![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Taner-Akcam-360x169.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Taner Ak\u00e7am<\/strong><\/p>\n \u015eam d\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00f6r\u00fclen o ki b\u00fcy\u00fck devletler \u2018b\u00fcy\u00fck resimde\u2019 anla\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar. Ortado\u011fu, iki Apartheid rejimi (T\u00fcrkiye ve \u0130srail) taraf\u0131ndan yeniden tasarlanmaya do\u011fru h\u0131zla yuvarlan\u0131yor gibi\u2026 T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in ba\u015fta gizli servisleri olmak \u00fczere ortak hareket ettikleri ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde olduklar\u0131 genel kabul g\u00f6ren bir g\u00f6r\u00fc\u015f. Hen\u00fcz bilinmeyen, bu ortakl\u0131\u011f\u0131n siyasi bir ortakl\u0131\u011fa do\u011fru evrilip evrilmeyece\u011fi\u2026 Bu yaz\u0131n\u0131n iddias\u0131 bu siyasi ortakl\u0131\u011f\u0131n potansiyel olarak \u00f6n\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve e\u011fer taraflar anla\u015f\u0131rlarsa, bu yak\u0131nla\u015fman\u0131n Ortado\u011fu\u2019ya k\u0131smi bir istikrar getirece\u011fidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Ortado\u011fu\u2019nun en temel problemi, \u2018b\u00f6lgesel hegemon\u2019 yoklu\u011fudur ve bu iki \u00fclke koalisyonu b\u00f6yle bir bo\u015flu\u011fu doldurma potansiyeline sahiptir.<\/strong><\/em><\/p>\n B\u00f6lge istikrar\u0131 i\u00e7in \u2018b\u00f6lgesel hegemonya\u2019 tesisi zorunlulu\u011fu konusunda bilinmesi gereken, devletlerin karakterlerinin (demokratik rejimler olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n) uluslararas\u0131 ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan birincil elden belirleyici olmad\u0131\u011f\u0131. Bu nedenle, \u00e7o\u011fumuz di\u015flerimizi g\u0131c\u0131rdatsak bile \u0130srail-T\u00fcrkiye ortakl\u0131\u011f\u0131, e\u011fer taraflar anla\u015f\u0131rlarsa, bulunabilecek en ger\u00e7ek\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcm gibi duruyor.<\/p>\n \u0130lgin\u00e7 g\u00fcnler bekliyor bizi!<\/p>\n Ortado\u011fu ile ilgilenenlerin cevab\u0131n\u0131 arad\u0131\u011f\u0131 merkezi sorusu \u015fudur: b\u00f6lgede kal\u0131c\u0131 bir istikrar nas\u0131l sa\u011flan\u0131r? Bu soruya verilecek cevap da neredeyse belli gibidir: b\u00f6lgesel istikrar\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en \u00f6nemli engel, b\u00f6lgeye yap\u0131lan s\u00fcrekli d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerdir. As\u0131l sorun, bu d\u0131\u015f m\u00fcdahaleleri imk\u00e2ns\u0131z hale getirmektir. Ama asl\u0131nda d\u0131\u015f m\u00fcdahale, bir sonu\u00e7tur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu d\u0131\u015f m\u00fcdahaleleri olanakl\u0131 k\u0131lan veya kolayla\u015ft\u0131ran en \u00f6nemli fakt\u00f6r, b\u00f6lge devletlerinin birbirleri ile b\u00f6lgesel hegemonya sava\u015f\u0131na girmi\u015f olmalard\u0131r.<\/p>\n B\u00f6lgede birbiri ile \u00e7at\u0131\u015fan her ulus-devlet, \u00e7at\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00f6tekine kar\u015f\u0131 d\u0131\u015f yard\u0131m arama yoluna gitmektedir. Buna eklenecek ek bir boyut daha vard\u0131r; her bir ulus devlet i\u00e7inde hak ve adalet aray\u0131\u015f\u0131nda olan etnik-din gruplar\u0131 vard\u0131r ve bunlar da sava\u015ft\u0131klar\u0131 ulus devlete kar\u015f\u0131 hem di\u011fer b\u00f6lge devletlerinden hem de b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lerden yard\u0131m arama \u00e7abas\u0131 i\u00e7indedirler. Sonu\u00e7, bitmek bilmeyen d\u0131\u015f m\u00fcdahaleler ve sava\u015flarla dolu kaotik bir Ortado\u011fu resminin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Asl\u0131nda, yine Ortado\u011fu ile ilgilenen herkesin bildi\u011fi ve kabul etti\u011fi bir di\u011fer ger\u00e7ek bu kaos ve s\u00fcrekli sava\u015flardan k\u0131smen de olsa kurtulabilmenin yolunun, \u2018b\u00f6lgesel hegemonya\u2019 sorununun halledilmesinden ge\u00e7ti\u011fidir. Ama hi\u00e7bir devletin tek ba\u015f\u0131na bunu yapma \u015fans\u0131 yok gibi. Bu konuda ata\u011fa kalkan her devletin \u00f6n\u00fc, rahatl\u0131kla di\u011fer devletlerce engellenebiliyor. Hen\u00fcz hi\u00e7 denenmemi\u015f olan \u2018b\u00f6lgesel hegemonya\u2019 sorununun b\u00f6lgesel bir koalisyon ile halledilmesidir. \u015eu anda, T\u00fcrkiye-\u0130srail ekseninde bunun sa\u011flanmas\u0131n\u0131n imkanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n Bu genel tabloya eklenebilecek bir ba\u015fka bilgi vard\u0131r. ABD, en ge\u00e7 2026 gibi Ortado\u011fu\u2019yu bo\u015faltmak zorunda. Sadece Irak ile yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fma gere\u011fi de\u011fil, uzun vadeli global politik \u00e7\u0131karlar\u0131 itibar\u0131yla ABD\u2019nin Ortado\u011fu\u2019yu bo\u015faltmas\u0131 stratejik bir zorunluluk gibi. Peki, Irak ve buna ba\u011fl\u0131 olarak Suriye\u2019yi terk edecek olan ABD sonras\u0131nda Ortado\u011fu nas\u0131l tasarlanacakt\u0131r?<\/p>\n ABD ve Bat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u2018yeni Ortado\u011fu\u2019 aray\u0131\u015f\u0131nda en temel sorun, \u0130srail\u2019in g\u00fcvenli\u011fi meselesidir. Bunun \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck tehdit olarak da \u0130ran ve onun b\u00f6lgedeki n\u00fcfuzu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130ran\u2019\u0131n, \u00f6zellikle L\u00fcbnan ve Suriye \u00fczerindeki etkisini ortadan kald\u0131rmak en b\u00fcy\u00fck hedef olarak duruyor.<\/p>\n Ortado\u011fu\u2019daki istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir di\u011fer kayna\u011f\u0131 K\u00fcrtler. Baz\u0131 b\u00f6lge devletlerinden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir n\u00fcfusa sahip K\u00fcrtler, Irak d\u0131\u015f\u0131nda, hala varl\u0131klar\u0131n\u0131n ink\u00e2r edildi\u011fi rejimlerce y\u00f6netiliyor. O halde b\u00f6lge istikrar\u0131n\u0131n iki temel \u015fart\u0131, iki \u00f6nemli aya\u011f\u0131 var, denebilir: \u0130srail\u2019in g\u00fcvenli\u011fi ve K\u00fcrt sorununun b\u00f6lgesel bir \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131. Suriye\u2019nin S\u00fcnni-M\u00fcsl\u00fcman topluluklar\u0131n\u0131n, \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fclteci olarak ya\u015famak zorunda olmalar\u0131, b\u00f6lge istikrar\u0131 etkileyen bir ba\u015fka sorun olarak ele al\u0131nabilir. Dolay\u0131s\u0131yla, bunlar\u0131n geri d\u00f6n\u00fc\u015flerinin sa\u011flanmas\u0131 da olduk\u00e7a \u00f6nemli.<\/p>\n Tekrar edeyim, bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz halde kalmalar\u0131n\u0131n nedenlerinin ba\u015f\u0131nda b\u00f6lgesel hegemonya sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f olmas\u0131 gelir. Ve hi\u00e7bir devlet tek ba\u015f\u0131na bu hegemonya sorununu \u00e7\u00f6zemez. So\u011fuk sava\u015f sonras\u0131, 1990\u2019lardan itibaren T\u00fcrkiye\u2019nin yolculu\u011fu bu perspektiften okunabilir. \u0130ktidarda hangi parti oldu\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkiye, Bat\u0131n\u0131n kendisine bi\u00e7ti\u011fi NATO\u2019daki rol\u00fcne itiraz ederek ve kendisini k\u0131smen Bat\u0131\u2019dan kopararak b\u00f6lgedeki \u201cyeni hegemon\u201d olma yolunda ad\u0131mlar atm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00d6zellikle Arap Bahar\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin \u2018tek hegemon olma\u2019 arzusuna b\u00fcy\u00fck bir ivme kazand\u0131rm\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye M\u00fcsl\u00fcman Karde\u015fler \u00fczerinden bu h\u00fclyas\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmek istemi\u015fti. \u0130srail-Suudi \u00f6nderli\u011finde M\u0131s\u0131r askeri darbesi, Gezi olaylar\u0131 ve G\u00fclen meselesi T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesme operasyonlar\u0131n\u0131n par\u00e7alar\u0131 olarak okunabilir. Gezi olaylar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f bir plan\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm su\u00e7lamas\u0131n\u0131 duyar gibiyim. Sorun benim bunu nas\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm de\u011fil, iktidar\u0131n Gezi\u2019yi, kendisinin b\u00f6lgesel hegemon olmas\u0131n\u0131n engellenmesine y\u00f6nelik bir giri\u015fim olarak g\u00f6rmesi ve \u00f6yle okumas\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u0130ddiam Suriye\u2019deki geli\u015fmelerle birlikte, T\u00fcrkiye-\u0130srail ekseninde b\u00f6lgesel hegemonya sorununu \u00e7\u00f6zme potansiyelinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Elbette bu yola gidilmeyebilir ve T\u00fcrkiye ve \u0130srail gizli servisleri \u00fczerinden geli\u015ftirilen ortakl\u0131k siyaset diline \u00e7evrilmeyebilir ve hatta bu iki \u00fclke sava\u015fa bile girebilirler. Ama Suriye meselesinde bu ana kadar ortak hareket etmi\u015f olmalar\u0131, bundan sonra da siyasi olarak ortak hareket etmelerinin potansiyel imkan\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r, diyebiliriz.<\/p>\n \u0130lgin\u00e7 bir tablo ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z: iki Apartheid rejimi b\u00f6lgesel hegemonya sorununu \u00e7\u00f6zme ve buna ba\u011fl\u0131 olarak b\u00f6lgesel istikrar\u0131 sa\u011flama imkan\u0131n\u0131 yakalam\u0131\u015flard\u0131r. Peki, iki Apartheid rejimi b\u00f6lgede istikrar sa\u011flar m\u0131? Cevap: bir anlamda \u2018Evet\u2019dir\u2026 Bu ikili, b\u00f6lge devletleri aras\u0131 ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan istikrar\u0131 sa\u011flama potansiyeline sahiptirler. Ama b\u00f6lgenin iki temel sorununu \u201ckendi i\u00e7 sorunlar\u0131\u201d olarak yeniden tan\u0131mlarlar. \u0130srail\u2019in Filistinlileri, T\u00fcrkiye\u2019nin K\u00fcrtleri ikinci s\u0131n\u0131f vatanda\u015f olarak saymalar\u0131 sorunlar\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n Burada geli\u015ftirilen modele kolay ve ama \u00f6nemli bir itiraz\u0131n yap\u0131labilece\u011fini biliyorum. O da bu iki \u00fclkenin mevcut b\u00f6lgesel tercihleri itibar\u0131yla en b\u00fcy\u00fck istikrars\u0131zl\u0131k kayna\u011f\u0131 olduklar\u0131 iddias\u0131d\u0131r. \u0130srail\u2019in asl\u0131nda bir g\u00fcvenlik sorunu olmad\u0131\u011f\u0131 hakl\u0131 olarak ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Arap Birli\u011fi ba\u015fta b\u00f6lge devletleri y\u0131llard\u0131r, 1968 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve Filistin devletini kabul etmesi ko\u015fuluyla, \u0130srail\u2019e istedi\u011fi her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcvenlik garantisini vermi\u015flerdi. Ama, \u2018b\u00fcy\u00fck \u0130srail\u2019 hedefi olan \u0130srail, ciddi bir yay\u0131lma siyaseti izledi\u011fi i\u00e7in bu teklifleri reddetmektedir. Benzeri itiraz T\u00fcrkiye i\u00e7in de yap\u0131labilir ve \u00f6zellikle Suriye\u2019ye y\u00f6nelik izledi\u011fi yay\u0131lmac\u0131 siyasetin b\u00f6lgesel istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ana kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Bu fakt\u00f6rlerin kar\u015f\u0131 bir dinamik olarak rol oynayaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmekle birlikte bu konunun bu iki devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da esas olarak \u2018halledilmi\u015f\u2019 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Filistin i\u00e7in, \u00e7ok\u00e7a dillendirilen, \u201c\u0130ki Devletli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u201d \u00f6nerisinin art\u0131k g\u00fcndemde olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Konu, tek bir \u0130srail devleti \u00e7er\u00e7evesinde \u2018\u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f\u2019 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan da benzeri bir resim var gibi. T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcvenlik kemeri olu\u015fturma iddias\u0131yla, Suriye\u2019de toprak i\u015fgal etmesi de bir ba\u015fka \u2018ger\u00e7eklik\u2019 olarak ortada durmaktad\u0131r. Bu durumun, be\u011fenip be\u011fenmeme, destekleyip desteklememe d\u0131\u015f\u0131nda bir \u2018olgu\u2019 oldu\u011fu kanaatindeyim.<\/p>\n G\u00f6r\u00fclen, 7 Ekim 2023 Hamas eylemi ile fi\u015fe\u011fi at\u0131lan ve Kas\u0131m 2024 HT\u015e operasyonu ile yeni bir ivme kazanan \u2018b\u00f6lgesel krizin\u2019 T\u00fcrkiye-\u0130srail eksenli \u00e7\u00f6z\u00fclmesi \u00fczerinde bir anla\u015fma var gibi. B\u00fcy\u00fck devletler, T\u00fcrkiye ve \u0130srail\u2019in ortak hareket etmelerini onayl\u0131yorlar g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Elbette \u00e7ok kaygan bir zemindeyiz ve h\u0131zla de\u011fi\u015febilir. Fakat alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istedi\u011fim husus, en az\u0131ndan b\u00fcy\u00fck devletlerin \u00e7ok kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmayacaklar\u0131 bir s\u00fcrecin i\u00e7ine girmi\u015f oldu\u011fumuzdur.<\/p>\n Suriye ekseninde \u0130srail T\u00fcrkiye ortakl\u0131\u011f\u0131 konusunda somut stratejiler ne zaman geli\u015ftirildi, haz\u0131rl\u0131klar ne zaman ba\u015flad\u0131, bilemiyoruz. Konunun sadece T\u00fcrkiye boyutuyla ilgili gazetelerden edindi\u011fim s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgilerle konu\u015fabilirim. Gazete haberlerine g\u00f6re, Mart 2024 yerel se\u00e7imleri civar\u0131nda veya hemen sonras\u0131nda T\u00fcrkiye, Abdullah \u00d6calan \u00fczerinden b\u00f6lgeye ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir plan\u0131 Kandil ve Rojova\u2019ya iletmi\u015fti. \u00d6nerinin taraflarca reddedildi\u011fi, PKK\u2019ya yak\u0131n bas\u0131nda yer ald\u0131. \u00d6neri, yine bas\u0131ndan okudu\u011fumuz kadar\u0131yla, i\u00e7erde T\u00fcrkiye\u2019de yerel y\u00f6netimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi, detaylar\u0131 hen\u00fcz belli olmayan ana dil hakk\u0131 gibi d\u00fczenlemeleri kaps\u0131yordu. Fakat plan\u0131n as\u0131l \u00f6nemli boyutu, Suriye ve Irak\u2019a ili\u015fkin idi. Kandil\u2019in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bo\u015falt\u0131lmas\u0131 ve Rojova\u2019da, T\u00fcrkiye garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de i\u00e7erebilecek Suriye\u2019ye ba\u011fl\u0131 bir K\u00fcrt y\u00f6netiminin olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6neriliyordu. \u00d6calan\u2019\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 bu plan\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli bir aya\u011f\u0131 idi.<\/p>\n Son Suriye operasyonunun ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail taraf\u0131ndan planland\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin uygulamay\u0131 \u00fcstelendi\u011fi, konunun uzmanlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir husus gibi duruyor. K\u0131sa vadeli en \u00f6nemli hedef, \u0130ran\u2019\u0131n, L\u00fcbnan-Hizbullah ile ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kesmek. Eski ABD gizli servis g\u00f6revlisi ve Birle\u015fmi\u015f Milletler silah denetimcisi Scott-Ritter\u2019e g\u00f6re plan\u0131n askeri aya\u011f\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131na Mart 2025\u2019te ba\u015flanacakt\u0131 (en az\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019nin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bu y\u00f6nde idi.) Zaten \u00d6calan\u2019\u0131n hapisten \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 da bu tarihlere ayarlanm\u0131\u015ft\u0131. Ritter, \u0130srail\u2019in L\u00fcbnan\u2019da Hizbullah yenilgisi nedeniyle ve \u0130srail\u2019in bask\u0131s\u0131 ile s\u00fcrecin \u00f6ne \u00e7ekildi\u011fini iddia ediyor. Plan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak, ABD, Irak-Suriye giri\u015f kap\u0131lar\u0131n\u0131 tuttu; \u0130srail, L\u00fcbnan Suriye ge\u00e7i\u015f hatlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli k\u0131sm\u0131n\u0131 bombalayarak kullan\u0131lmaz hale soktu.[1]<\/a><\/p>\n Operasyonun askeri kanad\u0131 HT\u015e hala \u201cter\u00f6rist \u00f6rg\u00fctler\u201d listesinde olsa da \u015fu anda ABD ve \u0130ngiltere taraf\u0131ndan \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d temsilcisi olarak parlat\u0131lmakla me\u015fgul. HT\u015e lideri, El-Cevlani art\u0131k ger\u00e7ek ad\u0131yla Ahmed H\u00fcseyin el-\u015eara olarak CNN gibi uluslararas\u0131 medyada boy g\u00f6steriyor. Plan\u0131n, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen boyutlar\u0131 hakk\u0131nda en \u00f6zl\u00fc bilgiyi M\u00fcmtazer T\u00fcrk\u00f6ne aktard\u0131. Buna g\u00f6re, Suriye \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnecek. Aleviler, Latakya b\u00f6lgesinde, Suriye\u2019nin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda S\u00fcnni M\u00fcsl\u00fcman \u00e7o\u011funluk ve Halep\u2019in do\u011fusunda K\u00fcrt y\u00f6netimi olu\u015facak. Elbette detaylar \u00fczerinde kavgalar olabilecek. Ama t\u0131pk\u0131 1920\u2019lerin Suriye\u2019si gibi bir gelece\u011fe yuvarlan\u0131yoruz.<\/p>\n Rusya\u2019n\u0131n bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda tutumu merak konusuydu, bu da belli oldu. Rusya Esat rejiminin devam\u0131ndan yana olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belli etti. Bunun k\u00f6klerinin 2018\u2019lere gitti\u011fini iddia edenler var. Bu tarihten itibaren, Rusya\u2019n\u0131n Esat\u2019a ordusunu revizyona tabi tutmak ve e\u011fitmek ve modernize etmek konusunda s\u00fcrekli teklifte bulundu\u011fu ve ama bu tekliflerin, Bat\u0131\u2019yla ili\u015fki aramak isteyen Esat taraf\u0131ndan reddedildi\u011fi aktar\u0131lan bilgiler aras\u0131nda. G\u00f6r\u00fclen o ki, Rusya, Suriye\u2019deki askeri \u00fcslerinin korunmas\u0131 garantisini alm\u0131\u015f ve uygulamaya konan Suriye plan\u0131na onay vermi\u015f. \u0130ran\u2019\u0131n Rusya\u2019s\u0131z yapabilece\u011fi \u015feyler s\u0131n\u0131rl\u0131. Ayr\u0131ca, Arap devletleriyle geli\u015ftirdi\u011fi olumlu ili\u015fkileri korumas\u0131 da \u00f6nemli. Bu nedenle \u0130ran, b\u00f6lgedeki g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131 pahas\u0131na duruma onay vermek zorunda kald\u0131. \u0130ran\u2019\u0131n b\u00f6lgedeki g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7ok zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131 do\u011fru. Hatta bunun da \u00f6tesinde, \u0130srail\u2019e y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehdit olarak telakki edilen, \u0130ran\u2019\u0131n merkezinde oldu\u011fu \u201cdireni\u015f ekseni (axis of resistance)\u201d b\u00fcy\u00fck darbe ald\u0131 ve belki de art\u0131k varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez. Ama bu geli\u015fme ile birlikte, \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 ihtimalinin zay\u0131flamas\u0131 da s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n Detaylar\u0131 doldurulabilir ama benim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm b\u00fcy\u00fck resim bu.<\/p>\n Takip etti\u011fim bir\u00e7ok kaynakta, Bricks\u2019e \u00fcyelik i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015f, Rusya ve \u0130ran ile Astana s\u00f6zle\u015fmesi imzalam\u0131\u015f bir T\u00fcrkiye\u2019nin, \u015fimdi \u0130ngiltere-ABD ve \u0130srail ile ortak bir projeye evet demesi bir \u201cihaneti\u201d olarak a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Veya kibar deyi\u015fle, T\u00fcrkiye\u2019nin beklenmedik bir bi\u00e7imde \u201ctaraf de\u011fi\u015ftirmi\u015f\u201d oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta, Ortado\u011fu\u2019da T\u00fcrkiye\u2019nin de bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu Rusya-\u0130ran-T\u00fcrkiye denklemi bozuluyor yerine Bat\u0131 taraf\u0131ndan desteklenen \u0130srail-T\u00fcrkiye denklemi geliyor. Geli\u015fmelerin g\u00f6r\u00fcnen sonucunun b\u00f6yle g\u00f6z\u00fckmesine ra\u011fmen, ortada \u201cihanet\u201d veya \u201ctaraf de\u011fi\u015ftirme\u201d ile a\u00e7\u0131klanabilecek basitlikte bir durum yok gibi geliyor.<\/p>\n Kanaatim, T\u00fcrkiye\u2019nin taraf de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi. Ortadaki basit ger\u00e7ekli\u011fe ra\u011fmen bunu s\u00f6ylemem tuhaf gelebilir. Ama bu bize meseleye bir ba\u015fka g\u00f6zle bakma imk\u00e2n\u0131 sunar. Bana, T\u00fcrkiye t\u00fcm taraflara ne istedi\u011fini sadece daha y\u00fcksek sesle s\u00f6yl\u00fcyor gibi geliyor\u2026 Orta yerde, \u201ctaraf de\u011fi\u015ftiren\u201d de\u011fil, kendi pozisyonunu daha kuvvetli devreye sokan bir T\u00fcrkiye var gibi. T\u00fcrkiye Rusya\u2019ya, \u201cb\u00f6lge etkinli\u011fini \u0130ran de\u011fil benim \u00fczerimden daha kolay yapars\u0131n,\u201d diyor. Ayn\u0131 mesaj\u0131 Bat\u0131\u2019ya da veriyor ve \u201cben b\u00f6lgesel g\u00fcc\u00fcm ve her \u00e7\u00f6z\u00fcm benimle olur\u201d, demek istiyor. Yani 1990\u2019lardan ba\u015flayan, b\u00f6lgede kendisine yeni yer arama ve hegemon olma stratejisine uygun davran\u0131yor.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015f s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck hatas\u0131, b\u00f6lgede \u201ctek ba\u015f\u0131na hegemon\u201d olmak istemesiydi. Buna engel olunmu\u015ftu. \u015eimdi \u0130srail ile bu s\u00fcrece birlikte girmesi T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck \u015fans\u0131 olarak duruyor. Elbette Rusya ama \u00f6zellikle ve esas olarak \u0130ran, T\u00fcrkiye\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendilerini terk etmek olarak okuyabileceklerdir. Ama T\u00fcrkiye-Rusya ili\u015fkileri uzun zamand\u0131r do\u011fas\u0131 gere\u011fi bu t\u00fcr gelgitleri b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131yor. Yani, Rusya\u2019n\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019nin tutumunu \u2018kabul edilmesi zorunlu bir se\u00e7enek\u2019 olarak g\u00f6rece\u011fi kanaatindeyim. \u0130ran ise daha de\u011fi\u015fik. \u0130ran\u2019la daha so\u011fuk bir d\u00f6nem ba\u015flayabilir ama Rusya ile benzeri bir s\u00fcrecin geli\u015fmesi zay\u0131f bir ihtimal.<\/p>\n \u0130srail T\u00fcrkiye ekseninde b\u00f6lgesel hegemonya sorununun \u00e7\u00f6z\u00fclme ihtimali \u00f6nemli bir ba\u015fka nedenden dolay\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn. Her iki devlet de b\u00f6lgenin, b\u00fcy\u00fck devletlerle araya mesafe koyma potansiyeline sahip iki \u00f6nemli g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Bu iki \u00fclke hakk\u0131nda Bat\u0131ya veya d\u0131\u015far\u0131yla ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k konusunda var olan kli\u015feleri yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmek gerekir. Burada \u00f6zellikle \u0130srail konusunda bir hususun alt\u0131n\u0131n \u00e7izilmesi gerekir. T\u00fcrkiye\u2019de egemen olan kan\u0131n\u0131n aksine \u0130srail, ABD veya Bat\u0131\u2019n\u0131n b\u00f6lgedeki basit bir uzant\u0131s\u0131 de\u011fildir. \u0130li\u015fki \u00e7ok karma\u015f\u0131kt\u0131r ve \u0130srail, Bat\u0131\u2019ya kendi istedi\u011fini dayatabilecek ve gerekirse de tav\u0131r alabilecek b\u00f6lgesel bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \u0130srail, Rusya ile \u00e7ok \u00f6zel ili\u015fkilere sahip olmu\u015ftur. 7 Ekim \u00f6ncesi \u0130srail\u2019in en \u00e7ok g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc liderlerin ba\u015f\u0131nda Putin\u2019in geldi\u011fi nedense dikkatlerden hep ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Tekrar yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na d\u00f6neyim: Ortado\u011fu\u2019nun en b\u00fcy\u00fck sorunu s\u00fcrekli d\u0131\u015f m\u00fcdahaleleri imk\u00e2n dahiline sokan b\u00f6lgesel hegemonya bo\u015flu\u011fudur. B\u00f6lgenin iki kuvvetli devleti T\u00fcrkiye ve \u0130srail, gizli servisleri \u00fczerinden ba\u015flatt\u0131klar\u0131 ortakl\u0131\u011f\u0131 siyasi d\u00fczeye \u00e7\u0131karabilir ve b\u00f6lgesel hegemonya meselesini bir koalisyon ile \u00e7\u00f6zebilirler. Bu olmayabilir de\u2026 ben sadece bu imk\u00e2n\u0131n do\u011fmu\u015f oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istiyorum. \u0130srail\u2019in Filistinlilere y\u00f6nelik geli\u015ftirdi\u011fi Apartheid sistemi ve Gazze\u2019de soyk\u0131r\u0131ma varan uygulamalar\u0131, T\u00fcrkiye\u2019deki rejimin ba\u015fta K\u00fcrtler olmak \u00fczere uygulad\u0131\u011f\u0131 Apartheid politikalar\u0131 bilinmiyor de\u011fil. Yukarda s\u00f6yledi\u011fim gibi, uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7 ve iktidar sava\u015flar\u0131nda rejim karakterleri birincil derecede belirleyici de\u011fildir.<\/p>\n \u00d6zetle, her iki \u00fclke de e\u011fer isterlerse, b\u00f6lgenin en temel sorununu, d\u0131\u015fardan m\u00fcdahaleleri minimum d\u00fczeye indirecek b\u00f6lgesele hegemonyay\u0131 tesis etmek potansiyeline sahiptirler. Gerek b\u00f6lgedeki g\u00fc\u00e7l\u00fc yap\u0131lar\u0131 gerekse \u2018d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere g\u00fcvence vermek\u2019 konusunda daha rahat konumda olmalar\u0131, bu sorunu \u00e7\u00f6zmelerini kolayla\u015ft\u0131racak fakt\u00f6rlerdir. Ve ilgin\u00e7 taraf\u0131, T\u00fcrkiye Filistinlilerin, \u0130srail K\u00fcrtlerin \u2018garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne\u2019 soyunarak, bir di\u011ferinin Apartheid rejiminin s\u00fcreklilik kazanmas\u0131na da destek olabilirler.<\/p>\n Yani b\u00f6lgedeki geli\u015fmeler, e\u011fer iki devlet isterse, iki Apartheid rejiminin b\u00f6lgeyi birlikte kontrol etmelerine do\u011fru evrilme ihtimalini art\u0131r\u0131yor. Ba\u015fka fakt\u00f6rler g\u00fcndeme gelmedi\u011fi s\u00fcrece, \u0130K\u0130 APARTHEID rejimi taraf\u0131ndan kontrol edilen bir b\u00f6lgeye \u201cho\u015f geldiniz\u201d mi demek gerekiyor?<\/p>\n\u0130ki Apartheid Rejimi: Ortado\u011fu\u2019nun yeni efendileri mi?<\/strong><\/h2>\n
\u2018Yeni B\u00f6lge\u2019 Plan\u0131 Ne Zaman Uygulamaya Kondu?<\/strong><\/h2>\n
Rusya ve \u0130ran<\/strong><\/h2>\n
T\u00fcrkiye ve Rusya\u2019ya \u201c\u0130hanet\u201d konusu<\/strong><\/h2>\n
\u0130srail T\u00fcrkiye Hatt\u0131 Ni\u00e7in Sadece \u201cBat\u0131 Yanl\u0131s\u0131 Olmak\u201d Demek De\u011fil?<\/strong><\/h2>\n
\n