![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/AP-Turk-Milletvekili-360x240.png\")
<\/p>\n<\/p>\n
Avrupa Parlamentosu \u00fcyesi Demirel, Armenpress\u2019\u0131n Br\u00fcksel muhabirine verdi\u011fi r\u00f6portajda, Alman toplumunun \u0130srail konusundaki tutumuna, Almanya-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin temelindeki konulara, Bundestag’\u0131n Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131’na ili\u015fkin ald\u0131\u011f\u0131 karara ve Almanya’n\u0131n \u00fcstlendi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere de\u011findi. Avrupa Parlamentosu Almanya milletvekili \u00d6zlem Alev Demirel\u2019e g\u00f6re \u0130srail devlet politikas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmek Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fcklemek anlam\u0131na gelmez.<\/em><\/strong><\/p>\n -2016 y\u0131l\u0131nda Budenstang Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131 tan\u0131yan bir tasar\u0131y\u0131 kabul etti ve baz\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00fcstlendi. Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden biri de Ermeni-T\u00fcrk uzla\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunmakt\u0131. Bug\u00fcn Ermenistan-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinde normalle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Alman y\u00f6netimi taraf\u0131ndan bu karar ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulan\u0131yor?\u00a0<\/strong><\/p>\n -Almanya’n\u0131n soyk\u0131r\u0131m\u0131 kabul etmesi \u00f6nemli bir noktayd\u0131. As\u0131l \u00f6nemli olan Alman kamuoyunda konunun sadece T\u00fcrkiye ve Osmanl\u0131\u2019n\u0131n rol\u00fc kapsam\u0131nda de\u011fil de, bizim de pay\u0131m\u0131z nedir tart\u0131\u015fmas\u0131na yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r. Maalesef hen\u00fcz b\u00f6yle bir durum yok. Ara\u015ft\u0131rmalar konusunda son y\u0131llarda baz\u0131 \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131. Evet, sizin de dedi\u011finiz gibi baz\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00fcstlendi. Almanya’n\u0131n T\u00fcrkiye-Ermenistan ili\u015fkilerinin normalle\u015fmesi i\u00e7in elinden geleni yapmas\u0131na dair s\u00f6zler verildi. \u00a0Bu konuda yeterince bir \u015fey yapt\u0131lar m\u0131? Bu soruyu size sormak gerekiyor. Ben pek bir \u015fey yap\u0131labildi\u011fini g\u00f6rmedim. Tam tersine sava\u015flar\u0131n t\u0131rmanmas\u0131na zemin haz\u0131rl\u0131yor ve destekliyor gibiyiz.<\/p>\n Oysa ki bizim ihtiyac\u0131m\u0131z olan \u015fey ger\u00e7ekten diplomasinin g\u00fc\u00e7lenmesi, sava\u015flar\u0131n \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, siyaset olmas\u0131 gerekirdi. San\u0131r\u0131m, bu noktada Almanya \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen g\u00f6revi yeterince \u00fcstlenmedi. T\u00fcrkiye-Ermenistan ili\u015fkileri son d\u00f6nemlerde \u00e7ok iyile\u015fmedi. Tam tersine, T\u00fcrkiye bug\u00fcne kadar soyk\u0131r\u0131m\u0131 soyk\u0131r\u0131m olarak da adland\u0131rm\u0131yor. Bu da b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. Ama bunun da alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor; T\u00fcrkiye’deki b\u00fct\u00fcn demokratik ilerici muhalif g\u00fc\u00e7ler bu soyk\u0131r\u0131m\u0131n soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n Hrant Dink bu konuda T\u00fcrkiye’deki ilerici g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in \u00e7ok anlaml\u0131 bir isimdi. Hrant Dink sokak ortas\u0131nda katl edildi ve Dink\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi konusunu Almanya dahil kimse art\u0131k tart\u0131\u015fm\u0131yor. As\u0131l kabul edilemeyecek nokta budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hrant Dink\u2019in \u00e7izgisi bu ili\u015fkilerin, devletlerin ili\u015fkilerinin normalle\u015fmesinin \u00e7izgisiydi. Halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi \u00fczerine giden bir \u00e7izgiydi. Dink\u2019in katliamini Almanya s\u00f6zde ele\u015ftirdi ama yeterince k\u0131nad\u0131 m\u0131, asl\u0131nda bu soruyu da \u00a0tart\u0131\u015fabiliriz.<\/p>\n -Almanya kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z \u0130srail’i destekliyor. Bu yakla\u015f\u0131m kamuoyunda nas\u0131l bir kar\u015f\u0131l\u0131k buluyor?\u00a0<\/strong><\/p>\n -Evet, Almanya’da \u015fu anki h\u00fck\u00fcmet ve muhalif devlet partileri de dahil olmak \u00fczere, a\u00e7\u0131ktan \u0130srail\u2019in \u015fu an ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi soyk\u0131r\u0131mc\u0131 sava\u015ftan yana saf belirlemekte. Alman devlet siyaseti her zaman Almanya’n\u0131n tarihi y\u00fcz\u00fcnden Yahudilere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan feci ve tarihsel olarak ger\u00e7ekten k\u0131yaslamas\u0131 olmayan katliam y\u00fcz\u00fcnden \u0130srail’e kar\u015f\u0131 \u00f6zel bir sorumlulu\u011fu oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek hep kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z \u0130srail’e destek verdi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Almanya tarihinden dolay\u0131 Alman halk\u0131nda bu egemen bir d\u00fc\u015f\u00fcncedir ve tabii ki de antisemitizme kar\u015f\u0131 \u00f6zel duyarl\u0131k g\u00f6stermesi \u00f6nemli ve do\u011frudur. Ancak \u0130srail devlet politikas\u0131n\u0131 ele\u015ftirmek Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fcklemek anlam\u0131na gelmez. Alman halk\u0131n\u0131n antisemitizm konusunda tarihsel bir duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 do\u011fru ve \u00f6nemlidir. Ama mevcut h\u00fck\u00fcmet bunu ve Alman devlet politikas\u0131 kendi Orta Do\u011fu politikalar\u0131 i\u00e7in kullanmakta ve tabii ki kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z bir a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f h\u00fck\u00fcmete destek vermek veya uluslararas\u0131 hukukta Filistin topraklar\u0131 say\u0131lan b\u00f6lgeleri i\u015fgal etmesine kar\u015f\u0131 sesiz kalmak hi\u00e7bir bi\u00e7imde kabul edilemez. Uluslararas\u0131 mahkemelerde \u0130srail’in bir halk katliam\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izildi ve Almanya’n\u0131n bu kararlara ra\u011fmen hala silah g\u00f6ndermeye devam etmesi hi\u00e7bir bi\u00e7imde kabul edilemez. Bunu kamuoyundaki tepkisinde de g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n \u015e\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnce egemen: Tabii ki bizim Yahudi halka kar\u015f\u0131 \u00f6zel bir sorumlulu\u011fumuz vard\u0131r ama bu sava\u015fa daha fazla silah g\u00f6ndermek do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m olamaz diyen bir \u00e7o\u011funluk var Almanya’da ve bu \u00e7ok \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015funu bilmeniz gerekiyor ki Alman bas\u0131n\u0131nda \u0130srail’in yapt\u0131\u011f\u0131 bu katliamdaki insan haklar\u0131 ayaklar\u0131 alt\u0131na alan \u00e7izgisine dair pek fazla bir \u015fey okuyam\u0131yorsunuz, yani Israil\u2019in \u015fu an kabul edilemez bir sava\u015f\u0131n i\u00e7inde oldu\u011funu okuyam\u0131yorsunuz. Tam tersine Almanya\u2019da bas\u0131n konuya her zaman \u0130srail’in perspektifinden yakla\u015f\u0131yor. Ama buna ra\u011fmen Alman halk\u0131 bunun art\u0131k b\u00f6yle kabul edilemeyece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u0130\u015fin ger\u00e7ek arka plan\u0131 da Almanya’n\u0131n Yahudilere kar\u015f\u0131 katliam\u0131 de\u011fil, Almanya’n\u0131n ve Amerika’n\u0131n Ortado\u011fu’daki kendi siyasi jeopolitik \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmesidir. As\u0131l arka plan\u0131 budur.<\/p>\n -\u0130srail ile \u00e7eli\u015fkili ili\u015fkiler i\u00e7inde olan ba\u015fka bir \u00fclke de T\u00fcrkiye. T\u00fcrkiye ve Almanya liderleri son iki ayda iki kez bir araya geldi. Bu T\u00fcrk-Alman ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne anlama geliyor?\u00a0<\/strong><\/p>\n -\u0130\u015fin ger\u00e7e\u011finde 2 nokta var. Birincisi, b\u00fcy\u00fck ihtimalle Almanya’da insan haklar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 eden bir g\u00f6\u00e7men tart\u0131\u015fmas\u0131. \u015eu an a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n da y\u00fckselmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar\u0131yla buraya g\u00f6\u00e7menleri kabul etmeme, m\u00fcltecileri kabul etmeme ve uluslararas\u0131 olan m\u00fclteci hakk\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten ayaklar\u0131 alt\u0131na alma siyaseti izleniyor.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin \u00f6zellikle Suriye’den gelen m\u00fcltecilere y\u00f6nelik kap\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 kabul edilmez baz\u0131 m\u00fclteci anla\u015fmalar\u0131 vard\u0131. Son y\u0131llarda Avrupa’ya ve Almanya’ya gelen b\u00fcy\u00fck m\u00fclteci gruplar\u0131 aras\u0131nda \u00f6zellikle K\u00fcrtler ama ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’deki muhalefeti de yer al\u0131yor. Kap\u0131lar\u0131 kapatmak i\u00e7in T\u00fcrkiye ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler var.<\/p>\n \u0130kincisi, ku\u015fkusuz T\u00fcrkiye’nin de bu Ortado\u011fu siyasetinde \u00f6nemli bir rol\u00fc oldu\u011fu ve T\u00fcrkiye’nin Avrupa’yla Ortado\u011fu aras\u0131ndaki ana kap\u0131n\u0131n oldu\u011fu bilinmektedir. ABD bir d\u00f6nem bu sava\u015f\u0131 durdurmaya y\u00f6nelik siyaset yaparken \u015fu an a\u00e7\u0131ktan, \u0130srail’e destek veriyor. Bat\u0131\u2019n\u0131n ve Almanya\u2019n\u0131n iki y\u00fczl\u00fc oldu\u011funu ger\u00e7ekten a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n Bu ba\u011flamda AB T\u00fcrkiye ili\u015fkileri \u015fu anda hangi a\u015famada? G\u00f6z yummaya devam mi? Bu siyaset nerede ve nas\u0131l de\u011fi\u015fir?<\/strong><\/p>\n -Bu g\u00f6z yumma politikas\u0131 zaten her zaman egemendi. Son 5 y\u0131lda da T\u00fcrkiye\u2019nin \u00a0baz\u0131 askeri hamleleriyle birlikte, i\u015fte Akdeniz’deki mevzuyla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak veya Libya, ya da Azerbaycan-Ermenistan sava\u015f\u0131ndaki rol\u00fcnden dolay\u0131 bir ho\u015fnutsuzluk s\u00f6z konusuydu ku\u015fkusuz ama Erdo\u011fan rejimi se\u00e7imleri kazanabildi ve jeopolitik rol\u00fcnden dolay\u0131 bir g\u00f6z yumma siyaseti egemen oldu. \u015eu anki durumda, bana \u00f6yle geliyor ki, en az\u0131ndan Bah\u00e7eli’nin yapt\u0131\u011f\u0131 son a\u00e7\u0131klamayla da ba\u011flant\u0131y\u0131 kuracaksak, ABD Ortado\u011fu’da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde daha farkl\u0131 bir rol \u00fcstlenebilmesi i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019yi baz\u0131 ad\u0131mlar\u0131 atmaya te\u015fvik etmekte.<\/p>\n Bah\u00e7eli hamlesine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, herkes \u015fa\u015f\u0131rarak nas\u0131l olur da T\u00fcrkiye’nin a\u00e7\u0131k fa\u015fisti, y\u0131llarca K\u00fcrtlere y\u00f6nelik katliamlarda sorumlulu\u011fu olan bir parti lideri b\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131p \u00d6calan’la g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kap\u0131 a\u00e7maktan neden s\u00f6z eder diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bunu tabii ki Erdo\u011fan h\u00fck\u00fcmetiyle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u00a0yapt\u0131. Burada belki de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131 gereken husus \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde Ortado\u011fu\u2019da sava\u015f\u0131n \u00a0farkl\u0131 bir bi\u00e7im alabilmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye farkl\u0131 bir rol oynayabilmek i\u00e7in kendi i\u00e7 sorununu, \u00a0yani K\u00fcrt sorununun bir bi\u00e7imde siyasi olarak \u00e7\u00f6zerse eli daha a\u00e7\u0131k hareket edebilir. Bat\u0131\u2019nin T\u00fcrkiye siyasetini bu kapsamda g\u00f6rmekte fayda var.<\/p>\n -Azerbaycan’dan s\u00f6z ettiniz. Ge\u00e7en hafta AP, Azerbaycan’da insan haklar\u0131 ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durumunu ele\u015ftiren ve \u00fclkenin g\u00fcvenilir bir ortak oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini sorgulayan bir karar\u0131 kabul etti. Ge\u00e7mi\u015fte de benzer kararlar oylanm\u0131\u015ft\u0131 ancak AB y\u00f6netiminin yasa koyucunun taleplerine kulak vermedi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu durumu nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yorsunuz?\u00a0<\/strong><\/p>\n -Belki ilk ba\u015fta \u015funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekiyor: Azerbaycan hem yeralt\u0131 kaynaklar\u0131yla \u00a0hem de \u00a0co\u011frafi rol\u00fcyle birlikte Orta Asya i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. Rusya’n\u0131n Ukrayna’ya sald\u0131r\u0131s\u0131yla birlikte, AB ve NATO kendi jeopolitik \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bu sava\u015f\u0131n bir an \u00f6nce bitmesine de\u011fil de uzamas\u0131na y\u00f6nelik bir siyaset belirlediler. Bu siyaset silah g\u00f6ndermekle ba\u011flant\u0131l\u0131 bu yap\u0131lan ekonomik ve kaynak yapt\u0131r\u0131m\u0131nda kendini yans\u0131tt\u0131. AB bir yandan \u201cRuslar \u00a0kom\u015fu \u00fclkeye sald\u0131rd\u0131 dedi, art\u0131k Rusya\u2019dan gaz almayaca\u011f\u0131z\u201d dedi, ayn\u0131 noktada o sald\u0131r\u0131dan aylar \u00f6nce Azerbaycan\u2019\u0131n ayn\u0131 hamlesini unutarak gaz anla\u015fmas\u0131 yapt\u0131. Bu tabii ki AB’nin ve Bat\u0131 \u00fclkelerinin ve d\u0131\u015f politikan\u0131n genel olarak \u00a0insan haklar\u0131 \u00fczerine kurulu olan de\u011fil de \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi \u00a0\u00fczerine kurulu oldu\u011funun g\u00f6stergesiydi ve bu gaz kaynaklar\u0131n\u0131 almas\u0131yla birlikte bir \u00f6zel ili\u015fki olu\u015fturuldu. Ayn\u0131 zamanda Ermenistan’i kendi yan\u0131na \u00e7ekme siyaseti yapt\u0131.<\/p>\n \u00c7ok \u00f6zel, yeni bir \u015fey oldu\u011fu i\u00e7in Azerbaycan AP g\u00fcndemine gelmedi. Bak\u00fc’de ger\u00e7ekle\u015fecek olan COP 29 kapsam\u0131nda g\u00fcndem olu\u015ftu. Bu tabii ki \u00f6nemli bir noktad\u0131r ama her \u015feyden \u00f6nce Avrupa \u00a0Birli\u011fi’nin ikiy\u00fczl\u00fc siyasetini de a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymaktad\u0131r. Eskiden beri ba\u015fka b\u00f6lgelerde var olan g\u00fc\u00e7 kavgalar\u0131 emperyalistlerin a\u00e7\u0131ktan g\u00fc\u00e7 kavgalar\u0131, daha a\u00e7\u0131ktan kendi merkezlerine oturdu ve bu merkezlerine oturulurken \u015fu an ister Ortado\u011fu’da olsun ister Avrupa’da olsun ister Kafkasya’da olsun iste \u00c7in\u2019de olsun kendi \u00e7\u0131kar\u0131 do\u011frultusunda yeni bir d\u00fczenleme siyasetine girmekteler. Azerbaycan bu noktada Avrupa Birli\u011fi i\u00e7in \u00f6nemlidir. Bilmek gerekir ki, AB\u2019nin sald\u0131r\u0131ya u\u011frayan halka sahip \u00e7\u0131kacak, insan haklar\u0131na sahip \u00e7\u0131kacak diye bir otomatik siyaseti yoktur. Burada yan\u0131lma olmas\u0131n. \u00d6nemli olan asl\u0131nda ger\u00e7ekten \u015fu an halklar\u0131n demokrasi, bar\u0131\u015f ve e\u015fitlik i\u00e7in verece\u011fi m\u00fccadelede \u00e7ok daha farkl\u0131 bir rol oynayabilmesidir.<\/p>\n