{"id":76120,"date":"2023-09-27T07:09:50","date_gmt":"2023-09-27T12:09:50","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120"},"modified":"2023-09-27T07:09:50","modified_gmt":"2023-09-27T12:09:50","slug":"yeralti-tunelleri-uzerindeki-ayasofya-ne-kadar-saglam-en-buyuk-onarim-baslaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120","title":{"rendered":"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-76121\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Ayasofya-2-360x198.webp\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"198\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-360x198.webp 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-768x422.webp 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-560x307.webp 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-260x143.webp 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-160x88.webp 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2.webp 869w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/muhabirler\/zeynep-dilara-akyurek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Zeynep Dilara Aky\u00fcrek<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong style=\"letter-spacing: 0.8px;\"><em>Tarih boyu kilise, m\u00fcze ve cami olarak kullan\u0131lan Ayasofya, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde milyonlarca ki\u015fi taraf\u0131ndan ziyaret ediliyor. Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde \u00e7ok ziyaret\u00e7isinin olmas\u0131n\u0131n Ayasofya\u2019y\u0131 y\u0131pratabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ise tart\u0131\u015fma yaratt\u0131. Ayasofya ger\u00e7ekten g\u00fcvenli mi, de\u011fil mi? Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker ve Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131\u2019ya sorduk.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Zeynep Dilara Aky\u00fcrek \/ Milliyet.com.tr \u2013\u00a0<\/strong><a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/haberleri\/ayasofya\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ayasofya<\/a>, tarih boyunca bir\u00e7ok milletten izler ta\u015f\u0131d\u0131, \u00e7a\u011flar\u0131n de\u011fi\u015fimine \u015fahitlik etti. Zamana meydan okuyan bu yapt\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden tam bin 663 y\u0131l \u00f6nce ibadete a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0<strong>Bug\u00fcnk\u00fc hallerinin temelleri ise bin 486 y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor.\u00a0<\/strong>27 Aral\u0131k\u00a0537\u00a0y\u0131l\u0131nda ibadete a\u00e7\u0131lan yap\u0131, toplamda 3 kez in\u015fa g\u00f6rd\u00fc. \u0130ki dahi mimar\u0131n yaln\u0131zca 5 y\u0131l gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede tamamlad\u0131\u011f\u0131 mucize yap\u0131, Fatih Sultan Mehmet\u2019in\u00a0<a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/haberleri\/istanbul\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130stanbul<\/a>\u2018u\u00a01453 y\u0131l\u0131nda fethetmesinden sonra\u00a0<a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/haberleri\/cami\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">cami<\/a>\u00a0olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda farkl\u0131 bir anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0<strong>24 Temmuz 2020\u2019de yeniden cami olarak ibadete a\u00e7\u0131lan Ayasofya\u2019yla ilgili\u00a0<a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/son-dakika-haberleri\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">son<\/a>g\u00fcnlerde tarih\u00e7i Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131\u2019n\u0131n\u00a0<em>\u201cYo\u011fun ziyaret\u00e7i vaziyeti kabul edilemez. Bu kadar ziyaret\u00e7iyi ta\u015f\u0131yacak g\u00fc\u00e7te de\u011fil\u201d<\/em>\u00a0\u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ise pek \u00e7ok soru i\u015fareti ve endi\u015feye neden oldu.<\/strong>\u00a0Peki Ayasofya her g\u00fcn binlerce ki\u015fiyi a\u011f\u0131rlayabilecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yap\u0131 m\u0131? Ayasofya\u2019n\u0131n alt\u0131ndaki t\u00fcneller \u00e7\u00f6kmeye neden olabilir mi?\u00a0<strong>Fatih Sultan Mehmet Vak\u0131f \u00dcniversitesi Mimarl\u0131k ve Tasar\u0131m Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker\u00a0<\/strong>ve<strong>\u00a0Sinop \u00dcniversitesi Yak\u0131n\u00e7a\u011f Tarihi Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131,\u00a0<\/strong>Ayasofya\u2019ya dair merak edilenleri Milliyet.com.tr okuyucular\u0131 i\u00e7in cevaplad\u0131.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/image.milimaj.com\/i\/milliyet\/75\/770x0\/650dd68586b2473aec96cd70.jpg?ssl=1\" alt=\"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p><strong>\u0130LBER ORTAYLI NE DEM\u0130\u015eT\u0130?<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131, 17 Eyl\u00fcl 2023 tarihli yaz\u0131s\u0131nda Ayasofya\u2019n\u0131n alt\u0131ndaki t\u00fcnellerden bahsederek yap\u0131y\u0131 ziyaret eden kalabal\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir tehlike yaratabilece\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131. \u00dcnl\u00fc tarih\u00e7inin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 \u015f\u00f6yleydi:\u00a0<strong><em>\u201cAyasofya, herkesin elini kolu sallayarak ge\u00e7ece\u011fi bir yol de\u011fil. Alt\u0131ndaki dehlizler, at\u0131k ve nem sular\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yacak su yollar\u0131, havaland\u0131rma sistemi bu kadar ziyaret\u00e7iyi ta\u015f\u0131yacak g\u00fc\u00e7te de\u011fil. Giri\u015f ve g\u00f6r\u00fc\u015fleri zaruri olan tarih\u00e7i, arkeolog gibi bilim insanlar\u0131, b\u00fcy\u00fck dinler d\u00fcnyas\u0131n\u0131n temsilcileri,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/e-devlet-giris-ekrani\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">devlet<\/a>\u00a0adamlar\u0131 ve memurlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu y\u0131ll\u0131k 20-30 bin ki\u015filik bir kitle bile buran\u0131n ziyareti i\u00e7in kalabal\u0131k olabilir.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. Ortayl\u0131\u2019n\u0131n ses getiren a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan sonra t\u00fcm g\u00f6zler di\u011fer uzmanlardan gelecek a\u00e7\u0131klamalara \u00e7evrildi. Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker, yap\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki kanal ve t\u00fcnellerin in\u015fa edilme amac\u0131n\u0131 ve tarih boyu ne \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cAyasofya, bir kaya yata\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f yakla\u015f\u0131k 2 metre y\u00fcksekli\u011findeki bir temel duvar\u0131n\u0131n \u00fczerinde y\u00fckselir. Yap\u0131y\u0131 i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan ku\u015fatan ve toplam uzunluklar\u0131 yakla\u015f\u0131k bir kilometreyi bulan menfezler de Ayasofya ile beraber in\u015fa edilmi\u015f yer alt\u0131 yap\u0131lar\u0131d\u0131r. Bunlar su isalesi, ya\u011fmur suyu tahliyesi ve havaland\u0131rma amac\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde var olmayan avlu yap\u0131s\u0131na ait yer alt\u0131 mahzenleri de mevcuttur. Ayasofya yer alt\u0131 yap\u0131lar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 y\u00fczy\u0131llard\u0131r ihmal edildiklerinden acil olarak temizlenmeye ve onar\u0131ma muhta\u00e7t\u0131r.\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/image.milimaj.com\/i\/milliyet\/75\/770x0\/650dd68586b2473aec96cd6e.jpg?ssl=1\" alt=\"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p><strong>2020 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda g\u00f6rselle\u015ftirilmi\u015f Ayasofya\u2019daki yer alt\u0131 t\u00fcnellerinden birinin kesit sil\u00fceti<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u2018HER \u015eEYDEN \u00d6NCE B\u0130R UYGARLIK VE NEZAKET KONUSU\u2019<\/strong><\/p>\n<p><em>Peki t\u00fcneller nedeniyle Ayasofya ger\u00e7ekten \u00e7\u00f6kebilir mi? Y\u0131llar sonra bu kadar b\u00fcy\u00fck bir ziyaret\u00e7i y\u00fck\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131 kalmas\u0131 tarihi yap\u0131ya ne gibi zararlar verebilir?\u00a0<\/em><strong>Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker,\u00a0<\/strong><em>\u201cCamiye \u00e7evrilmesinden sonra Ayasofya\u2019ya \u00fccretsiz girilebilmesi do\u011fal olarak ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131. Ya\u015fanan ilgi, i\u00e7eriye girenlerin denetimini zorla\u015ft\u0131r\u0131yor ve bazen istenmeyen \u015feylerin olmas\u0131na neden oluyor.\u00a0<strong>Bir an\u0131t eser olan bu kadim mabedi ziyaret etmek her \u015feyden \u00f6nce bir uygarl\u0131k ve nezaket konusu. Gerek ibadet gerekse de ziyaret i\u00e7in Ayasofya\u2019ya gelenlerin bu bilince sahip olmas\u0131 gerekir.<\/strong>\u00a0A\u015f\u0131r\u0131 ziyaret\u00e7i say\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7 mekanda olu\u015fturaca\u011f\u0131 olumsuz rutubet ko\u015fullar\u0131, orta ve uzun vadede ana kubbe ve tavan mozaiklerinin d\u00f6k\u00fclmesine ve zarar g\u00f6rmesine neden olabilir.\u00a0<strong>Ziyaret ve ibadet i\u00e7in gelenlerin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir d\u00fczenleme i\u00e7 mekandaki yo\u011funlu\u011fun azalmas\u0131na olanak sa\u011flayabilir.<\/strong>\u00a0B\u00f6ylece i\u00e7 mekanda olu\u015fan havaland\u0131rma sorununun da bir nebze \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilir. D\u00fcnyada an\u0131t eser \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan mabetlerde ibadet ve ziyaret kullan\u0131m\u0131n\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler de var\u201d<\/em>\u00a0diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>\u2018M\u0130MAR S\u0130NAN\u2019IN DA KATKILARIYLA 7 Y\u00dcZYILDAN BER\u0130 \u00c7\u00d6KMED\u0130\u2019<\/strong><\/p>\n<p><em>Ayasofya\u2019n\u0131n \u00e7\u00f6kme ihtimali konu\u015fuldu\u011funda yap\u0131n\u0131n bir miktar yamuk olan kubbesi de ak\u0131llara geliyor. San\u0131lan\u0131n aksine alt\u0131ndaki t\u00fcneller asl\u0131nda yap\u0131 i\u00e7in bir risk olu\u015fturmazken kubbe i\u00e7in ise uzmanlar ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemiyor. \u201c<\/em>Ayasofya ilk yap\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan itibaren yap\u0131sal sorunlar\u0131 olan bir binad\u0131r. \u0130lk ibadete a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan 21 y\u0131l sonra yani 558\u2019de ana kubbesi tamamen \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0<strong>10\u2019uncu y\u00fczy\u0131ldaki depremde ana kubbenin kuzeybat\u0131 k\u0131sm\u0131, 14\u2019\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131ldaki depremde de g\u00fcneybat\u0131 k\u0131sm\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d\u00a0<\/strong>diyen\u00a0Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>\u201cGe\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu deprem ve onar\u0131mlardan sonra ana kubbeyi ta\u015f\u0131yan kemerlerde asimetrik bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Ayasofya\u2019n\u0131n en zay\u0131f k\u0131s\u0131mlar\u0131 ana kubbeyi yar\u0131m kubbelerle ba\u011flayan kemerleridir. Yani as\u0131l yap\u0131sal sorun ana kubbeden ziyade onu ta\u015f\u0131yan yap\u0131 elemanlar\u0131ndad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Ayasofya\u2019n\u0131n deprem sorunu g\u00fcncel de\u011fildir ve yap\u0131 var oldu\u011fu s\u00fcrece de devam edecektir. Ayasofya\u2019n\u0131n kubbesi Mimar Sinan\u2019\u0131n da de\u011ferli katk\u0131lar\u0131yla yakla\u015f\u0131k 7 y\u00fczy\u0131ldan beri \u00e7\u00f6kmemi\u015ftir. Bu da binan\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 kadard\u0131r.\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/image.milimaj.com\/i\/milliyet\/75\/770x0\/650dd79786b2473aec96cd91.jpg?ssl=1\" alt=\"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p><strong>AYASOFYA\u2019NIN ANLAMI HERKES \u0130\u00c7\u0130N B\u00dcY\u00dcK<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAyasofya, genel hatlar\u0131yla T\u00fcrkiye ve Yunanistan aras\u0131nda tarihi ve politik bir \u00e7eki\u015fme alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Temelde do\u011fru g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda bundan \u00e7ok daha fazlas\u0131d\u0131r\u201d diyen Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131 ise \u015fu detaylar\u0131 da ekledi: \u201cBir kere b\u00fct\u00fcn Ortodoks alemi yani Do\u011fu H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sembolik anlamlar ta\u015f\u0131yor.\u00a0<strong>Di\u011fer taraftan Ortodokslu\u011fun 1054\u2019te ayr\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6ncesinde t\u00fcm H\u0131ristiyanlar i\u00e7in \u00e7ok k\u0131ymetli, bunun yan\u0131nda 13\u2019\u00fcnc\u00fc as\u0131rda 50 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre Katolik katedrali olarak da hizmet vermi\u015f.<\/strong>\u00a0B\u00f6yle olunca Ortodokslar\u0131n yan\u0131nda Katolikler i\u00e7in de simgesel anlamlar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bizim tarafa gelince fetihten itibaren bayram,\u00a0<strong>cuma namazlar\u0131ndan Kadir Gecesi gibi \u00f6zel g\u00fcnlere en \u00f6nemli dini merasimlerin merkezlerinden biri.<\/strong>\u00a0Ancak bunun da \u00f6tesinde \u00f6ylesine bir sevin\u00e7 yarat\u0131yor ki bu de\u011ferli yap\u0131n\u0131n T\u00fcrklerin eline ge\u00e7mesi, bir\u00e7ok \u015fehirde kiliseden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen \u00f6nceden bu ad\u0131 ta\u015f\u0131mayan camiler \u2018Ayasofya\u2019 ad\u0131yla an\u0131l\u0131yor.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018NEREDEYSE HER ASIRDA B\u0130R TAD\u0130LAT YAPILMI\u015e\u2019<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAyasofya\u2019n\u0131n tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kimi depremlere kimi ise yap\u0131n\u0131n durumuna ba\u011fl\u0131 olarak neredeyse her as\u0131rda bir tadilat, tamirat veya\u00a0<a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/haberleri\/restorasyon\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">restorasyon<\/a>\u00a0yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz\u201d diyerek s\u00f6zlerine devam eden Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131,\u00a0\u201c<strong>Ya\u015f\u0131 15 asr\u0131 bulan bir yap\u0131 i\u00e7in de bu \u00e7ok do\u011fal.\u00a0<\/strong>Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, \u0130stanbul\u2019u fethetti\u011finde yoksulla\u015fm\u0131\u015f Bizans\u2019tan kalan pek \u00e7ok yap\u0131 gibi Ayasofya da k\u00f6t\u00fc durumdayd\u0131.\u00a0<strong>Bu nedenle Fatih Sultan Mehmet\u2019ten ba\u015flayarak bir\u00e7ok padi\u015fah, bu \u00f6zel tarih varl\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok \u00f6nem verdi ve ya\u015fat\u0131lmas\u0131, i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcrmesi, geli\u015ftirilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck gayretler sarf etti\u201d\u00a0<\/strong>ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><strong>YILLARCA S\u00dcRECEK B\u0130R RESTORASYONA MI G\u0130R\u0130YOR?<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker\u2019e g\u00f6re de<strong>\u00a0<\/strong>Ayasofya, Bizans\u2019tan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze devaml\u0131 bak\u0131m, onar\u0131ma tabi tutuluyor ve sevilerek korunuyor. \u201c<strong>Tarih boyunca t\u00fcm sorumlu idareler maddi ve teknik imk\u00e2nlar\u0131 nispetinde Ayasofya\u2019y\u0131 korumak i\u00e7in ellerinden geleni yapmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, bug\u00fcn de yap\u0131l\u0131yor\u201d \u015feklinde konu\u015fan Prof. Dr. Diker, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle noktalad\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cK\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131, Cumhuriyet tarihinin en b\u00fcy\u00fck Ayasofya onar\u0131m\u0131na ba\u015flamak \u00fczere. Bunun \u00f6nceki onar\u0131mlardan fark\u0131, yap\u0131y\u0131 k\u0131smi olarak de\u011fil b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bi\u00e7imde ele almak \u00fczere planlanm\u0131\u015f olmas\u0131. Minareleri, \u00e7at\u0131 \u00f6rt\u00fcs\u00fc, cepheleri ve yer alt\u0131 yap\u0131lar\u0131yla birlikte Ayasofya\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla ele al\u0131nacak olmas\u0131, bu restorasyonda pek \u00e7ok sorunun \u00f6telenmeden birlikte \u00e7\u00f6z\u00fclmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak. \u0130leride i\u00e7 mekanda yap\u0131lacak bir restorasyonda, Fossati onar\u0131mlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda (1847-1849) \u00fczeri s\u0131vanm\u0131\u015f, mihrap y\u00f6n\u00fcnde olan yar\u0131m kubbe y\u00fczeyindeki ayetin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 da anlaml\u0131 olacakt\u0131r. Restorasyon tamamland\u0131ktan sonra Ayasofya\u2019n\u0131n devaml\u0131 g\u00f6zetim alt\u0131nda tutulmas\u0131yla birlikte b\u00f6ylece k\u00fc\u00e7\u00fck sorunlar b\u00fcy\u00fcmeden \u00e7\u00f6z\u00fclebilir ve uzun vadede b\u00fcy\u00fck restorasyonlara gerek duyulmayabilir.\u201d<\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/www.milliyet.com.tr\/gundem\/yeralti-tunelleri-uzerindeki-ayasofya-ne-kadar-saglam-en-buyuk-onarim-baslaniyor-7009419\">https:\/\/www.milliyet.com.tr\/gundem\/yeralti-tunelleri-uzerindeki-ayasofya-ne-kadar-saglam-en-buyuk-onarim-baslaniyor-7009419<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n<div class=\"sharedaddy sd-sharing-enabled\">\n<div class=\"robots-nocontent sd-block sd-social sd-social-icon-text sd-sharing\">\n<h3 class=\"sd-title\"><\/h3>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zeynep Dilara Aky\u00fcrek\u00a0 Tarih boyu kilise, m\u00fcze ve cami olarak kullan\u0131lan Ayasofya, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde milyonlarca ki\u015fi taraf\u0131ndan ziyaret ediliyor. Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde \u00e7ok ziyaret\u00e7isinin olmas\u0131n\u0131n Ayasofya\u2019y\u0131 y\u0131pratabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ise tart\u0131\u015fma yaratt\u0131. Ayasofya ger\u00e7ekten g\u00fcvenli mi, de\u011fil mi? Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker ve Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131\u2019ya sorduk. Zeynep Dilara Aky\u00fcrek \/ [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":76122,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-76120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zeynep Dilara Aky\u00fcrek\u00a0 Tarih boyu kilise, m\u00fcze ve cami olarak kullan\u0131lan Ayasofya, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde milyonlarca ki\u015fi taraf\u0131ndan ziyaret ediliyor. Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde \u00e7ok ziyaret\u00e7isinin olmas\u0131n\u0131n Ayasofya\u2019y\u0131 y\u0131pratabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ise tart\u0131\u015fma yaratt\u0131. Ayasofya ger\u00e7ekten g\u00fcvenli mi, de\u011fil mi? Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker ve Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131\u2019ya sorduk. Zeynep Dilara Aky\u00fcrek \/ [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-27T12:09:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"869\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"477\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120\",\"name\":\"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp\",\"datePublished\":\"2023-09-27T12:09:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp\",\"width\":869,\"height\":477},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Zeynep Dilara Aky\u00fcrek\u00a0 Tarih boyu kilise, m\u00fcze ve cami olarak kullan\u0131lan Ayasofya, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde milyonlarca ki\u015fi taraf\u0131ndan ziyaret ediliyor. Prof. Dr. \u0130lber Ortayl\u0131\u2019n\u0131n ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde \u00e7ok ziyaret\u00e7isinin olmas\u0131n\u0131n Ayasofya\u2019y\u0131 y\u0131pratabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ise tart\u0131\u015fma yaratt\u0131. Ayasofya ger\u00e7ekten g\u00fcvenli mi, de\u011fil mi? Prof. Dr. Hasan F\u0131rat Diker ve Prof. Dr. Serkan Yaz\u0131c\u0131\u2019ya sorduk. Zeynep Dilara Aky\u00fcrek \/ [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-09-27T12:09:50+00:00","og_image":[{"width":869,"height":477,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120","name":"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp","datePublished":"2023-09-27T12:09:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/Ayasofya-2-1.webp","width":869,"height":477},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=76120#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Yeralt\u0131 t\u00fcnelleri \u00fczerindeki Ayasofya ne kadar sa\u011flam? \u2018En b\u00fcy\u00fck onar\u0131m ba\u015flan\u0131yor\u2019"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76123,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/76120\/revisions\/76123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/76122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=76120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=76120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}