{"id":78852,"date":"2024-04-05T02:23:50","date_gmt":"2024-04-05T07:23:50","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852"},"modified":"2024-04-05T02:23:50","modified_gmt":"2024-04-05T07:23:50","slug":"ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-artik-turkcede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852","title":{"rendered":"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-78853\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-360x218.webp\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"218\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-360x218.webp 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-768x465.webp 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-560x339.webp 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-260x157.webp 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-160x97.webp 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/20\/yetvart-danzikyan\">Yetvart Danzikyan<\/a><\/strong><\/p>\n<p><em><strong><span style=\"color: #333333; font-family: 'Cantata One', serif; letter-spacing: 0.05em;\">Peder Sukyas Eprigyan\u2019\u0131n 1902-1907 y\u0131llar\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u2018Resimli Yurt S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019, (Badgerazart Pna\u015fxarhig Pa\u0155aran- \u054a\u0561\u057f\u056f\u0565\u0580\u0561\u0566\u0561\u0580\u0564 \u0532\u0576\u0561\u0577\u056d\u0561\u0580\u0570\u056b\u056f \u0532\u0561\u057c\u0561\u0580\u0561\u0576) yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 \u00fclkesi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131ndaki Ermeni yerle\u015fimleri konusunda temel bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131. \u0130lgililer ve uzmanlar taraf\u0131ndan paha bi\u00e7ilmez bir bilgi hazinesi olarak de\u011ferlendirilen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek T\u00fcrk\u00e7eye veya ba\u015fka bir dile \u00e7evrilmemesi b\u00fcy\u00fck eksiklik olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Yazar\u0131n ancak belli bir harfe getirerek b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc Sevan Ni\u015fanyan T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirdi ve bizzat Eprigyan\u2019\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 kaynaklardan yararlanarak tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kitap Liberus Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Ni\u015fanyan ile s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn \u00f6nemini ve nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc konu\u015ftuk.<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Peder Sukyas Eprigyan\u2019\u0131n kitab\u0131 \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00e7evrede bilinen bir \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131. Zannediyorum belli bir harfe kadar gelmi\u015fti ve devam\u0131 yoktu. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemi nedir?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ermenilerin 1915\u2019te trajik bir \u015fekilde kapanan \u2018Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n bir t\u00fcr ku\u011fu \u015fark\u0131s\u0131d\u0131r Eprigyan S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n e\u015fi\u011finde bir\u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lara ra\u011fmen hala iyimserlikle dolu olan bir d\u00fcnyan\u0131n co\u011frafi ve sosyolojik envanteridir. Kendi \u00e7a\u011f\u0131nda bildi\u011fim kadar\u0131yla bir benzeri veya e\u015fde\u011feri yoktur. Tabii sonradan, o d\u00f6neme dair, en \u00fcnl\u00fcs\u00fc Kevorkyan ve Pabu\u00e7\u00e7iyan\u2019\u0131n an\u0131tsal eseri olmak \u00fczere onlarca envanter \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bunlar\u0131n hepsi 1915\u2019in kara g\u00f6lgesini ta\u015f\u0131yan eserlerdir. Hepsine deh\u015fetli bir a\u011f\u0131t havas\u0131 ve \u2013 soyk\u0131r\u0131m inkar\u0131na duyulan hakl\u0131 tepkiden do\u011fan \u2013 bir polemik h\u0131rs\u0131 hakimdir. Eprigyan\u2019da bunlar yok. Ya\u015fayan, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ve umutlar\u0131 olan bir d\u00fcnyay\u0131 anlat\u0131yor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/arka%20sayfa%20icin%20ek%20gorsel.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Do\u011frusunu isterseniz, Ermeni tarihini bir soyk\u0131r\u0131m a\u011f\u0131t\u0131na indirgeyen bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 beni art\u0131k yoruyor. O y\u00fczden, 14 y\u0131l \u00f6nce ilk elime ge\u00e7ti\u011fi g\u00fcnden beri bu s\u00f6zl\u00fck beni heyecanland\u0131rd\u0131. 2011-12\u2019de birka\u00e7 ki\u015fiyi bu kitab\u0131 \u00e7evirmeleri i\u00e7in te\u015fvik ettim. Fakat gerek dil, gerek i\u00e7erik a\u00e7\u0131s\u0131ndan i\u015fin alt\u0131ndan kalkmaya cesaret edecek kimseyi bulamad\u0131m. Sonunda i\u015f ba\u015fa d\u00fc\u015ft\u00fc. Giderayak bu g\u00f6revi bizzat \u00fcstlenmem gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n<p><strong>Ne t\u00fcr kaynaklara ba\u015fvurmu\u015f Eprigyan?<\/strong><\/p>\n<p>Eprigyan S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc bir derleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Kendisi san\u0131yorum T\u00fcrkiye\u2019de hi\u00e7 bulunmam\u0131\u015f, 19. y\u00fczy\u0131l zarf\u0131nda Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u201cvatan\u0131 ke\u015ffetme\u201d heyecan\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan yay\u0131nlardan istifade etmi\u015f. Bunlar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131, kendisi gibi bir M\u0131khitaryan rahibi olan \u011eugas \u0130nciciyan\u2019\u0131n 1806 ve 1822\u2019de yay\u0131nlanm\u0131\u015f iki ba\u015fyap\u0131t\u0131, \u2018D\u00fcnyan\u0131n D\u00f6rt Buca\u011f\u0131n\u0131n Co\u011frafyas\u0131\u2019 ve \u2018Eski Ermenistan Epigrafisi\u2019dir. Sonra \u0130stanbul\u2019daki Merkezi Milli \u0130dare\u2019nin 1874\u2019te yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 istatistikler, yine Mxitaryan rahiplerinden Nerses Sarkisyan\u2019\u0131n gezi ve epigrafi notlar\u0131, Karekin Srvantsdiants\u2019\u0131n \u2018Toros A\u011fpar\u2019 adl\u0131 seyahatnamesi, Manuel Miraxoryan\u2019\u0131n 1884-86\u2019da \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 ciltlik seyahatnamesi, \u011eevont Ali\u015fan\u2019\u0131n 1880-90\u2019larda \u00e7\u0131kan \u2018\u015eirag\u2019, \u2018Ayrarad\u2019 ve \u2018Sisvan\u2019 adl\u0131 b\u00f6lgesel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gelir. Ticaret ve sanayi bilgileri i\u00e7in Frans\u0131z yazar Vital Cuinet\u2019nin 1890\u2019larda yay\u0131nlanan alt\u0131 ciltlik \u2018La Turquie d\u2019Asie\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 istatistik derlemesine ba\u015fvurmu\u015f. Yan\u0131s\u0131ra zaman\u0131n gazete ve dergilerinde \u00e7\u0131kan makalelerden de bolca yararlanm\u0131\u015f.<\/p>\n<p><strong>Siz bu kaynaklara nas\u0131l ula\u015ft\u0131n\u0131z? Zor olmad\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nternet \u00e7a\u011f\u0131nda kaynaklara ula\u015fmak \u00e7ok zor de\u011fil. Karada\u011f\u2019\u0131n bir k\u00f6y\u00fcnde oturup d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u00fct\u00fcphanelerine girip \u00e7\u0131kabiliyorsunuz. \u00c7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnden itibaren Eprigyan metnini kaynaklar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak okumaya \u00f6zen g\u00f6sterdim. \u00c7\u00fcnk\u00fc bazen aktar\u0131mda yaz\u0131m ve yorum hatalar\u0131 olabiliyor, ya da orijinal metindeki ba\u011flam\u0131 bilmeyince s\u00f6ylenen s\u00f6z\u00fc anlamak zorla\u015fabiliyor. Ne bileyim, Miraxoryan \u2018o mezarl\u0131k k\u00f6y\u00fcn \u00e7eyrek saat bat\u0131s\u0131ndad\u0131r\u2019 demi\u015f, Eprigyan \u2018\u00e7eyrek saat do\u011fusunda\u2019 diye aktarm\u0131\u015f. Eski tarih\u00e7ilerin metinlerindeki bir referans\u0131 anlamak i\u00e7in ana kayna\u011fa ba\u015fvurmak gerekebiliyor. Neyin kesin bilgi, neyin yorum ve tahmin oldu\u011funu anlamak i\u00e7in i\u011fneyle epey kuyu kazmak zorunda kal\u0131nabiliyor. O y\u00fczden, 19. y\u00fczy\u0131la ait do\u011frudan kaynaklar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, metinlerde s\u0131k s\u0131k an\u0131lan Xorenatsi veya Tovma Ardzruni veya Tovma Medzopetsi gibi eski tarih\u00e7ilerin metinlerini de evire \u00e7evire neredeyse ezberleme noktas\u0131na geldim.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/eprigyan%20tntm.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Olduk\u00e7a antika bir Osmanl\u0131 Ermenicesiyle yazm\u0131\u015f Eprigyan. Aktard\u0131\u011f\u0131 kaynaklar da 19. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar \u00e7e\u015fitli \u00fcsluplar\u0131 temsil ediyor. Y\u0131llar \u00f6nce ilk tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda bir miktar zorlam\u0131\u015ft\u0131 beni bu dil. Sonra yava\u015f yava\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131m, al\u0131\u015ft\u0131m. Ne de olsa serde Mxitaryan e\u011fitimi var. \u0130lkokulu Mxitaryan\u2019da okudum ben, k\u00fc\u00e7\u00fckken \u00f6\u011frendi\u011fin her \u015fey bir \u015fekilde akl\u0131nda kal\u0131yor. Eski tarih\u00e7ilerin \u2018krapar\u2019 (Klasik Ermenice) pasajlar\u0131nda daha b\u00fcy\u00fck zorluk \u00e7ektim. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1982\u2019de Columbia\u2019da Profes\u00f6r Nina Garsoian\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131m birka\u00e7 haftal\u0131k krapar dersi d\u0131\u015f\u0131nda eski dili bilmiyorum. Ama \u015f\u00fck\u00fcr, onlar\u0131n da \u00e7o\u011funun \u0130ngilizce, Almanca, Frans\u0131zca \u00e7evirileri var, \u00e7ok mesele olmad\u0131.<\/p>\n<p>Bir \u015fey daha ilave edeyim. Osmanl\u0131 yaz\u0131 diline a\u015fina olmak da \u00e7ok faydal\u0131 oldu. T\u00fcrk\u00e7e kelime hemen hi\u00e7 kullanm\u0131yor Eprigyan. Ama kavramlar\u0131, deyimleri, d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131 19. y\u00fczy\u0131l sonunun Osmanl\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyler. O y\u00fczden \u00e7eviride de yer yer ister istemez biraz k\u00fcfl\u00fc eski T\u00fcrk\u00e7e kelimeleri tercih etmekten kendimi alamad\u0131m. Denilenleri daha iyi yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n<p><strong>Siz \u00e7evirmekle kalmad\u0131n\u0131z, kald\u0131\u011f\u0131 yerden devam ettirdiniz ve notlad\u0131n\u0131z. Nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n<p>Eprigyan\u2019\u0131n eseri Ermeni alfabesinin 15ci harfi olan G\u2019nin sonlar\u0131na do\u011fru kesilmi\u015f. Takriben 2200 sayfa olmas\u0131 gereken \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ancak 1300 k\u00fcsur sayfas\u0131 yay\u0131nlanabilmi\u015f.<\/p>\n<p>\u00c7eviriyi bitirdikten sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ermenice metinde alfabetik s\u0131ralaman\u0131n bir mant\u0131\u011f\u0131 var. T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evirince anlams\u0131z bir durum \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. P harfi var, K harfi var, Z harfi var ama mesela B yok, M yok, S yok. B\u00f6yle bir \u015feye benzemedi diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm, Eprigyan\u2019\u0131n standart kaynaklar\u0131na gidip onlar\u0131n yazd\u0131klar\u0131n\u0131 aktarmaya karar verdim. Bunlar\u0131 da oldu\u011fu gibi \u0130nciciyan\u2019dan, Miraxoryan\u2019dan, Srvantsdiants\u2019tan, Ali\u015fan\u2019dan sayfa belirterek terc\u00fcme ettim. Kendim bir \u015fey eklemedim. Daha do\u011frusu benim ekledi\u011fim a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 notlar\u0131 ayr\u0131 font ve puntoyla dizmeye \u00f6zen g\u00f6sterdim. S\u00f6zl\u00fckte neyin \u00e7eviri, neyin bana ait telif oldu\u011fu gayet net bir \u015fekilde vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/Orjinal%20kitaptan%20bir%20sayfa.jpeg?resize=250%2C350&amp;ssl=1\" alt=\"Orjinal kitaptan bir sayfa\" width=\"250\" height=\"350\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><em>Orjinal kitaptan bir sayfa<\/em><\/p>\n<p><strong>Ba\u015fl\u0131kta \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Ermeni Co\u011frafyas\u0131\u201d deniyorsa da bu, yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem itibariyle Osmanl\u0131\u2019n\u0131n hatta \u00f6tesinin Ermeni co\u011frafyas\u0131. Zannediyorum bu haliyle sadece Ermeni okurlar i\u00e7in de\u011fil b\u00f6lgeyi merak eden t\u00fcm okurlar i\u00e7in ilgin\u00e7 olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Eprigyan S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131 kaps\u0131yor. Hatta Rusya Ermenistan\u0131 hakk\u0131nda daha zengin malzeme buldu\u011fu i\u00e7in olacak, o k\u0131s\u0131mlar\u0131 biraz daha kapsaml\u0131. Ben T\u00fcrk\u00e7e \u00e7eviri eserde okurun T\u00fcrkiye-d\u0131\u015f\u0131 b\u00f6lgelere y\u00f6nelik ilgisinin ve bilgisinin \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle, eserin sadece bug\u00fcnk\u00fc TC s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan maddelerini \u00e7evirmeye karar verdim. Yani \u00e7evirdi\u011fim kitap alelumum Ermenistan Co\u011frafyas\u0131 de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019nin Ermeni Co\u011frafyas\u0131\u2019d\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ya ilgin\u00e7 buldu\u011fum ya da kitapta s\u00f6z\u00fc edilen yerlerle do\u011frudan ilgili oldu\u011fu i\u00e7in Ermenistan Cumhuriyeti\u2019nden on, \u0130ran\u2019dan bir, \u00c7erkes \u00fclkesinden bir, bir de bonus olarak Habe\u015fistan\u2019dan bir madde ilave ettim. Mesela o tarihte Polonya\u2019da, \u015fimdi ise Ukrayna\u2019da olan bir d\u00fczineden fazla Ermeni kasabas\u0131na ait maddeleri, \u015fahsen \u00e7ok ilgin\u00e7 buldu\u011fum halde \u00e7evirmedim.<\/p>\n<p>Elbette kitab\u0131 T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirmek, Ermeni okurdan \u00e7ok T\u00fcrkiyeli okura hitap etmek anlam\u0131na geliyor. \u0130\u015fin bu y\u00f6n\u00fcn\u00fc bilhassa \u00f6nemsiyorum. Biliyorsunuz, T\u00fcrkiyeli okur \u00fclkenin sosyal tarihine ve insan co\u011frafyas\u0131na ili\u015fkin muazzam bir cehaletten mustariptir. E\u011fitim sisteminden kaynaklanan koyu bir karanl\u0131k i\u00e7indeler. Bir\u00e7o\u011fu bug\u00fcn el yordam\u0131yla, dedelerinden duyduklar\u0131n\u0131 u\u00e7 uca ekleyip bir \u015feyleri anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Kitab\u0131n \u00f6ncelikle onlar i\u00e7in ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 umuyorum. \u00d6ncelikli maksat tereciye tere satma misali Ermeni okura Ermeni tarihi anlatmak de\u011fil, T\u00fcrk okura kendi \u00fclkelerinin hi\u00e7 bilmedikleri birka\u00e7 y\u00f6n\u00fcn\u00fc tan\u0131tmak. Buna yo\u011fun ihtiya\u00e7 var bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019sinde.<\/p>\n<p>Yan\u0131s\u0131ra \u00fclkenin Ermeni ge\u00e7mi\u015fini az ya da \u00e7ok bilenlerin de bu \u00e7al\u0131\u015fmadan yarar sa\u011flayacaklar\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerek internette gerek matbu alanda Ermeni ulusal tarihine ili\u015fkin yaz\u0131lanlarda da bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye co\u011frafyas\u0131na ili\u015fkin bilgiler epey eksik ve bazen yanl\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkeyi ad\u0131m ad\u0131m gezmi\u015f ve son 15 y\u0131ld\u0131r \u2018Yer Adlar\u0131 S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 vesilesiyle epey mikro-co\u011frafya bilgisi biriktirmi\u015f biri olarak, onlara da uzun y\u0131llar fayda sa\u011flayacak bir referans kayna\u011f\u0131 sunabildi\u011fimi san\u0131yorum.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/sevan%20nisanyan%20son%20hali.png?resize=250%2C200&amp;ssl=1\" alt=\"Sevan Ni\u015fanyan\" width=\"250\" height=\"200\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><em>Sevan Ni\u015fanyan<\/em><\/p>\n<p><strong>Bir de sunu\u015fta zorunu bir a\u00e7\u0131klaman\u0131z var, onu da belki burada zikretmek istersiniz.<\/strong><\/p>\n<p>\u2018T\u00fcrkiye\u2019nin Ermeni Co\u011frafyas\u0131\u2019 \u015f\u00fcphesiz provokatif bir ba\u015fl\u0131k. T\u00fcrkiye\u2019nin mutat kli\u015feleri ile yeti\u015fmi\u015f olan pek \u00e7ok ki\u015finin t\u00fcylerini diken diken edecektir. Gelecek olas\u0131 tepkileri d\u00fc\u015f\u00fcnerek k\u00fc\u00e7\u00fck bir a\u00e7\u0131klama ekleme gere\u011fi duydum. \u015e\u00f6yle dedim:<\/p>\n<p><em>\u201c\u2018Ermenistan\u2019 (Hayasdan) deyimi, \u00e7evirdi\u011fimiz eserlerde Ermenilerin tarihi yurdu anlam\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7evirmenin ve yay\u0131nevinin, bu yerlerin bug\u00fcnk\u00fc siyasi aidiyetine ili\u015fkin bir iddias\u0131 yoktur. Bilindi\u011fi \u00fczere \u2018Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019 veya \u2018Prusya\u2019 veya \u2018End\u00fcl\u00fcs\u2019 gibi tarihi isimler, bug\u00fcnk\u00fc siyasi ve toplumsal ger\u00e7eklerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak serbest\u00e7e kullan\u0131l\u0131r. \u00c7evirdi\u011fimiz yazarlar \u015fayet farkl\u0131 bir siyasi tahayy\u00fcle veya emellere sahip iseler, bunu bir \u00e7a\u011f\u0131n ve bir z\u00fcmrenin fikir d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ifadesi olarak de\u011ferlendirmek ve bizzat T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi tarihine nas\u0131l bir \u0131\u015f\u0131k tuttu\u011funu takdir etmek gerekir.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Asl\u0131na bakarsan\u0131z mant\u0131kl\u0131 okur i\u00e7in hi\u00e7 gere\u011fi olmayan bir izahat bu. Arif olan elbette anlar. Arif olmayanlar\u0131 ikna etmek zor i\u015f, ama aralar\u0131ndan birka\u00e7\u0131 burada s\u00f6yleneni durup d\u00fc\u015f\u00fcnse o da kard\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. \u0130\u015fin yal\u0131n ger\u00e7e\u011fi \u015fu ki, bug\u00fcn ad\u0131 T\u00fcrkiye ve hatta etnik aidiyetinden dolay\u0131 K\u00fcrdistan olan baz\u0131 yerler, ge\u00e7mi\u015fte Ermenistan ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015f. Bu ger\u00e7e\u011fi idrak etmek, o yerin bug\u00fcnk\u00fc stat\u00fcs\u00fcne halel getirmez. Fakat o yerin ge\u00e7mi\u015fini ve bug\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00e7ok boyutlu olarak alg\u0131lamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Bu da, \u015f\u00fcphe yok ki, bu \u00fclkeyi seven ve anlamak isteyen biri i\u00e7in \u00f6fke de\u011fil memnuniyet kayna\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/30080\/ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-artik-turkcede\">https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/30080\/ermeni-cografyasinin-klasik-eseri-artik-turkcede<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yetvart Danzikyan Peder Sukyas Eprigyan\u2019\u0131n 1902-1907 y\u0131llar\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u2018Resimli Yurt S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019, (Badgerazart Pna\u015fxarhig Pa\u0155aran- \u054a\u0561\u057f\u056f\u0565\u0580\u0561\u0566\u0561\u0580\u0564 \u0532\u0576\u0561\u0577\u056d\u0561\u0580\u0570\u056b\u056f \u0532\u0561\u057c\u0561\u0580\u0561\u0576) yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 \u00fclkesi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131ndaki Ermeni yerle\u015fimleri konusunda temel bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131. \u0130lgililer ve uzmanlar taraf\u0131ndan paha bi\u00e7ilmez bir bilgi hazinesi olarak de\u011ferlendirilen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek T\u00fcrk\u00e7eye veya ba\u015fka bir dile \u00e7evrilmemesi b\u00fcy\u00fck eksiklik olarak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":78853,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,54,71],"tags":[],"class_list":["post-78852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-mulakatlar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yetvart Danzikyan Peder Sukyas Eprigyan\u2019\u0131n 1902-1907 y\u0131llar\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u2018Resimli Yurt S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019, (Badgerazart Pna\u015fxarhig Pa\u0155aran- \u054a\u0561\u057f\u056f\u0565\u0580\u0561\u0566\u0561\u0580\u0564 \u0532\u0576\u0561\u0577\u056d\u0561\u0580\u0570\u056b\u056f \u0532\u0561\u057c\u0561\u0580\u0561\u0576) yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 \u00fclkesi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131ndaki Ermeni yerle\u015fimleri konusunda temel bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131. \u0130lgililer ve uzmanlar taraf\u0131ndan paha bi\u00e7ilmez bir bilgi hazinesi olarak de\u011ferlendirilen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek T\u00fcrk\u00e7eye veya ba\u015fka bir dile \u00e7evrilmemesi b\u00fcy\u00fck eksiklik olarak [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-05T07:23:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"605\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede\",\"datePublished\":\"2024-04-05T07:23:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852\"},\"wordCount\":1883,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/04\\\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Kitaplar-Ele\u015ftiriler\",\"M\u00fclakatlar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852\",\"name\":\"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/04\\\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp\",\"datePublished\":\"2024-04-05T07:23:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/04\\\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2024\\\/04\\\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp\",\"width\":1000,\"height\":605},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=78852#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Yetvart Danzikyan Peder Sukyas Eprigyan\u2019\u0131n 1902-1907 y\u0131llar\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u2018Resimli Yurt S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc\u2019, (Badgerazart Pna\u015fxarhig Pa\u0155aran- \u054a\u0561\u057f\u056f\u0565\u0580\u0561\u0566\u0561\u0580\u0564 \u0532\u0576\u0561\u0577\u056d\u0561\u0580\u0570\u056b\u056f \u0532\u0561\u057c\u0561\u0580\u0561\u0576) yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 \u00fclkesi i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131ndaki Ermeni yerle\u015fimleri konusunda temel bir ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131. \u0130lgililer ve uzmanlar taraf\u0131ndan paha bi\u00e7ilmez bir bilgi hazinesi olarak de\u011ferlendirilen \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze dek T\u00fcrk\u00e7eye veya ba\u015fka bir dile \u00e7evrilmemesi b\u00fcy\u00fck eksiklik olarak [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2024-04-05T07:23:50+00:00","og_image":[{"width":1000,"height":605,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede","datePublished":"2024-04-05T07:23:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852"},"wordCount":1883,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp","articleSection":["Haberler","Kitaplar-Ele\u015ftiriler","M\u00fclakatlar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852","name":"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp","datePublished":"2024-04-05T07:23:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2024\/04\/Ermeni-cografyasinin-klasik-eseri.webp","width":1000,"height":605},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=78852#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ermeni co\u011frafyas\u0131n\u0131n klasik eseri art\u0131k T\u00fcrk\u00e7ede"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=78852"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78854,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/78852\/revisions\/78854"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/78853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=78852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=78852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=78852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}