{"id":79785,"date":"2024-06-06T03:27:41","date_gmt":"2024-06-06T08:27:41","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785"},"modified":"2024-06-06T03:27:41","modified_gmt":"2024-06-06T08:27:41","slug":"tarihci-umit-kurt-mustafa-resat-herhangi-bir-pismanlik-emaresi-gostermeyen-yaptiklariyla-ovunen-burokrat-bir-cumhuriyet-elitidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785","title":{"rendered":"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/p>\n

Dr. \u00dcmit Kurt ile son kitab\u0131 ”Kanun ve Nizam Dairesinde-Soyk\u0131r\u0131m Teknokrat\u0131 Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun \u0130zinde Osmanl\u0131’dan Cumhuriyet’e Devlet Mekanizmas\u0131” hakk\u0131nda konu\u015ftuk.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n

\"\"<\/a><\/div>\n
\n
\n
\n
\n
Maaz \u0130brahimo\u011flu<\/a><\/div>\n<\/div>\n
\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde devlet destekli \u015fiddet art\u0131k her y\u00f6n\u00fcyle sorgulan\u0131yor.<\/p>\n

\u00d6nceden daha \u00e7ok\u00a0“etkili-yetkili failler”<\/em>in sorumluluklar\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6nen tart\u0131\u015fmalar, \u015fimdiler de\u00a0“s\u0131radan faillere”<\/em> kadar uzan\u0131yor.<\/p>\n

\u00d6zellikle devlet mekanizmas\u0131na kanun ve nizam \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011fl\u0131 olan bir\u00e7ok insan, sadece\u00a0“g\u00f6rev adam\u0131”<\/em>\u00a0olarak dahi bir\u00e7ok zulme i\u015ftirak edebildi.<\/p>\n

Almanya’da Naziler d\u00f6neminde Adolf Eichmann’\u0131n rol\u00fc, pozisyonu ve \u00f6zellikle Yahudilere kar\u015f\u0131 ki\u015fisel bir husumetinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deklare etmesi,\u00a0“s\u0131radan fail”<\/em>\u00a0olman\u0131n psikolojisi \u00fczerine Hannah Arendt ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok entelekt\u00fceli derin ara\u015ft\u0131rmalara sevk etti.<\/p>\n

\u0130ttihat ve Terakki’nin etkili oldu\u011fu y\u0131llarda benzer vakalar Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda da ya\u015fand\u0131.<\/p>\n

Almanya’dakine benzer \u015fekilde, Osmanl\u0131’n\u0131n son y\u0131llar\u0131nda bir\u00e7ok etkili ismin yan\u0131nda s\u0131radan insanlar da Ermeni katliamlar\u0131nda rol ald\u0131.<\/p>\n

Doktor \u00dcmit Kurt<\/a>, k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bunun \u00fczerinde duruyor.<\/p>\n

\n
\n
\"Umit-Kurt-Kitap-Kapagi.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Dr. Kurt,\u00a0”Kanun ve Nizam Dairesinde-Soyk\u0131r\u0131m Teknokrat\u0131 Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun \u0130zinde Osmanl\u0131’dan Cumhuriyet’e Devlet Mekanizmas\u0131”<\/em>\u00a0isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bir soyk\u0131r\u0131m teknokrat\u0131 olarak tarif etti\u011fi Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun rol\u00fc \u00fczerinde duruyor.<\/p>\n

S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fmada kanun ve nizam \u00e7er\u00e7evesinde hareket eden bu b\u00fcrokrat ve teknokrat fig\u00fcrlerin zihniyet d\u00fcnyas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma boyunca Dr. Kurt, bize bu \u015fah\u0131slar\u0131n\u00a0“devlet adam\u0131-g\u00f6rev adam\u0131”\u00a0<\/em>gibi kavramlarla devlet mekanizmas\u0131na eklemlendi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Ayn\u0131 zamanda bu i\u015fleyi\u015fin Osmanl\u0131’dan cumhuriyete s\u00fcreklili\u011fini de ortaya koyuyor.<\/p>\n

1914-18 y\u0131llar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda daha \u00e7ok Talat Pa\u015fa, Enver Pa\u015fa, Bahaddin \u015eakir, Dr. Naz\u0131m gibileri biliyoruz. Ama siz bir “soyk\u0131r\u0131m teknokrat\u0131” olarak tarif etti\u011finiz Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun portresi \u00fczerinden Medz Ye\u011fern’in b\u00fcrokratik ve idari taraf\u0131na odaklan\u0131yorsunuz. Bu \u00e7al\u0131\u015fma bu y\u00f6n\u00fcyle bize anlat\u0131yor?\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00d6nemli bir soru. Esas\u0131nda 2018’in sonlar\u0131nda yay\u0131mlanan\u00a0“Antep 1915: Soyk\u0131r\u0131m ve Failler”\u00a0<\/em>ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmayla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na do\u011frudan (aktif) ve\/veya dolayl\u0131 yollarla i\u015ftirak etmi\u015f, Anadolu’nun neredeyse b\u00fct\u00fcn sath\u0131na yay\u0131lan bu b\u00fcy\u00fck felaketin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine dahil olmu\u015f siyasi, ekonomik, sosyal, askeri, sivil se\u00e7kinlerin ve toplumun s\u0131radan akt\u00f6rlerinin hangi de\u011fi\u015fik \u00f6l\u00e7eklerde ve farkl\u0131 motivasyonlarla bu s\u00fcre\u00e7te rol oynad\u0131klar\u0131n\u0131 anlama ve a\u00e7\u0131klama giri\u015fimimden beri \u00fczerine kafa yordu\u011fum bir s\u00fcre\u00e7 bu asl\u0131nda.<\/p>\n

\n
\n
\"antep-1915.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Bu s\u00fcrecin sorunuz ba\u011flam\u0131nda Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu ile ba\u015fka bir boyuta ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yleyebilirim. O da Medz Ye\u011fern’in b\u00fcrokratik ve idari ve\u00e7hesine odaklanmak.<\/p>\n

Bu minvalde, soyk\u0131r\u0131m gibi patlamalar halinde su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan bir kitlesel \u015fiddet hadisesinin salt fiziksel ve \u00e7\u0131plak \u015fiddet y\u00f6n\u00fcne konsantre olmak yerine, bunun altyap\u0131s\u0131n\u0131, zeminini ve iklimini haz\u0131rlayan bir fail kategorisi olarak masaba\u015f\u0131 b\u00fcrokrat fig\u00fcrlerini ve bunlar\u0131n eylemlerini ortaya koymak bu kitab\u0131n temel meram\u0131 ve murad\u0131.<\/p>\n

Belli bir grubun devletin bekas\u0131 ad\u0131na tehlike arz etmeyen,\u00a0“zarars\u0131z”<\/em>\u00a0bir niceli\u011fe ve niteli\u011fe indirgenmesi s\u00fcrecinde bilhassa birinci derecede sorumlu olan siyasi iradenin \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcrokratik ve idari b\u00fct\u00fcn engelleri p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir \u015fekilde halleden b\u00fcrokratik\/teknokratik bir iradenin de varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmek gerekir.<\/p>\n

Tehcir gibi devasa bir sosyal\/etnisite m\u00fchendisli\u011fi projesinin organizasyonu ve bunun kontrol\u00fc i\u00e7in siyasi irade ile b\u00fcrokratik iradenin i\u015fbirli\u011fi son derece kilit bir rol oynuyor.<\/p>\n

\n
\n
\"Mustafa-Resat-Mimaroglu.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu \/ Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Dolay\u0131s\u0131yla, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tarihsel bir ba\u011flama oturtarak soyk\u0131r\u0131m\u0131n nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7 sonucunda, hangi idari mekanizmalarla m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131; bu mekanizmalar\u0131n ba\u015f\u0131ndaki teknokratlar\u0131n karar vericilerin i\u015fini nas\u0131l kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve en \u00f6nemlisi bu felaketin modern bir b\u00fcrokratik yap\u0131da husule geldi\u011fini anlamak i\u00e7in Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nu ve eylemlerini irdelemek \u00f6nemli.<\/p>\n

Burada esas mesele orta \u00f6l\u00e7ekli bir b\u00fcrokrat\u0131n soyk\u0131r\u0131m \u00e7ark\u0131n\u0131n nas\u0131l istekli ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir di\u015flisi oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak; olay\u0131n zorlu\u011fu ve bam teli tam da burada d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor.<\/p>\n

\n
\n
\"CUP.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u0130ttihat ve Terakki\u2019nin \u00f6nde gelenleri \/ Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Nas\u0131l bam teli?<\/strong><\/p>\n

Yani Mustafa Re\u015fat Bey’in de dahil oldu\u011fu \u0130ttihat ve Terakki b\u00fcrokratik ayg\u0131t\u0131na ba\u011fl\u0131 kadrolar sadece \u00fcstlerinin emirlerini ve talimatlar\u0131n\u0131 harfiyen yerine getiren edilgen fig\u00fcrler de\u011filler.<\/p>\n

Sahip olduklar\u0131 donan\u0131m itibar\u0131yla Mimaro\u011flu gibi b\u00fcrokratik failler yenilik\u00e7i, i\u015f bitirici ve problem \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc \u00f6zellikleri haiz.<\/p>\n

Mustafa Re\u015fat gibi orta \u00f6l\u00e7ekli bir b\u00fcrokrat ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n, hangi siyasi amaca hizmet etti\u011finin, bunun ne gibi sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131n\u0131n, \u00f6n\u00fcndeki ihtimallerin ve se\u00e7eneklerin pek\u00e2l\u00e2 fark\u0131nda.<\/p>\n

Gerekeni yapmas\u0131 i\u00e7in bazen yaz\u0131l\u0131 bir talimat almas\u0131na veya bi\u00e7imsel bir idari d\u00fczenleme\/y\u00f6netmelik etraf\u0131nda hareket etmesine gerek bile yoktur, zira akt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu organizasyonda neyi, ne zaman ve nas\u0131l yapmas\u0131 gerekti\u011finden haberdard\u0131r.<\/p>\n

Son tahlilde, Ermenilerin imhas\u0131 fiziksel \u015fiddetin mebzul miktarda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel bir y\u0131k\u0131m s\u00fcreci oldu\u011fu kadar, Mustafa Re\u015fat gibi b\u00fcrokratlar\u0131n ortak bir ideal, anlay\u0131\u015f, i\u015fbirli\u011fi ve senkronizasyon halinde bu felaketin ta\u015flar\u0131n\u0131 d\u00f6\u015femesi ve hayata ge\u00e7irmesi s\u00fcrecidir.<\/p>\n

\n
\n
\"resat-salt.jpg\"<\/em><\/div>\n<\/div>\n
\n
\u00a0Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Osmanl\u0131’n\u0131n Ermeni politikas\u0131 \u00fczerinden \u00e7ok \u015fey yaz\u0131ld\u0131. Ama siz etkili-yetkili failler ile s\u0131radan fail ayr\u0131mlar\u0131na da odaklan\u0131yorsunuz. Bu fail ayr\u0131mlar\u0131n\u0131 neye g\u00f6re okumal\u0131y\u0131z? Mimaro\u011flu nereye kadar s\u0131radan fail ve nereye kadar b\u00fcrokrasinin merkezinde bir fail?<\/strong><\/p>\n

Esas\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktam s\u0131radan insanlar\u0131n nas\u0131l \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn aktif kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fi \u00fczerineydi.<\/p>\n

Burada s\u00f6z konusu ki\u015filerin\u00a0“s\u0131radan”<\/em>l\u0131\u011f\u0131ndan kas\u0131t i\u015fledikleri ve orta\u011f\u0131 olduklar\u0131 su\u00e7un niteli\u011fini alg\u0131lama bi\u00e7imleri ve buna y\u00f6nelik tav\u0131r al\u0131\u015flar\u0131.<\/p>\n

\u00d6ncelikle bir noktan\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek isterim:\u00a0“faillik”<\/em>\u00a0kavram\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi yapmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n

Bu kavram\u0131n net parametreleri, prensipleri ve \u00e7izgileri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Son derece esnek, kaygan ve ge\u00e7i\u015fken bir nosyon.<\/p>\n

Duruma ve pozisyona g\u00f6re tav\u0131r al\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7eren bir do\u011faya sahip.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla bilhassa soyk\u0131r\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n alt\u0131nda bir disiplin olarak m\u00fclahaza edebilece\u011fimiz fail \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 alan\u0131nda faillerin motivasyonlar\u0131 ve eylem repertuarlar\u0131n\u0131 olabildi\u011fince esnek, durumsal ve \u00e7e\u015fitli koalisyonlara e\u011filimli bir bi\u00e7imde ele almak daha n\u00fcansl\u0131 analizler yapmam\u0131za kap\u0131 a\u00e7ar.<\/p>\n

Bu minvalde gerek failler gerekse de motivasyonlar\u0131 aras\u0131nda ge\u00e7i\u015fkenlikler ve esneklikler bakidir.<\/p>\n

Bir fail hem ideolojik hem pragmatist-oport\u00fcnist hem de kariyerist motivasyonlara sahip olabilir.<\/p>\n

Bir failin belli bir momente veya epizotta motivasyonlar\u0131 de\u011fi\u015febilir veya farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebilir.<\/p>\n

Etkili ve sorumlu failler ile s\u0131radan failler aras\u0131ndaki belki de en somut ayr\u0131m karar alma s\u00fcre\u00e7lerinde ve mekanizmalar\u0131nda \u00fcstlendikleri rol ve bulunduklar\u0131 konumdur.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, sizin tabirinizle etkin ve geni\u015f yetkiler sahibi faillerden Cemal Pa\u015fa ve Tal\u00e2t Pa\u015fa’n\u0131n sava\u015f sonras\u0131 an\u0131lar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u0130ttihat\u00e7\u0131 y\u00f6neticilerin s\u0131n\u0131rs\u0131z bir karar verme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olduklar\u0131n\u0131, ama \u00f6zg\u00fcrce ald\u0131klar\u0131 kararlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 konusunda en ufak bir sorumluluk \u00fcstlenmeyi kabul etmediklerini, son tahlilde\u00a0“tarih”<\/em>i ya da\u00a0“\u00e7ark-\u0131 felek”<\/em>i su\u00e7lamay\u0131 tercih ettiklerine \u015fahit oluruz.<\/p>\n

Bu ceza\u00ee sorumsuzluk ve sorgulanamazl\u0131k durumu s\u0131radan failler s\u00f6z konusu oldu\u011funda da ge\u00e7erlidir.<\/p>\n

Benim su\u00e7um yoktur; s\u0131rf vazifesini kanun ve nizamlar dairesinde yapm\u0131\u015f bir memurdan ba\u015fka bir \u015fey de\u011filim.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Bu c\u00fcmleler, benim kitab\u0131n giri\u015finde tan\u0131tt\u0131\u011f\u0131m 1915’in ger\u00e7ekle\u015fmesinde, daha sonraki d\u00f6nemlerde\u00a0“Emval-i Metruke”<\/em>ye el konulmas\u0131nda, cumhuriyetin ilk y\u0131llar\u0131nda ise K\u00fcrt siyasetinin belirlenmesinde temel rollerden birini oynam\u0131\u015f olan bir\u00a0“M\u00fclkiyeli”<\/em>\u00a0ve bir b\u00fcrokrat olan Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’na ait.<\/p>\n

Kitapta tarihsel portresini \u00e7izdi\u011fim Mimaro\u011flu, sadece bir soyk\u0131r\u0131m teknokrat\u0131 de\u011fildi, ayn\u0131 zamanda Makedonya tecr\u00fcbeleri, soyk\u0131r\u0131m s\u00fcreci ve Cumhuriyet’in K\u00fcrt siyaseti aras\u0131ndaki k\u00f6pr\u00fcleri in\u015fa eden bir neslin kadrolar\u0131 aras\u0131nda yer alm\u0131\u015f bir fig\u00fcr.<\/p>\n

Bu kadrolar\u0131n bu \u00fc\u00e7 d\u00f6nem aras\u0131ndaki teknoloji, bilgi ve ideolojik aktar\u0131mlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve tarihsel d\u00f6nemlerinin sona erdi\u011fi 1960’lara kadar T\u00fcrkiye’yi y\u00f6netti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek isterim.<\/p>\n

\n
\n
\"mimaroglu<\/div>\n<\/div>\n
\n
Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu \/ Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Biraz daha detay verebilir misiniz?<\/strong><\/p>\n

Yani Ermenilerin imhas\u0131 s\u00fcrecinde sadece yerel siyasi ve ekonomik elitler; s\u0131radan T\u00fcrk, K\u00fcrt, Arap, \u00c7erkes M\u00fcsl\u00fcmanlar de\u011fil, b\u00fcrokratlar, teknokratlar ve memurlar da bu s\u00fcrecin Mimaro\u011flu \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu \u00fczere aktif kat\u0131l\u0131mc\u0131s\u0131 ve kataliz\u00f6r\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n

Bu\u00a0“s\u0131radan”\u00a0<\/em>ama pek de\u00a0“s\u0131radan olmayan”<\/em>\u00a0teknokrat, Osmanl\u0131’dan soyk\u0131r\u0131m s\u00fcreciyle \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, cumhuriyetin soyk\u0131r\u0131m temelinde kurulmas\u0131n\u0131 ve kurumsalla\u015fmas\u0131n\u0131, soyk\u0131r\u0131mla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kriminalle\u015ftiren resmi bir ideolojinin ve bir tarih s\u00f6yleminin olu\u015fmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir\u00a0“\u00f6l\u00e7ek”\u00a0<\/em>olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

Max Weber b\u00fcrokrasiyi, yaz\u0131l\u0131 belgelerin ve\u00a0“b\u00fcro”<\/em>yu\/“ofis”<\/em>i te\u015fkil eden memurlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen s\u00fcrekli bir operasyonun kombinasyonu olarak tan\u0131mlar.<\/p>\n

Bu operasyon tehcir ve soyk\u0131r\u0131m s\u00f6z konusu oldu\u011funda fiziksel \u015fiddetin yan\u0131nda yap\u0131sal ve b\u00fcrokratik bir \u015fiddet formu daha ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n

Bu \u015fiddetin uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 ise Mustafa Re\u015fat gibi teknokratlard\u0131r.<\/p>\n

Onun gibi faillerin, mensubu olduklar\u0131 b\u00fcrokratik organizasyon i\u00e7erisindeki kas\u0131tl\u0131 ve bilin\u00e7li edimleri, Ermeni s\u00fcrg\u00fcnlerin hayatlar\u0131 \u00fczerindeki karar al\u0131c\u0131lar\u0131n ve su\u00e7 mahallindeki fiziksel \u015fiddetin uygulay\u0131c\u0131s\u0131 faillerin i\u015flerini\u00a0“kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/em><\/p>\n

K\u0131sm-\u0131 Siyasi’deki g\u00f6rev s\u00fcreci boyunca Esat Uras ve Ali R\u0131za \u00d6ge ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 ve benzer duygu d\u00fcnyas\u0131na sahip \u00fclk\u00fcda\u015flar\u0131yla omuz omuza mesai harcayan Mustafa Re\u015fat’\u0131n, Ermenileri sahip olduklar\u0131 her t\u00fcrden maddi ve manevi vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131ndan mahrum b\u0131rakan g\u00fcndelik b\u00fcrokratik pratikleri, akt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu yap\u0131sal\/b\u00fcrokratik \u015fiddeti Siyasi \u015eube’nin kap\u0131s\u0131ndan sabah i\u00e7eri girip masas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti\u011fi, k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 kalemi eline ald\u0131\u011f\u0131 her anda yeniden \u00fcretmi\u015ftir.<\/p>\n

\n
\n
\"Eichmann.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
Adolf Eichmann \/ Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Nazilerin yapt\u0131klar\u0131 ve Eichmann’\u0131n anlat\u0131s\u0131 ile Osmanl\u0131’n\u0131n teknokrat\u0131 Mimaro\u011flu \u00fczerinden s\u00fcreci okursak bu isimler ve sistemleri ne kadar benziyor?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Adolf Eichmann’\u0131n 1961 senesinde Kud\u00fcs’teki yarg\u0131lanmas\u0131na bakarsan\u0131z onun hi\u00e7bir zaman anti-semit olmad\u0131\u011f\u0131, hassas do\u011fas\u0131n\u0131n ceset ve kan g\u00f6rmeye dayanamad\u0131\u011f\u0131, ki\u015fisel olarak Yahudilerin imhas\u0131yla bir ilgisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131, g\u00f6rev tan\u0131m\u0131n\u0131n olan\u0131 ve biteni g\u00f6zlemlemek ve \u00fcstlerine rapor etmek oldu\u011fu savunmas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n

Esas\u0131nda soyk\u0131r\u0131m ve etnik temizlikler ba\u015fta olmak \u00fczere kitlesel \u015fiddet olaylar\u0131na ve katliamlara aktif bir bi\u00e7imde dahil olmu\u015f faillerin eylemlerini bu \u015fekilde me\u015frula\u015ft\u0131rmas\u0131 ve bunlar\u0131n sorumlulu\u011funu almak istememesi,\u00a0“Fail \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131”<\/em>\u00a0alan\u0131nda s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n

Bu anlamda masa ba\u015f\u0131nda i\u015f yapan Eichmann ve Mimaro\u011flu’nun benzer savunma mekanizmalar\u0131 ve stratejileri geli\u015ftirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

\n
\n
\"mimaroglu<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu, par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu y\u0131k\u0131m organizasyonunun etkin \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in bu yap\u0131n\u0131n makro ve mikro \u00f6l\u00e7ekte beyni\/mimar\u0131 olan Talat Pa\u015fa’n\u0131n idare etti\u011fi Dahiliye Nezareti’ndeki i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen vazifeyi\u00a0“lay\u0131k\u0131yla”\u00a0<\/em>yerine getirir.<\/p>\n

Mimaro\u011flu gibi teknokratlar kitlesel k\u0131y\u0131m ve katliamlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren modern devlet ve akt\u00f6rleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z konusu \u00f6rg\u00fctlenmenin motoru ve olmazsa olmaz\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Etnik, \u0131rki, dini, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, siyasal ve sosyal bir grubu veya cemaati imha etmek saikiyle birtak\u0131m tahripk\u00e2r siyasalar geli\u015ftiren devlet ayg\u0131t\u0131, belirli bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7erisinde hareket eden ve \u00fczerinde mutlak kontrol\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu son derece \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131lara ihtiya\u00e7 duyar.<\/p>\n

\u0130\u015fte Mustafa Re\u015fat’\u0131n rol\u00fc b\u00f6yle bir \u00e7er\u00e7evede billurla\u015f\u0131r. Mimaro\u011flu’nun ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu Siyasi \u015eube ba\u015fta olmak \u00fczere, Emniyet-i Umum M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u0130TC Merkez-i Umumisi, \u0130AMM ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa Birlikleri ve bunlar\u0131n akt\u00f6rleri, bu do\u011frultuda eyleme ge\u00e7en, sorumluluklar\u0131, g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131 ve faillik motivasyonlar\u0131 farkl\u0131l\u0131k arz eden karma\u015f\u0131k \u00f6rg\u00fctsel yap\u0131lara mensuptur.<\/p>\n

Bu ba\u011flamda Arendt’in, Adolf Eichmann ve totaliter devletin i\u015fleyi\u015fi ve edimleri \u00f6zelinde yap\u0131\/sistem ve akt\u00f6r aras\u0131ndaki korelasyona dikkat \u00e7eken betimlemeleri Mimaro\u011flu \u00f6rne\u011finde de anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bunlar ne t\u00fcr benzerlikler mesela?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Nas\u0131l Eichmann bir\u00a0“masaba\u015f\u0131 katili”\u00a0<\/em>olarak bize Nasyonel Sosyalist Partisi ve rejimi gibi muazzam \u00f6l\u00e7ekte bir b\u00fcrokrasinin, b\u00fcy\u00fck tarih\u00e7i Raul Hilberg’in ifadesiyle\u00a0“\u00f6l\u00fcm makinesi”<\/em>nin i\u015fleyi\u015fine dair\u00a0“i\u00e7eriden”\u00a0<\/em>bir resim sunuyorsa, bir soyk\u0131r\u0131m teknokrat\u0131 olarak Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun hayat\u0131 ve eylemleri de zul\u00fcm siyasetinin dinamiklerini, k\u0131r\u0131m\u0131n b\u00fcrokrasisini, \u0130ttihat Terakki \u00a0liderli\u011finin alt\u0131ndaki faillerin kimli\u011fini, \u00a0zihin d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ve soyk\u0131r\u0131msal \u015fiddetin farkl\u0131 ve\u00e7helerini ortaya koymak i\u00e7in bize n\u00fcansl\u0131 bir analiz \u00e7er\u00e7evesi verir.<\/p>\n

Mustafa Re\u015fat’\u0131 Eichmann’dan farkl\u0131 k\u0131lan \u015fey, T\u00fcrk teknokrat\u0131n kanaatlerini ve eylemlerini hi\u00e7bir zaman gizlememesi, kurbanlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde durup onlar\u0131 su\u00e7layarak ve faaliyetlerini devlet i\u00e7in bir tehlike olarak sunarak rasyonalize etmesidir; Eichmann ise bunlar\u0131 \u00fcstlerinin sadece bir icra organ\u0131 imaj\u0131n\u0131n arkas\u0131na saklamak i\u00e7in \u00e7ok u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\n
\n
\"kanunlarin<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Mimaro\u011flu ve Eichmann’\u0131 birle\u015ftiren ise sadece s\u00f6ylemsel d\u00fczeyde\u00a0“mesleki sorumluluklar\u0131”<\/em>n\u0131 \u00f6n plana koymalar\u0131 ve vicdani sorumluluk kavram\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fcyle d\u0131\u015ftalamalar\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n

Her iki profil de ayn\u0131 zamanda kendilerini salt teknokratik h\u00fcviyetlerine indirgeyerek \u00fcr\u00fcnleri olduklar\u0131 sosyalizasyon muhitlerini ve ideolojik olu\u015fum s\u00fcre\u00e7lerini gizlemeye \u00e7al\u0131\u015fmaktayd\u0131lar.<\/p>\n

Her ikisinin de birer par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131 ideolojik, nesilsel ve mesleki a\u011flar uzun erimli a\u011flara d\u00f6n\u00fc\u015fecekti.<\/p>\n

Siz Mimaro\u011flu’nun Ermenilere kar\u015f\u0131 \u015fahsi bir nefretinin pek g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini hatta onlarla bir s\u00fcre \u00e7ocuklu\u011funun ge\u00e7ti\u011fini belirtiyorsunuz. Peki Mimaro\u011flu bu tehcir s\u00fcrecinde hangi saiklerle bu kadar rol ald\u0131? Ayr\u0131ca bu rol\u00fcnde s\u00f6z konusu iktidar ile ili\u015fkileri nas\u0131l ilerledi?<\/strong><\/p>\n

Mustafa Re\u015fat’\u0131n Ermenice bilmesi, bu dile olan h\u00e2kimiyeti, \u00e7ocuklu\u011fundan beri Ermeni toplumuyla kom\u015fuluk \u00fczerinden geli\u015ftirdi\u011fi yak\u0131n ili\u015fkiler ve cemaati bu sayede tan\u0131mas\u0131 gibi \u00f6zellikleri Talat Pa\u015fa’n\u0131n dikkatinden ka\u00e7m\u0131yor.<\/p>\n

Ermenice yay\u0131n yapan dergileri ve s\u00fcreli yay\u0131nlar\u0131 takip eden Mustafa Re\u015fat, II. \u015eube, yani K\u0131sm-\u0131 Siyasi’nin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ti\u011finde halihaz\u0131rda Ermenilerin tehciri ve imhas\u0131 operasyonunu y\u00fcr\u00fctmeye \u00e7al\u0131\u015fan Talat Pa\u015fa’ya idari ve entelekt\u00fcel donan\u0131m\u0131 sayesinde hayli yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n

Kaymakam, vali, idareci ve b\u00fcrokrat olarak \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bu yolda bir soyk\u0131r\u0131m teknokrat\u0131na evrilmi\u015f, Ermenilerin imhas\u0131 s\u00fcrecinde kritik bir e\u015fik olan 24 Nisan 1915 tutuklamalar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren b\u00fcrokrat olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

Tamamen g\u00f6rev bilinciyle hareket eden, hiyerar\u015finin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmayan, itaati esas alan bir zihin yap\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

Talat Pa\u015fa’n\u0131n tornas\u0131ndan ve\u00a0“okul”<\/em>undan \u00e7\u0131km\u0131\u015f kariyerist ve modernist bir b\u00fcrokrat olarak Cumhuriyet d\u00f6neminde de y\u00fckseli\u015fi devam eder.<\/p>\n

Ancak bu kariyerizmi ve g\u00f6rev bilincinin yan\u0131nda onun eylemlerini vatan\u0131n ve milletin selameti ideali etraf\u0131nda belirleyip yerine getirdi\u011fini ak\u0131lda tutmak gerekir.<\/p>\n

Hayati derecede \u00f6nemli,\u00a0“tarihi bir misyon”\u00a0<\/em>yerine getirdi\u011finin bilincindedir.<\/p>\n

Daha \u00f6nemlisi, Ermenilerin topyek\u00fbn tehcirinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi noktas\u0131nda bu devasa operasyonunun karar al\u0131c\u0131s\u0131 ve beyni olan Talat Pa\u015fa’ya bu s\u00fcre\u00e7te etkin rol oynayabilece\u011fini, i\u015fe yarar bir b\u00fcrokrat oldu\u011funu ispat eder.<\/p>\n

Son tahlilde Mustafa Re\u015fat, Ermenilerin ba\u015f\u0131na gelen felakette do\u011frudan oynad\u0131\u011f\u0131 rol ve \u00fcstlendi\u011fi vazife ile ilgili herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, hatta yapt\u0131klar\u0131n\u0131n ve yap\u0131lanlar\u0131n bilincinde olup bunlarla \u00f6v\u00fcnen,\u00a0“vatana hizmet etmek”\u00a0<\/em>gibi kutsal bir g\u00f6revi yerine getirdi\u011fine inanan b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir.<\/p>\n

Tehcirin ba\u015far\u0131s\u0131z k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerlere Mimaro\u011flu’nun oralara nakledildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu adam\u0131n ne t\u00fcr \u00f6zellikleri var ki onu s\u00fcrekli Ermenilerin oldu\u011fu yerlere yolluyorlar?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Her \u015feyden \u00f6nce Mimaro\u011flu’nun temel g\u00f6revi Dahiliye Nezareti’ne ba\u011fl\u0131 K\u0131sm-\u0131 Siyasi’nin polis m\u00fcd\u00fcr\u00fc gen\u00e7 bir b\u00fcrokrat olarak, ayn\u0131 \u015fubede kendisiyle birlikte g\u00f6rev yapan di\u011fer memurlarla birlikte Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n fitilini ate\u015fleyen 24 Nisan 1915 tutuklamalar\u0131n\u0131n planlanmas\u0131, organize edilmesi ve uygulanmas\u0131nda etkin bir rol \u00fcstlenmesi, b\u00f6ylece siyasi karar al\u0131c\u0131lar\u0131n i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rmas\u0131.<\/p>\n

Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Talat Pa\u015fa’n\u0131n, Ermeni toplumunun \u00f6nde gelen fig\u00fcrlerinin, siyaset\u00e7ilerinin, entelekt\u00fcellerinin, doktorlar\u0131n\u0131n, avukatlar\u0131n\u0131n, eczac\u0131lar\u0131n\u0131n, ezc\u00fcmle Ermeni cemaatinin entelekt\u00fcel-siyasi omurgas\u0131n\u0131 te\u015fkil eden akt\u00f6rlerin tutuklan\u0131p hapsedilmesi ve daha sonra \u00c7ank\u0131r\u0131 ve Aya\u015f yollar\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri karar\u0131n\u0131n kuvveden fiile ge\u00e7irilmesi hususunda \u00f6n\u00fcndeki b\u00fcrokratik ve idari b\u00fct\u00fcn engelleri Mustafa Re\u015fat\u00a0“p\u00fcr\u00fczs\u00fcz”\u00a0<\/em>bir \u015fekilde hallediyor.<\/p>\n

M\u00fctareke sonras\u0131 yap\u0131lan yarg\u0131lamalarda kendisine y\u00f6neltilen en b\u00fcy\u00fck su\u00e7lama, tutuklanan ki\u015filere sorgular\u0131 s\u0131ras\u0131nda i\u015fkence yapmakt\u0131r.<\/p>\n

\n
\n
\"9780674247949<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Ayn\u0131 Mustafa Re\u015fat, Talat Pa\u015fa’n\u0131n Ermenilere y\u00f6nelik tehcir emirlerinin Anadolu’da \u00f6rg\u00fctlenmesi ve uygulanmas\u0131 s\u00fcrecinde aktif bir rol \u00fcstleniyor.<\/p>\n

Do\u011fu vilayetlerine (bilhassa Ma’muret\u00fc’l-aziz vilayetine ve Malatya kazas\u0131na) yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaretlerde tehcir hadisesine yerinden e\u015flik ediyor ve bu s\u00fcreci denetliyor.<\/p>\n

Tehcirin aksad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelere problem \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc bir teknokrat olarak ivedilikle g\u00f6nderiliyor, bu anlamda Talat’\u0131n mutlak g\u00fcvenine\u00a0“mazhar”<\/em>\u00a0olmu\u015f.<\/p>\n

\u0130laveten, Mustafa Re\u015fat tehcir edilen Ermenilerden kalan mal ve m\u00fclklerle ilgili de mesai harc\u0131yor.<\/p>\n

Anadolu’nun \u00e7e\u015fitli vilayetlerinde ve kazalar\u0131nda kurulan Emvali Metruke Tasfiye Komisyonlar\u0131’n\u0131n i\u015fleyi\u015fiyle yak\u0131ndan ilgileniyor.<\/p>\n

Bu komisyonlar\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u015flemlerde, komisyonlar\u0131n kimlerden te\u015fekk\u00fcl edilece\u011fi gibi s\u00fcre\u00e7lerde do\u011frudan yer al\u0131yor ve bilhassa Ermeni giri\u015fimcilerin ve ticaret erbab\u0131 kimselerin listelerinin haz\u0131rlanmas\u0131nda kilit bir rol \u00fcstleniyor.<\/p>\n

Mimaro\u011flu ayn\u0131 zamanda Ermeni meselesine dair deneyimlere de sahip asl\u0131nda\u2026<\/strong><\/p>\n

Tabi. Siyasi \u015eube’de g\u00f6rev almas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Ermeni milletinden insanlarla ta \u00e7ocuklu\u011fundan beri kom\u015fuluk ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde samimi temaslarda bulunmas\u0131 ve M\u00fclkiye’de Ermenice \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Ermeni meselesine dair ciddi bir deneyimine haiz.<\/p>\n

Yine Dahiliye Nezareti’ne ba\u011fl\u0131 K\u0131sm-\u0131 Siyasi’de Polis M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve m\u00fcstakilen gayrim\u00fcslim gruplar\u0131n hareketlerinin takibinden sorumlu olmas\u0131 hasebiyle Ermeni devrimci \u00f6rg\u00fctlerine, siyasi partilerine, onlar\u0131n temsilcilerine, idarecilerine ve Ermeni matbuat\u0131na ili\u015fkin bilgileri, raporlar\u0131 ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131 birinci elden g\u00f6rme, okuma ve inceleme f\u0131rsat\u0131 buluyor.<\/p>\n

\n
\n
\"turkun<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\u0130stanbul Ermenileri \u00fczerinde yap\u0131lacak uygulamay\u0131 koordine etmek \u00fczere olu\u015fturulan heyette Emniyet-i Umumiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130smail Canbolat, \u0130stanbul Polis Umum M\u00fcd\u00fcr\u00fc Bedri Bey, yard\u0131mc\u0131s\u0131 \u0130kinci K\u0131s\u0131m ve K\u0131sm-\u0131 Siyasi \u015eefi Mustafa Re\u015fat, Emniyet-i Umumiye M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn iki ayr\u0131 k\u0131sm\u0131n\u0131n m\u00fcd\u00fcrleri (H\u00fcseyin) Aziz ve Esat Beyler bulunuyordu.<\/p>\n

Ba\u015fta Mustafa Re\u015fat olmak \u00fczere bahsi ge\u00e7en bu isimler Talat Pa\u015fa’n\u0131n \u00f6zel olarak g\u00f6revlendirdi\u011fi, \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen vazifeyi eksiksiz ve lay\u0131k\u0131yla yerine getirebilece\u011fine inan\u0131lan, r\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fc bir\u00e7ok kere ispatlam\u0131\u015f, bu anlamda Talat’\u0131n elini rahatlatan, onun Ermeni tehciri gibi devasa bir operasyonla me\u015fgul olurken g\u00f6z\u00fcn\u00fcn arkada kalmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan, itimat etti\u011fi adamlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ba\u015fka bir ifadeyle bu teknokratlar\u00a0“Talat Pa\u015fa Okulu”<\/em>nun en\u00a0“ba\u015far\u0131l\u0131”\u00a0<\/em>mezunlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Mustafa Re\u015fat gibi orta \u00f6l\u00e7ekli bir sivil b\u00fcrokrat\u0131n K\u0131sm-\u0131 Siyasi’deki g\u00f6revi boyunca oynad\u0131\u011f\u0131 kritik rol, g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu y\u00fcksek\u00a0“ba\u015far\u0131”,\u00a0<\/em>Talat Pa\u015fa’n\u0131n g\u00fcvenini kazanma ve onun\u00a0“adam\u0131”<\/em>\u00a0olma seviyesine \u00e7\u0131kmas\u0131, cumhuriyet kurulduktan sonra onu Mustafa Kemal’in g\u00f6z\u00fcnde de muteber bir noktaya ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

Bu sonu\u00e7ta Dan\u0131\u015ftay gibi devlet b\u00fcrokrasisinin en tepe noktalar\u0131ndan birinde \u00fcst d\u00fczey bir g\u00f6rev alarak memurluk kariyerinde zirve yapmas\u0131na olanak sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n

\n
\n
\"Schavarch-Missakian.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u015eavar\u015f Misakyan (Schavarch Missakian) \/ Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Kitapta bir yerde siz Mimaro\u011flu’nun mesela Ermeni Devrimci Federasyonu’nun \u0130stanbul’daki resmi yay\u0131n organ\u0131 olan Azadamard gazetesini s\u00fcrekli bir takibat alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Hatta Agnuni, Trabzonlu \u015eahrikyan, Prof. Hajak ve\u00a0“Divrikli \u015ea\u015f\u0131 \u015eavar\u015f Misakyan”<\/em>\u00a0ve di\u011fer Ta\u015fnaks\u00fctyun mensuplar\u0131n\u0131n daima ate\u015fli makaleler yazd\u0131klar\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor. Yetmiyor bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 1915’te bizzat kendisi tutukluyor. Bu isim Ermenilerin entelekt\u00fcel d\u00fcnyas\u0131na nas\u0131l bu hakim olabildi?\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle kar\u015f\u0131m\u0131zda memuriyetinin ilk 4 y\u0131l\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 Ermenilerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n mukim oldu\u011fu do\u011fu m\u0131nt\u0131kalar\u0131nda ge\u00e7irip Ermeni toplumuna ili\u015fkin kayda de\u011fer g\u00f6zlemler, bilgiler biriktirerek ciddi bir tecr\u00fcbe edinmi\u015f bir b\u00fcrokrat var.<\/p>\n

Zaten Siyasi \u015eube’deki pozisyona getirilmesinde bu deneyimi Talat Pa\u015fa i\u00e7in \u00f6nemli ve yeterli referanslar.<\/p>\n

Divrikli \u015ea\u015f\u0131 \u015eavar\u015f’\u0131 ta Aral\u0131k 1908’de, Erzurum’un Karakilise kazas\u0131na kaymakam oldu\u011fu d\u00f6nemden tan\u0131yor. Hatta \u015eavar\u015f’\u0131n i\u015fkenceden ge\u00e7ti\u011fi sorgusu s\u0131ras\u0131nda kendisine \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n

Hah \u015f\u00f6yle. O\u011flum, ben seni g\u00f6z\u00fcnden tan\u0131r\u0131m. Sen Erzurum’da Hara\u00e7’\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n zaman ben de Karakilise’de kaymakamd\u0131m. Bir kere \u015fehre inmi\u015ftim, seni yolda ge\u00e7erken g\u00f6rd\u00fcm, hatta bir keresinde bir papaz\u0131n iste\u011fiyle, benim aleyhimde bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131n, elbet bir f\u0131rkaya da mensupsun.<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Mustafa Re\u015fat, Siyasi \u015eube’de gayrim\u00fcslim dahili unsurlar\u0131n\u00a0“ahval ve harek\u00e2t ve temay\u00fclat\u0131n\u0131 takip etmek ve \u00f6\u011frenmekle”<\/em>\u00a0g\u00f6revlendiriliyor.<\/p>\n

Burada bu unsurlardan kas\u0131t Osmanl\u0131 vatanda\u015f\u0131 olan Ermenilerdir. Bu g\u00f6revi hasebiyle Ermeni devrimci \u00f6rg\u00fctlerine, siyasi partilerine, onlar\u0131n temsilcilerine, idarecilerine ve Ermeni matbuat\u0131na ili\u015fkin bilgileri, raporlar\u0131 ve yaz\u0131\u015fmalar\u0131 birinci elden g\u00f6rme, okuma ve inceleme f\u0131rsat\u0131 bulur.<\/p>\n

Mimaro\u011flu, Ermeni siyasi \u00f6rg\u00fctlerinin faaliyetleriyle yak\u0131ndan ilgilenir, deyim yerindeyse onlar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m\u0131 takip eder ve istikrarl\u0131 bir istihbarat a\u011f\u0131 te\u015fkil etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n

\u0130stanbul ba\u015fta olmak \u00fczere Anadolu’nun di\u011fer vilayetlerinde Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n ve siyasi \u015fahsiyetlerin takibat\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 bir bi\u00e7imde yapar, onlar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m\u0131 izler ve sonras\u0131nda olacaklara me\u015fruiyet zemini haz\u0131rlayacak bir faaliyet g\u00f6sterir.<\/p>\n

1915’te \u0130stanbul’daki komitac\u0131l\u0131k te\u015fkilat\u0131n\u0131n ilgas\u0131yla, mensuplar\u0131n\u0131n \u0130stanbul \u00d6rfi \u0130daresi haricine \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla ve \u0130stanbul’daki ta\u015fral\u0131 bekar Ermenilerin takibiyle me\u015fgul olur.<\/p>\n

Tehcire tabi tutulmam\u0131\u015f \u0130stanbul Ermeni halk\u0131n\u0131n ve Rumlar\u0131n ve bir taraftan da daha ehemmiyetli olarak \u0130tilaf devletlerine mensup ki\u015filerin hal ve hareketlerinin takibini yapar.<\/p>\n

G\u00f6revini\u00a0“lay\u0131k\u0131yla”<\/em>\u00a0ifa etmesi ve g\u00f6sterdi\u011fi \u00fcst\u00fcn performans Dahiliye Naz\u0131r\u0131 Talat Bey’in dikkatinden ka\u00e7maz.<\/p>\n

May\u0131s 1915’te K\u0131sm-\u0131 Siyasi \u015eube M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’yle taltif edilir. Devlet b\u00fcrokrasisindeki y\u00fckseli\u015fi 27 Haziran 1916’da K\u0131sm-i Siyasi M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc’ne getirilmesiyle \u00f6nemli bir noktaya ula\u015f\u0131r.<\/p>\n

\n
\n
\"IMG_8459.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u015eavar\u015f Misakyan (Schavarch Missakian) \/ Foto\u011fraf: \u00dcmit Kurt Ar\u015fivi<\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Mimaro\u011flu ayn\u0131 zamanda K\u00fcrtlerle alakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da var. Neler dersiniz?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Mustafa Re\u015fat’\u0131n 9 Eyl\u00fcl 1923’te ba\u015flay\u0131p 1 Haziran 1924’te tamamlad\u0131\u011f\u0131 bir Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu vilayetleri tefti\u015fi var.<\/p>\n

Bu zaman aral\u0131\u011f\u0131nda yazm\u0131\u015f oldu\u011fu tafsilatl\u0131 raporlar\u0131 Dahiliye Vek\u00e2letine sunuyor. Hat\u0131rat\u0131nda yer verdi\u011fi b\u00fct\u00fcn bu tafsilatl\u0131 raporlar\u0131, layihalar\u0131 ve bilgileri; Tanzimat’tan beri devlet ricalinin ve b\u00fcrokrasisinin Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu’ya y\u00f6nelik merkeziyet\u00e7i, modernist, ehlile\u015ftirici, \u0131slah edici ve medenile\u015ftirici s\u00f6ylemlerini ve siyasalar\u0131n\u0131 benimsedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, Mustafa Re\u015fat Bey’in K\u00fcrtlerin sistematik asimilasyonunu ama\u00e7layan bir etno-demografik sosyal m\u00fchendislik projesi olan, ba\u015fta 25 Eyl\u00fcl 1925 tarihli \u015eark Islahat Plan\u0131 olmak \u00fczere, Umumi M\u00fcfetti\u015flik raporlar\u0131n\u0131n, 14 Haziran 1934 tarihli \u0130sk\u00e2n Kanunu’nun ve 1935 Tunceli Kanunu’nun altyap\u0131s\u0131n\u0131n\/zemininin temellerini atan b\u00fcrokratlardan biri oldu\u011funu iddia etmek zor de\u011fildir.<\/p>\n

Son olarak Mimaro\u011flu \u00fczerinden anlat\u0131rsak… Soyk\u0131r\u0131m elitleri Osmanl\u0131’dan Cumhuriyete ge\u00e7i\u015fte nas\u0131l bir hayata sahip oldu?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Mustafa Re\u015fat, 25 Kas\u0131m 1924’te Zonguldak Valili\u011fine tayin oluyor, Zonguldak’ta on ay kald\u0131ktan sonra 16 Ekim 1925’te Adana Valili\u011fine atan\u0131yor.<\/p>\n

Adana Valili\u011fi g\u00f6revinden sonra 22 Haziran 1927’de memurluk-b\u00fcrokratl\u0131k hayat\u0131n\u0131n belki de en \u00fcst basama\u011f\u0131na t\u0131rman\u0131yor ve Devlet \u015euras\u0131’n\u0131n, yani Dan\u0131\u015ftay’\u0131n Birinci Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na, o zamanki ad\u0131yla Tanzimat Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7iliyor.<\/p>\n

1934’te \u015e\u00fbr\u00e2-y\u0131 Devlet (Dan\u0131\u015ftay) Reisi oluyor.\u00a031 Aral\u0131k 1938’de yap\u0131lan ara se\u00e7imlerde CHP Genel Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131’nca tespit edilen milletvekili adaylar\u0131ndan biri olan Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu, 1 Ocak 1939 tarihinde \u0130zmir milletvekili olarak (1939-1943) TBMM’ye giriyor.<\/p>\n

Bir teknokrat\/b\u00fcrokrat olarak devlet hizmetinde r\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fc fazlas\u0131yla ispatlayan ve emeklili\u011finden sonra mebuslukla \u00f6d\u00fcllendirilen Mustafa Re\u015fat, ayn\u0131 zamanda 1940-42 aras\u0131 iki y\u0131l CHP \u0130stanbul \u0130l Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131 da yap\u0131yor.<\/p>\n

Siyasete veda ettikten sonra bile devletle ba\u011f\u0131n\u0131 koparmayan Mustafa Re\u015fat Bey, son olarak 1943-1946 aras\u0131 d\u00f6nemde Ziraat Bankas\u0131 \u0130dare Meclis Reisli\u011fi g\u00f6revini \u00fcstleniyor.<\/p>\n

Yeni modern ulus devlet ve Cumhuriyet rejimi, \u015e\u00fckr\u00fc Kaya, Tahsin Uzer, Abd\u00fclhalik Renda, Ali R\u0131za \u00d6\u011fe, Zeynel Abidin \u00d6zmen, H\u00fcseyin Aziz Aky\u00fcrek, Esat Uras ve Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu gibi \u00fcst, orta, alt-orta ve alt \u00f6l\u00e7ekli b\u00fcrokrat-teknokrat kadrolar\u0131n te\u015fkil etti\u011fi bu ku\u015fa\u011f\u0131n eme\u011fi, mesaisi, \u00e7abalar\u0131, eylemleri ve zihniyeti \u00fczerine oturur.<\/p>\n

\n
\n
\"KAPAK_KiyamveKital_2baski_on.jpg\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Mustafa Re\u015fat ba\u015fta olmak \u00fczere s\u00f6z konusu \u015fahsiyetler\u00a0“emeklerinin”\u00a0<\/em>kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla alm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Modern T\u00fcrk ulus devleti ve benimsedi\u011fi cumhuriyet rejimi, i\u015flerli\u011fini yine bu b\u00fcrokratik “personel” arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ar\u015fivlerde ad\u0131, san\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131 birka\u00e7 c\u00fcmleyle anlat\u0131lan soyk\u0131r\u0131m faili Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu i\u015fte bu yeni rejimin Dan\u0131\u015ftay Reisi’dir.<\/p>\n

\u0130ttihat ve Terakki’ye g\u00f6bekten ba\u011fl\u0131 bu teknokratlar, Mustafa Kemal’in kurucu lideri oldu\u011fu yeni ulus devletin \u00fcst kadrolar\u0131nda kendilerine\u00a0yer bulacak ve\u00a0“yeni rejimin konsolidasyonu s\u00fcrecinde kilit roller”<\/em>\u00a0\u00fcstleneceklerdir.<\/p>\n

Esas itibar\u0131yla Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun hayat hik\u00e2yesi ve \u00f6zellikle soyk\u0131r\u0131m sonras\u0131 kariyeri, Mustafa Kemal liderli\u011finde, aralar\u0131nda mebzul miktarda \u0130ttihat\u00e7\u0131 bulunan, \u0130ttihat ve Terakki’yle uzaktan yak\u0131ndan bir \u015fekilde rab\u0131tas\u0131 olan, \u0130ttihat ve Terakki’ye k\u0131y\u0131s\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden bula\u015fm\u0131\u015f ve yana\u015fm\u0131\u015f, o d\u00f6nemki ad\u0131 ve san\u0131yla Kemalist kadrolar\u0131n \u015fekillendirdi\u011fi yeni ulus devletin bir\u00a0“Failler(in) Cumhuriyeti”<\/em>\u00a0oldu\u011funu, net, a\u00e7\u0131k ve somut bir bi\u00e7imde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n

\u00dcmit Kurt kimdir?<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00dcmit Kurt ODT\u00dc’de lisans, Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi’nde y\u00fcksek lisans yapt\u0131.<\/em><\/p>\n

2016’da Clark \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde doktoras\u0131n\u0131 tamamlad\u0131.<\/em><\/p>\n

The Armenians of Aintab: Economics of Genocide in an Ottoman Province ba\u015fl\u0131kl\u0131 son kitab\u0131ysa Harvard University Press taraf\u0131ndan May\u0131s 2021’de yay\u0131mland\u0131.<\/em><\/p>\n

\u015eu anda Avustralya’daki Newcastle \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olan Kurt’un ulusal ve uluslararas\u0131 bir\u00e7ok dergi ve kitapta \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yay\u0131mland\u0131.\u00a0<\/em><\/p>\n

https:\/\/www.indyturk.com\/node\/724716\/r%C3%B6portaj\/tarih%C3%A7i-%C3%BCmit-kurt-mustafa-re%C5%9Fat-herhangi-bir-pi%C5%9Fmanl%C4%B1k-emaresi-g%C3%B6stermeyen<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. \u00dcmit Kurt ile son kitab\u0131 ”Kanun ve Nizam Dairesinde-Soyk\u0131r\u0131m Teknokrat\u0131 Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun \u0130zinde Osmanl\u0131’dan Cumhuriyet’e Devlet Mekanizmas\u0131” hakk\u0131nda konu\u015ftuk. Maaz \u0130brahimo\u011flu G\u00fcn\u00fcm\u00fczde devlet destekli \u015fiddet art\u0131k her y\u00f6n\u00fcyle sorgulan\u0131yor. \u00d6nceden daha \u00e7ok\u00a0“etkili-yetkili failler”in sorumluluklar\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6nen tart\u0131\u015fmalar, \u015fimdiler de\u00a0“s\u0131radan faillere” kadar uzan\u0131yor. \u00d6zellikle devlet mekanizmas\u0131na kanun ve nizam \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011fl\u0131 olan bir\u00e7ok insan, […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":79786,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,20],"tags":[],"class_list":["post-79785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\nTarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dr. \u00dcmit Kurt ile son kitab\u0131 ”Kanun ve Nizam Dairesinde-Soyk\u0131r\u0131m Teknokrat\u0131 Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun \u0130zinde Osmanl\u0131’dan Cumhuriyet’e Devlet Mekanizmas\u0131” hakk\u0131nda konu\u015ftuk. Maaz \u0130brahimo\u011flu G\u00fcn\u00fcm\u00fczde devlet destekli \u015fiddet art\u0131k her y\u00f6n\u00fcyle sorgulan\u0131yor. \u00d6nceden daha \u00e7ok\u00a0“etkili-yetkili failler”in sorumluluklar\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6nen tart\u0131\u015fmalar, \u015fimdiler de\u00a0“s\u0131radan faillere” kadar uzan\u0131yor. \u00d6zellikle devlet mekanizmas\u0131na kanun ve nizam \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011fl\u0131 olan bir\u00e7ok insan, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-06-06T08:27:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1368\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"911\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785\",\"name\":\"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg\",\"datePublished\":\"2024-06-06T08:27:41+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg\",\"width\":1368,\"height\":911},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Dr. \u00dcmit Kurt ile son kitab\u0131 ”Kanun ve Nizam Dairesinde-Soyk\u0131r\u0131m Teknokrat\u0131 Mustafa Re\u015fat Mimaro\u011flu’nun \u0130zinde Osmanl\u0131’dan Cumhuriyet’e Devlet Mekanizmas\u0131” hakk\u0131nda konu\u015ftuk. Maaz \u0130brahimo\u011flu G\u00fcn\u00fcm\u00fczde devlet destekli \u015fiddet art\u0131k her y\u00f6n\u00fcyle sorgulan\u0131yor. \u00d6nceden daha \u00e7ok\u00a0“etkili-yetkili failler”in sorumluluklar\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6nen tart\u0131\u015fmalar, \u015fimdiler de\u00a0“s\u0131radan faillere” kadar uzan\u0131yor. \u00d6zellikle devlet mekanizmas\u0131na kanun ve nizam \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011fl\u0131 olan bir\u00e7ok insan, […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2024-06-06T08:27:41+00:00","og_image":[{"width":1368,"height":911,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785","name":"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg","datePublished":"2024-06-06T08:27:41+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/06\/Dr.-Umit-Kurt.jpg","width":1368,"height":911},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=79785#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tarih\u00e7i \u00dcmit Kurt: Mustafa Re\u015fat, herhangi bir pi\u015fmanl\u0131k emaresi g\u00f6stermeyen, yapt\u0131klar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen b\u00fcrokrat bir cumhuriyet elitidir"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=79785"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79787,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/79785\/revisions\/79787"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/79786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=79785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=79785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=79785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}