{"id":81014,"date":"2024-09-23T03:33:00","date_gmt":"2024-09-23T08:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014"},"modified":"2024-09-23T03:33:00","modified_gmt":"2024-09-23T08:33:00","slug":"yapay-zeka-ve-bati-ermenicesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014","title":{"rendered":"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi"},"content":{"rendered":"<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-81015\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Yapay-zeka-360x203.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"203\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka-360x203.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka-768x432.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka-560x315.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka-260x146.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka-160x90.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/div>\n<div class=\"post-meta\"><strong><span class=\"posted-by\"><span class=\"reviewer\"><a title=\"Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m\" href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/477\/vartan-halis-yildirim\" rel=\"author\">Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/a><\/span> \u00a0<\/span><\/strong><\/div>\n<div class=\"post-meta\"><em><strong><span style=\"color: #333333; font-family: 'Cantata One', serif; letter-spacing: 0.05em;\">Yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 ve toplumu gelecekte nas\u0131l de\u011fi\u015ftirece\u011fini, teknolojik geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek zor. Bununla birlikte iki dil aras\u0131nda simultane \u00e7eviri \u00f6zelli\u011fiyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rma potansiyeli \u015fimdiden \u00f6nemli bir noktaya geldi. Buna ra\u011fmen yapay zek\u00e2, kendi devletlerine sahip olan dillerde uzmanla\u015fm\u0131\u015fken, Bat\u0131 Ermenicesi, K\u0131rman\u00e7i (Zazaca) ve Lazca gibi dillerde yetersiz kal\u0131yor.<\/span><\/strong><\/em><\/div>\n<div class=\"post-container cf\">\n<div class=\"post-content-right\">\n<div class=\"post-content description \">\n<p>Bu yaz\u0131, geli\u015fen yapay zek\u00e2 teknolojisiyle Bat\u0131 Ermenicesi \u00f6\u011frenme s\u00fcrecine dair bir girizg\u00e2h niteli\u011findedir. Geli\u015fen teknolojinin arac\u0131 olan yapay zek\u00e2 modeli chatGPT\u2019in kendisine, geli\u015fen d\u00fcnya \u015fartlar\u0131nda yapay zek\u00e2n\u0131n konumuna ve Bat\u0131 Ermenicesinin \u00f6\u011frenilmesinin bireysel ve toplumsal ko\u015fullar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir girizg\u00e2h bu.<\/p>\n<p>G\u00fcndelik ya\u015fama h\u0131zla entegre olan yapay zek\u00e2 teknolojileri ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. \u015eu an farkl\u0131 yapay zek\u00e2 modelleri birbirine \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flamak i\u00e7in u\u011fra\u015f\u0131yor. Ancak dil konusundaki \u00f6zellikleriyle ve \u00f6rnek te\u015fkil etmesinden dolay\u0131, merkeze ChatGPT\u2019yi ele alaca\u011f\u0131z. ChatGPT&#8217;nin yeni versiyonu 4.0, Kas\u0131m 2022 ile Ocak 2023 aras\u0131nda \u00fccretli ve \u00fccretsiz olarak 100 milyon kullan\u0131c\u0131ya ula\u015farak en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen internet program\u0131 oldu. Yakla\u015f\u0131k 45 TB\u2019l\u0131k (30 milyondan fazla kitaba e\u015fde\u011fer) devasa bir veritaban\u0131yla e\u011fitildi ve \u00fcretken yapay zek\u00e2 ile en geli\u015fmi\u015f teknolojik \u00f6\u011frenim y\u00f6ntemlerini birle\u015ftirdi. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geni\u015f bilgi birikimiyle e\u011fitilen bu sistemin kullan\u0131m\u0131 ve pop\u00fclaritesi giderek art\u0131yor. Tam da dil \u00f6\u011frenmek i\u00e7in bize yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 \u00fczere kullanmak istedi\u011fimiz bir program\u0131n kendisini de tart\u0131\u015fmaya a\u00e7madan b\u00f6ylesi bir girizgah yazamay\u0131z.<\/p>\n<p><strong>Yapay zek\u00e2 ve kapitalizm<\/strong><\/p>\n<p>Yapay zek\u00e2, \u00fclkelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve patent haklar\u0131n\u0131 a\u015fan bir noktada duruyor. Ancak bu, kapitalist \u00fcretim ili\u015fkileriyle onu \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 h\u00e2le getiriyor. T\u0131pk\u0131 pandemi s\u00fcrecinde, ila\u00e7lar \u00fczerinde patent haklar\u0131n\u0131 kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 riske atan, bilimsel geli\u015fmeleri yava\u015flatan ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fc gibi, yapay zek\u00e2 teknolojisi de, bir\u00e7ok meslekteki esnek \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00fccretleri d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6n\u00fcndeki tart\u0131\u015fmalara sebep oluyor. En son, Scarlett Johansson, ChatGPT\u2019nin kendi sesini taklit\u00a0 etmesinden \u015fikayet\u00e7i olunca o ses kullan\u0131ma kapat\u0131ld\u0131. Bu teknolojik geli\u015fmeler toplumun t\u00fcm\u00fcne s\u0131n\u0131rs\u0131z eri\u015fim sa\u011flarken, kapitalist \u00fcretimin de asl\u0131nda bu t\u00fcr geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fcnde k\u0131s\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli m\u00fc\u015fteri durumuna g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ortada.<\/p>\n<p>OpenAI, ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015fu olarak kurulmu\u015f, ancak zaman i\u00e7inde finansal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flamak ve AI ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 finanse edebilmek i\u00e7in \u2018capped-profit\u2019 (s\u0131n\u0131rl\u0131 k\u00e2r) modeline ge\u00e7mi\u015f. Bu model, yat\u0131r\u0131mc\u0131lara yat\u0131rd\u0131klar\u0131 paran\u0131n 100 kat\u0131na kadar getiri sa\u011flar, ancak 100 kat\u0131ndan daha fazla k\u00e2r elde edilmesini engeller. Microsoft, 2019 y\u0131l\u0131nda OpenAI\u2019ye 1 milyar dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. Microsoft gibi b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla desteklenen OpenAI, bu yap\u0131 alt\u0131nda hem finansal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik sa\u011fl\u0131yor hem de teknolojik olarak Microsoft\u2019u destekliyor. OpenAI\u2019\u0131n g\u00fcncel piyasa de\u011feri yakla\u015f\u0131k 29 milyar dolar. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131 daha \u00f6teye ta\u015f\u0131yan at\u0131l\u0131mlar ile \u015firketlerin daha fazla k\u00e2r i\u00e7in insanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7o\u011funu yok saymaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 aras\u0131nda bir yerde duruyor bu geli\u015fmeler.<\/p>\n<p>Yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 ve toplumu gelecekte nas\u0131l de\u011fi\u015ftirece\u011fini, teknolojik geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek zor. Bu konu bilimsel tart\u0131\u015fmalardan \u00e7ok bilim kurgu romanlar\u0131 ve filmlerinde ele al\u0131n\u0131yor.\u00a0 Bununla birlikte iki dil aras\u0131nda simultane \u00e7eviri \u00f6zelli\u011fiyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rma potansiyeli \u015fimdiden \u00f6nemli bir noktaya geldi. Buna ra\u011fmen yapay zek\u00e2, kendi devletlerine sahip olan dillerde uzmanla\u015fm\u0131\u015fken, Bat\u0131 Ermenicesi, K\u0131rman\u00e7i (Zazaca) ve Lazca gibi dillerde yetersiz kal\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Yapay zek\u00e2 ve dil<\/strong><br \/>\n\u0130nternetteki kaynaklara ula\u015farak bilgileri metin \u00fczerinden aktarmak uzun s\u00fcredir kullan\u0131lan bir y\u00f6ntem. ChatGPT, bu bilgileri yeniden d\u00fczenleme ve \u00f6zetleme yetene\u011fiyle intihal ve telif hakk\u0131 ihlali tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 da beraberinde getirdi. Dil \u00f6\u011frenmek ise, sadece metin okumaktan ibaret de\u011fil; g\u00f6rme, duyma ve konu\u015fma \u00f6zelliklerinin t\u00fcm\u00fcne hitap etmeyi gerektirir. ChatGPT, sesli konu\u015fma \u00f6zellikleriyle dil \u00f6\u011frenmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Evinizde, herhangi bir dilde sizinle sohbet edebilir ve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z hatalar\u0131 d\u00fczeltebilir. Duygu tonlamalar\u0131 ve g\u00f6rsellerle destekleyerek dil \u00f6\u011frenme s\u00fcrecini derinle\u015ftirir ve bilin\u00e7li hale getirir. Bunun, insan\u0131n dil \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin \u015fartlar\u0131na bir ad\u0131m daha yakla\u015fmak anlam\u0131na geldi\u011fini Noam Chomsky\u2019nin dil teorisine bakarak g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n<p><strong>Chomsky ve dil \u00f6\u011frenimi<\/strong><\/p>\n<p>Noam Chomsky\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re, dil \u00f6\u011frenimi evrimsel bir s\u00fcre\u00e7tir. Chomsky, dil yetene\u011finin insan beyninin do\u011fu\u015ftan gelen bir \u00f6zelli\u011fi oldu\u011funu ve bu yetene\u011fin evrimsel s\u00fcre\u00e7ler boyunca geli\u015fti\u011fini savunur. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, dil edinim cihaz\u0131 (LAD), insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn evrimsel tarihinin bir sonucudur ve \u00e7ocuklar\u0131n h\u0131zl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde dil \u00f6\u011frenmelerini sa\u011flar. Dil edinim cihaz\u0131 (LAD) kavram\u0131, insanlar\u0131n dili \u00f6ncelikle konu\u015fma diline maruz kalarak \u00f6\u011frenme yetene\u011fine sahip oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrer. \u00c7ocuklar, dil \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinde belirli evrensel dil kurallar\u0131na sahiptir ve bu kurallar, dili h\u0131zl\u0131 ve etkili bir \u015fekilde \u00f6\u011frenmelerini sa\u011flar. Dil \u00f6\u011frenmenin en do\u011fal yolu i\u015fitme ve konu\u015fmad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu s\u00fcre\u00e7ler insan\u0131n bili\u015fsel geli\u015fiminde derin k\u00f6klere sahiptir. \u00c7ocuklar, \u00e7evrelerindeki konu\u015fmalar\u0131 dinleyerek ve bu konu\u015fmalara tepki vererek dilin kurallar\u0131n\u0131 ve yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenirler. Bu do\u011fal s\u00fcre\u00e7, dilin bilin\u00e7li ve bilin\u00e7siz olarak \u00f6\u011frenilmesini i\u00e7erir. Chomsky\u2019nin teorisine g\u00f6re, i\u015faret dili ve yaz\u0131l\u0131 dil de benzer prensiplerle \u00f6\u011frenilebilir, ancak konu\u015fma dili an\u0131nda geri bildirim ve etkile\u015fim sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir yere sahiptir. Bu, dil \u00f6\u011frenmenin sosyal ve etkile\u015fimsel bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funu da g\u00f6sterir. Yapay zek\u00e2n\u0131n ileti\u015fimi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sohbetin \u015fartlar\u0131na y\u00fckseltmeye ba\u015flamas\u0131, insan\u0131n do\u011fal dil \u00f6\u011frenme s\u00fcrecine yakla\u015ft\u0131ran bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<div id=\"photoholder1\" class=\"photoholder no-display appear\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"https:\/\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/yapay%20zeka%20yaz%C4%B1s%C4%B1%20icin%20gorsel%2011.%20sayfa%20(1).jpg\" alt=\"\" width=\"450\" height=\"250\" \/><\/div>\n<p><strong>Bat\u0131 Ermenicesi ve yapay zek\u00e2<\/strong><\/p>\n<p>Geni\u015f bir yaz\u0131l\u0131 tarihe ve kendi dilinde okul e\u011fitimine sahip olan Bat\u0131 Ermenicesi, yapay zek\u00e2 ile \u00f6\u011frenim konusunda a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Bat\u0131 Ermenicesi konu\u015fan n\u00fcfusun d\u00fcnya geneline da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, dili izolasyona ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda daha az kullan\u0131lmaya itiyor. T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok ki\u015fi Bat\u0131 Ermenicesiyle ba\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye ihtiya\u00e7 duyuyor. Gen\u00e7ler okul d\u0131\u015f\u0131nda Bat\u0131 Ermenicesini daha aktif kullanmalar\u0131 te\u015fvik edildi\u011finde, dilin evde ve sokakta daha yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapay zek\u00e2 \u00f6nemli bir destek\u00e7i olabilir. Ancak yapay zek\u00e2 ne insanlar aras\u0131 sohbetin ne de bir Ermenice \u00f6\u011fretmeninin yerini tutabilir; sadece bu s\u00fcre\u00e7te yenilenen \u00f6zellikleriyle \u00f6nemli bir yard\u0131mc\u0131 olabilir. Yapay zek\u00e2 \u00f6\u011frenilenleri daha kolay g\u00fcndelik ya\u015fama entegre edebilecek bir imk\u00e2nd\u0131r. Yani yapay zek\u00e2, bu t\u00fcr \u00f6\u011frenme yollar\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle gereksiz hale getirmez; aksine, burada \u00f6\u011frenilenlerle yeterince ilerleme kaydedemeyenlerin dil \u00f6\u011frenme motivasyonunu korumas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur ve \u00f6\u011frenmeyi kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, dili \u00f6\u011frenme ve geli\u015ftirmeyi daha s\u00fcrekli h\u00e2le getirir.<\/p>\n<p><strong>Bat\u0131 Ermenicesi ve devlet dili olarak Do\u011fu Ermenicesi<\/strong><\/p>\n<p>Bat\u0131 Ermenicesi bu durumuyla Do\u011fu Ermenicesinden farkl\u0131 bir noktada duruyor. Devletin resm\u00ee dili olmas\u0131 sebebiyle, Do\u011fu Ermenicesinin \u00f6\u011frenilmesi \u00e7ok daha kolay. Hatta, Bat\u0131 Ermenicesi kaynak aray\u0131\u015flar\u0131nda internet kaynaklar\u0131\u00a0 kullan\u0131c\u0131y\u0131 do\u011frudan Do\u011fu Ermenicesine y\u00f6nlendiriyor. Ayn\u0131 dilin iki ayr\u0131 leh\u00e7esi olarak bu ortakla\u015fmay\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn olsa da Bat\u0131 Ermenicesi, edeb\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel olarak farkl\u0131 kaynaklara, toplumsal yap\u0131lara ve ge\u00e7mi\u015fe dayan\u0131yor. Biri di\u011ferinin yerini tutmuyor. D\u00fcnyan\u0131n k\u00fcreselle\u015fmesiyle birlikte Bat\u0131 Ermenicesine sahip \u00e7\u0131kma \u00e7abas\u0131ndan, T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2l\u00e2 yayg\u0131n olan \u2018tek dil\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n aksine, birden fazla dilin bir arada var olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle bu meseleleri ele almay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorum. Nitekim, 19. y\u00fczy\u0131ldan itibaren Osmanl\u0131\u2019da Ermeniler Frans\u0131zca, Almanca, Osmanl\u0131ca, Ermenice (modern ve klasik) gibi dilleri okullar\u0131nda \u00f6\u011fretmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>Ermenice, planl\u0131 geli\u015fime ve \u00f6\u011frenilmeye tarih boyunca a\u00e7\u0131k olmu\u015ftur. Kendi alfabesini 405 y\u0131l\u0131nda Mesrob Ma\u015fdots geli\u015ftirmi\u015ftir ve b\u00fcy\u00fck bir okuma ve yazma seferberli\u011fiyle dil yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1830\u2019larda ve 1840\u2019larda Ermeni okullar\u0131 ve matbaalar\u0131 yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, bu s\u00fcre\u00e7 1850\u2019lerden itibaren daha da ivme kazanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Ermeni okullar\u0131, hem modern bilimleri hem de klasik Ermeni edebiyat\u0131n\u0131 \u00f6\u011freterek k\u00fclt\u00fcrel bilinci art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Patrikli\u011fin ve manast\u0131rlar\u0131n rol\u00fc de bunda etkili olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong>Bat\u0131 Ermenicesinin dijital kaynaklar ile imtihan\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Yapay zek\u00e2, sizinle sohbet edebildi\u011fi gibi, konu\u015fma esnas\u0131nda sizi d\u00fczelterek dil kullan\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 daha iyi bir seviyeye getirebilir. Yapay zek\u00e2 firmas\u0131, geli\u015ftirme s\u00fcrecinde dillerle ilgili bilgileri toplayarak bu metin koleksiyonunu kullan\u0131ma a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131 Ermenicesinde iki ana kaynak vard\u0131r: Bat\u0131 Ermenicesi dijital olarak internette bulunan kitaplar, s\u00f6zl\u00fckler, bloglar ve di\u011fer internet sayfalar\u0131. As\u0131l mesele, internette y\u00fckl\u00fc olan kitap veya s\u00f6zl\u00fcklerin OCR\u2019a (Optik Karakter Tan\u0131ma) uygunlu\u011fudur. Yani, metinlerin yapay zek\u00e2n\u0131n okumas\u0131na uygun olarak y\u00fcklenmesi ve genele a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde sunulmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n<p>\u0130kinci olarak, yapay zek\u00e2, telaffuzu geli\u015ftirmek i\u00e7in video veya sesli kaynaklarla etkile\u015fim sa\u011flar. \u0130nternetten sa\u011flanan video ve ses dosyalar\u0131ndan SRT metinlerini analiz ederek dil bilgisi, telaffuz ve kelime bilgisi konular\u0131nda kendini geli\u015ftirebilir. Altyaz\u0131 dosyalar\u0131, metin verisi olarak dilin kullan\u0131m\u0131n\u0131 anlamay\u0131 sa\u011flar ve bu veriler dil \u00f6\u011fretiminde rehberlik edebilir. Ancak sesli ve video kay\u0131tlar tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir; metinlerin de do\u011fru \u015fekilde i\u015flenmesi gereklidir. Salt teknik olarak g\u00f6r\u00fclmemesi gereken bu durum, ayn\u0131 zamanda Bat\u0131 Ermenicesi yap\u0131lan etkinliklerin, kilise konu\u015fmalar\u0131n\u0131n, tiyatro ve konserlerin altyaz\u0131l\u0131 olarak internete a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n sistematik h\u00e2le gelmesiyle anlaml\u0131 olur. Yani sadece internete a\u00e7mak de\u011fil, bunun teknik olarak nas\u0131l sunuldu\u011fu da \u00f6nemlidir. Yaz\u0131l\u0131, sesli ve g\u00f6rsel materyallerdeki teknik engeller, belki de yapay zek\u00e2n\u0131n kendisi taraf\u0131ndan daha sonra da a\u015f\u0131labilir, lakin olay\u0131n toplumsal y\u00f6n\u00fc ortada duruyor. Bu, Bat\u0131 Ermenicesi gibi dillerin daha etkili bir \u015fekilde \u00f6\u011frenilmesini sa\u011flar. Yapay zek\u00e2n\u0131n dil \u00f6\u011freniminde daha fazla yarar sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in bu kaynaklar\u0131n eri\u015filebilir ve i\u015flenebilir olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n dil \u00f6\u011frenme motivasyonu sosyal ili\u015fkiler ve etkile\u015fimlerinden kaynaklan\u0131r. Bat\u0131 Ermenicesinin dil \u00f6\u011frenimi ve geli\u015fimi, salt teknolojik bir konuya indirgenemeyecek kadar derin ve geni\u015f. Bu ba\u011flamda, e\u011fitim sisteminin genel olarak demokratikle\u015fmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, Ermeni okullar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda da T\u00fcrkiye genelinde Ermenicenin se\u00e7meli ders olarak \u00fcniversite \u00f6ncesi okullarda \u00f6\u011fretilmesi gerekiyor. Ayn\u0131 zamanda, Bat\u0131 Ermenicesinden T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilen kitaplar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrk\u00e7e, K\u00fcrt\u00e7e, Rumca gibi dillerden Bat\u0131 Ermenicesine \u00e7evirilerin yap\u0131lmas\u0131 te\u015fvik edilmeli. \u00d6rne\u011fin, Mehmet Uzun\u2019un kitaplar\u0131n\u0131n Kurmanciden Bat\u0131 Ermenicesine \u00e7evrilmesi neden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesin? Bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalarda, K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok kurum ortak madd\u00ee kaynaklar olu\u015fturabilir;\u00a0 bu projeler Ermenilerin kendi kurumlar\u0131, vak\u0131flar\u0131 ve yay\u0131nevleri taraf\u0131ndan y\u00f6netilebilir. Devletin, Bat\u0131 Ermenicesi, K\u00fcrt\u00e7e, Lazca, S\u00fcryanice gibi diller \u00fczerindeki s\u00f6z hakk\u0131ndan \u00e7ok, bu dilleri konu\u015fanlar\u0131n karar verebilece\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 gerekli. Bat\u0131 Ermenicesinin, tarihinde bir\u00e7ok kez oldu\u011fu gibi, tekrar bir plan ve tart\u0131\u015fma s\u00fcrecinde yeniden ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n vakti geldi.<\/p>\n<p><em><strong>https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/31000\/yapay-zek-ve-bati-ermenicesi\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00a0 Yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 ve toplumu gelecekte nas\u0131l de\u011fi\u015ftirece\u011fini, teknolojik geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek zor. Bununla birlikte iki dil aras\u0131nda simultane \u00e7eviri \u00f6zelli\u011fiyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rma potansiyeli \u015fimdiden \u00f6nemli bir noktaya geldi. Buna ra\u011fmen yapay zek\u00e2, kendi devletlerine sahip olan dillerde uzmanla\u015fm\u0131\u015fken, Bat\u0131 Ermenicesi, K\u0131rman\u00e7i (Zazaca) ve Lazca gibi dillerde yetersiz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":81015,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[74,1,70],"tags":[],"class_list":["post-81014","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dil","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00a0 Yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 ve toplumu gelecekte nas\u0131l de\u011fi\u015ftirece\u011fini, teknolojik geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek zor. Bununla birlikte iki dil aras\u0131nda simultane \u00e7eviri \u00f6zelli\u011fiyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rma potansiyeli \u015fimdiden \u00f6nemli bir noktaya geldi. Buna ra\u011fmen yapay zek\u00e2, kendi devletlerine sahip olan dillerde uzmanla\u015fm\u0131\u015fken, Bat\u0131 Ermenicesi, K\u0131rman\u00e7i (Zazaca) ve Lazca gibi dillerde yetersiz [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-09-23T08:33:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi\",\"datePublished\":\"2024-09-23T08:33:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014\"},\"wordCount\":2075,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/09\\\/Yapay-zeka.jpg\",\"articleSection\":[\"Dil\",\"Haberler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014\",\"name\":\"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/09\\\/Yapay-zeka.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-23T08:33:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/09\\\/Yapay-zeka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/09\\\/Yapay-zeka.jpg\",\"width\":1280,\"height\":720},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=81014#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Vartan Halis Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u00a0 Yapay zek\u00e2n\u0131n insan\u0131 ve toplumu gelecekte nas\u0131l de\u011fi\u015ftirece\u011fini, teknolojik geli\u015fmelerin h\u0131z\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek zor. Bununla birlikte iki dil aras\u0131nda simultane \u00e7eviri \u00f6zelli\u011fiyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki ileti\u015fimi kolayla\u015ft\u0131rma potansiyeli \u015fimdiden \u00f6nemli bir noktaya geldi. Buna ra\u011fmen yapay zek\u00e2, kendi devletlerine sahip olan dillerde uzmanla\u015fm\u0131\u015fken, Bat\u0131 Ermenicesi, K\u0131rman\u00e7i (Zazaca) ve Lazca gibi dillerde yetersiz [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2024-09-23T08:33:00+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":720,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi","datePublished":"2024-09-23T08:33:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014"},"wordCount":2075,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg","articleSection":["Dil","Haberler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014","name":"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg","datePublished":"2024-09-23T08:33:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/09\/Yapay-zeka.jpg","width":1280,"height":720},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=81014#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Yapay zek\u00e2 ve Bat\u0131 Ermenicesi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81014","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81014"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81016,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81014\/revisions\/81016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/81015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}