{"id":76758,"date":"2023-11-07T06:48:58","date_gmt":"2023-11-07T11:48:58","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758"},"modified":"2023-11-08T03:57:42","modified_gmt":"2023-11-08T08:57:42","slug":"khulb-yada-khulp-kulp-cevirmenin-notu-kazasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758","title":{"rendered":"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131*"},"content":{"rendered":"<p><b> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-76759\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Khulb-360x189.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"189\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-360x189.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-768x403.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-560x294.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-260x136.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-160x84.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/b><\/p>\n<p><strong><em>Khulb\u2019un (T\u00fcrk\u00e7esi: Kulp-\u00e7evirmenin notu) s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: kuzeyde Khozmo Tepesi de dahil olmak \u00fczere Sim yada Kurtik Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n bat\u0131 dal\u0131, do\u011fuda Khiank, g\u00fcneyde Khazalik ve Slivan Ovalar\u0131, bat\u0131da Genci, Lcayi (L\u0131ce) (T\u00fcrk\u00e7esi: Lice-\u00e7evirmenin notu) ve Havetik Kazalar\u0131. Bunlar Sasun\u2019un biti\u015fi\u011findeki birimlerdi. \u0130dari anlamda Khulb ve Khiank, Bitlis (Ba\u011fe\u015f) Vilayeti\u2019nin Genci Sanca\u011f\u0131\u2019na dahildi. Khulb\u2019un merkezi ise Artu\u015fen Kasabas\u0131\u2019yd\u0131.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Artu\u015fen:<\/strong> 150 hane. Ahalisinin \u00e7o\u011fu, Zazalar\u2019dan ibaretti. Artu\u015fen, Aratsani (Murat) Nehri\u2019nin sol k\u0131y\u0131s\u0131nda, g\u00fczel bir ovada bulunurdu. Artu\u015fen\u2019in \u00f6b\u00fcr sakinleri ise, Ermeniler ve T\u00fcrkler\u2019di. Artu\u015fen, eskilerde b\u00fcy\u00fck bir \u015fehirdi. Eski halinin harabeleri kalm\u0131\u015ft\u0131. Artu\u015fen\u2019de harabe olmu\u015f b\u00fcy\u00fck ve kemerli bir kilise vard\u0131. Halk etimolojisine g\u00f6re Artu\u015fen\u2019in ismi, etraftaki \u201ctarla ve \u015fen\u201d atas\u00f6z\u00fcyle alakal\u0131yd\u0131. Kimilere g\u00f6re ise bu ad, Arta\u015fes Kral\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olup, \u201cArta\u015f\u2019\u0131n \u015eeni\u201d demektir.<\/p>\n<p><strong>Pasur:<\/strong> 200 hane. Ahalisinin \u00e7o\u011fu, Ermeni ve K\u00fcrt idi. Say\u0131lar\u0131 az olan g\u00f6revli T\u00fcrkler de vard\u0131. Pasur, Khulb Kazas\u0131\u2019n\u0131n merkeziydi. Khulbacur\u2019un sa\u011f k\u0131y\u0131s\u0131ndan 1-2 km uzakt\u0131, Nercik\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunurdu.<\/p>\n<p><strong>Indzkar:<\/strong> 350 hane Ermeni (1015 ki\u015fi). \u015eu 9 \u2018mahalleden\u2019 ibaretti: M\u0131s\u0131rdzor, Banok, Tsurtnak, Vank, Dz\u0131mata\u011f, Mazrek, Khe\u00e7er ve R\u0131mbik. Indzkar\u2019\u0131n Surb Gevorg \u00fcnl\u00fc Manast\u0131r\u0131 da burada bulunuyordu. Bu manast\u0131r, t\u00fcm Sasunlular i\u00e7in me\u015fhur bir hac yeriydi. Surb Gevorg Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n avlusu, mermer d\u00f6\u015femeliydi, i\u00e7inde ise yine beyaz mermerden yap\u0131lan mezar ta\u015f\u0131 vard\u0131. Indzkar\u2019\u0131n Surb Gevorg Manast\u0131r\u0131, K\u00fcrtler i\u00e7in de bir hac yeri olmaktayd\u0131. K\u00fcrtler, buraya b\u00fcy\u00fck bir istekle hac ziyaretine gelirdi. Pasur\u2019dan 10-12 zaptiye, d\u00fczeni ve insanlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak \u00fczere oraya giderdi. Kocaman olan bu kilisenin s\u00fct\u00fcnleri yoktu. Kemer g\u00f6zleri vard\u0131. Ge\u011frvanl\u0131 Artin Avagyan\u2019a g\u00f6re, \u201cPapaz ve ruhaniler dua okurken kilise, ziller \u00e7al\u0131yormu\u015f gibi seslerle dolu olurdu.\u201d<\/p>\n<p>\u00dcnl\u00fc filolog Garegin Srvandztyants, \u201cYaz\u0131l\u0131lar ve Ezberler. Sasunlu Davit veya Mher\u2019in Kap\u0131s\u0131\u201d isimli eserinde Diyarbak\u0131r ziyaretinde \u015fahsen bulundu\u011fu Indzkar K\u00f6y\u00fc\u2019nden bahsederken orada dar delikli bir ta\u015f oldu\u011funu, o ta\u015ftan ge\u00e7ebilen \u00e7ocuk sahibi olamayan kad\u0131nlar mutlaka gebe kald\u0131klar\u0131n\u0131 yazar. Muhtemelen Indzkar K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn ismi de, \u201cAntsk (Delik) Kar (Ta\u015f) \u2013 Indz Kar\u201d deyiminden geliyordur.<\/p>\n<p><strong>Ge\u011frvan(k):<\/strong> 80 hane Ermeni. K\u00f6yde Surb Stepanos adl\u0131 kemerli bir manast\u0131r vard\u0131. K\u00f6y\u00fcn okulu da vard\u0131. Surb Gevorg, Surb Tukhmanuk, Surb Sargis \u201clustunlar\u0131\u201d (ibadet yerleri) vard\u0131. Ge\u011frvan\u2019\u0131n ve civar\u0131ndaki k\u00f6ylerin 1915 y\u0131lki katliamlar\u0131, Pasur Kaymakam\u0131 Yusuf Beg taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Ge\u011frvan\u2019\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda \u201cPrpraa\u011fbran za\u011fe\u201d diye bir ma\u011fara vard\u0131. Bu ma\u011fara, oraya s\u0131\u011f\u0131nan onlarca Ge\u011frvanl\u0131lar i\u00e7in bar\u0131nak olmu\u015ftur. Rus ordusu, Mu\u015f\u2019u ele ge\u00e7irdikten sonra (1916), Ge\u011frvanl\u0131lar Kafkasya\u2019ya ge\u00e7erek kurtuldular.<\/p>\n<p><strong>Ah(a)ronk:<\/strong> 80 hane Ermeni (19\u2019uncu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda 200 hanesi vard\u0131). K\u00f6y\u00fcn b\u00fcy\u00fck kemerli bir kilisesi vard\u0131. Kilise, ku\u015f fig\u00fcrleriyle s\u00fcsl\u00fcyd\u00fc. Kilisenin binas\u0131, kesme ta\u015flar ve kire\u00e7le in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ahronk\u2019ta Ermeni Birle\u015fik Derne\u011fi\u2019nin deste\u011fiyle \u00e7al\u0131\u015fan bir okul bulunurdu. Mu\u015f Surb Karapet Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n papaz\u0131, son ruhani \u00f6nderi ve ayn\u0131 k\u00f6yden olan Vardan Vardapet Hakobyan, bu okulun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in bir bina yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. K\u00f6yde, Yukar\u0131 ve A\u015fa\u011f\u0131 olmak \u00fczere iki b\u00fcy\u00fck p\u0131nar vard\u0131. Ahronk, Sasun\u2019un daha zengin k\u00f6ylerinden biriydi. Bu k\u00f6yde g\u00fczel iki katl\u0131 evler bulunurdu. \u0130leride Arckarer (T\u00fcrk\u00e7esi: Ay\u0131 Ta\u015flar\u0131-\u00e7evirmenin notu), Satani Kit (T\u00fcrk\u00e7esi: \u015eeytan Burnu-\u00e7evirmenin notu) ve Sarbanda Gaj denilen ormanl\u0131k tepeler bulunurdu. K\u00f6y\u00fcn biti\u015fi\u011finde Eznharaberd Kalesi\u2019nin harabeleri kalm\u0131\u015ft\u0131. Efsaneye g\u00f6re bu kaleyi Ekin, Kikin ve Fikin karde\u015fleri in\u015fa etmi\u015fti. Bu kalede bir hazine korundu\u011fu, ancak hi\u00e7 kimsenin bunu bulamad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u011fek:<\/strong> 120 hane Ermeni. Khulb\u2019un zengin, g\u00fczel bah\u00e7eleriyle \u00e7evrili k\u00f6ylerinden biriydi. Bat\u0131 buca\u011f\u0131nda Surb Martsako kemerli kilisesi bulunurdu. K\u00fcrtler, bu k\u00f6ye \u015eaulek veya \u015einaz derdi.<\/p>\n<p><strong>Tiakhs:<\/strong> 90 hane. 10 hanesi, Ermeni\u2019ydi. \u015eu\u011fek\u2019ten sonra en g\u00fczel k\u00f6yd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>Dara\u015f (Tara\u015f):<\/strong> 40 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Ner\u00e7ik:<\/strong> 4 hane K\u00fcrt. H. Akinyan\u2019a g\u00f6re bu k\u00f6y\u00fcn yerinde tarihi K\u011fimar (Kullumeri, Kullimer, Kulimar, Khelimar-\u00e7evirmenin notu) \u015fehri bulunurdu.<\/p>\n<p><strong>Ehub (Ihub):<\/strong> 30 hane Ermeni. Bu k\u00f6yde Surb Sargis kemerli kilisesi bulunurdu.<\/p>\n<p><strong>Gaske (Gazke):<\/strong> 101 hane. 50 hanesi, Ermeni olurken 51\u2019i de K\u00fcrt\u2019t\u00fc.<\/p>\n<p><strong>\u015een:<\/strong> 60 hane K\u00fcrt. Anduk Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131nda bulunan g\u00fczel bir ovan\u0131n bat\u0131 k\u0131sm\u0131nda bulunurdu.<\/p>\n<p><strong>Kap\u0131rnin:<\/strong> 3 hane. Kap\u0131rnin, \u201ckul\u00fcbeler\u201d demektir.<\/p>\n<p><strong>Kh\u0131ro\u00e7 (Kh\u0131ru\u00e7, Khoro\u00e7):<\/strong> 7\u2019si Ermeni, 30\u2019u K\u00fcrt olmak \u00fczere 37 hane ahalisi vard\u0131.<\/p>\n<p><strong>Keve:<\/strong> 48 hane. 3\u00fc Ermenilere aitti.<\/p>\n<p><strong>Kakuas (Kakvas):<\/strong> 30 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Arkhadin:<\/strong> 42 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Ta\u011fanaual (Dzorata\u011f):<\/strong> 15 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>D\u0131m\u0131lker:<\/strong> 70 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>K\u0131rman:<\/strong> 90 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>C\u0131mar:<\/strong> 30 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Mazale:<\/strong> 20 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Papecanis (Bab\u0131can):<\/strong> 25-30 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Sad\u0131kan:<\/strong> 12 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Tutervan:<\/strong> 30 hane K\u00fcrt (ba\u015fka verilere g\u00f6re 50 hane K\u00fcrt n\u00fcfusu vard\u0131).<\/p>\n<p><strong>I\u015fk\u0131vtan (\u015e\u0131kyaftan):<\/strong> 20 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Kharam:<\/strong> 8 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Kho\u015f\u0131kan:<\/strong> 5 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Boz\u0131kan:<\/strong> 15 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>K\u0131r\u0131ntik:<\/strong> 10 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Perok (Berok):<\/strong> 10 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Nadaran:<\/strong> 100 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Gelie Minar:<\/strong> 30 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Delet:<\/strong> 42 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Mos\u0131rto:<\/strong> 10 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Harbat:<\/strong> 8 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Geliem\u0131sur (M\u0131sr\u0131dzor):<\/strong> 40 hane Ermeni ve 7 hane K\u00fcrt sakini vard\u0131. K\u00f6yde ibadete kapal\u0131 2 kilise vard\u0131. Bunlar Surb Antania ve Surb Kirakos idi.<\/p>\n<p><strong>Khu\u015f:<\/strong> 30 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>T\u0131lmin:<\/strong> Harabe durumda oldu\u011fu i\u00e7in sakinleri yoktu.<\/p>\n<p><strong>Lac\u0131kan:<\/strong> 40 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Gelieganman:<\/strong> 17\u2019si Ermeni 2si de K\u00fcrt olmak \u00fczere toplam 19 hane n\u00fcfusu vard\u0131.<\/p>\n<p><strong>Dalavakaje:<\/strong> 7\u2019si Ermeni, 15\u2019i K\u00fcrt olmak \u00fczere toplam 22 hane ahalisi vard\u0131.<\/p>\n<p>Khulb\u2019un kom\u015fusu olan Havetik (Haveydan) kazas\u0131nda ise bazen Khulb\u2019un k\u00f6y listelerinde de yer alan \u015fu k\u00f6yler bulunurdu:<\/p>\n<p><strong>Melikan (Melikler demektir):<\/strong> 120 hane K\u00fcrt. M\u00fcd\u00fcr\u00fcn konutuydu.<\/p>\n<p><strong>Sedakh:<\/strong> 100 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Kham\u0131kan:<\/strong> 60 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Day\u0131kan:<\/strong> 30 hane K\u00fcrt.<\/p>\n<p><strong>Ma\u015ftak:<\/strong> 30 hane Ermeni.<\/p>\n<p><strong>T\u0131lt\u0131v:<\/strong> 10\u2019u Ermeni olmak \u00fczere 16 hane n\u00fcfusu vard\u0131.<\/p>\n<p>Hacana, Khokhan, Matik, Gar\u0131kan, \u015eeyneboban, P\u0131hnin, H\u0131l\u0131k (\u00dcvey evlat anlam\u0131na gelir) ve \u00c7\u0131r\u0131k k\u00f6yleri de ayn\u0131 b\u00f6lgeye ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Khulb, g\u00fcney bat\u0131s\u0131nda Lice (L\u0131caye) kazas\u0131n\u0131n kom\u015fusuydu. Ayn\u0131 ismi ta\u015f\u0131yan Lice merkezi ise, kaymakam\u0131n konutuydu.<\/p>\n<p>Lice\u2019nin \u015eam\u015fan (350 hane) ve Harbakh\u0131n (50 hane) Ermeni kasabalar\u0131n\u0131n biti\u015fi\u011finde bulunan Antakh (80 hane) K\u00fcrt k\u00f6y\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde bulunan ve ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan da\u011f\u0131n y\u00fcksek kaya tepesinde Surb Arakelots (Makabayetsvots) Manast\u0131r\u0131 in\u015fa edilmi\u015fti. Bu manast\u0131r, Khulb ve Lice Ermenilerinin ana hac yeriydi. Bu b\u00fcy\u00fck kemerli manast\u0131r\u0131n bir \u00e7an kulesi de vard\u0131. 1915 y\u0131l\u0131nda bu manast\u0131r\u0131n past\u00f6r\u00fc, Sasun\u2019un He\u011fin K\u00f6y\u00fc\u2019nden Vahan Vardapet idi. Mu\u015f\u2019un Surb Karapet Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n ruhanilerinden biri olan Vahan Vardapet, Mu\u015f Diyakozlu\u011fu\u2019nun ald\u0131\u011f\u0131 kararla oraya g\u00f6nderilmi\u015fti. Surb Arakelots Manast\u0131r\u0131\u2019n\u0131n, 60-70 \u00f6\u011frenciye sahip bir okulu ve manast\u0131r\u0131n masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan ayr\u0131 bir ekonomik kurumu da vard\u0131.<\/p>\n<p>\u015eam\u015fan ve Harbakh Ermeni k\u00f6ylerinde kemerli kiliselerin harabeleri bulunuyordu. Bu kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcneyinden Kaniasp\u2019\u0131n Spitak (Beyaz) P\u0131nar\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131, bunun g\u00fcneyinden ise Slivan Ovas\u0131 ba\u015flard\u0131.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-76760\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/\u054d\u0561\u057d\u0578\u0582\u0576.jpg\" alt=\"\" width=\"319\" height=\"158\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/\u054d\u0561\u057d\u0578\u0582\u0576.jpg 319w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/\u054d\u0561\u057d\u0578\u0582\u0576-260x129.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/\u054d\u0561\u057d\u0578\u0582\u0576-160x79.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 319px) 100vw, 319px\" \/><\/p>\n<p><strong>Edinak Kalesi (Kala Edinak)<\/strong><\/p>\n<p>Edinak Kalesi, Khulb Kazas\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 olan \u015een K\u00f6y\u00fc\u2019nden Pasur\u2019a giden yolda, \u015een\u2019den 10 km uzakl\u0131kta bulunurdu. Kale, bir tepede in\u015fa edilmi\u015fti. \u015een, Tarkho\u015f ve Khozmosar\u2019dan akan sular, bu kalenin yan\u0131ndan ge\u00e7erdi. Bunlar, kale yak\u0131nlar\u0131nda birle\u015ferek Khulbacur (Khulbacam) Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131 olu\u015ftururdu. Kale, bu nehrin sa\u011f k\u0131y\u0131s\u0131ndayd\u0131. Mu\u015f\u2019tan Pasur\u2019a giden yol ise Edinak Kalesi\u2019nin yan\u0131ndan ge\u00e7iyordu. Kale, \u201cGolaneri\u201d (yabani ke\u00e7i) denilen dar bir ge\u00e7itin giri\u015finde bulunuyordu. Efsaneye g\u00f6re bu yer ismi, ge\u00e7it \u00fczerinden atlayan yabani ke\u00e7iden geliyormu\u015f. Bu kalenin sahibi, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en Ekin idi. Bunun karde\u015flerinden Fikin, Kandala He\u015fin Kalesi, Kikin ise Rakhmanasar Kalesi\u2019nin sahipleriymi\u015f. Bu Ermeni h\u00fck\u00fcmdarlar, ayn\u0131 zamanda Sasun\u2019un Khulb ve Khiank il\u00e7elerinin malikleriymi\u015f. Kalenin yuvarlak, piramit \u015feklindeki, k\u00f6\u015feli olmayan duvarlar\u0131, ta\u015f ve kire\u00e7le (k\u0131ls u c\u0131ls) yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayakta olan bu duvarlar, 2 m y\u00fcksekli\u011findeydi. Hi\u00e7 kimse bu kaleye t\u0131rmanamazd\u0131. Kaleye giden yolun, daha \u00f6nce \u0131rmak taraf\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fi anlat\u0131l\u0131rd\u0131. As\u0131rlar ge\u00e7ince nehir, daha da derinle\u015fti\u011fi i\u00e7in kale giri\u015fi, y\u00fcksek bir kaya vadisinin i\u00e7inde kalm\u0131\u015ft\u0131. Edinak, ele ge\u00e7irilmez bir kaleydi. D\u00f6rt taraf\u0131 u\u00e7urumlarla \u00e7evrili oldu\u011fu i\u00e7in oraya giden herhangi bir yol yoktu. Kalenin duvarlar\u0131 beyaz gibiydi.<\/p>\n<p><strong>Kandala He\u015fin Kalesi<\/strong><\/p>\n<p>Kandala He\u015fin ise, Fikin\u2019in kalesiydi. Bu kale, Khulb\u2019un Ahronk K\u00f6y\u00fc\u2019n\u00fcn topraklar\u0131 i\u00e7inde, Pasur\u2019a giden yol \u00fczerinde, Khulbacur Nehri\u2019nin sa\u011f k\u0131y\u0131s\u0131nda bulunurdu. Kale, bat\u0131 ve kuzeyde bir dere, do\u011fuda d\u00fcz bir alan, g\u00fcneyde ise kayal\u0131k bir alanla \u00e7evriliydi. Kalenin arkas\u0131ndan Pasur\u2019dan \u015een\u2019e, oradan da Mu\u015f\u2019a giden yol ge\u00e7erdi. Kandala He\u015fin Kalesi, siyah ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Nehre bakan duvarlar\u0131, 2.5-3 m y\u00fckseklikteydi. Yol taraf\u0131ndaki duvarlar y\u0131k\u0131l\u0131p yerle bir olmu\u015ftu. Etrafta az say\u0131da a\u011fa\u00e7lar vard\u0131.<\/p>\n<p><strong>Rakhmanasar Kalesi<\/strong><\/p>\n<p>Bu da abileri olan Kikin\u2019in merkeziydi. Kale, ayn\u0131 ad\u0131 ta\u015f\u0131yan bir tepede, Pasur\u2019dan Farkhin\u2019e giden anayoldan 5 km uzakl\u0131kta bulunurdu. Hakob Galusto\u011flu Ye\u011fiazaryan, bu kale hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 anlat\u0131rd\u0131: \u201cDa\u011f eteklerinde, yakla\u015f\u0131k 7 km a\u015fa\u011f\u0131da derin, \u2018s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmayan\u2019 bir ma\u011fara vard\u0131. Saatlerce oraya gittik ama izini bulamad\u0131k. O ma\u011farada insanlar\u0131n kay\u0131p vakalar\u0131 da olmu\u015ftu. Kale, beyaz kire\u00e7 harc\u0131yla in\u015fa edilmi\u015fti. Civar\u0131 ormanl\u0131kt\u0131.\u201d Khulbacur Irma\u011f\u0131, Rakhmanasar Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n eteklerinden akard\u0131.<\/p>\n<p>Toros S\u0131rada\u011f\u0131\u2019ndan Khaldinda\u011f\u2019a, Aznvatsdzor\u2019dan da A\u015fmu\u015fat\u2019a (Ar\u015fama\u015fat) kadar uzanan Sasun\u2019un 10 kazas\u0131nda bir\u00e7ok kale kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n ta\u015fl\u0131 tan\u0131klar\u0131 var. Bunlar, \u2018Da\u011fl\u0131k Armenia\u2019n\u0131n merkezi olan Sasun\u2019un, tarihte oynad\u0131\u011f\u0131 role tan\u0131kl\u0131k eder. Bunlar\u0131n hepsi, Ermeni halk\u0131n\u0131n efsanesi olan \u201cSasunlu Davit\u201d eserinde de yer bulmu\u015flard\u0131r. Bu sessiz tan\u0131klar, Asur \u0130mparatorlu\u011fu, Medyan \u00dclkesi, Ahameni\u015f \u0130mparatorlu\u011fu gibi devletlere ve sonraki t\u00fcm istilac\u0131lara kar\u015f\u0131 direnen y\u0131k\u0131lmaz surlar olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-76761 alignleft\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/\u054e\u0561\u0580\u0564\u0561\u0576-\u054a\u0565\u057f\u0578\u0575\u0561\u0576-Sasun-.jpg\" alt=\"\" width=\"173\" height=\"235\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/\u054e\u0561\u0580\u0564\u0561\u0576-\u054a\u0565\u057f\u0578\u0575\u0561\u0576-Sasun-.jpg 173w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/\u054e\u0561\u0580\u0564\u0561\u0576-\u054a\u0565\u057f\u0578\u0575\u0561\u0576-Sasun--160x217.jpg 160w\" sizes=\"auto, (max-width: 173px) 100vw, 173px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Vardan Petoyan\u2019\u0131n \u201cSasun\u201d isimli kitab\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (sayfa 80-85).<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Ermenice\u2019den T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7eviren: Meline Anumyan<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Akunq.net <\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khulb\u2019un (T\u00fcrk\u00e7esi: Kulp-\u00e7evirmenin notu) s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: kuzeyde Khozmo Tepesi de dahil olmak \u00fczere Sim yada Kurtik Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n bat\u0131 dal\u0131, do\u011fuda Khiank, g\u00fcneyde Khazalik ve Slivan Ovalar\u0131, bat\u0131da Genci, Lcayi (L\u0131ce) (T\u00fcrk\u00e7esi: Lice-\u00e7evirmenin notu) ve Havetik Kazalar\u0131. Bunlar Sasun\u2019un biti\u015fi\u011findeki birimlerdi. \u0130dari anlamda Khulb ve Khiank, Bitlis (Ba\u011fe\u015f) Vilayeti\u2019nin Genci Sanca\u011f\u0131\u2019na dahildi. Khulb\u2019un merkezi ise Artu\u015fen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":76762,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22,1,49,70,20],"tags":[],"class_list":["post-76758","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunumuzde-bati-ermenistan","category-haberler","category-kaleler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131* - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131* - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Khulb\u2019un (T\u00fcrk\u00e7esi: Kulp-\u00e7evirmenin notu) s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: kuzeyde Khozmo Tepesi de dahil olmak \u00fczere Sim yada Kurtik Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n bat\u0131 dal\u0131, do\u011fuda Khiank, g\u00fcneyde Khazalik ve Slivan Ovalar\u0131, bat\u0131da Genci, Lcayi (L\u0131ce) (T\u00fcrk\u00e7esi: Lice-\u00e7evirmenin notu) ve Havetik Kazalar\u0131. Bunlar Sasun\u2019un biti\u015fi\u011findeki birimlerdi. \u0130dari anlamda Khulb ve Khiank, Bitlis (Ba\u011fe\u015f) Vilayeti\u2019nin Genci Sanca\u011f\u0131\u2019na dahildi. Khulb\u2019un merkezi ise Artu\u015fen [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-11-07T11:48:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-11-08T08:57:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1366\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"716\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131*\",\"datePublished\":\"2023-11-07T11:48:58+00:00\",\"dateModified\":\"2023-11-08T08:57:42+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758\"},\"wordCount\":1920,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/11\\\/Khulb-1.jpg\",\"articleSection\":[\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenistan\",\"Haberler\",\"Kaleler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758\",\"name\":\"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131* - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/11\\\/Khulb-1.jpg\",\"datePublished\":\"2023-11-07T11:48:58+00:00\",\"dateModified\":\"2023-11-08T08:57:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/11\\\/Khulb-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/11\\\/Khulb-1.jpg\",\"width\":1366,\"height\":716},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=76758#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131*\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131* - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131* - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Khulb\u2019un (T\u00fcrk\u00e7esi: Kulp-\u00e7evirmenin notu) s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: kuzeyde Khozmo Tepesi de dahil olmak \u00fczere Sim yada Kurtik Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n bat\u0131 dal\u0131, do\u011fuda Khiank, g\u00fcneyde Khazalik ve Slivan Ovalar\u0131, bat\u0131da Genci, Lcayi (L\u0131ce) (T\u00fcrk\u00e7esi: Lice-\u00e7evirmenin notu) ve Havetik Kazalar\u0131. Bunlar Sasun\u2019un biti\u015fi\u011findeki birimlerdi. \u0130dari anlamda Khulb ve Khiank, Bitlis (Ba\u011fe\u015f) Vilayeti\u2019nin Genci Sanca\u011f\u0131\u2019na dahildi. Khulb\u2019un merkezi ise Artu\u015fen [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-11-07T11:48:58+00:00","article_modified_time":"2023-11-08T08:57:42+00:00","og_image":[{"width":1366,"height":716,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131*","datePublished":"2023-11-07T11:48:58+00:00","dateModified":"2023-11-08T08:57:42+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758"},"wordCount":1920,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-1.jpg","articleSection":["G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenistan","Haberler","Kaleler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758","name":"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131* - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-1.jpg","datePublished":"2023-11-07T11:48:58+00:00","dateModified":"2023-11-08T08:57:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/11\/Khulb-1.jpg","width":1366,"height":716},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76758#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Khulb yada Khulp (Kulp-\u00e7evirmenin notu) Kazas\u0131*"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76758","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76758"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76766,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76758\/revisions\/76766"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}