![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Ohannes-Kilicdagi.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ohannes K\u0131l\u0131\u00e7da\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n Farkl\u0131 kimliklerin, \u00f6zellikle de H\u0131ristiyanlar\u0131n ve Yahudilerin, b\u00fct\u00fcn toplumla bir arada, e\u015fit, \u00f6zg\u00fcr, haklar\u0131n\u0131n sahibi olarak, huzurlu bi\u00e7imde ya\u015fat\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda cumhuriyet kendi hakk\u0131ndaki iddias\u0131n\u0131n tersine, temiz bir sayfa a\u00e7mad\u0131. Tam tersine, resm\u00ee tarih versiyonu \u00fczerinden \u015feytanla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu insanlar\u0131n takip eden ku\u015faklar\u0131ndan da intikam almay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/strong><\/em> Gelgelelim, farkl\u0131 kimliklerin, \u00f6zellikle de H\u0131ristiyanlar\u0131n ve Yahudilerin, b\u00fct\u00fcn toplumla bir arada, e\u015fit, \u00f6zg\u00fcr, haklar\u0131n\u0131n sahibi olarak, huzurlu bi\u00e7imde ya\u015fat\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda cumhuriyet kendi hakk\u0131ndaki iddias\u0131n\u0131n tersine, temiz bir sayfa a\u00e7mad\u0131. Tam tersine, resm\u00ee tarih versiyonu \u00fczerinden \u015feytanla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu insanlar\u0131n takip eden ku\u015faklar\u0131ndan da intikam almay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bu gruplar\u0131n, cumhuriyetin ilan\u0131ndan onlarca y\u0131l sonra do\u011fan ku\u015faklar\u0131 bile \u2018hain\u2019 damgas\u0131yla do\u011fdular ve bunun bedelini \u00f6demeye devam ettiler. Lozan\u2019la birlikte \u2018resm\u00ee az\u0131nl\u0131k\u2019 olarak tan\u0131mlanan bu gruplar \u2018daim\u00ee i\u00e7 d\u00fc\u015fmanlar\u2019 olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve dolay\u0131s\u0131yla ne zaman bunlar\u0131n haklar\u0131 s\u00f6z konusu olsa, se\u00e7ilmi\u015fiyle atanm\u0131\u015f\u0131yla devlet yetkilileri bu haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131na d\u00fc\u015fmanla yap\u0131lan m\u00fczakere, dolay\u0131s\u0131yla birinin kazanc\u0131n\u0131n \u00f6tekinin kayb\u0131 oldu\u011fu bir ili\u015fki olarak bakt\u0131lar.<\/p>\n Ba\u015fka bir deyi\u015fle, bu gruplar\u0131n teslim edilecek ve hayata ge\u00e7irilecek her hakk\u0131n\u0131 devletin bir kayb\u0131 veya tavizi olarak g\u00f6rd\u00fcler. Ahmet Necdet Sezer\u2019in, Vak\u0131flar Kanunu\u2019nun \u2018cemaat vak\u0131flar\u0131\u2019yla ilgili k\u0131sm\u0131na 2006\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7edeki ifadeleri bu dedi\u011fim anlay\u0131\u015f\u0131n \u00e7ok iyi bir \u00f6rne\u011fi olarak verilebilir. \u015e\u00f6yle diyor Sezer: \u201c\u2026 eskiden kurulmu\u015f olan cemaat vak\u0131flar\u0131na, bu niteliklerini de\u011fi\u015ftirmemelerine kar\u015f\u0131n, ekonomik ve siyasal g\u00fc\u00e7 elde edecekleri bi\u00e7imde yeni haklar ve ayr\u0131cal\u0131klar tan\u0131nmas\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n m\u00fclhak vak\u0131f stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131larak yeni bir vak\u0131f t\u00fcr\u00fc bi\u00e7iminde ya\u015fayan hukuksal varl\u0131klar olarak sosyal ya\u015fama kat\u0131lmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak d\u00fczenlemeleri, Lozan Antla\u015fmas\u0131\u2019yla, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f ilkelerinin ortaya konuldu\u011fu anayasal ilkelerle, mevcut hukuk sistemiyle, Anayasa\u2019n\u0131n ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 yasaklayan 10. maddesiyle ve ayr\u0131ca ulusal \u00e7\u0131karlarla ve kamu yarar\u0131yla ba\u011fda\u015ft\u0131rmak olanakl\u0131 de\u011fildir.\u201d (Vurgular bana ait. Bilmeyenler i\u00e7in: Buradaki \u2018cemaat\u2019 laf\u0131n\u0131n ilk anda akla gelen \u0130slami tarikatlarla ilgisi yok. Mevzuatta, yanl\u0131\u015f bi\u00e7imde, az\u0131nl\u0131klar\u0131n vak\u0131flar\u0131na cemaat vakf\u0131 deniyor.)<\/p>\n Sezer, a\u00e7\u0131k\u00e7a az\u0131nl\u0131k vak\u0131flar\u0131n\u0131n \u2013ki bunlar okul, kilise, hastane, yetimhane demek\u2013 ekonomik ve siyasal g\u00fc\u00e7 elde etmesinin \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015f ilkeleriyle\u201d ve \u201ckamu yarar\u0131yla\u201d (siz onu \u2018devletin \u00e7\u0131kar\u0131\u2019 diye okuyun) ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Halk\u0131n belli baz\u0131 din ve etnisitelere mensup kesimlerine ait kurumlar\u0131n ekonomik ve siyasi g\u00fc\u00e7 elde etmesi neden otomatikman ve kategorik olarak kamu yarar\u0131yla \u00e7eli\u015fiyor? Bunu s\u00f6yleyebilmek ancak o gruplar\u0131 kategorik olarak d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rmekle m\u00fcmk\u00fcn. Ne ac\u0131d\u0131r ki bu anlay\u0131\u015f ad\u0131 cumhuriyet olan bir rejim taraf\u0131ndan e\u011fitim yoluyla ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7ocuklu\u011fundan itibaren o e\u011fitimden ge\u00e7en Ahmet Necdet Sezer de cumhurba\u015fkan\u0131 olunca bu gerek\u00e7eyi yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Anlay\u0131\u015f bu olunca, y\u00fcz y\u0131l boyunca devlet, bu insanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131n tesliminden, yap\u0131lan ihlallerin telafisinden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ka\u00e7t\u0131. Baz\u0131 haklar\u0131 teslim etti\u011finde veya yap\u0131lan ihlalleri telafi y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131nda da bunu az\u0131nl\u0131klara yap\u0131lm\u0131\u015f bir l\u00fctuf, bir \u2018bah\u015fetme\u2019 olarak g\u00f6rd\u00fc ve az\u0131nl\u0131klardan da haklar\u0131n teslimi ve telafisi i\u00e7in bu l\u00fctfun uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden daha fazla bir talepte bulunmamas\u0131n\u0131 bekledi. Hakk\u0131n ve telafinin tam olmas\u0131n\u0131 isteyen az\u0131nl\u0131k \u00fcyelerini a\u00e7g\u00f6zl\u00fc nank\u00f6rler olarak etiketledi.<\/p>\n Cumhuriyet baz\u0131 kesimlerin ve kimliklerin durumunu iyile\u015ftirmi\u015f, onlara \u2013genel olarak\u2013 daha iyi bir hayat vermi\u015f olabilir. Onlar\u0131n cumhuriyeti co\u015fkuyla kutlamas\u0131 belli bir a\u00e7\u0131dan anla\u015f\u0131labilir. Ama bu ne yaz\u0131k ki her kesim a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7erli bir durum de\u011fildir. Zaten, asl\u0131na bakacak olursan\u0131z kutlanan \u015fey, herkes i\u00e7in cumhuriyetten ziyade T\u00fcrklerin ulus devletidir. 100. y\u0131l kutlamalar\u0131na bak\u0131nca, bundan sonras\u0131 i\u00e7in vadedilenin de, daha fazla hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve demokrasi de\u011fil, daha fazla silah, daha fazla in\u015faat ve daha fazla hamaset oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor<\/p>\n
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti y\u00fcz\u00fcnc\u00fc ya\u015f\u0131n\u0131 doldurdu. Tarih i\u00e7inde k\u0131sa, kendi i\u00e7inde uzun bir s\u00fcre. \u00c7ok \u015fey s\u00f6ylenebilir. Herh\u00e2lde hemen herkesin \u00fczerinde hemfikir olaca\u011f\u0131, cumhuriyetin kurucular\u0131n\u0131n bu cumhuriyeti, e\u011fitimden dile, k\u0131yafetten, m\u00fczikten sosyal hayata kadar bir\u00e7ok alanda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun antitezi olma iddias\u0131yla kurdu\u011fudur. Yani Osmanl\u0131 neyse onun tersi olmak \u00fczerine. Cumhuriyetin e\u011fitimden iktisada, ula\u015f\u0131mdan teknolojiye, kad\u0131n politikalar\u0131ndan yoksulluk politikalar\u0131na, t\u00fcm alanlarda y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bilan\u00e7osunu \u00e7\u0131karmak, vaatlerinde ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu tart\u0131\u015fmak, bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 a\u015far tabiat\u0131yla. Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc y\u0131l vesilesiyle \u00e7\u0131kan, \u00e7\u0131kacak kitaplara ba\u015fvurmak gerekir.<\/p>\n
\n