![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Etel-Adnan-360x203.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bir ev, bir sokak, kent ya da \u00fclke ne zaman \u2018ev\u2019likten \u00e7\u0131kar? Ya da bir insan kendini ne zaman s\u00fcrg\u00fcnde hisseder? K\u00f6klerinden ayr\u0131l\u0131p bir ba\u015fka co\u011frafyay\u0131 yeniden ev yapmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Bu sorular\u0131n cevab\u0131 Etel Adnan\u2019\u0131n hayat\u0131 ve sanat\u0131na tekab\u00fcl ediyor.<\/strong><\/em><\/p>\n Cennet SEPETC\u0130<\/strong><\/p>\n \u0130zmirli Rum bir anne ve \u015eaml\u0131 Osmanl\u0131 subay\u0131 bir baban\u0131n \u00e7ocu\u011fu olarak 1925 y\u0131l\u0131nda Beyrut\u2019ta d\u00fcnyaya geliyor Etel Adnan. K\u00f6ks\u00fcz kalm\u0131\u015f, ortak bir din, dil ya da co\u011frafyaya sahip olmayan anne baban\u0131n tek \u00e7ocu\u011fu olarak Frans\u0131z s\u00f6m\u00fcrgesi alt\u0131nda, katolik kilisesinin dayatt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve dini e\u011fitimle b\u00fcy\u00fcyen, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e bu \u00e7ok dillilik ve \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fckle bocalayan, kendine ve \u00e7evresine yabanc\u0131la\u015fan deyim yerindeyse dilsizle\u015fen bir kad\u0131n Etel Adnan.<\/p>\n Annesi Arap\u00e7a bilmedi\u011finden evin ortak dili Frans\u0131zca, T\u00fcrk\u00e7e ve Yunanca da konu\u015fuyorlar fakat zamanla giderek azal\u0131yor. 15 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde ikinci d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n t\u00fcm cepheleriyle konu\u015fland\u0131\u011f\u0131 Beyrut\u2019ta \u00f6ncelikle maddi sebeplerle okuldan al\u0131n\u0131yor Adnan, ard\u0131ndan 16 ya\u015f\u0131nda Frans\u0131z Dan\u0131\u015fma B\u00fcrosu\u2019nda i\u015fe ba\u015fl\u0131yor sekreter olarak. Bu d\u00f6nemi \u2018sosyal bir devrim\u2019 olarak niteliyor Adnan. Sava\u015f\u0131n gereklilikleri kad\u0131nlara bir i\u015f olana\u011f\u0131 ve evin d\u0131\u015f\u0131nda bir hayat\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor. \u00dc\u00e7 y\u0131l sonra da patronunun yard\u0131m\u0131yla okula geri d\u00f6n\u00fcyor, i\u015fe de devam etmek kayd\u0131yla. Devam\u0131 Beyrut Edebiyat Y\u00fcksek Okulu.<\/p>\n \u201c\u0130\u015fte orada hayat\u0131m\u0131n amac\u0131n\u0131n \u015fiir oldu\u011funa art\u0131k kendimi inand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m; kar\u015f\u0131-meslek olarak, ki\u015fisel ve zihinsel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck olarak ve edebi ba\u015fkald\u0131r\u0131 olarak \u015fiir. \u015eiir bir devrime edebi bir yolculu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.\u201d L\u00fcbnan\u2019da Yeti\u015fip \u015eair Olmak isimli yaz\u0131s\u0131nda b\u00f6yle anlat\u0131yor o y\u0131llarda \u015fiirle olan ili\u015fkisini.<\/p>\n 1949 y\u0131l\u0131nda da kendisine verilen bursu kabul ederek Fransa\u2019ya gidiyor, Sorbonne\u2019da felsefe e\u011fitimi almaya ba\u015fl\u0131yor. Ard\u0131ndan Amerikaya g\u00f6\u00e7\u00fcp Berkeley \u00dcniversitesi\u2019nde felsefe doktoras\u0131na ba\u015fl\u0131yor. Fransa\u2019dayken Frans\u0131zca, Amerika\u2019dayken \u0130ngilizce yaz\u0131yor. \u015eiirleri Arap\u00e7aya \u00e7evrilip Beyrut\u2019ta yay\u0131nlan\u0131yor. Frans\u0131zca yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirlerin bir k\u0131sm\u0131 Arap\u00e7a\u2019ya \u00e7evrilince t\u00fcm anlam\u0131n\u0131 yitirece\u011finden \u00e7evrilemiyor. i\u015fte o zaman d\u00f6n\u00fcp etraf\u0131ndaki \u015fairlere bak\u0131yor ve Arap\u00e7a, Frans\u0131zca, \u0130ngilizce konu\u015fulan vatan\u0131nda hangi dilde yazarsa bir grubu mutlaka d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 fark ediyor. Bunca dilin konu\u015fuldu\u011fu bir \u00fclkede bir \u015fair, halk\u0131n\u0131n tamam\u0131na ayn\u0131 anda seslenebilece\u011fi bir dil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor. Ho\u015f zaten Arap\u00e7a yazmay\u0131 da bilmiyor.<\/p>\n \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc D\u0130L: RES\u0130M<\/strong><\/p>\n Resim, Amerika\u2019da \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 okuldaki resim \u00f6\u011fretmeniyle tan\u0131\u015fmas\u0131 ve ona sanat felsefesi \u00f6\u011fretti\u011fini s\u00f6ylemesiyle giriyor hayat\u0131na; resim yapmadan nas\u0131l felsefesini \u00f6\u011fretebilirsin?<\/p>\n Fransa\u2019n\u0131n Cezayir m\u00fcdahalesiyle Frans\u0131zcayla aras\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor Adnan\u2019\u0131n. Cezayir m\u00fcdehalesi bir yandan da s\u00f6m\u00fcrge alt\u0131nda yeti\u015fmi\u015f oldu\u011funu idrak etmesine bu y\u00fczden anadilinde kendini ifade etmekten uzakla\u015fmas\u0131na sebep oluyor. B\u00f6yle bir zamana tekab\u00fcl ediyor Adnan\u2019\u0131n resimle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131.<\/p>\n Etel Adnan\u2019\u0131n resmi t\u00fcm fazlal\u0131klar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f, yal\u0131n ve canl\u0131d\u0131r. \u015eiirlerindeki y\u00fcksek ses, resimlerinde t\u00fcpten \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 haliyle kullan\u0131lan renklerle \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131m\u0131za. Soyutlamalarla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 resimler zaman i\u00e7erisinde geli\u015ferek kaligrafinin de dahil oldu\u011fu resim ve yaz\u0131n\u0131n birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 leporellolara* d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n leporello \u00f6rne\u011fi<\/p>\n S\u00dcRG\u00dcN<\/strong><\/p>\n 1972 y\u0131l\u0131nda, annesi babas\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f ve Beyrut\u2019ta kimsesi kalmam\u0131\u015f olsa da geri d\u00f6n\u00fcyor Adnan. \u201cHer \u015feye ra\u011fmen Beyrut benim evimdi \u00f6yle ki temelli d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum\u201d diye anlat\u0131yor bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc \u2018Yolculuk, Sava\u015f ve S\u00fcrg\u00fcn\u2019de.<\/p>\n 1975\u2019teki i\u00e7 sava\u015fa dek Frans\u0131zca \u00e7\u0131kar\u0131lan bir gazetede k\u00fclt\u00fcr sayfalar\u0131n\u0131n edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yap\u0131yor. Sava\u015f\u0131n ba\u015flamas\u0131yla Beyrut yerle bir olmaya ve Beyrutlular da g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015fl\u0131yor. B\u00f6yle d\u00f6n\u00fcyor Adnan, \u00f6nce Fransa\u2019ya sonra da bir eve ihtiyac\u0131 oldu\u011funu fark etti\u011finde Amerika\u2019ya. Yabanc\u0131 bir yer de\u011fil, daha \u00f6nce uzun y\u0131llar evi olmu\u015f bir \u015fehir Kaliforniya ama bu kez kendini s\u00fcrg\u00fcnde hissediyor Etel Adnan:<\/p>\n \u201cS\u00fcrg\u00fcn\u00fcn derin anlam\u0131n\u0131 ke\u015ffediyor- ya\u015f\u0131yordum. S\u00fcrg\u00fcn, bir insanin kimli\u011fini olu\u015fturan canl\u0131 simgelerin \u015fiddetle ve kendi tercihi d\u0131\u015f\u0131nda yitirmesi degilse neydi? Ve o anda, ben Beyrut\u2019tan ayr\u0131laca\u011f\u0131ma, Beyrut beni terk ediyordu ve bug\u00fcn, bunun sonsuza dek b\u00f6yle s\u00fcrece\u011fini biliyoruz. Bu defaki topyek\u00fbn, mutlak bir s\u00fcrg\u00fcn: Beyrut\u2019tayd\u0131m ve kentin kendisini var eden o \u00e7ekirde\u011fi koruyup bir daha asla normal olarak geli\u015femeyece\u011fini g\u00f6zlemliyordum. \u201cYitik cennet\u201d deyiminin anlam\u0131n\u0131 abart\u0131s\u0131z bi\u00e7imde anl\u0131yordum.\u201d<\/p>\n Bu s\u00fcrg\u00fcn anne- babas\u0131ndan ba\u015flayarak t\u00fcm hayat\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmesine de sebep oluyor asl\u0131nda. Onlar\u0131n s\u00fcrg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcnden kendi s\u00fcrg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne. Belki o zamana kadar hissetmedi\u011fi ya da adland\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi de fark ediyor bu mesaide; Bir Frans\u0131z s\u00f6m\u00fcrgesi olarak b\u00fcy\u00fcmek ki\u015fisel s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u00fcn ba\u015flang\u0131c\u0131. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnme mesaisi sadece kendini de kapsam\u0131yor \u00fcstelik, t\u00fcm ku\u015fa\u011f\u0131 ayn\u0131 kaderi payla\u015f\u0131yor; \u201cFiziki olarak \u00fclkemizden ayr\u0131lmak durumunda de\u011fildik, ama en dikkat \u00e7ekici boyutlar\u0131yla onu terk ediyorduk.\u201d diyor Beyrut\u2019taki okulunu, ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitimi d\u00fc\u015f\u00fcnerek.<\/p>\n Okyanusa Do\u011fru (Grav\u00fcr)\/ Etel Adnan<\/p>\n S\u0130TT MAR\u0130E ROSE<\/p>\n \u0130\u00e7 sava\u015f y\u00fcz\u00fcnden ge\u00e7ici bir s\u00fcreli\u011fine diyerek gitti\u011fi Fransa\u2019da, okudu\u011fu bir gazete haberinden yola \u00e7\u0131karak bir ayda yaz\u0131yor Sitt Marie Rose\u2019u Etel Adnan. Ger\u00e7ek bir hikayeye dayan\u0131yor kitap.<\/p>\n Kitaba ad\u0131n\u0131 veren karakter Marie Rose engelli \u00f6\u011frencilere e\u011fitim veren bir okulda \u00f6\u011fretmenlik yapan iki \u00e7ocuk annesi, toplum taraf\u0131ndan da fazlas\u0131yla sevilen bir kad\u0131n. \u00d6\u011fretmenlik yapt\u0131\u011f\u0131 okulun yan\u0131 s\u0131ra Filistinli m\u00fcltecilerin kald\u0131\u011f\u0131 kamplarda ve onlara yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in kurulmu\u015f derneklerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kampta \u00e7al\u0131\u015fan Filistinli bir doktora da a\u015f\u0131k oluyor. Bir zamanlar okul arkada\u015flar\u0131, mahalleden kom\u015fular\u0131 olan H\u0131ristiyan milisler taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131p i\u015fkence edilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Fransa\u2019da ve Frans\u0131zca yaz\u0131yor Adnan bu kitab\u0131. S\u00fcrg\u00fcn diye tabir etti\u011fi i\u00e7 sava\u015f g\u00fcnlerinde ve s\u00fcrg\u00fcn, g\u00f6\u00e7, bir s\u00f6m\u00fcrgede yeti\u015fmek \u00fczerine \u00e7ok\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckten sonra Frans\u0131zcadan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 onu bir edebi dil ve anlat\u0131m arac\u0131 olarak kullanmakla ilgili derdi oldu\u011fu bir d\u00f6nemde Frans\u0131zca yazmas\u0131 garip geliyor \u00f6nce, sonra \u015fiirlerindeki alegorik dil ve yo\u011fun metafor kullan\u0131m\u0131n, resimlerindeki naif ve canl\u0131 halin tam aksine, sert ve i\u015flevsel bir dil kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ediyorum. Olduk\u00e7a propagandavari, yer yer nutuk atmaya, ders vermeye d\u00f6nen diyaloglar dikkat \u00e7ekici. Diyebiliriz ki bu diyaloglardan baz\u0131lar\u0131 al\u0131n\u0131p ufak tefek de\u011fi\u015fikliklerle mecliste bir Filistin oturumunda okunsa, s\u0131r\u0131tmaz. Bir \u00f6rnek vermek gerekirse, M\u00fcnir\u2019le Marie Rose sorgu odas\u0131nda hangi taraf\u0131n d\u00fc\u015fman taraf\u0131 oldu\u011fu \u00fczerine tart\u0131\u015f\u0131rlar:<\/p>\n \u201cSavunmas\u0131z konumda olduklar\u0131 i\u00e7in. Sizler ava giderken, onlar\u0131n ozanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu; siz Monte Carlo Rallisi\u2019ni ve italya Grand Prix\u2019sini d\u00fc\u015f\u00fcnerek da\u011flarda deliler gibi d\u00f6nenirken, siyasal \u00f6nderleri yataklar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, kamplar\u0131 bombalan\u0131rken siz danstayd\u0131n\u0131z; Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in koridorlar\u0131nda onlar\u0131n tarihi pazarl\u0131k konusu yap\u0131l\u0131rken, sizler bir g\u00fcn onlar\u0131 s\u0131rtlar\u0131ndan han\u00e7erlemek i\u00e7in i\u015fgalcilerin yard\u0131m\u0131yla gizlice silahlan\u0131yordunuz\u201d<\/p>\n Sitt Marie-Rose, Etel Adnan, 101 syf, Lemis Yay\u0131nlar\u0131, 2023<\/p>\n Giri\u015fte sava\u015f \u00f6ncesi hallerini g\u00f6sterdi\u011fi karakterlerin sava\u015f i\u00e7indeki halleriyle y\u00fcz y\u00fcze getiriyor Adnan bizi. \u2018Bak\u0131n i\u015fte sava\u015f bize bunu yapt\u0131\u2019 der gibi. Fawwaz Traboulsi\u2019ye yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta her \u015fey bittikten sonra Beyrut\u2019a geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde insanlar\u0131n y\u00fczlerine bakarken \u2018Birini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn m\u00fc?; masum birini; emin misin?! Sava\u015fta ne yapt\u0131n?\u2019 diye sorgulayarak bakt\u0131\u011f\u0131ndan bahsediyor. \u0130lk Fransa\u2019da bas\u0131l\u0131yor Sitt Marie Rose, L\u00fcbnan\u2019da yasaklan\u0131yor.<\/p>\n \u2018Arap K\u0131yameti\u2019, Etel Adnan, 88 syf., Metis Yay\u0131nlar\u0131, 2012<\/p>\n \u0130lk yarat\u0131c\u0131 eserlerinin g\u00fcnah \u00e7\u0131kar\u0131rken uydurdu\u011fu hayali g\u00fcnahlar oldu\u011funu s\u00f6yleyen Adnan, \u015fiirle devam ediyor. Resim \u00e7ok daha sonra, \u00e7ok dilli \u00fclkesinde herkese seslenemedi\u011fini fark etti\u011fi ve s\u00f6m\u00fcrgecinin dilinde konu\u015fmak \u00fczerine \u00e7ok\u00e7a kafa yordu\u011fu bir d\u00f6nemde yeni bir dil olarak giriyor hayat\u0131na. Resimlerine bakt\u0131\u011f\u0131mda \u015fiirlerini g\u00f6rebiliyorum, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u015fler \u015fiirlerinin resim diline \u00e7evrilmi\u015f hali. Kendi dilinde okuyamayanlar i\u00e7in evrensel bir dile \u00e7eviriyor gibi resimleriyle \u015fiirlerini. Peyzajlar\u0131na, manzaralar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda Arap K\u0131yameti\u2019nin bir ka\u00e7 dizesini okuyabilirsiniz mesela. \u015eiirde ve resimde kulland\u0131\u011f\u0131 dil ve \u00fcslup birbirine \u00e7ok yak\u0131nken Sitt Mari Rose\u2019da bir i\u015flevsellik de s\u00f6z konusu.<\/p>\n \u2018Arap K\u0131yameti\u2019 kitab\u0131ndan<\/p>\n Sitt Marie Rose, dayand\u0131\u011f\u0131 hikaye ve kullan\u0131lan dili d\u00fc\u015f\u00fcnmek bana Goya\u2019n\u0131n \u201cSava\u015f\u0131n Felaketleri\u201d serisini hat\u0131rlat\u0131yor. 82 Grav\u00fcrden olu\u015fan seride Goya sava\u015f\u0131n korkun\u00e7lu\u011funu apa\u00e7\u0131k g\u00f6stermektedir. G\u00f6r\u00fcnen o ki Sitt Marie Rose\u2019da Etel Adnan\u2019\u0131n amac\u0131 da bu.<\/p>\n Sava\u015f\u0131n Felaketleri serisinden (Grav\u00fcr)\/ Francisco Goya<\/p>\n Notlar:<\/p>\n (*) Akordiyon \u015feklinde defter, kitap.<\/p>\n Etel Adnan, Arap K\u0131yameti, \u00c7ev.: Serhan Ada, Metis Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n Etel Adnan, L\u00fcbnan\u2019da Yeti\u015fmek ve \u015eair Olmak, Haz.: Serhan Ada, Everest Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n Etel Adnan, Yolculuk, Sava\u015f, S\u00fcrg\u00fcn, Haz.: Serhan Ada, Everest Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n Etel Adnan, \u015eehirler ve Kad\u0131nlar \u00dczerine (Fawwaz\u2019a Mektuplar), Haz.: Serhan Ada, Everest Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n Etel Adnan, Sitt Marie Rose, \u00c7ev.: Ali Cevat Akkoyunlu, Lemis Yay\u0131n<\/p>\n
\n