7in her zaman \u201cbitti ama tamamlanmad\u0131\u201d olarak kalacak. Kaybettiklerimizin ruhlar\u0131 \u015fad olsun\u2026<\/p>\n\u201cG\u00fcncel siyasetin de \u00f6tesinde zor bir konu\u201d<\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/static.bianet.org\/2025\/01\/ekle.jpeg?ssl=1\")
<\/figure>\n\u201cD\u00f6nemin ruhunu Kenan Evren\u2019in s\u00f6zlerinde bulmak m\u00fcmk\u00fcn\u201d<\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/static.bianet.org\/2025\/01\/adsiz-tasarim-115.jpg?ssl=1\")
<\/figure>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/static.bianet.org\/2025\/01\/adsiz-tasarim-114.jpg?ssl=1\")
<\/figure>\n\u201cMaral\u201d ve \u201c41 litre s\u00fct\u201d<\/h3>\n
\u201cBitti ama tamamlanmad\u0131\u201d<\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/static.bianet.org\/2025\/01\/adsiz-tasarim-116.jpg?ssl=1\")
<\/figure>\n