![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Kurtler-Aleviler-360x203.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u201cK\u00fcrtler, Aleviler karde\u015fimizdir\u201d diyoruz. Ayn\u0131 zamanda \u2018biz a\u011fabeyiz ve bunu kabul edin\u2019 dedi\u011fimiz i\u00e7in bu kavga. Madem karde\u015fiz biraz da K\u00fcrtler a\u011fabeylik yaps\u0131n mesela\u2026 Dikey ve tepeden inme, \u00fcstenci de\u011fil de yatay bir g\u00fc\u00e7 payla\u015f\u0131m\u0131 mesela.<\/strong><\/em><\/p>\n \u015eahap Eraslan<\/strong><\/p>\n Yabanc\u0131 bir toplumda iki t\u00fcrl\u00fc bir hareketlilik yarat\u0131yor: tutuculuk ya da de\u011fi\u015fim. K\u00f6ye gelen bir yabanc\u0131 geleneklerin, g\u00f6reneklerin, davran\u0131\u015flar\u0131n, t\u00f6relerin ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6steriyor. Kapal\u0131 bir k\u00fclt\u00fcr (Levi Srau\u00df so\u011fuk k\u00fclt\u00fcr diye adland\u0131r\u0131yor, yani de\u011fi\u015fimin yava\u015f oldu\u011fu bir k\u00fclt\u00fcr) kendi gelen ve g\u00f6reneklerini ideal olarak sunar. Yabanc\u0131 varl\u0131\u011f\u0131yla bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sorgulanmas\u0131na neden olabilir. B\u00f6ylece bask\u0131n k\u00fclt\u00fcr ya yabanc\u0131dan etkilenerek de\u011fi\u015fiyor ya da kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcne daha s\u0131k\u0131 sar\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Simmel\u2019e yabanc\u0131 topra\u011fa sahip olmayand\u0131r ve mesela Avrupa Yahudileri buna \u00f6rnektir. [1] \u0130ki t\u00fcr yabanc\u0131 var: i\u00e7 ve d\u0131\u015f yabanc\u0131 (Ausl\u00e4nder). D\u0131\u015f yabanc\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 \u00f6zelli\u011fi var: nesnellik (objektiv), \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve devrimcilik. Yabanc\u0131n\u0131n d\u0131\u015far\u0131dan gelmesi bir grubun i\u00e7indeki sorunlara belirli bir mesafeden bakmas\u0131n\u0131, nesnellik sa\u011flar ve tarafs\u0131z olabilme konumuna sahiptir. Onun tarafs\u0131z olabilme \u00f6zelli\u011fi, yani gruptaki \u00e7at\u0131\u015fmada bizden yana olmama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, bizim yabanc\u0131ya duydu\u011fumuz g\u00fcvensizli\u011fin temelini olu\u015fturur. Yabanc\u0131 \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr, kendi gidebilir ya da kovulabilir. Bir grubun bile\u015fenlerinin birbirleriyle \u00e7e\u015fitli ba\u011flar\u0131 olu\u015ftu\u011fundan yabanc\u0131 kadar \u00f6zg\u00fcr gitme durumu yoktur. Yabanc\u0131 devrimcidir, grubu sorgular ve gruptaki de\u011fi\u015fimi yarat\u0131r. Ama yabanc\u0131n\u0131n erki (Macht) yoktur. Bu \u015fu anlama geliyor: Kimin yabanc\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 grup belirler. Yabanc\u0131 var olan bir sistemin i\u00e7ine gelir ama kimin ev sahibi\/kimin konuk oldu\u011funu belirleyemez. Grup istemedi\u011fi s\u00fcrece kendi kurallar\u0131n\u0131 kabul ettiremez.<\/p>\n KONUKSEVERL\u0130K NASIL OLU\u015eUR?<\/strong><\/p>\n Konukseverlik, yabanc\u0131ya duydu\u011fumuz ilgi ve korkunun yaratt\u0131\u011f\u0131 gerilim alan\u0131nda olu\u015fuyor. Yabanc\u0131dan korkma, yabanc\u0131n\u0131n m\u00fcdahalesine, sald\u0131rgan olma ihtimaline kar\u015f\u0131 kendini savunma, kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mek, yani evrensel ve do\u011fu\u015ftan gelen bir davran\u0131\u015f bi\u00e7imidir belki de. Konuk\/ev sahibi ili\u015fkisinde yabanc\u0131, sald\u0131rgan bir tutum tak\u0131nmadan bir topluma girebiliyor. Konu\u011fun bu bi\u00e7imde gelmesi, beklenen sald\u0131rgan tutumu da \u00f6nl\u00fcyor.<\/p>\n Bir yabanc\u0131n\u0131n konuk stat\u00fcs\u00fcnde kontrol\u00fc bir k\u00f6yde \u00e7ok \u00f6nemli. Her ne kadar konuk reel olarak bir k\u00f6y\u00fc tek ba\u015f\u0131na fethedemezse de fiziksel ciddi bir tehdit olu\u015fturmasa da gene de kontrol gerekli. \u00c7\u00fcnk\u00fc yabanc\u0131 bir tabuyu \u00e7i\u011fneyerek, sistemin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131nda bir travmaya neden olabilir. \u00d6rne\u011fin, k\u00f6ydeki bir kad\u0131nla cinsel bir ili\u015fkinin kurulmas\u0131, ailenin, s\u00fclalenin \u015ferefinin yok olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Biz ortak semboller sistemi kurmadan insanlar aras\u0131nda ili\u015fki kurmakta zorlan\u0131r\u0131z. \u0130nsanlar aras\u0131ndaki sembollerin yok olmas\u0131 k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131ndan, konuk ve ev sahibi aras\u0131nda konukseverlik yoluyla bir semboller sistemi olu\u015fur. Evinize gelen konu\u011fa amca\/abi\/day\u0131\/teyze\/abla diyerek konu\u011fu, yani yabanc\u0131y\u0131 kendi aile hiyerar\u015fisinin i\u00e7inde bir yere oturtuyorsunuz. Konu\u011fun abiniz\/amcan\u0131z yerine konulmas\u0131 ona amca\/abi rol\u00fc de y\u00fckl\u00fcyor. Ve evin kad\u0131nlar\u0131yla cinsel bir yakla\u015f\u0131m\u0131, ensest tabudan \u00f6t\u00fcr\u00fc engelleniyor. Bu t\u00fcr semboller sistemi konu\u011fun ve ev sahibinin kimli\u011fini de g\u00fcvenceye al\u0131yor.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr kuramlar\u0131 baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrleri \u2018oral k\u00fclt\u00fcrler\u2019 olarak tan\u0131mlarlar. Bu k\u00fclt\u00fcrlerde i\u015fliklerin temelinde oralite yani a\u011f\u0131z etkinlikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Finliler dostlar\u0131yla saatlerce konu\u015fmadan, birbirlerine s\u00fcrekli ikramda bulunmadan y\u00fcr\u00fcyebiliyorlarm\u0131\u015f. Dostluk, arkada\u015fl\u0131k birlikte susabilmekmi\u015f. Oral k\u00fclt\u00fcrde a\u011f\u0131z bo\u015f durmaz me\u015fgul edilir. Konu\u015fmak, yemek, i\u00e7mek gibi. M\u00fcsl\u00fcman k\u00fclt\u00fcrler oral k\u00fclt\u00fcrlerdir. Arkada\u015fl\u0131klar, dostluklar oral (ikram) takas \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcr. Dostluklar, arkada\u015fl\u0131klarda ikram \u00f6nemsenir. Kuru kuruya sohbet ve muhabbet olmaz yani. Psikanalizde oral d\u00f6nemle \u00e7ocu\u011fun hayatta yapt\u0131\u011f\u0131 ilk deneyimler (yakla\u015f\u0131k iki ya\u015f\u0131na kadar) kastedilir. Bebek do\u011fdu\u011funda annesini emerken bazen \u00e7ok a\u00e7g\u00f6zl\u00fc davran\u0131r. Oral a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fckle \u00e7ocuk annenin memesine sald\u0131r\u0131r adeta. A\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck hepsini istemek, payla\u015fmak istememektir de. Payla\u015fmak istememek ba\u015fka duygular\u0131 da depre\u015ftirir. K\u0131skan\u00e7l\u0131k, haset gibi. Daha sonra a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck sosyalle\u015ftirilir ve \u00e7ocu\u011fa payla\u015fma \u00f6\u011fretilir. Sosyalle\u015ftirilemeyen ise arlanmaya sebep olur. A\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011fe toplum tolerans g\u00f6stermez. A\u00e7g\u00f6zl\u00fc, haset ve k\u0131skan\u00e7 olmak ay\u0131plan\u0131r. Ama bu duygular \u00e7o\u011fu kez asl\u0131nda b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcyle ortadan kalkmaz, geri kalan negatif duygular\/haller d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131lan \u00f6tekine yans\u0131t\u0131l\u0131r. \u2018Do\u011fu\u2019ya \u00e7ok yat\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131yor.\u2019, \u2018K\u00fcrtlerin neyi eksik, ne hakk\u0131 istiyorlar\u2019, \u2018Bizim bir \u015feyimiz yok, Suriyelilere her \u015fey veriyorlar\u2019 tand\u0131k bir s\u00f6ylem. [2]\u00c7ocukluktan beri sosyalle\u015ftirilen ama buna ra\u011fmen arta kalan oral a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fck, haset ve k\u0131skan\u00e7l\u0131k \u00f6tekine projekte edilir. Oral k\u00fclt\u00fcrlerde misafirle ili\u015fkide ikram \u00f6ne \u00e7\u0131kar ve misafir bebekle\u015ftirilir, b\u00f6ylece misafir sembolik olarak kastre edilir bir anlamda ve etkisizle\u015ftirilir.<\/p>\n Konu\u011fa yap\u0131lan ikram, ev sahibinin sosyal stat\u00fcs\u00fc, ekonomik durumu hakk\u0131nda bir fikir verir. Konu\u011fa oturmas\u0131 i\u00e7in sunulan yer, konu\u011fun ve ev sahibinin ili\u015fkisinde ba\u015fka anlamlar da ta\u015f\u0131r. S\u00f6yle ki, ba\u015f k\u00f6\u015feye oturtulan konuk onore edilir, sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131r. Bu oturma bi\u00e7iminde, ya\u015fl\u0131l\u0131k hiyerar\u015fisi, konu\u011fun tahmin edilen sosyal ve ekonomik stat\u00fcs\u00fc de bir rol oynar. Eve giri\u015fte ayakkab\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 sembolik olarak evin temizli\u011fini, i\u00e7eri ve d\u0131\u015far\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n belirginle\u015ftirilmesi anlam\u0131na da gelir. Ayakkab\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 bir s\u0131n\u0131ra, ba\u015fka bir ortama ve kurallara ge\u00e7ildi\u011fine i\u015faret eder. \u0130\u00e7eri ve d\u0131\u015far\u0131n\u0131n sembolik ayr\u0131m\u0131d\u0131r bu ayn\u0131 zamanda.<\/p>\n Konu\u011fa g\u00f6sterilen ilgiye bak\u0131nca, konu\u011fa bir \u00e7ocuk\/bebek muamelesi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 izlenimi olu\u015fur. Konuk, oturtulur, yedirilir, i\u00e7irilir, yani konu\u011fun bak\u0131m\u0131 bir \u00e7ocu\u011fun bak\u0131m\u0131na benzer. Konuk regresyona (\u00e7ocuk\u00e7al\u0131\u011fa) zorlan\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k konuktan beklenen \u2018ak\u0131ll\u0131 olmas\u0131\u2019, sistemin kurallar\u0131na uymas\u0131d\u0131r. T\u00fcrk dilinde, e\u011fitiminde, k\u0131sacas\u0131 sosyalle\u015fmede merkezi bir kavramd\u0131r \u2018ak\u0131ll\u0131 olmak\u2019. Asl\u0131nda ak\u0131ll\u0131 olmak karar verilerek olabilen bir \u015fey de\u011fildir. \u0130nsan komik olmaya, zeki olmaya, spontan olmaya, bir \u015feyi unutmaya karar vererek ba\u015faramaz. Ama buna ra\u011fmen ak\u0131ll\u0131 olmak \u00f6nerilir ve beklenir ki\u015fiden. Ak\u0131ll\u0131 olmak, mant\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, soyutlama yetene\u011finden \u00e7ok, beklenen davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermek anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n Toplumun bekledi\u011fi davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6sterebilmektir ak\u0131ll\u0131 olmak. Ak\u0131ll\u0131l\u0131k \u00e7ocukla b\u00fcy\u00fck aras\u0131ndaki ayr\u0131m\u0131 belirler. Yani \u00e7ocukluk tam ak\u0131ll\u0131 olma olgunlu\u011funa ula\u015famam\u0131\u015fl\u0131k demektir. Regresif bir konuma getirilen konuk, ak\u0131ll\u0131 olmak, yani b\u00fcy\u00fck gibi, yani beklenen davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermek zorundad\u0131r. Ya\u015fl\u0131 konu\u011fun elini \u00f6pmek, ona sayg\u0131 g\u00f6sterisidir ve el \u00f6pmek ili\u015fkide bir e\u015fitsizli\u011fe vurgu yapar. Asimetrik bir durum elini \u00f6pt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz eliniz \u00f6pmez yani.<\/p>\n Bir k\u00f6yde veya kasabadaki mahallede herkes birbirini tan\u0131r. Aile terapisinin \u00f6nemli kuramc\u0131lar\u0131ndan S. Minuchin onlarca h\u00e2l\u00e2, teyze, day\u0131 ve amcas\u0131n\u0131n ve 200 kuzeninin oldu\u011funu ve soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok akrabas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazar.[3] \u0130nsan k\u00fc\u00e7\u00fck bir kentte, kasabada oturdu\u011funda sadece mek\u00e2n\u0131, \u00e7evreyi de\u011fil sokaktaki bir\u00e7ok ki\u015fi de tan\u0131r. Kasabada yabanc\u0131l\u0131k duygusu az ya\u015fan\u0131r, bir\u00e7ok \u015fey tan\u0131d\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar do\u011fduklar\u0131nda sosyal bir ili\u015fki a\u011f\u0131na da do\u011farlar. Gittikleri okulun yar\u0131s\u0131 akraba di\u011fer yar\u0131s\u0131 ise tan\u0131d\u0131kt\u0131r. \u00c7ocuk kendisine sunulan, tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan yani yabanc\u0131 olamayanla ili\u015fki kurar. Yani ta\u015frada kasabada, k\u00f6yde yabanc\u0131yla tan\u0131\u015fmak, yabanc\u0131yla ili\u015fki kurmak \u00e7ok bilinen bir \u015fey de\u011fildir. K\u0131sacas\u0131 insanlar yabanc\u0131yla tan\u0131\u015fmaya acemidirler. K\u00f6yl\u00fclerin k\u00f6ydeki ili\u015fkileri tan\u0131d\u0131klar ve akrabalar aras\u0131 ili\u015fkidir. \u0130nsan\u0131n kimli\u011fi bu sosyal ili\u015fkilerde olu\u015fuyor ve onaylanarak stabilize oluyordu.<\/p>\n \u2018TANIDIK YABANCILAR\u2019<\/strong><\/p>\n Kentteki kirac\u0131l\u0131k meselesini de dahil edelim. Kirac\u0131l\u0131k insan\u0131n oturdu\u011fu mek\u00e2na k\u00f6k salamamas\u0131 demek de. Ayr\u0131ca yurdun i\u015fe g\u00f6re d\u00fczenlenmesi, insanlar\u0131n ya\u015fayaca\u011f\u0131 mahallenin, kentin, \u00fclkenin i\u015fe\/i\u015fyerine g\u00f6r ayarlanmas\u0131 yeni sosyal ili\u015fki a\u011flar\u0131n\u0131 da zorunlu k\u0131l\u0131yor. Yani \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan i\u015flerdeki s\u00fcreksizlik ve uzun s\u00fcreli olmamas\u0131, yani i\u015flerdeki g\u00fcvencesizlik yeni bir k\u00fclt\u00fcr ve buna ba\u011fl\u0131 psikolojik bir durum yarat\u0131yor: yar\u0131 g\u00f6\u00e7ebelik. \u00c7al\u0131\u015f\u0131lan i\u015fler ve mek\u00e2nlardaki s\u00fcreksizlik ve hafif ba\u011flanma hali\u2026<\/p>\n \u0130nsanlar ili\u015fkilerini y\u00fczeysel kurarak ayr\u0131l\u0131klar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak, ta\u015f\u0131nmalarda, i\u015fyeri de\u011fi\u015fikliklerinde ayr\u0131l\u0131k ac\u0131s\u0131n\u0131 azaltmak\/s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmak i\u00e7in derin duygusal ba\u011f kurmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Bunun bir ba\u015fka anlam\u0131 da insanlar birbirlerine \u201ctan\u0131d\u0131k yabanc\u0131\u201dlar. Yani tan\u0131\u015f\u0131klar ama aralar\u0131nda ba\u011f yok, yak\u0131n ili\u015fki de olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 zamanda yabanc\u0131lar da. Kentlerdeki ili\u015fkileri de daha \u00e7ok tan\u0131d\u0131k-yabanc\u0131l\u0131k belirliyor. \u0130yi bir sosyallik bir\/iki dost, birka\u00e7 arkada\u015f ve y\u00fczlerce tan\u0131d\u0131k ili\u015fkisinin olmas\u0131 yani.<\/p>\n Bu durum insan\u0131n kimli\u011finin \u00e7e\u015fitli ortamlarda ve ili\u015fkilerde g\u00fcvencesizli\u011fi anlam\u0131na da geliyor. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m k\u00f6yde\/kasabada bir ki\u015finin kimli\u011fi, kim oldu\u011fu, mesle\u011fi, sosyal stat\u00fcs\u00fc herkes taraf\u0131ndan bilinir. Yani insan\u0131n kimli\u011fini bir\u00e7ok yerde anlatmas\u0131 veya g\u00f6stermesi gerekmez. Yani ki\u015fi kendi kimli\u011finden emindir ve kimlik sosyal ili\u015fkilerde kabul g\u00f6r\u00fcr. Kentte herkesin birbirine yabanc\u0131 olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc insan kimli\u011fini g\u00f6stermek, ispat etmek, te\u015fhir etmek durumundad\u0131r. Yani kimlik ve buna ba\u011fl\u0131 olarak da narsizm kentte s\u00fcrekli tehdit alt\u0131ndad\u0131r. K\u00f6yde kimin zengin ve kimin yoksul oldu\u011fu bellidir. Kimsenin rol yapmas\u0131, stat\u00fcs\u00fcn\u00fc te\u015fhir etmesi gerekmez. Kentte ama ki\u015fi prestij objeleriyle, tavr\u0131yla, kim oldu\u011funu te\u015fhir eder.<\/p>\n Pierre Bourdieu, \u201chabitus\u201dla insan\u0131n i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fi de\u011ferlendirme ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kasteder. Bir insan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131yla o ki\u015finin kim oldu\u011funu tahmin eder\/biliriz. \u0130nsan\u0131n kim oldu\u011funun yan\u0131 s\u0131ra kim oldu\u011funun kabul\u00fc ve onay\u0131 insan\u0131n kimli\u011fini g\u00fcvenli k\u0131lar. Kentte ama bu tan\u0131mak\/kabul etmek i\u00e7in o kimli\u011fin g\u00f6sterilmesi de gerekmektedir\u2026 \u201cSen benim kim oldu\u011fumu biliyorsun\u201d sorusu birbirini tan\u0131mayanlar\u0131n \u201cbeni tan\u0131\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Yani kentte herkesin herkese bir\u00e7ok durumda yabanc\u0131 oldu\u011fu bir kamusal alanda sosyal korkular ve narsistik korkular yo\u011fundur. Anonimli\u011fin yo\u011fun oldu\u011fu toplumlarda kimli\u011fin onaylanmas\u0131 ve b\u00f6ylece stabilize olmas\u0131 zorla\u015f\u0131yor. Bu durumda toplumsal stat\u00fc rekabeti daha sald\u0131rgan hale geliyor.[4] \u0130nsanlar evlerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda yabanc\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar. \u0130\u015fte bu yabanc\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131nda baz\u0131 kimseler bu durumu umursamazken baz\u0131 ki\u015filer de en iyi yanlar\u0131yla da kendilerini g\u00f6stermek istiyorlar. S\u00fcslenmeler, prestij objeleri biraz da bu kimli\u011fi s\u00fcsleme tela\u015f\u0131d\u0131r. Kimlikler daha \u00f6nceden kal\u0131c\u0131 ve daha az de\u011fi\u015fkendi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kimlikler a\u00e7\u0131k ve her an de\u011fi\u015febiliyor.<\/p>\n Ayn\u0131 k\u00f6yde tan\u0131d\u0131klar ili\u015fkilenirlerken de baz\u0131 rit\u00fceller \u00fczerinden ili\u015fki yap\u0131lar\u0131n\u0131 in\u015fa ederler. Birbirine dayanarak konu\u015fma d\u00fczenlenir. Mesela bir kom\u015fu bir di\u011ferini ziyaret etti\u011finde ev sahibi\/konuk rolleri \u00fczerinden g\u00f6r\u00fcnmez ama bilinen ve sosyalle\u015fme s\u00fcresinde otomatikle\u015ftirilen ili\u015fki d\u00fczenlenmesiyle konu\u015fma\/ili\u015fki reg\u00fcle edilir. D\u0131\u015far\u0131dan gelen yani burada yabanc\u0131\/konuk olan=ev sahibi olmayan geldi\u011fi yere selamla girmek durumundad\u0131r. Yani gelen ili\u015fkiyi\/selamla\u015fma \u00fczerinden ba\u015flat\u0131r. Kamusal alandaki kar\u015f\u0131la\u015fmalarda da o mek\u00e2na gelen sanki o mek\u00e2n\u0131n sahibi=ev sahibi konumuna gelir ve sonradan gelen selam verir. \u0130li\u015fki de ev sahibi-konuk bi\u00e7iminde ilerler. \u0130nsanlar k\u00f6yde birbirlerine akrabalar gibi adland\u0131r\u0131rlar (amca, yenge) bu adland\u0131rmalarla roller ve konumlar da belirlenmi\u015f olur. Bu durum metropolde de\u011fi\u015fir ve yabanc\u0131l\u0131k u\u00e7 noktaya var\u0131r. \u0130nsan her ne kadar kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde bir g\u00f6\u00e7 ya\u015fasa da kasaba, ta\u015fra k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden metropol k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yap\u0131lan g\u00f6\u00e7ler travmatik yanlar ta\u015f\u0131r.<\/p>\n TANRI YABANCI, BANA BENZEMEYEND\u0130R BAZEN<\/strong><\/p>\n Baz\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde tanr\u0131lar\u0131n insani \u00f6zellikleri vard\u0131r. Yunan tanr\u0131lar\u0131 b\u00f6yledir. K\u0131skan\u0131rlar, k\u0131zarlar, yol keserler, cinsel ili\u015fkiye girerler. \u0130brahimi dinlerde tanr\u0131n\u0131n bu \u00f6zellikleri yoktur. Tanr\u0131 insana benzemez. Amorftur. Hayal bile edilemeyendir\u2026 Baz\u0131 inan\u00e7lar bir \u00f6\u011fretidir, kuruculular\u0131 yani sadece ruhani \u00f6nderleri var ve bu ki\u015filer tanr\u0131 de\u011filler. Buda ve Konfi\u00e7yus gibi\u2026 Bazen insanlar\/gruplar kendilerine benzemeyen yabanc\u0131lar\u0131 kutsal sanabiliyorlar. \u0130\u015fte bu farkl\u0131\/garip konuk tanr\u0131 ya da tanr\u0131n\u0131n el\u00e7isi say\u0131l\u0131yor. Amerika\u2019n\u0131n ke\u015ffi sonras\u0131nda yerli halk bu yabanc\u0131lar\u0131 kutsal konuk gibi a\u011f\u0131rl\u0131yor yer yer onlar\u0131 tanr\u0131 san\u0131yorlard\u0131. Yani yabanc\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kutsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yordu. Afrika\u2019daki baz\u0131 kabileler de kendilerinden farkl\u0131 beyazlara benzer \u00f6zellikler y\u00fcklediler. \u0130\u015fte bu insanlar\u0131n tanr\u0131 olmad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda misyonerler kendi tanr\u0131lar\u0131n\u0131 ama yerlilere kabul ettirdiler. O k\u00fclt\u00fcrlerin tanr\u0131lar\u0131 da b\u00f6ylece yok oldu. Burada da yabanc\u0131yla yerli aras\u0131nda hiyerar\u015fik asimetrik bir ili\u015fki var.<\/p>\n Anne\/\u00e7ocuk ili\u015fkisi asimetrik, e\u015fitsizdir ve varolu\u015fsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k i\u00e7erir. Do\u011fdu\u011funda \u00e7ocu\u011fa herkes ve her \u015fey yabanc\u0131d\u0131r. \u00c7ocukla ili\u015fki kurmak i\u00e7in \u00e7ocuk kucaklan\u0131r ve yeti\u015fkinin hizas\u0131na getirilir. Bu g\u00f6z hizas\u0131na getirilmeyle e\u015fitlik olu\u015fmaz ve ili\u015fki asimetrik kal\u0131r. Zamanla b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuk reel olarak annenin g\u00f6z hizas\u0131na gelse de anne\/\u00e7ocuk ili\u015fkisi baz\u0131 yanlar\u0131yla asimetrik kal\u0131r. \u00c7ocuk bu yabanc\u0131lar\u0131 kendine katarak, ili\u015fkide yabanc\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kararak geli\u015fir. Akrabalarla, kom\u015fularla hiyerar\u015fik ve rit\u00fcelize edilmi\u015f asimetrik ili\u015fki a\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcr \u00e7ocuk. Amca\/yenge\/teyze\u2026 Bu t\u00fcr akrabal\u0131klar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 vazifeler de y\u00fckler ve ili\u015fki biraz da bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sorumluluklar \u00fczerinden reg\u00fcle olur. K\u0131sacas\u0131 kapal\u0131 toplumlarda e\u015fit, simetrik ili\u015fkiler yayg\u0131n de\u011fil\u2026 Bunun bir di\u011fer anlam\u0131 bu k\u00fclt\u00fcrler \u00f6tekiyle e\u015fit ili\u015fki gelene\u011fi olu\u015fturmazlar ve hiyerar\u015fiktirler. \u0130\u015fte bu durum \u00f6tekini e\u015fit kabul etmeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131r\u2026<\/p>\n Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na d\u00f6nersem\u2026 \u00c7ocuklu\u011fumda k\u00f6ylere kentlerden gelen devlet g\u00f6revlilerine ikramlar yap\u0131l\u0131rd\u0131. Kendi ailesine bonk\u00f6r ol(a)mayanlar kaymakam, tahsildara, ba\u015f\u00e7avu\u015fa \u00e7ok iyi davran\u0131rlar, devlet olarak k\u00f6ye gelenlerle \u00e7at\u0131\u015fmadan ka\u00e7\u0131n\u0131rlard\u0131. Biraz korkak ve bir yan\u0131 gizli tutulan bir ili\u015fkiydi bu. Kad\u0131nlar genelde bu ki\u015filerle kar\u015f\u0131la\u015fmazlar ve evin erkekleri bu konuklara hizmet ederdi. Hizmet etmek k\u00f6yde kad\u0131nca bir i\u015fti ama devlet gelince k\u00f6ye evsahibi erkekler di\u015file\u015firdi. Burada misafirden bir korku vard\u0131 ve genelde \u00e7ocuklar da bu ili\u015fkinin d\u0131\u015f\u0131nda tutulurdu. Burada \u00e7ocuklar\u0131n sorulara a\u00e7\u0131k ve do\u011fru cevaplar verece\u011fi, ailenin ger\u00e7ekli\u011fini yabanc\u0131ya s\u00f6ylemesinden de korkulurdu. Burada misafirin sunulan kurallar\u0131 g\u00f6rmezden gelece\u011fi tedirginli\u011fi vard\u0131. Devlet kendi kurallar\u0131yla geliyordu k\u00f6ylere. Burada ikram \u00e7ok \u00f6nemli bir i\u015flev \u00fcstleniyordu. Ben bu durumu anlamaz patolojik san\u0131rd\u0131m. Devletten halk korkard\u0131. Ve bu korku devletin \u00f6n\u00fcne yemek konularak\/ikram yoluyla s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulurdu. Konukseverlik \u00fczerinden iktidarla ili\u015fki denetlenir, gelen konukla ev sahibi aras\u0131ndaki ili\u015fki reg\u00fcle edilirdi. Konukseverlik asl\u0131nda yabanc\u0131yla ili\u015fkiyi d\u00fczenleme rit\u00fcelidir\u2026 Konuksever toplumlar yabac\u0131yla\/\u00f6tekiyle iliklide zorlanan toplumlar da.<\/p>\n Bu kadar laf ettikten sonra \u015funu s\u00f6yleyeyim\u2026 Biz e\u015fit ve g\u00f6z hizas\u0131nda ili\u015fkilere al\u0131\u015f\u0131k de\u011filiz. \u0130li\u015fkilendi\u011fimiz yabanc\u0131lar\u0131\/\u00f6tekileri bir \u015fekle sokarak, onlara kurallar\u0131m\u0131z\u0131, rit\u00fcellerimizi dayatarak ve onlar\u0131n \u00f6tekili\u011fini reddederek ili\u015fki kurmaya meylediyoruz.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde K\u00fcrtlerle, Alevilerle, Ermenilerle sorun biraz da bu tutumda\u2026 Bu gruplara yap\u0131lan zulm\u00fcn alt\u0131nda \u015fu var: Bu gruplar \u00e7izilen \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131k\u0131p \u2018biz de sizinle e\u015fit olmak istiyoruz\u2019 dedikleri i\u00e7in kavga \u00e7\u0131k\u0131yor. Kendilerine dikilen elbiseyi giymeyip kendi g\u00f6mleklerini giymek istedikleri i\u00e7in b\u00fct\u00fcn kavga\u2026 Her ne kadar bu gruplara \u2018ilkel\u2019, feodal\u2019 \u2018yabani\u2019 yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lsa da bu e\u015fitlik istekleri asl\u0131nda \u00e7ok da modern. \u0130lkellik ise bu e\u015fitlik talebine g\u00f6sterilen tepkide.<\/p>\n K\u00fcrtler, Aleviler kendilerine a\u011fabey, karde\u015f ar\u0131yor mu bilmiyoruz\u2026 Sorma gere\u011fi bile duymuyoruz\u2026 K\u00fcrtler, Aleviler\u2026 Karde\u015fimizdir\u2026 diyoruz. Ayn\u0131 zamanda \u2018biz a\u011fabeyiz ve bunu kabul edin\u2019 dedi\u011fimiz i\u00e7in bu kavga. Madem karde\u015fiz biraz da K\u00fcrtler a\u011fabeylik yaps\u0131n mesela\u2026 Dikey ve tepeden inme, \u00fcstenci de\u011fil de yatay bir g\u00fc\u00e7 payla\u015f\u0131m\u0131 mesela\u2026 D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc a\u011fabeylik, e\u015f ba\u015fkanl\u0131 (ikiz) karde\u015flik bile denenmeye de\u011fer ili\u015fki bi\u00e7imi olabilir.<\/p>\n Martin Luther King s\u00f6ylemi\u015fti\u2026 E\u015fitlik savunucusu\u2026 \u0130nsan haklar\u0131 savunucusu\u2026 Benim bir hayalim var\u2026 H\u00e2l\u00e2 etkili bir s\u00f6z\u2026 Birlikte e\u015fit ya\u015famak\u2026 Bizim \u00f6tekilerimizle sava\u015fmak, \u00f6ld\u00fcrmek, ter\u00f6r kategorisine koymak d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka hayalimiz var m\u0131?<\/p>\n