{"id":75821,"date":"2023-09-06T04:20:19","date_gmt":"2023-09-06T09:20:19","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821"},"modified":"2023-09-06T04:20:19","modified_gmt":"2023-09-06T09:20:19","slug":"6-7-eylul-1955-pogromunda-muzeyyen-senar-ne-yapiyordu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821","title":{"rendered":"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu?"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-75822\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-360x203.webp\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"203\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-360x203.webp 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-560x316.webp 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-260x147.webp 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-160x90.webp 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu.webp 620w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p class=\"post-title\"><strong>Ay\u015fe H\u00fcr<\/strong><\/p>\n<h5 class=\"wp-block-heading\"><em><strong>Bir \u201c\u00d6teki Tarih\u201d muammas\u0131: M\u00fczeyyen Senar 6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda ne yapt\u0131?<\/strong><\/em><\/h5>\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n<p>Gazeteci Oktay Candemir @oktaycandemir adresinden 6 Eyl\u00fcl 2022\u2019de Twitter\u2019da \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131:<\/p>\n<p>\u201c6-7 Eyl\u00fcl\u2019de kahvehaneye girerek i\u00e7eride oturanlara \u201cErkek olan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r. Kahvehanede oturan herkes bu kad\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131maktad\u0131r. \u201cDa\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f\u201d mar\u015f\u0131n\u0131 okuyarak kitleyi Rum d\u00fckkanlar\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Bu kad\u0131n M\u00fczeyyen Senar\u2019d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Bu iddia \u00fczerine, y\u0131llard\u0131r akl\u0131ma tak\u0131lan baz\u0131 sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in uzun bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131m. Bu yolculu\u011fun hikayesi bir tarih anlat\u0131s\u0131ndan ziyade tarihle ilgili bir konuda \u201cdedektiflik\u201d hikayesi ile sonu\u00e7land\u0131, bunu ba\u015ftan s\u00f6yleyeyim. B\u00f6ylece anlat\u0131mda kulland\u0131\u011f\u0131m birinci tekil \u015fah\u0131s zamirini veya baz\u0131 \u201cteklifsiz\u201d ifadelerimi ho\u015f g\u00f6rmeniz m\u00fcmk\u00fcn olur. Uzunca yoldan anlatt\u0131m hikayesi, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n\u201d asl\u0131nda hi\u00e7 de kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek istedim. Hala da \u201cger\u00e7e\u011fi\u201d bildi\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum, olsa olsa ger\u00e7e\u011fe biraz daha yakla\u015fm\u0131\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 6-7 Eyl\u00fcl\u2019le ilk kim ili\u015fkilendirdi?<\/h4>\n<p>\u015eu ana kadarki bilgilerimle, 16 Temmuz 1918\u2019de do\u011fan, 8 \u015eubat 2015\u2019te 96 ya\u015f\u0131nda \u00f6len M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n, T\u00fcrk Sanat M\u00fczi\u011fi\u2019nin nadide temsilcisi, kendisi hakk\u0131nda yaz\u0131lan biyografide dendi\u011fi gibi Cumhuriyet\u2019in Divas\u0131\u2019n\u0131n, 6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromu (bundan b\u00f6yle \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u201d) ile ili\u015fkilendirilmesi ilk 7 Eyl\u00fcl 2001\u2019te AGOS\u2019ta yay\u0131mlanan Yervant Gobelyan yaz\u0131s\u0131 ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015f bulunuyorum:<\/p>\n<p>\u201c\u00dclkemi O G\u00fcn Bat\u0131rd\u0131lar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da Gobelyan \u201cTaksim Kazanc\u0131 Yoku\u015fu\u2019nda oturuyor ailem. (\u2026) Evimizin bulundu\u011fu soka\u011fa y\u00f6neldik, ortal\u0131ktaki korkun\u00e7 durumu evdekilere anlatt\u0131k ve kap\u0131y\u0131 kimseye a\u00e7mamalar\u0131n\u0131 s\u00f6yledik, sonra tekrar caddeye \u00e7\u0131kt\u0131k. Yoku\u015fun ba\u015f\u0131nda lETTcilerin gitti\u011fi kahve vard\u0131. Taksim trafik merkezi oldu\u011fundan \u015fof\u00f6rler ve bilet\u00e7iler burada n\u00f6bet ve servis s\u0131ralar\u0131n\u0131 beklemek i\u00e7in \u00e7ay kahve i\u00e7er, sohbet ederlerdi. Birden meydan taraf\u0131ndan bir kad\u0131n pe\u015fine birka\u00e7 ki\u015fi takm\u0131\u015f, h\u0131\u015f\u0131mla kahveye geldi. \u201cSiz ne bi\u00e7im T\u00fcrks\u00fcn\u00fcz, nas\u0131l M\u00fcsl\u00fcmanlars\u0131n\u0131z? Selanik\u2019te Rumlar Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn do\u011fdu\u011fu evi bombalad\u0131lar, siz burada oturmu\u015f \u00e7ay i\u00e7iyorsunuz, yaz\u0131klar olsun size. Haydi, durmay\u0131n, kalk\u0131n bakal\u0131m!\u201d deyip herkesi pe\u015fine takt\u0131. Beyo\u011flu caddesine do\u011fru y\u00fcr\u00fcmeye ba\u015flad\u0131lar. Daha sonra, o kad\u0131n\u0131n bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 hayatta olan M.S. adl\u0131 T\u00fcrk Sanat M\u00fczi\u011fi \u015fark\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu soka\u011f\u0131n T\u00fcrk esnaf\u0131ndan \u00f6\u011frendik. Bunlar, kendi g\u00f6zlerimle g\u00f6rd\u00fcklerim ve ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u2026\u201d<\/p>\n<p>O g\u00fcn belki gazetelerde yer almad\u0131 bu iddia ama muhtemelen AGOS yazarlar\u0131 aras\u0131nda konu\u015fuldu konu. Nitekim bunun ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ileriki y\u0131llarda g\u00f6recektik. Yeri geldi\u011finde de\u011finece\u011fim.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0130ddia ilk kez bir doktora tezinde<\/h4>\n<p>Bu yay\u0131ndan be\u015f y\u0131l sonra yani 2006 y\u0131l\u0131nda Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi-Atat\u00fcrk \u0130lkeleri ve \u0130nk\u0131laplar\u0131 Tarihi Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde H\u00fclya G\u00f6lgesiz Gedikler\u2019in \u201c1950-1960 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130zmir\u2019de g\u00fcndelik ya\u015fam\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 doktora tezi kabul edilmi\u015f. Tezin dan\u0131\u015fman\u0131 Kemal Ar\u0131 imi\u015f. Ulusal Tez Merkezi\u2019nde metnine ula\u015fabilece\u011finiz tezin 251. sayfas\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n<p>\u201c[D]i\u011fer yandan [\u0130zmir Valisi] Kemal Had\u0131ml\u0131, d\u00f6nemin [\u0130zmir] Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc Zeki Demir\u2019e olaylara m\u00fcdahale etmesi y\u00f6n\u00fcnde emir vererek g\u00f6stericilerin aras\u0131na kar\u0131\u015f\u0131p, omuzlarda ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca eski \u0130stanbul Valisi Ethem Yetkiner\u2019in e\u015fi M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n da \u201cDa\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f\u201d mar\u015f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek g\u00f6stericileri te\u015fvik etti\u011finden ve valinin ancak sabaha kar\u015f\u0131 olaylar\u0131n yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerine emir verdi\u011finden s\u00f6z edilmektedir. Olay\u0131n hemen sonras\u0131nda 495 ki\u015finin ifadesinin de al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.\u201d<\/p>\n<p>Bu tezin \u00f6nemi \u015fuydu, ilk defa M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n ad\u0131 6-7 Eyl\u00fcl 1955 olaylar\u0131 ile birlikte ve net \u015fekilde dile getiriliyordu. Ancak olay mahalli Yervant Gobelyan\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda ima edildi\u011fi gibi \u0130stanbul-Taksim de\u011fil \u0130zmir\u2019di! \u0130zmir\u2019in neresiydi, tez yazar\u0131 rivayetine bunu dahil etmemi\u015fti. Anlat\u0131n\u0131n sorunlu yan\u0131 ise, bir doktora tezinde kayna\u011f\u0131 belli olmayan bir s\u00f6ylentinin bilgi gibi aktar\u0131lmas\u0131yd\u0131. Bir de maddi hata var: M\u00fczeyyen Senar Ethem Yetkiner\u2019le hi\u00e7 evlenmedi, 1953-1955 aras\u0131ndaki T\u00fcrkiye\u2019nin Suudi Arabistan Sefiri Tevfik Hamza Bey\u2019le evliydi. Demek ki tez dan\u0131\u015fman\u0131 Kemal Ar\u0131\u2019n\u0131n da dikkatinden ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131 bu hususlar.<\/p>\n<p>Ancak 2015 y\u0131l\u0131na kadar herhangi bir kimsenin bu doktora tezine at\u0131fla M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n 6-7 Eyl\u00fcl\u2019deki \u201crol\u00fcne\u201d ili\u015fkin bir iddiada bulundu\u011fu tespit edebilmi\u015f de\u011filim. Yani Yervant Gobelyan\u2019\u0131n iddias\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 bu olamaz, zaten Gobelyan \u0130stanbul\u2019da ge\u00e7ti\u011fini iddia ediyordu olay\u0131n.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Okullu ve alayl\u0131 tarih\u00e7iler olaya dahil oluyor<\/h4>\n<p>25 \u015eubat 2015 g\u00fcn\u00fc Facebook\u2019ta Recep Mara\u015fl\u0131\u2019n\u0131n \u201cK\u0130M BU \u00dcNL\u00dc \u015eARKICI?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 g\u00f6nderisinde olay bu sefer ba\u015fka bir mecrada yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015f, hem de gayet \u201cte\u015fkilatl\u0131\u201d bir bi\u00e7imde. Okuyal\u0131m:<\/p>\n<p>\u201cGe\u00e7enlerde ses sanat\u00e7\u0131s\u0131 M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n vefat\u0131 \u00fczerine yazd\u0131\u011f\u0131m bir mesajdan sonra, sanat\u00e7\u0131n\u0131n 6-7 Eyl\u00fcl\u2019de \u2018kahvelerden adam toplad\u0131\u011f\u0131\u2019 ve \u2018talan edilen k\u00fcrklerden k\u00fcrk \u00fcst\u00fcne k\u00fcrk giydi\u011fi\u2019 gibi anlat\u0131mlarla geli\u015fen bir tart\u0131\u015fma ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Bu bilgilerin kayna\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken Sezai Sar\u0131o\u011flu\u2019nun, Hrant d\u00f6neminde Agos\u2019ta yay\u0131nlanan bir yaz\u0131da okudu\u011funu, ismin M.S. olarak ge\u00e7ti\u011fi, MS\u2019nin M\u00fczeyyen Senar olup olmad\u0131\u011f\u0131 ile ilgili Hrant\u2019la konu\u015fmak istedi\u011fi, ama buna f\u0131rsat bulamad\u0131\u011f\u0131 somut bilgisine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Sonunda Sar\u0131o\u011flu\u2019nun bahsetti\u011fi yaz\u0131ya ula\u015ft\u0131m. Bunun i\u00e7in Aris Yalman Nalc\u0131 ve Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu\u2019na \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Yaz\u0131 2 Eyl\u00fcl 2001 tarihli ve Yervant Gobelyan\u2019a ait. Yaz\u0131da Gobelyan kahvehanelerden adam toplayan kad\u0131n\u0131 tasvir ediyor, ama bunun MS adl\u0131 \u00fcnl\u00fc bir T\u00fcrk Sanat M\u00fczi\u011fi sanat\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011funu ba\u015fkalar\u0131ndan \u00f6\u011freniyor. \u2018MS\u2019 ile M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n kastedildi\u011fi bence a\u00e7\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc o tarihlerde ayn\u0131 ismin ba\u015f hafleriyle ba\u015fka \u00fcnl\u00fc bir T\u00fcrk Sanat M\u00fczi\u011fi \u015fark\u0131c\u0131s\u0131 kad\u0131n daha yok. Ama Gobelyan kendisi do\u011frudan tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131, di\u011fer esnaf\u0131n ise benzettikleri i\u00e7in mi yoksa ger\u00e7ekten tan\u0131y\u0131p da m\u0131 s\u00f6ylediklerine belli ki Hrant Dink, tam emin olamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ismin rumuz olarak kalmas\u0131n\u0131 tercih etmi\u015f. Maalesef Gobelyan vefat etti\u011fi i\u00e7in bizzat kendisinden bunu sorma imk\u00e2n\u0131 art\u0131k yok. S\u00f6z konusu yaz\u0131da \u2018K\u00fcrk giyme meselesi\u2019 anlat\u0131lm\u0131yor. Art\u0131k onu da ba\u015fka kaynaklardan ara\u015ft\u0131rmak laz\u0131m.\u201d<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten \u00e7ok ilgin\u00e7 bir aktar\u0131m\u2026 \u00d6ncelikle Recep Mara\u015fl\u0131\u2019n\u0131n akademik tarih\u00e7i olmamakla birlikte \u00e7e\u015fitli konularda \u00e7ok ciddi, \u00e7ok \u00f6nemli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 olan, bunlar\u0131 bilimsel formatta yaz\u0131ya d\u00f6ken, bol okuyuculu bir yazar oldu\u011funu an\u0131msatmak istiyorum. Dolay\u0131s\u0131yla kendisini tan\u0131yan birinin Facebook g\u00f6nderisindeki bilgilere g\u00fcvenmesi \u00e7ok do\u011fal.<\/p>\n<p>Gelelim ilgin\u00e7liklere: Bu aktar\u0131mdan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla konu Facebook\u2019taki bir grupta tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f. Tart\u0131\u015fmaya sanat\u00e7\u0131 Sezai Sar\u0131o\u011flu, gazeteci Aris Yalman Nalc\u0131 ve akademik tarih\u00e7i Emre Can Da\u011fl\u0131o\u011flu kat\u0131lm\u0131\u015f. Ayr\u0131ca Sar\u0131o\u011flu\u2019nun \u015fahadetiyle 2007\u2019den \u00f6nceki bir tarihte merhum gazeteci Hrant Dink de dahil edilmi\u015f. Sonu\u00e7 olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda son derece g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u201cheyet\u201d var. Bu heyet neye karar vermi\u015f? Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda at\u0131fta bulundu\u011fu Yervant Gobelyan\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda \u201ckahvelerden adam toplayan kad\u0131n\u201d\u0131n M\u00fczeyyen Senar\u2019dan ba\u015fkas\u0131 olamayaca\u011f\u0131na! \u00c7\u00fcnk\u00fc o tarihlerde ad\u0131n\u0131n ilk harfleri M.S. olan ba\u015fka sanat\u00e7\u0131 yokmu\u015f! Hatta Mara\u015fl\u0131 \u201csomut bilgiye ula\u015ft\u0131k\u201d, \u201cM\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n kastedildi\u011fi bence \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u201d diyerek g\u00fc\u00e7lendiriyor iddiay\u0131. Neyse ki sonunda \u201cs\u00f6z konusu yaz\u0131da \u2018k\u00fcrk giydirme meselesi\u2019 anlat\u0131lm\u0131yor. Art\u0131k onu da ba\u015fka kaynaklardan ara\u015ft\u0131rmak laz\u0131m\u2019 diyerek frene bas\u0131yor Mara\u015fl\u0131\u2026<\/p>\n<p>Konunun baz\u0131 \u00e7evrelerde tart\u0131\u015f\u0131lmaya devam edildi\u011fini 13 Eyl\u00fcl 2016 tarihli sivilsayfalar.org sitesinde yay\u0131mlanan bir r\u00f6portajdan anlad\u0131m. R\u00f6portaj\u0131 gazeteci Bahar K\u0131l\u0131\u00e7, New York \u00dcniversitesi Siyaset B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi Ayda Erbal ile yapm\u0131\u015f. Erbal, H\u00fclya G\u00f6lgesiz Gedikler\u2019in tezini esas olarak M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u0130stanbul\u2019daki olaylardaki failli\u011fini bir de tarih yaz\u0131m\u0131 teorisiyle \u00e7er\u00e7eveleyerek bize sunuyor. Erbal vard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7tan \u00f6yle emin ki, kimse kolay kolay ara\u015ft\u0131rmaya devam etme cesareti bulamaz kendinde. Merak edenler i\u00e7in link burada:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.sivilsayfalar.org\/2016\/09\/13\/6-7-eylul-tartismalari-hafizasi-yuzlesmesi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">6-7 Eyl\u00fcl tart\u0131\u015fmalar\u0131, haf\u0131zas\u0131 ve y\u00fczle\u015fmesi<\/a><\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sosyal medya iddiay\u0131 \u201csat\u0131n al\u0131yor\u201d<\/h4>\n<p>Ard\u0131ndan yine Facebook\u2019ta bir ba\u015fka akademik olmayan ancak \u00e7ok \u00f6nemli tarih kitaplar\u0131n\u0131n \u00e7evirmeni ve bir anlamda sosyal medya fenomeni olan Atilla Tuygan 5 Eyl\u00fcl 2018 tarihli g\u00f6nderisinde (\u00f6zg\u00fcn imlas\u0131yla) \u201csenar\u2019\u0131n 6-7 eyl\u00fcl\u2019de elinde bayraklarla kahveleri bas\u0131p \u2018siz erkek misiniz, siz t\u00fcrk m\u00fcs\u00fcn\u00fcz\u201d mealinde c\u00fcmlelerle galeyana getirdi\u011fini anlatan bir tarih\u00e7inin yaz\u0131s\u0131, hrant\u2019\u0131n agos\u2019unda tam boy yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131,\u201d derken (herhalde Yervant Gobelyan\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131ndan s\u00f6z ediyor) kendisine \u201cSenar\u2019\u0131n o tarihte \u0130zmir\u2019de oldu\u011fu s\u00f6yleniyor\u201d diyen birine \u201co g\u00fcn radyoda canl\u0131 yay\u0131n konseri vard\u0131, \u0130zmir\u2019de olamaz\u201d diyerek; (Sevan Ni\u015fanyan\u2019\u0131n e\u015fi olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m) Ira Tzourou ise \u201csiz erkek misiniz ve da\u011f ba\u015f\u0131n\u0131 duman alm\u0131\u015f mar\u015flar\u0131 rahmetli day\u0131m\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde olmu\u015f, yazmam\u0131\u015f ama en son 1982 senesinde bir eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc anlatm\u0131\u015ft\u0131 ve \u00fcst \u00fcste giydi\u011fi beyaz mink k\u00fcrkler ile tabana kuvvet ko\u015fu\u015fturdu\u011funu\u2026\u201d diyerek \u201crivayeti\u201d bir bu\u00e7u\u011funcu elden peki\u015ftiriyor.<\/p>\n<p>Uzatmayay\u0131m, bu tarihten sonra Ek\u015fis\u00f6zl\u00fck\u2019te, Facebook\u2019ta ve Twitter\u2019da \u201cM\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n 6-7 Eyl\u00fcl 1955 g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul\u2019da Da\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f Mar\u015f\u0131\u2019n\u0131 s\u00f6yleyerek, kahvehanelere girip siz adam m\u0131s\u0131n\u0131z? Siz T\u00fcrk m\u00fcs\u00fcn\u00fcz?\u201d dedi\u011fi, bu eylemleriyle 6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131na kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve provokat\u00f6r olarak kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hatta kat kat k\u00fcrkleri \u00fczerine giydi\u011fi\u201d \u015feklindeki iddia yay\u0131l\u0131p gidiyor. (Bir itiraf: O y\u0131l ben bile bir Twit atm\u0131\u015f olabilirim bu minvale.)<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Peki ger\u00e7ekler ne?<\/h4>\n<p>Buraya kadar s\u00f6z \u201ciddia makam\u0131\u201dn\u0131n idi. Elbette genel hukuk kural\u0131 olarak \u201ciddia eden iddias\u0131n\u0131 ispatla m\u00fckelleftir\u201d diyerek konuyu ortada b\u0131rakabilirdim ama \u00f6yle yapmad\u0131m ve tek tek iddialar\u0131 irdelemeye karar verdim. Bu niyetimi belirtti\u011fimde \u00e7evremdeki baz\u0131 ki\u015filer Bar\u0131\u015f \u00dcnl\u00fc\u2019n\u00fcn k\u00fclt kitab\u0131 T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (Dipnot Yay\u0131nlar\u0131, 2018) ana temas\u0131na at\u0131fla \u201cbu konuyu niye irdeleme gere\u011fi duyuyorsunuz, Beyaz T\u00fcrklerin su\u00e7 i\u015fleyece\u011fine inanmak istemiyorsunuz galiba? M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 temize \u00e7\u0131karmak size mi d\u00fc\u015ft\u00fc? \u0130\u00e7inizdeki gizli T\u00fcrk\u00e7\u00fc m\u00fc uyand\u0131?\u201d mealinde serzeni\u015flerde (su\u00e7lamada m\u0131 desem acaba?) bulundular.<\/p>\n<p>Y\u0131llard\u0131r Bar\u0131\u015f \u00dcnl\u00fc\u2019n\u00fcn m\u00fckemmel bi\u00e7imde form\u00fcle etti\u011fi T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu anlatan y\u00fczlerce, belki de binlerce yaz\u0131 yazm\u0131\u015f olmam bir yana, M\u00fczeyyen Senar\u2019a gelinceye kadar 6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromuna dahil edilen 200 bin kadar ki\u015fi i\u00e7inde bir de\u011fil binlerce modern ve \u015f\u0131k giyimli han\u0131mefendi oldu\u011funu kamusal alanda ilk dile getirenlerden biriyim. Yani baz\u0131lar\u0131n\u0131n, muhtemelen M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n dostu ve biyografi yazar\u0131 Radi Dikici 2005\u2019te yazd\u0131\u011f\u0131 Cumhuriyet\u2019in Divas\u0131 M\u00fczeyyen Senar kitab\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndaki unvan\u0131n ima etti\u011fi \u201cKemalist\u201d ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan dolay\u0131 b\u00fcy\u00fck 6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromunun alt metni olan T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni do\u011frulamak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck hevesle yapt\u0131klar\u0131 gibi, M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 olaylara monte etmeye hi\u00e7 ihtiya\u00e7 duymuyorum. \u00d6te yandan M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 ne ki\u015fili\u011fi ne sanat\u0131n\u0131 icra edi\u015fi itibariyle sempatik bulanlardan\u0131m. Hatta Radi Dikici\u2019nin kitab\u0131nda uzun uzun anlat\u0131lan ama benim daha \u00f6nce ba\u015fka kaynaklardan bildi\u011fim \u00fczere Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019le ili\u015fkisinden beri son derece antipatik bulmu\u015fumdur. Ancak bir tarih\u00e7i, konusuna sempati veya antipati duygular\u0131yla yakla\u015fmaz. Nesnel olarak ger\u00e7ekli\u011fin ne oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ben de bunu yapmaya giri\u015ftim elbette.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">M\u00fczeyyen Senar 6-7 Eyl\u00fcl\u2019de neredeydi?<\/h4>\n<p>M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u201d s\u0131ras\u0131nda nerede oldu\u011funu, oldu\u011fu yerde ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u00f6nce Milliyet ve Cumhuriyet gazetesinin ar\u015fivleriyle ba\u015flad\u0131m taramaya. Tarama aral\u0131\u011f\u0131 olarak 1 Eyl\u00fcl 1955 ile 30 Eyl\u00fcl 1965 aras\u0131n\u0131 se\u00e7tim. Bu a\u015famada yard\u0131m\u0131ma Facebook\u2019tan Mustafa Billur adl\u0131 arkada\u015f ko\u015ftu. Kendisini bu vesileyle tan\u0131d\u0131m. Mustafa Bey, benimle birlikte Cumhuriyet ar\u015fivini benden \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131 bi\u00e7imde tarad\u0131 ve benim bulamad\u0131\u011f\u0131m haberleri buldu. \u015eimdiden kendisine y\u00fcrekten te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n<p>Cumhuriyet\u2019in internet ar\u015fivinden konumuzla ilgili olarak Mustafa Bey\u2019in buldu\u011fu ilk kup\u00fcr 8 Eyl\u00fcl 1955 tarihinde gazetenin 1. sayfas\u0131nda \u201c\u0130zmirde s\u00fck\u00fbn avdet etti\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla ba\u015flayan ve olaylar\u0131n \u0130zmir\u2019deki serencam\u0131n\u0131 k\u0131saca \u00f6zetleyen haberdi. Haberin 5. sayfadaki devam\u0131nda bizi ilgilendiren c\u00fcmleleri g\u00f6r\u00fcyorduk:<\/p>\n<p>\u201cKonserler vermek \u00fczere \u0130zmirde bulunan M\u00fczeyyen Senar I\u015f\u0131l d\u00fcn ak\u015fam otomobilile mot\u00f6r\u00fcne d\u00f6nerken bir grup n\u00fcmayi\u015f\u00e7i ile kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. N\u00fcmayi\u015f\u00e7iler otomobilin \u00fczerine \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 M\u00fczeyyeni kendileri i\u00e7in \u015fark\u0131 s\u00f6ylemeye zorlam\u0131\u015flard\u0131r. Fakat M\u00fczeyyen durumu so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sayesinde gayet iyi idare etmi\u015f, -Haydi hep birlikte\u201d diyerek \u2018da\u011f ba\u015f\u0131n\u0131 duman alm\u0131\u015f\u2019 mar\u015f\u0131n\u0131 s\u00f6yleme\u011fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. N\u00fcmayi\u015f\u00e7iler de kendisine refakat etmi\u015flerdir.\u201d<\/p>\n<p>Evet, b\u00f6ylece doktora tezinden sonra ikinci bir kaynaktan M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u201d g\u00fcnlerinde \u0130zmir\u2019de oldu\u011funu okuyordum. Yani M\u00fczeyyen Senar, e\u011fer \u201ck\u00f6t\u00fc bir \u015feyler yapt\u0131ysa\u201d pek \u00e7ok ki\u015finin at\u0131fta bulundu\u011fu Yervant Gobelyan\u2019\u0131n iddia etti\u011fi gibi \u0130stanbul\u2019da de\u011fil \u0130zmir\u2019de yapm\u0131\u015ft\u0131 o \u201ck\u00f6t\u00fc \u015feyleri\u201d.<\/p>\n<p>Bu haberde ilgin\u00e7 birka\u00e7 bilgi var. Bir kere 8 Eyl\u00fcl 1955 tarihli haberde \u201cd\u00fcn\u201d deniyor, yani 7 Eyl\u00fcl 1955 g\u00fcn\u00fc kastediliyordu. 6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromu hakk\u0131ndaki ilk bilimsel kitab\u0131 (Cumhuriyet D\u00f6nemi Az\u0131nl\u0131k Politikalar\u0131 Ba\u011flam\u0131nda 6-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131, Tarih Vakf\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2005) yay\u0131mlayan Dilek G\u00fcven\u2019e g\u00f6re \u0130zmir\u2019deki olaylar Gece Postas\u0131 gazetesinin 6 Eyl\u00fcl 1955 tarihli bask\u0131s\u0131yla ba\u015flam\u0131\u015f, ayn\u0131 ak\u015fam Fuar dolay\u0131s\u0131yla Konak Meydan\u0131\u2019na \u00e7ekilen Yunan bayra\u011f\u0131n\u0131 bir grup gencin \u201cK\u0131br\u0131s T\u00fcrkt\u00fcr! Gavurlara \u00f6l\u00fcm! Nidalar\u0131yla indirip yakmas\u0131yla ve yerine T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 \u00e7ekmeleriyle t\u0131rmanm\u0131\u015f, \u0130stiklal Mar\u015f\u0131 s\u00f6yleyerek fuar alan\u0131na do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7en g\u00fcruh Lozan ve Dokuz Eyl\u00fcl giri\u015flerindeki Yunan bayraklar\u0131n\u0131 indirip yakm\u0131\u015f, ard\u0131ndan Yunan pavyonunu ta\u015flay\u0131p i\u00e7i donan\u0131m\u0131n\u0131 par\u00e7alad\u0131ktan sonra binay\u0131 ate\u015fe vermi\u015fti. Ayn\u0131 anda Alsancak\u2019ta bulunan Yunan Konsoloslu\u011fu \u00f6n\u00fcnde bir ba\u015fka grup protesto i\u00e7in toplanm\u0131\u015f, yine bayrak indirme, ard\u0131ndan binaya sald\u0131r\u0131p mobilyalar\u0131 par\u00e7alama ve nihayet binay\u0131 ate\u015fe verme ile sonlanm\u0131\u015ft\u0131 pogrom. Dilek G\u00fcven olaylar\u0131n ertesi g\u00fcne kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyor. Bu a\u00e7\u0131dan gazetenin \u201cd\u00fcn\u201d derken hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n<p>\u0130kinci ilgin\u00e7lik pek \u00f6nemli de\u011fil ama g\u00f6rm\u00fc\u015fken s\u00f6ylemeden ge\u00e7medim. Haberde \u201cM\u00fczeyyen Senar I\u015f\u0131l\u201d denmesi. I\u015f\u0131l soyad\u0131 M\u00fczeyyen Han\u0131m\u2019\u0131n 1943\u2019te evlenip birka\u00e7 y\u0131l sonra bo\u015fand\u0131\u011f\u0131 (kaynaklarda bo\u015fanma y\u0131l\u0131 yok ama her h\u00e2l\u00fck\u00e2rda 1953 \u00f6ncesi oldu\u011fu, o tarihte art\u0131k yeni e\u015fi Tevfik Hamza Bey\u2019le evli olmas\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131yor) Ferit I\u015f\u0131l\u2019dan geliyor olmal\u0131 ve gazetecilerin 15 y\u0131l sonra bile I\u015f\u0131l demesi garip g\u00f6r\u00fcnd\u00fc bana. Ayr\u0131ca M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n hangi mek\u00e2ndan \u00e7\u0131karken taciz edildi\u011fi, \u201cmot\u00f6r\u00fc\u201d derken neyin kastedildi\u011fini anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Ama \u201cn\u00fcmayi\u015f\u00e7ilere Da\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f mar\u015f\u0131n\u0131 s\u00f6yletti\u011fi\u201d iddias\u0131n\u0131n belki de ilk kayna\u011f\u0131n\u0131 bulmu\u015ftuk!<\/p>\n<p>Ancak M\u00fczeyyen Senar hakikaten 6-7 Eyl\u00fcl g\u00fcnleri \u0130zmir\u2019de miydi? Bu \u015f\u00fcphem devam ediyordu \u00e7\u00fcnk\u00fc Radi Dikici\u2019nin 2005\u2019te ve 2017\u2019de yay\u0131mlanan kitaplar\u0131nda buna dair bir bilgi yoktu. Hatta Radi Dikici o y\u0131llar\u0131 blok halinde atlayarak devam etmi\u015fti. Gazete taramalar\u0131mda da M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u0130zmir Fuar\u0131 ilan\u0131 bulamam\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">M\u00fczeyyen Senar tahkikata u\u011frad\u0131 m\u0131?<\/h4>\n<p>Sonu\u00e7ta \u015f\u00fcphelerim yersiz olmal\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc Mustafa Billur\u2019un buldu\u011fu 26 \u015eubat 1956 tarihli Cumhuriyet gazetesinin 3. sayfas\u0131ndaki haberde: \u201c\u0130zmir 25 (Telefonla) Tan\u0131nm\u0131\u015f ses sanatkar\u0131 M\u00fczeyyen Senar hakk\u0131nda \u0130zmir Cumhuriyet Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan tahkikat yap\u0131lmaktad\u0131r. Sanatkar\u0131n 6 eyl\u00fcl gecesi \u201cDa\u011f ba\u015f\u0131n\u0131 duman alm\u0131\u015f\u201d mar\u015f\u0131n\u0131 s\u00f6yliyerek halk\u0131 n\u00fcmayi\u015fe te\u015fvik etti\u011fi iddia olunmaktad\u0131r. M\u00fczeyyen Senar halen Amerikada bulundu\u011fu i\u00e7in ifadesini almak \u015fimdilik m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r,\u201d yaz\u0131yordu.<\/p>\n<p>Bu sefer tarih 6 Eyl\u00fcl olmu\u015ftu. Bu haberde dikkatimi \u00e7eken husus ise M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u201cAmerikada olmas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden ifadesinin \u015fimdilik al\u0131namad\u0131\u011f\u0131\u201d idi. Dikkatimi \u00e7ekmi\u015fti \u00e7\u00fcnk\u00fc Radi Dikici\u2019nin kitaplar\u0131nda veya Cumhuriyet ve Milliyet gazetelerindeki taramalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131ma b\u00f6yle bir bilgi \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131. Sadece 12 Kas\u0131m 1955 tarihli Cumhuriyet gazetesindeki gazino ilan\u0131nda (\u00f6zg\u00fcn imlas\u0131yla) \u201cBebek Bah\u00e7esi K\u0131\u015fl\u0131k Paviyonunda \u0130lahi Ses Sanatkar\u0131 M\u00fczeyyen Senar\u0131 Avrupa seyahatine gidinceye kadar yar\u0131n ak\u015famdan itibaren HER AK\u015eAM Yaln\u0131z Gazinomuzda dinliyebilirsiniz\u201d c\u00fcmleleri okunuyordu. B\u00f6ylece M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n Amerika\u2019ya de\u011fil Avrupa\u2019ya gidece\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015ftik ancak iki haber aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 ay s\u00fcre vard\u0131 ki, bu kadar uzun s\u00fcre yurtd\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n ne Radi Dikici\u2019nin kitaplar\u0131na ne de gazete haberlerine konu olmamas\u0131 ilgin\u00e7ti.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">M\u00fczeyyen Senar Yass\u0131ada\u2019da yarg\u0131land\u0131 m\u0131?<\/h4>\n<p>M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u201c6 Eyl\u00fcl\u201d olay\u0131ndan dolay\u0131 yarg\u0131lan\u0131p yarg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in do\u011fal olarak mahkeme tutanaklar\u0131na bakmak gerekiyordu. \u0130stanbul\u2019daki yarg\u0131lamalar Nureddin Akn\u00f6z\u2019\u00fcn denetiminde \u0130stanbul S\u0131k\u0131y\u00f6netim Mahkemesi\u2019nde olmu\u015ftu. O yarg\u0131lamalar\u0131n tutanaklar\u0131na ula\u015fmam m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Zaten art\u0131k M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u0130stanbul\u2019da de\u011fil \u0130zmir\u2019de oldu\u011funa ikna olmu\u015ftum. Bu y\u00fczden d\u00f6nemin siyasi akt\u00f6rlerinin yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 Yass\u0131ada Duru\u015fmalar\u0131\u2019n\u0131n tutanaklar\u0131na y\u00f6neldim. Bu tutanaklar\u0131 bir par\u00e7as\u0131 olarak da 6-7 Eyl\u00fcl 1955 davas\u0131n\u0131n tutanaklar\u0131 neyse ki 492 sayfal\u0131k pdf format\u0131nda bir metin halinde internetteydi. (<a href=\"https:\/\/acikerisim.tbmm.gov.tr\/handle\/11543\/2661\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Yass\u0131ada Y\u00fcksek Adalet Divan\u0131 tutanaklar\u0131 : 6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 davas\u0131 (esas no:1960\/3<\/a>).<\/p>\n<p>Yarg\u0131lamalar s\u0131ras\u0131nda sorgulama \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir \u015fekilde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ben 492 sayfal\u0131k tutanaklar\u0131 okuyarak, ara\u015ft\u0131rma arkada\u015f\u0131m Mustafa Billur ise Word format\u0131na d\u00f6k\u00fcp, anahtar s\u00f6zc\u00fcklerle tarayarak inceledik ve ikimiz de M\u00fczeyyen Senar ad\u0131na rastlamad\u0131k. Mustafa Billur ayr\u0131ca Emine G\u00fcrsoy Naskali\u2019nin 6-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131 Davas\u0131, Yass\u0131ada Zab\u0131tlar\u0131-II (Kitabevi, 2007) kitab\u0131n\u0131 da tarad\u0131, orada da M\u00fczeyyen Senar ad\u0131na rastlanmad\u0131<\/p>\n<p>Demek ki, 1956 \u015eubat\u0131ndaki o sorgulama bir \u015fekilde yap\u0131lm\u0131\u015f ve Senar\u2019\u0131n olayla ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmi\u015fti. Nitekim o tarihten sonraki tarihlerde gerek Milliyet gazetesinde gerek Cumhuriyet gazetesinde M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n radyo ve gazino programlar\u0131na ili\u015fkin 15 kadar ilan yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131. Yani M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u201cdarbeciler\u201d nezdinde itibar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131na dair herhangi bir emare yoktu.<\/p>\n<p>Bu a\u015famada \u015fu ana kadar \u201cilgin\u00e7ti\u201d, \u201cgarip g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc\u201d, \u201cbelli de\u011fildi\u201d, \u201cs\u00f6z edilmiyordu\u201d diye kodlad\u0131\u011f\u0131m t\u00fcm sorular\u0131 M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n biyografi yazar\u0131 ve en yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Radi Dikici\u2019ye soramad\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc Radi Dikici 2021 y\u0131l\u0131nda vefat etmi\u015fti.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Mar\u015f okuyan Senar m\u0131, Gencer mi?<\/h4>\n<p>Ve nihayet, M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u201csu\u00e7 tarihinde\u201d \u0130zmir\u2019de oldu\u011funa dair bir ba\u015fka anlat\u0131y\u0131, \u00fcstelik gayet ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde Sami Co\u015fkun\u2019un Sanatta ve Siyasette \u0130lham Gencer (Fosil Yay\u0131nlar\u0131, 2009) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n 16. Sayfas\u0131nda buldum! Uzun bir b\u00f6l\u00fcm ama ilgin\u00e7 oldu\u011fu i\u00e7in aynen aktar\u0131yorum:<\/p>\n<p>\u201cHi\u00e7bir gece tek bir masan\u0131n bo\u015f kalmad\u0131\u011f\u0131 Mogambo Gazinosu, o gece 6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131na tan\u0131k olacakt\u0131r. O gece, fuara gelenler yine Mogambo Gazinosu\u2019nda yerlerini alm\u0131\u015ft\u0131r ve tan\u0131d\u0131k simalar\u0131n aras\u0131nda de\u011ferli \u015fark\u0131c\u0131 M\u00fczeyyen Senar da bulunmaktad\u0131r. Gazino yine t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m doludur. \u0130lham Gencer hen\u00fcz ikinci \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 okudu\u011fu s\u0131rada bir anda m\u00fczi\u011fin sesi sloganlar ve ba\u011f\u0131rmalarla kesilir. Her \u015fey durur. Ayten [Alpman] Han\u0131m \u00e7ok korkar eve e\u015finin (\u0130lham Gencer\u2019in) arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. Mogambo Gazinosu\u2019nu kalabal\u0131k bir grup basm\u0131\u015ft\u0131r. Hamile olan Alpman ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f, korku ve deh\u015fet i\u00e7indedir. Gelen \u00e7apulcular\u0131n ba\u015f\u0131 Gencer\u2019in \u00f6n\u00fcndeki mikrofonu almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O s\u0131rada Gencer, \u00e7apulcunun sol el bile\u011fini kavrar ve aralar\u0131nda bo\u011fu\u015fma ba\u015flar. Bir kafa darbesiyle adam\u0131 yere y\u0131kar. Di\u011ferleri Gencer\u2019in tepkisinden \u015fa\u015fk\u0131n bir halde durup kal\u0131rlar. Gencer orada geli\u015fecek olaylar\u0131n hamile olan e\u015fi Alpman\u2019a ve do\u011facak \u00e7ocu\u011funa zarar verebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, so\u011fukkanl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7apulcular\u0131n elinden ald\u0131\u011f\u0131 mikrofonla hemen \u0130stiklal Mar\u015f\u0131\u2019n\u0131 s\u00f6ylemeye ba\u015flar. Pratik zek\u00e2s\u0131 olacaklar\u0131 engellemi\u015ftir. \u0130stiklal Mar\u015f\u0131 okunurken herkes esas duru\u015f vaziyetine ge\u00e7er, tabii \u00e7apulcular da ayn\u0131 vaziyete ge\u00e7mi\u015ftir. G\u00f6z\u00fc m\u00fc\u015fteriler aras\u0131ndaki M\u00fczeyyen Senar\u2019a tak\u0131l\u0131r, o da korkmu\u015f ve \u015fa\u015fk\u0131n bir tav\u0131rla herkes mar\u015f\u0131 okurken T\u00fcrk\u00fcz, T\u00fcrk\u00fcz, T\u00fcrk\u00fcz! diye avaz\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kadar ba\u011f\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcne\u015f bir an i\u00e7in bulutlar\u0131n aras\u0131na saklanm\u0131\u015fsa da Gencer\u2019in kararl\u0131\u011f\u0131 ile yeniden do\u011fmu\u015f, \u00e7apulcular neye u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir \u015fekilde papucun pahal\u0131 oldu\u011funu anlayarak, oradan ka\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r. \u0130stiklal Mar\u015f\u0131 misti\u011finde orada \u00e7apulculardan kimse kalmaz. Bu s\u0131rada fuardaki gazinolar yerle bir edilmi\u015f, i\u015f yerlerinin yan\u0131s\u0131ra bir\u00e7ok insan da olaylardan pay\u0131n\u0131 alarak fuar\u0131 terk etmi\u015ftir. Gencer g\u00f6sterdi\u011fi cesaretle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yeri tahrip olmaktan kurtar\u0131rken, m\u00fc\u015fterilerinin de zarar g\u00f6rmesini engeller. Gen\u00e7lik Mar\u015f\u0131\u2019yla \u201cDa\u011f ba\u015f\u0131n\u0131 duman alm\u0131\u015f y\u00fcr\u00fcyelim arkada\u015flar\u201d diyerek bir yan\u0131na e\u015fi Ayten Alpman\u2019\u0131 bir yan\u0131na da M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 al\u0131p, yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lan \u0130zmir Fuar\u0131\u2019ndan i\u015fletmecilerin ve m\u00fc\u015fterilerin alk\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ne yaz\u0131k ki o y\u0131l \u0130zmir Fuar\u0131 tamamlanamadan kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu anlat\u0131da M\u00fczeyyen Senar birka\u00e7 kez an\u0131larak \u201cfailli\u011fi\u201d teyit ediliyordu. Ancak faillik gazinoyu basan \u00e7apulculardan korkarak \u00fc\u00e7 kere \u201cT\u00fcrk\u00fcz!\u201d diye ba\u011f\u0131rmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 gibi duruyordu. \u201cDa\u011f ba\u015f\u0131n\u0131 duman alm\u0131\u015f mar\u015f\u0131n\u0131\u201d M\u00fczeyyen Senar m\u0131 s\u00f6yledi, \u0130lham Gencer mi anla\u015f\u0131lm\u0131yor. Velev ki ikisi veya \u00fc\u00e7\u00fc birden s\u00f6ylemi\u015f olsunlar, bu, ya\u011fmac\u0131lar\u0131 desteklemekten ziyade panikten kaynaklanan bir savunma refleksi gibi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Elbette \u201csavunma\u201d, T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin kodlar\u0131 ile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, onda gariplik yoktu!<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0130lham Gencer do\u011fru mu s\u00f6yl\u00fcyor?<\/h4>\n<p>Bu sefer \u0130lham Gencer\u2019in s\u00f6ylediklerini teyit etme ihtiyac\u0131 duydum elbette. \u00d6nce \u0130lham Gencer o g\u00fcnlerde \u0130zmir\u2019de miydi onu ara\u015ft\u0131rd\u0131m. Bu ba\u011flamda Tun\u00e7el G\u00fcrsoy\u2019u 2003 y\u0131l\u0131nda \u0130lham Gencer\u2019le yapt\u0131\u011f\u0131 bir r\u00f6portaj\u0131 buldum. R\u00f6portaj CAZZ dergisinin Mart say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Oradan ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc aktar\u0131yorum:<\/p>\n<p>\u201c1955 yaz\u0131nda tekrar \u0130zmir Fuar\u0131na gittik ve \u00e7ald\u0131k. Hasan Kocamaz, Ali \u00c7etinkaya ve Aydemir Mete ile birlikte idik. \u0130lk \u00e7ocu\u011fumuz \u0130lhan 1954\u2019de do\u011fdu. Ayten o s\u0131rada k\u0131z\u0131m Ay\u015fe\u2019ye hamile idi.\u00a0 6\u20137 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 oldu.\u00a0<a href=\"https:\/\/cazkolik.com\/icerik\/ilham-gencer-ile-cazca-yasanmis-bir-hayat-uzerine\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130lham Gencer ile cazca ya\u015fanm\u0131\u015f bir hayat \u00fczerine<\/a><\/p>\n<p>4 May\u0131s 2010 tarihinde Yeni As\u0131r\u2019dan Besim Kozado\u2019ya verdi\u011fi r\u00f6portajda benzer ifadeler vard\u0131:<\/p>\n<p>\u201c- \u0130zmir\u2019de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z olmu\u015f muydu? -Olmaz m\u0131? \u0130zmir\u2019de \u00f6nce 1951\u2019de \u0130zmir Tenis Kul\u00fcb\u00fc\u2019n\u00fc i\u015flettim. \u0130zmir Fuar\u0131\u2019na d\u00f6rt kere kat\u0131ld\u0131m. 51-55 aras\u0131 bir tek Ayten Alpman\u2019la birer ay dolu dolu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. 1954\u2019te K\u00fcbana\u2019da, 1955\u2019te Mogambo\u2019da uzun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m oldu. 6 Eyl\u00fcl olaylar\u0131ndan sonra mecburen ayr\u0131ld\u0131m \u0130zmir\u2019den.\u201d\u00a0<a href=\"https:\/\/www.yeniasir.com.tr\/sarmasik\/2010\/05\/04\/virtuoz_olmak_en_buyuk_emelimdi\/amp?fbclid=iwar0nlauwb5mmmg4uhmuezaowjppglkptsa0q-6nbw1rzjrsm99x2lzsi3vu\">https:\/\/www.yeniasir.com.tr\/sarmasik\/2010\/05\/04\/virtuoz_olmak_en_buyuk_emelimdi\/amp?fbclid=iwar0nlauwb5mmmg4uhmuezaowjppglkptsa0q-6nbw1rzjrsm99x2lzsi3vu<\/a><\/p>\n<p>Ard\u0131ndan yine Mustafa Billur\u2019un buldu\u011fu, Yaprak Melike Uyar\u2019\u0131n 2014 y\u0131l\u0131nda bir konferansta sundu\u011fu \u201cThe Impact of Political History on Music Making: Issues of Ethnicity on Jazz in Turkey Between 1923-1955\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaledeki (Google \u00e7evirisiyle aktar\u0131yorum) \u015fu ifadeleri okuduk:<\/p>\n<p>\u201cBir dava ile Bozkurt ad\u0131n\u0131 alan bir T\u00fcrk milliyet\u00e7isi olan \u0130lham Gencer, 6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131n\u0131 anarken milliyet\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m sergiliyor: \u20186-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 ya\u015fand\u0131. O geceden sonra o kul\u00fcp kapanm\u0131\u015ft\u0131. Sald\u0131rganlar t\u00fcm \u0130zmir\u2019i yak\u0131p y\u0131kt\u0131. \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kul\u00fcp ayakta kalan tek yerdi \u00e7\u00fcnk\u00fc psikolojik bir hamle yaparak oray\u0131 kurtard\u0131m. Sald\u0131rganlar her yerin Rumlarla dolu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve gayrim\u00fcslimleri hedef ald\u0131klar\u0131n\u0131 varsay\u0131yorlard\u0131. Ancak sald\u0131r\u0131lar sadece Rumlar\u0131 hedef alm\u0131yor, her yeri y\u0131k\u0131yorlard\u0131. Sald\u0131rganlardan biri elinde sopayla geldi ve mikrofonu elimden almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ona yumruk att\u0131m ve \u201cOnuncu Y\u0131l mar\u015f\u0131n\u0131\u2019 s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131m. Bu hareketin ard\u0131ndan sald\u0131rganlar mar\u015f s\u00f6yleyerek bana kat\u0131larak kul\u00fcpten ayr\u0131ld\u0131lar. O gece m\u00fczik sadece beni de\u011fil, o mekandaki herkesi kurtard\u0131.\u201d\u00a0<a href=\"https:\/\/www.academia.edu\/37352959\/The_Impact_of_Political_History_on_Music_Making_Issues_of_Ethnicity_on_Jazz_in_Turkey_Between_1923_1955?fbclid=IwAR1pOyd9gNhQeseXMnd3XBrygqlM5qYHm58PgphDuMf-wnr1NFfJ5m-huUM\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">The Impact of Political History on Music Making: Issues of Ethnicity on Jazz in Turkey Between 1923-1955<\/a><\/p>\n<p>B\u00f6ylece birka\u00e7 kaynaktan \u0130lham Gencer\u2019in s\u00f6z konusu tarihlerde \u0130zmir Fuar\u0131\u2019nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendik. Ancak dikkat edilirse \u0130lham Gencer sadece 2009\u2019da Sami Co\u015fkun taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan hat\u0131ralar\u0131nda M\u00fczeyyen Senar\u2019dan s\u00f6z ediyor, 2003, 2010 ve 2014 tarihli r\u00f6portajlar\u0131nda ise ya\u011fmac\u0131lara kar\u015f\u0131 duru\u015funu ve \u201cmilli teze\u201d destek verme \u201c\u015ferefini\u201d tek ba\u015f\u0131na omuzluyor.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Peki o gece M\u00fczeyyen Senar Mogambo\u2019da m\u0131yd\u0131?<\/h4>\n<p>M\u00fczeyyen Senar o y\u0131l \u0130zmir Fuar\u0131\u2019ndaysa ki \u00f6yleydi anla\u015f\u0131lan, muhakkak \u00c7aml\u0131k Senar Gazinosu\u2019nda \u201csahne al\u0131yordu\u201d.\u00a0Gazinonun ad\u0131 gazinonun i\u015fletmecisi K\u00fcrt Be\u015fir\u2019in, M\u00fczeyyen Senar\u2019a olan a\u015fk\u0131ndan geliyordu. \u201cSahne almak\u201d teriminin neleri kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015famadan bilemeyiz ama gazinoya geli\u015f, kost\u00fcm, makyaj haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 sahne performans\u0131 ve sahne sonras\u0131 soyunma, dinlenme gibi a\u015famalar izliyordur diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sanat\u00e7\u0131lar performanslar\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra ne yaparlar bilemiyorum ama \u0130lham Gencer\u2019in iddias\u0131na g\u00f6re o gece kendisini izlemeye gelmi\u015fti. Bu m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc? Elbette m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc, nitekim Radi Dikici M\u00fczeyyen Senar Efsanesi adl\u0131 kitab\u0131nda M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n \u00c7aml\u0131k Senar\u2019daki program\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra K\u00fcbana Gazinosu\u2019nda solu\u011fu ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak K\u00fcbana, 9 Eyl\u00fcl Kap\u0131s\u0131 ile Cumhuriyet Kap\u0131s\u0131\u2019n\u0131 birle\u015ftiren aks\u0131n ortalar\u0131na d\u00fc\u015fen \u00c7aml\u0131k Senar\u2019\u0131n hemen yak\u0131n\u0131nda oldu\u011fu i\u00e7in oraya gitmesi kolayd\u0131 (kald\u0131 ki 1969 y\u0131l\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz), buna kar\u015f\u0131l\u0131k Mogambo, Montr\u00f6 Kap\u0131s\u0131 ile Lozan Kap\u0131s\u0131 aras\u0131nda, yani \u00c7aml\u0131k Senar\u2019\u0131n tam kar\u015f\u0131 kutbundayd\u0131. Fuar alan\u0131n\u0131 bilenler (360 bin metrekarelik bir alan) iki gazino aras\u0131ndaki mesafenin y\u00fcr\u00fcyerek gidilecek kadar k\u0131sa olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar. Elbette bu M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 cayd\u0131rmam\u0131\u015f olabilir ve \u0130lham Gencer\u2019in dedi\u011fi gibi Mogambo\u2019dad\u0131r o gece. Yani gereksiz bir sorgulama belki de bu yapt\u0131\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Acaba \u0130lham Gencer\u2019in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Mogambo, 6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromunda sald\u0131r\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? \u00d6nce \u0130zmir Fuar\u0131\u2019n\u0131n 1955 y\u0131l\u0131na dair plan\u0131n\u0131 bir sahaftan sat\u0131n ald\u0131m. Frans\u0131zca bas\u0131lm\u0131\u015f planda Yunan Pavyonu 15 numara ile Mogambo 71 numara ile g\u00f6steriliyordu. \u0130kisi ne yak\u0131n ne uzakt\u0131 ancak Yass\u0131ada tutanaklar\u0131ndaki baz\u0131 ifadelerden ya\u011fmac\u0131lar\u0131n fuar alan\u0131na Lozan ve Montr\u00f6 kap\u0131lar\u0131ndan girdikleri do\u011fru ise sald\u0131rganlar\u0131n Yunan Pavyonu\u2019na giderken Mogambo\u2019nun hemen yak\u0131n\u0131ndan ge\u00e7mesi ve kul\u00fcp e\u011fer baz\u0131 s\u00f6zl\u00fc kaynaklar\u0131n iddia etti\u011fi gibi NATO askerlerinin bulu\u015fma mek\u00e2n\u0131 olarak \u00fcnlendiyse, ya\u011fmac\u0131lar\u0131n hedefi olmas\u0131n\u0131n gayet m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc. (Bu arada Lozan Kap\u0131s\u0131\u2019ndan hemen giri\u015fte sa\u011fda bulunan Alman Pavyonu\u2019nun sald\u0131r\u0131ya u\u011framamas\u0131 sald\u0131rganlar\u0131n kontroll\u00fc olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor, malum II. Abd\u00fclhamid ve \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131ktan miras Almanperestlik, milliyet\u00e7ilerimizin genlerine i\u015flemi\u015ftir.)<\/p>\n<p>Sanatta ve Siyasette \u0130lham Gencer kitab\u0131na g\u00f6re, Gencer, 27 May\u0131s 1960 darbesi sonras\u0131ndaki Yass\u0131ada Yarg\u0131lamalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir g\u00fcn \u0130stanbul\u2019daki \u00c7at\u0131 Kul\u00fcp\u2019teki program\u0131n\u0131, Yass\u0131ada Yarg\u0131c\u0131 Salim Ba\u015fol\u2019un me\u015fhur celse a\u00e7\u0131l\u0131\u015f c\u00fcmlesinden (\u201cSan\u0131klar getirildiler, ba\u011fl\u0131 olmayarak yerlerini ald\u0131lar. M\u00fcdafiler haz\u0131r. A\u00e7\u0131k olarak duru\u015fmaya ba\u015fland\u0131!\u201d) ilhamla \u201cSeyirciler geldiler. M\u00fczisyenler haz\u0131r, a\u00e7\u0131k olarak programa ba\u015fl\u0131yoruz!\u201d diye a\u00e7\u0131nca olanlar olur. \u0130ddias\u0131na g\u00f6re \u201cOn dakika i\u00e7inde askeri bir ekip gelir ve Gencer\u2019i Harbiye \u00d6rfi \u0130dare Komutanl\u0131\u011f\u0131\u2019na sorguya \u00e7ekmek \u00fczere g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler. Orada \u00fc\u00e7 d\u00f6rt general, birka\u00e7 albay ve yarbay\u0131n yan\u0131nda bir binba\u015f\u0131, birka\u00e7 subay ve astsubaylar da bulunmaktad\u0131r. Gencer\u2019i \u00e7at\u0131k ka\u015fl\u0131 bir general sorgular. O da daha \u00f6nceleri \u0130lham Gencer ismini radyodan ve \u00c7at\u0131 Kul\u00fcp\u2019ten bildi\u011fi i\u00e7in, b\u00f6yle vatansever bir insan\u0131n maksatl\u0131 bir konu\u015fma yapmayaca\u011f\u0131 kanaatiyle, bir daha tekrarlanmamas\u0131 \u015fart\u0131yla Gencer\u2019i sal\u0131verir.\u201d<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u0130lham Gencer 27 May\u0131s sonras\u0131nda ifadeye \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ama bu \u0130zmir\u2019deki 6-7 Eyl\u00fcl 1955 olaylar\u0131yla ilgili de\u011fildir. \u0130lham Gencer\u2019in yarg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 bir davada M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131 daha da az ihtimal olunca, acaba Yass\u0131ada Tutanaklar\u0131nda g\u00f6z\u00fcmden ka\u00e7an bir \u015fey oldu mu endi\u015fesi biraz daha azald\u0131.<\/p>\n<p>Laf laf\u0131 a\u00e7\u0131yor, Sami Co\u015fkun\u2019un kitab\u0131ndan \u0130lham Gencer\u2019in o y\u0131llardan itibaren \u201c\u00dclk\u00fcc\u00fc\u201d \u00e7izgide biri oldu\u011funu \u00f6\u011freniyoruz. Hatta 1969\u2019da MHP Genel Ba\u015fkan\u0131 Alparslan T\u00fcrke\u015f\u2019le tan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra Bozkurtlar Mar\u015f\u0131\u2019n\u0131 besteleyecektir \u00dclk\u00fcc\u00fcler i\u00e7in. Buna ra\u011fmen Gencer\u2019in sald\u0131rganlar\u0131 (muhtemelen hamile e\u015fine zarar verecekleri korkusuna neden olduklar\u0131 i\u00e7in) \u201c\u00e7apulcu\u201d diye nitelemesi takdir edilecek bir tav\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lham Gencer\u2019in Ula\u015f Bardak\u00e7\u0131 ve Mahir \u00c7ayan\u2019\u0131n ihbarc\u0131s\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 dile getirenlerden biri olan G\u00fcrkan Hac\u0131r\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131n linki ise \u015fu:\u00a0<a href=\"https:\/\/m.aksam.com.tr\/yazarlar\/gurkan-hacir\/ilyas-aydin-ajan-miydi-1470y\/haber-190868?fbclid=IwAR1gnknr8SCgDjis_kejayQ2Oem1NTeZS-nhDouu4d8X3D_vFxxYw6eYTxI.\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">G\u00fcrkan Hac\u0131r: \u0130lyas Ayd\u0131n ajan m\u0131yd\u0131?<\/a>\u00a0(Ben hen\u00fcz ara\u015ft\u0131rmad\u0131m konuyu.)<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">M\u00fczeyyen Senar iddialara neden cevap vermedi?<\/h4>\n<p>Gelelim, bug\u00fcn bu iddiay\u0131 sorgulamaya kalkanlara \u201cPeki anlat\u0131lanlar do\u011fru de\u011filse M\u00fczeyyen Senar niye itiraz etmedi?\u201d diyenler hakl\u0131 m\u0131 sorusuna.<\/p>\n<p>Bence hakl\u0131 de\u011filler, \u00e7\u00fcnk\u00fc: Yervant Gobelyan 2001 y\u0131l\u0131nda AGOS\u2019ta \u201cDaha sonra, o kad\u0131n\u0131n bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 hayatta olan M.S. adl\u0131 T\u00fcrk Sanat M\u00fczi\u011fi \u015fark\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu soka\u011f\u0131n T\u00fcrk esnaf\u0131ndan \u00f6\u011frendik\u201d ifadesini okumu\u015f veya duymu\u015f da olsa \u00fcst\u00fcne al\u0131nmas\u0131na gerek yoktu.<\/p>\n<p>Radi Dikici 2005\u2019te Cumhuriyet\u2019in Divas\u0131 M\u00fczeyyen Senar kitab\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131nda bu iddialar hen\u00fcz yayg\u0131nla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u00e7\u0131klama yapma ihtiyac\u0131 duymam\u0131\u015ft\u0131 muhtemelen. Radi Dikici 2017\u2019de bu kitab\u0131 geli\u015ftirerek ve M\u00fczeyyen Senar Efsanesi ad\u0131yla yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda yine konuya de\u011finmedi. Halbuki art\u0131k sosyal medyada konu \u00e7ok konu\u015fulur olmu\u015ftu. Radi Dikici art\u0131k ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bunun nedenini \u00f6\u011frenme \u015fans\u0131na sahip de\u011filiz elbette.<\/p>\n<p>H\u00fclya Gedikler G\u00f6lgesiz 2006 y\u0131l\u0131nda doktora tezini yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda M\u00fczeyyen Senar 88 ya\u015f\u0131ndayd\u0131, dahas\u0131 25 Eyl\u00fcl 2006 g\u00fcn\u00fc fel\u00e7 ge\u00e7irmi\u015f ve hastaneye kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 iyi bile olsa Ulusal Tez Merkezi\u2019ne girip bu tezi okuyaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Yak\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda da b\u00f6yle konularla ilgilenen var m\u0131 bilmiyorum.<\/p>\n<p>M\u00fczeyyen Senar, \u0130lham Gencer 2009\u2019da hat\u0131rat\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131nda 91 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 ve hala yar\u0131m fel\u00e7liydi. Yak\u0131nlar\u0131nda bu iddialarla ilgilenecek kimsesi var m\u0131yd\u0131, bilmiyorum.<\/p>\n<p>M\u00fczeyyen Senar, H\u00fclya Gedikler G\u00f6lgesiz 2012 y\u0131l\u0131nda doktora tezi kitapla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda 94 ya\u015f\u0131ndayd\u0131 ve Alzheimer hastas\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla ne onun kendi hakk\u0131nda s\u00f6ylenenleri duyacak, ne kendisine sorulanlar\u0131 cevaplayacak durumda de\u011fildi<\/p>\n<p>\u015eubat 2015\u2019de sosyal medyada \u00fcnl\u00fc \u00fcns\u00fcz, alayl\u0131 akademili tarih\u00e7iler, kanaat \u00f6nderleri, gazeteciler \u201co g\u00f6rmemi\u015f ama ona anlatanlar T\u00fcrk Sanat m\u00fczi\u011fi \u015fark\u0131c\u0131s\u0131 demi\u015f, o tarihte ad\u0131 MS ile ba\u015flayan ba\u015fka \u015fark\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olsa olsa odur, rahmetli day\u0131m\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde olmu\u015f ama yazmam\u0131\u015f\u2026\u201d diyerek; M\u00fczeyyen Senar\u2019\u0131 kah \u0130stanbul\u2019da, kah \u0130zmir\u2019de, kah bir kahvehanedekilere \u201cErkek olan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n!\u201d diye ba\u011f\u0131rtarak, kah Da\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f Mar\u015f\u0131 s\u00f6yleterek kah T\u00fcrk\u00fcz T\u00fcrk\u00fcz T\u00fcrk\u00fcz! diye hayk\u0131rtarak, kah d\u00fckkanlardan \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 beyaz k\u00fcrkleri \u00fcst \u00fcste giydirerek kamusal arenaya att\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fczeyyen Senar vefat edeli birka\u00e7 g\u00fcn olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Nihayet P\u0131nar K\u0131l\u0131n\u00e7, Ayda Erbal\u2019la 13 Eyl\u00fcl 2016\u2019da r\u00f6portaj yapt\u0131\u011f\u0131nda ise vefat edeli 19 ay olmu\u015ftu.<\/p>\n<h4 class=\"wp-block-heading\">K\u0131ssadan hisse<\/h4>\n<p>Sonu\u00e7ta \u00f6zensiz bir \u015fekilde bir araya getirilen ve bilimsel anlamda \u201cbilgi\u201d de\u011fil en fazla \u201crivayet\u201d ama daha \u00e7ok \u201cdedikodu\u201d denilecek t\u00fcrden unsurlardan olu\u015fturulan \u201c6-7 Eyl\u00fcl 1955 pogromuna kat\u0131lan ya da kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k veya provokat\u00f6rl\u00fck yapan M\u00fczeyyen Senar\u201d imgesi, T\u00fcrkl\u00fck S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni do\u011frulayan en pop\u00fcler unsur (adeta \u201cTac\u0131n \u0130ncisi\u201d) haline gelivermi\u015fti art\u0131k.<\/p>\n<p>Bu hik\u00e2yede bir di\u011fer ilgin\u00e7lik, olay\u0131n \u201cerkek kahraman\u201d\u0131n bu \u201cin\u015fa s\u00fcrecinde\u201d dikkatleri hi\u00e7 \u00e7ekmemesiydi. Halbuki hayat\u0131 boyunca milliyet\u00e7i, hatta \u0131rk\u00e7\u0131 siyasalara verdi\u011fi destekle, g\u00f6\u011fs\u00fcn\u00fc gere gere 6 Eyl\u00fcl 1955 g\u00fcn\u00fc Mogambo adl\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 temal\u0131 kul\u00fcpte \u201c\u00e7apulcular\u0131 mar\u015f s\u00f6yleyerek\u201d nas\u0131l ka\u00e7\u0131rtt\u0131\u011f\u0131yla \u00f6v\u00fcnmesiyle, bu role en uygun akt\u00f6r \u0130lham Gencer\u2019di. Anla\u015f\u0131lan Orta\u00e7a\u011f\u2019dan beri t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fckler i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131 su\u00e7lama e\u011filimi (cad\u0131 avc\u0131l\u0131\u011f\u0131) bu olayda da belirleyici olmu\u015ftu. Belki de o tamamen temelsiz \u201c\u00fcst \u00fcste giyilen k\u00fcrkler\u201din cazibesine kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 hik\u00e2yeyi kurgulayanlar\u2026<\/p>\n<p>Bu olay benim \u201cresmi tarih\u00e7ilik ele\u015ftirisi\u201d kavram\u0131n\u0131n kod ad\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131m \u201c\u00f6teki tarih\u201d anlat\u0131s\u0131 kurman\u0131n da \u00e7ok dikkat istedi\u011fini, e\u011fer yans\u0131z ve zahmetli bir \u00e7aba g\u00f6sterilmezse kolayl\u0131kla \u201c\u00f6teki tarihin resmi anlat\u0131s\u0131n\u0131\u201d imal etmenin i\u015ften bile olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi bana. Kimbilir ka\u00e7 kere olayda gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermedi\u011fim i\u00e7in kli\u015feleri tekrarlad\u0131m\u2026 Kendi kula\u011f\u0131ma k\u00fcpe yapt\u0131m bu vak\u2019ay\u0131.\u00a0 Umar\u0131m ad\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m anmad\u0131\u011f\u0131m ki\u015filer de g\u00fccenmeden, k\u0131r\u0131lmadan kendi kulaklar\u0131na k\u00fcpe yaparlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fclkenin en \u00e7ok ihtiyac\u0131 olan \u015fey mitlerden, rivayetlerden, yalanlardan, sapt\u0131rmalardan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f GER\u00c7EK.<\/p>\n<p><strong><em><a href=\"https:\/\/www.avrupademokrat3.com\/6-7-eylul-1955-pogromunda-muzeyyen-senar-ne-yapiyordu-ayse-hur\/\">https:\/\/www.avrupademokrat3.com\/6-7-eylul-1955-pogromunda-muzeyyen-senar-ne-yapiyordu-ayse-hur\/<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u015fe H\u00fcr Bir \u201c\u00d6teki Tarih\u201d muammas\u0131: M\u00fczeyyen Senar 6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda ne yapt\u0131? Gazeteci Oktay Candemir @oktaycandemir adresinden 6 Eyl\u00fcl 2022\u2019de Twitter\u2019da \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u2019de kahvehaneye girerek i\u00e7eride oturanlara \u201cErkek olan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r. Kahvehanede oturan herkes bu kad\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131maktad\u0131r. \u201cDa\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f\u201d mar\u015f\u0131n\u0131 okuyarak kitleyi Rum d\u00fckkanlar\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":75823,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20,53],"tags":[],"class_list":["post-75821","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ay\u015fe H\u00fcr Bir \u201c\u00d6teki Tarih\u201d muammas\u0131: M\u00fczeyyen Senar 6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda ne yapt\u0131? Gazeteci Oktay Candemir @oktaycandemir adresinden 6 Eyl\u00fcl 2022\u2019de Twitter\u2019da \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u2019de kahvehaneye girerek i\u00e7eride oturanlara \u201cErkek olan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r. Kahvehanede oturan herkes bu kad\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131maktad\u0131r. \u201cDa\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f\u201d mar\u015f\u0131n\u0131 okuyarak kitleyi Rum d\u00fckkanlar\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-06T09:20:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"620\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"31 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu?\",\"datePublished\":\"2023-09-06T09:20:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821\"},\"wordCount\":6222,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/09\\\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821\",\"name\":\"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/09\\\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp\",\"datePublished\":\"2023-09-06T09:20:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/09\\\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/09\\\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp\",\"width\":620,\"height\":350},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=75821#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ay\u015fe H\u00fcr Bir \u201c\u00d6teki Tarih\u201d muammas\u0131: M\u00fczeyyen Senar 6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda ne yapt\u0131? Gazeteci Oktay Candemir @oktaycandemir adresinden 6 Eyl\u00fcl 2022\u2019de Twitter\u2019da \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015ft\u0131: \u201c6-7 Eyl\u00fcl\u2019de kahvehaneye girerek i\u00e7eride oturanlara \u201cErkek olan d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n!\u201d diye ba\u011f\u0131r\u0131r. Kahvehanede oturan herkes bu kad\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi tan\u0131maktad\u0131r. \u201cDa\u011f Ba\u015f\u0131n\u0131 Duman Alm\u0131\u015f\u201d mar\u015f\u0131n\u0131 okuyarak kitleyi Rum d\u00fckkanlar\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-09-06T09:20:19+00:00","og_image":[{"width":620,"height":350,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"31 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu?","datePublished":"2023-09-06T09:20:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821"},"wordCount":6222,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821","name":"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp","datePublished":"2023-09-06T09:20:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/09\/6-7-Eylul-1955-Pogromu-1.webp","width":620,"height":350},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75821#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"6-7 Eyl\u00fcl 1955 Pogromu\u2019nda M\u00fczeyyen Senar ne yap\u0131yordu?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75821"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75821\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75824,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75821\/revisions\/75824"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/75823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75821"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}