![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Kalandar-360x180.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Do\u011fu Karadeniz\u2019deki halklar ge\u00e7mi\u015fi 3 bin y\u0131la dayanan \u2018Kalandar\u2019 gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/strong><\/em><\/p>\n Do\u011fu Karadeniz\u2019de, Rumi takvime g\u00f6re yeni y\u0131l\u0131n ilk ay\u0131n\u0131n ad\u0131 olan \u201cKalandar\u201d 13 Ocak\u2019\u0131 14 Ocak\u2019a ba\u011flayan gece yap\u0131lan kutlamalarla kar\u015f\u0131lan\u0131yor. B\u00f6lgede M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ve Hristiyanl\u0131ktan \u00e7ok daha \u00f6nce kutlanan \u201cKalandar\u201d, antik \u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fan nadir geleneklerden biri. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de Trabzon ve G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya devam eden \u201cKalandar\u201d, Rum gelene\u011fi olarak bu kentlerden g\u00f6\u00e7mek zorunda kalanlar taraf\u0131ndan Yunanistan, G\u00fcrcistan, Ermenistan ve Ukrayna gibi \u00fclkelerde de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n \u201cKalandar\u201d gecesinin en \u00f6nemli rit\u00fceli ise, geleneksel halk tiyatrosunun en eski bi\u00e7imi olan Momoyeros g\u00f6sterimi. Bu g\u00f6sterimde, Momoyeron, damat, gelin ve ay\u0131 temel karakterler olurken, oyuna Bizans d\u00f6neminde kral ve \u015feytan, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ise kad\u0131 karakterleri dahil edildi. \u00d6zellikle Roma d\u00f6neminde pagan inanc\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle bask\u0131 g\u00f6ren \u201cKalandar\u201d kutlamalar\u0131, o d\u00f6nem yasaklanmas\u0131na ra\u011fmen binlerce y\u0131ld\u0131r varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya devam etti.<\/p>\n Kalandar rit\u00fcelleri \u00a0<\/strong><\/p>\n \u201cKalandar\u201d gecesinde yap\u0131lan rit\u00fceller, klasik bir yeni y\u0131l kutlamas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir dayan\u0131\u015fma \u00f6rne\u011fi sunuyor. Gruplar halinde yap\u0131lan ev gezmelerinde oynanan oyunlardan sonra evin kap\u0131s\u0131na bir \u00e7anta as\u0131l\u0131r ve bu \u00e7antaya ev sahibi taraf\u0131ndan yiyecek doldurulur. Ge\u00e7mi\u015fte grup, ak\u015fama kadar temsillerini oynar, horon \u00e7eker, tereya\u011f\u0131, peynir, bulgur, \u00e7\u00f6rek, kavurma ve para toplar, daha sonra da bunlar\u0131 a\u00e7\u0131k att\u0131rma ve piyango yoluyla sat\u0131p, elde edilen para ise okul ve kiliseye verilirdi.<\/p>\n \u00d6zellikle ay\u0131n 13\u2019\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcnde varl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin evleri dola\u015f\u0131l\u0131r, onlardan al\u0131nan yiyecek ve yakacaklarla k\u0131\u015f ay\u0131 ge\u00e7irilir. Bu gelene\u011fe \u201c\u00e7anta atmak\u201d ya da \u201cev gezmesi\u201d ad\u0131 verilir. B\u00f6ylece zorlu k\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131nda kom\u015fular aras\u0131ndaki dayan\u0131\u015fma g\u00fc\u00e7lendirilir.<\/p>\n Momoyeros gelene\u011fi<\/strong><\/p>\n Trabzon\u2019un Tonya il\u00e7esinde b\u00fcy\u00fcyen e\u011fitimci ve yazar G\u00fcltekin Y\u00fccesan, Karadeniz co\u011frafyas\u0131nda farkl\u0131 halklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu halklar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtti. Bu geleneklerden biri olan \u201cKalandar\u201d\u0131n Rumi takvime g\u00f6re y\u0131lba\u015f\u0131 etkinli\u011fi oldu\u011funu vurgulayan Y\u00fccesan, \u201c7 ki\u015fiden olu\u015fan ve koncolos ad\u0131 verilen oyuncular\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 Momoyeroslar, gecenin en \u00f6nemli etkinli\u011fi. Koncoloslara kemen\u00e7eci de m\u00fczi\u011fiyle e\u015flik eder. Koncoloslar kad\u0131n k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girerek, y\u00fczlerini tan\u0131nmayacak \u015fekilde boyarlar. Bununla y\u0131lda bir kere bile olsa cinsiyet ayr\u0131m\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Momoyer rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenen ki\u015fi y\u00f6redeki hayvanlar\u0131 simgeleyen ay\u0131, geyik, domuz gibi hayvanlardan birinin maskesini takar. K\u00f6y\u00fcn t\u00fcm evlerini tek tek gezer ve g\u00fcndemdeki olaylar\u0131 ya da ge\u00e7mi\u015ften aktar\u0131lanlar\u0131 tiyatro olarak sergiler. Oyunlar sergilendikten sonra \u00e7anta atma oyunu ile etkinlik biter. \u00c7antalara koyulan f\u0131nd\u0131k, ceviz, mandalina, armut, f\u0131r\u0131nlanm\u0131\u015f hurma gibi yiyecekler e\u011flencenin bitiminde t\u00fcm oyunculara payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u2018Kalandar\u2019 ak\u015fam\u0131 yine insanlar m\u0131s\u0131r ve tatl\u0131 kabaktan manat ad\u0131 verilen yiyece\u011fi pi\u015firir, bunlarda birlikte yenilir. \u2018Kalandar\u2019 birlik olma, payla\u015fma ve dayan\u0131\u015fmad\u0131r\u201d diye belirtti.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015fe at\u0131f<\/strong><\/p>\n Momoyeros oyunlar\u0131n\u0131 anlatan G\u00fcltekin Y\u00fccesan, \u201cOyunlar\u0131ndan birisi \u00f6lme dirilme sahnesidir. Horon s\u0131ras\u0131nda koncoloslardan birisi yere d\u00fc\u015ferek \u00f6l\u00fc taklidi yapar. Doktor belindeki \u015fi\u015feden ila\u00e7 vererek onu hayata d\u00f6nd\u00fcr\u00fcr. Hayata d\u00f6nen ki\u015fi yeniden horona girer. Di\u011fer oyun ters y\u00f6nde namaz k\u0131ld\u0131rmad\u0131r. Bu g\u00fcld\u00fcr\u00fcn\u00fcn anlam\u0131, y\u00f6re halk\u0131n\u0131n sonradan M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131na yap\u0131lan bir g\u00f6ndermedir. Yine kalabal\u0131k bir grup, k\u00f6yde ev ev dola\u015f\u0131r, un, tuz ve ya\u011f toplar, bunlarla \u00e7ok tuzlu \u00e7\u00f6rek yap\u0131l\u0131r. Bunu yiyen gen\u00e7lerin r\u00fcyalar\u0131nda evlenece\u011fi ki\u015fiyi g\u00f6rece\u011fine inan\u0131l\u0131r. \u2018Kalandar\u2019 ak\u015fam\u0131 yine insanlar m\u0131s\u0131r ve tatl\u0131 kabaktan manat ad\u0131 verilen yiyece\u011fi pi\u015firir. \u2018Kalandar\u2019 ay\u0131n\u0131n ilk 12 g\u00fcn\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen hava durumunun y\u0131l\u0131n 12 ay\u0131nda da ya\u015fanaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u2018Kalandar\u2019\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc ya\u011f\u0131\u015fl\u0131ysa Rumi takvimin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ay\u0131 olan April ay\u0131n\u0131n ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 ge\u00e7ece\u011fi inan\u0131l\u0131r. Yine \u2018Kalandar\u2019\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc eve gelen ilk ki\u015fiye g\u00f6re y\u0131l\u0131n iyi ya da k\u00f6t\u00fc ge\u00e7ece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n \u2018K\u00fclt\u00fcr\u00fcn ya\u015fat\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli\u2019<\/strong><\/p>\n Halk\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fini olu\u015fturan bu gelene\u011fe son y\u0131llarda ilgisiz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen G\u00fcltekin Y\u00fccesan, son d\u00f6nemde Ma\u00e7ka Belediyesi\u2019nin kutlama yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Livara k\u00f6y\u00fcnde yap\u0131lan kutlamalara Yunanistan\u2019dan da insanlar\u0131n geldi\u011fini ifade eden G\u00fcltekin Y\u00fccasan, \u015funlar\u0131 belirtti: \u201cBu geleneklere \u00f6nem veren bir K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 olsa daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmas\u0131 sa\u011flanabilir. Toplumun bu k\u00fclt\u00fcrle bulu\u015fmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Tonya ve \u00c7aykara\u2019da da sadece \u00e7anta atma devam ediyor. Di\u011fer oyunlar genellikle oynanm\u0131yor. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn gelecek ku\u015faklara da aktar\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Toplumsal haf\u0131zad\u0131r ve bu haf\u0131zan\u0131n korunmas\u0131 gerekiyor. Rumlar\u0131n buradan ayr\u0131l\u0131rken, k\u00fclt\u00fcrel olarak buradaki topluma katt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerde g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc. Mesela Rumlar demircilik yap\u0131yorsa, onlar gittikten sonra demircilikle ilgili terimler, t\u00fcrk\u00fcler de gidiyor, adlar\u0131 unutuluyor. Tek tiple\u015fince toplumdaki ho\u015fg\u00f6r\u00fc ortadan kayboluyor. Farkl\u0131 inan\u00e7lar\u0131n bir arada ya\u015fam\u0131nda zorunlu diyalog halini do\u011furuyor ve bu ya\u015fam\u0131 daha anlaml\u0131 k\u0131l\u0131yordu. K\u00fclt\u00fcrlerin ya\u015fat\u0131lmas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunda olmayan bu dayan\u0131\u015fman\u0131n tekrar canlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemlidir.\u201d<\/p>\n Birlik, dayan\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00a0<\/strong><\/p>\n Tonya il\u00e7esinden olan Orhan Y\u0131lmaz ise, \u201cKalandar\u201d\u0131n Rum gelene\u011fi olarak halen devam ettirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Kutlamalar\u0131n eskisi gibi yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131na de\u011finen Y\u0131lmaz, \u201cYeni y\u0131la girerken, iyi niyet ve dileklerle girmek gerekiyor. \u0130lk olarak o gece \u00f6zellikle zengin olanlar\u0131n evine giderler, torbalar\u0131n\u0131 evin i\u00e7ine atarlar. Eskiden Karadeniz b\u00f6lgesinde her evin kap\u0131s\u0131nda f\u0131r\u0131n olurdu. F\u0131r\u0131nlarda kurutulan meyveler, un, bulgur, m\u0131s\u0131r gibi \u015feyler torbaya koyarlard\u0131. Gelenek zamanla taze meyveye d\u00f6nd\u00fc. Bazen de \u015faka olsun diye evin kedisi koyulurdu. Annem 98 ya\u015f\u0131nda o da anlat\u0131yordu. Y\u0131l\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc evin kap\u0131s\u0131 herkese a\u00e7\u0131lmazd\u0131. U\u011furlu gelsin diye ya k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara ya da u\u011furlu oldu\u011funa inan\u0131lan ki\u015filere a\u00e7\u0131l\u0131rd\u0131. O sene i\u015fler iyi gitmezse eve ilk giren ki\u015fiye sitem edilirdi. O zaman ki \u2018Kalandar\u2019lar b\u00f6yleydi. Toplanan yiyecekler de e\u011flence yap\u0131larak hep beraber yenilirdi\u201d diye belirtti.<\/p>\n \u2018O g\u00fcnleri \u00f6zl\u00fcyoruz\u2019<\/strong><\/p>\n Kutlamalar i\u00e7in b\u00f6lgeye zaman zaman Yunanistan\u2019dan da Rumlar\u0131n geldi\u011fini s\u00f6yleyen Orhan Y\u0131lmaz, \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cOnlarla konu\u015ftu\u011fumuzda \u2018K\u00fclt\u00fcr topra\u011f\u0131nd\u0131r. Gitti\u011fimiz yere bunlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fck ama ya\u015fatamad\u0131k\u2019 dediler. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn ya\u015famas\u0131 topra\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu topraklar, horon ve \u2018Kalandar\u2019\u0131 bug\u00fcne kadar ya\u015fatt\u0131. Ama bundan sonra da ya\u015famas\u0131 gerekiyor. Bu gelenek k\u00f6ylerde kald\u0131. Oralarda da zaman zaman yap\u0131l\u0131yor ama devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmuyor. G\u00f6\u00e7lerle birlikte k\u00f6ylerde de kimse kalmad\u0131. Art\u0131k kimse tenezz\u00fcl etmiyor. Ama eskiden toplananlar\u0131 yemesi bile bir \u015fenlikti, daha tatl\u0131yd\u0131. Bir d\u00f6nem de \u2018Hristiyan gelene\u011fidir\u2019 diye olumsuz bakanlar oldu. Ama kutlama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman onlar\u0131n da ho\u015funa gidiyordu. O g\u00fcnleri \u00f6zl\u00fcyoruz, evime gelinsin, oyunlar oynans\u0131n isterim.\u201d<\/p>\n Haber: Tolga G\u00fcney \/ MA<\/strong><\/em><\/p>\n https:\/\/yeniyasamgazetesi9.com\/3-bin-yillik-dayanisma-gelenegi-kalandar\/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2kA19Hk3onnA3CYO8_nHzcbQzrkdegEXHuw1FA2XUtLFxsAnu1ZF8vDu8_aem_UjLAZ9rbSgvPBL6d3yTeCg<\/strong>\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Do\u011fu Karadeniz\u2019deki halklar ge\u00e7mi\u015fi 3 bin y\u0131la dayanan \u2018Kalandar\u2019 gelene\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Do\u011fu Karadeniz\u2019de, Rumi takvime g\u00f6re yeni y\u0131l\u0131n ilk ay\u0131n\u0131n ad\u0131 olan \u201cKalandar\u201d 13 Ocak\u2019\u0131 14 Ocak\u2019a ba\u011flayan gece yap\u0131lan kutlamalarla kar\u015f\u0131lan\u0131yor. B\u00f6lgede M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ve Hristiyanl\u0131ktan \u00e7ok daha \u00f6nce kutlanan \u201cKalandar\u201d, antik \u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fan nadir geleneklerden biri. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de Trabzon ve G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":82105,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,1,64],"tags":[],"class_list":["post-82104","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gelenekler","category-haberler","category-hemsin-ve-hemsinliler"],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/yeniyasamgazetesi9.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/trb-11-01-2025-binlerce-yillik-dayanisma-gelenegi-kalandar2-954x502.jpeg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/yeniyasamgazetesi9.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/trb-11-01-2025-binlerce-yillik-dayanisma-gelenegi-kalandar-toplanilan-yiyeceklerin-fotosu2-1000x750.jpg\")
<\/p>\n