{"id":75606,"date":"2023-08-22T07:43:52","date_gmt":"2023-08-22T12:43:52","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606"},"modified":"2023-08-22T07:43:52","modified_gmt":"2023-08-22T12:43:52","slug":"silbus-surp-luys-sessiz-kaldi-kuslar-kustu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606","title":{"rendered":"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc"},"content":{"rendered":"<blockquote>\n<h4><em><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-75607\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu-360x203.png\" alt=\"\" width=\"573\" height=\"336\" \/>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey, Dersim co\u011frafyas\u0131nda hem Ermenilerin hem de K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00f6nemli bir yeri olan S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys da\u011f\u0131n\u0131n tarih\u00e7esine ve da\u011fla ilgili efsanelere yak\u0131ndan bak\u0131yor.<\/strong><\/em><\/h4>\n<\/blockquote>\n<p>Yer adlar\u0131, kadim halklar\u0131n kimli\u011finin bir unsurudur. Yer ve b\u00f6lge adlar\u0131 kadim yerli halklar\u0131n kimliklerini tamamlayan \u00f6\u011feler olarak \u00f6nemini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de korumaktad\u0131r. Baz\u0131 \u00fclke, \u015fehir, nehir, da\u011f vb. adlar\u0131n\u0131n sadece bir ad olman\u0131n \u00f6tesinde derin anlamlar\u0131 oldu\u011funu biliyoruz. Zira bu adlar, ayn\u0131 zamanda bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc, bir karakteri de yans\u0131t\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Kutsal S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys (Kutsal I\u015f\u0131k) Da\u011f\u0131, Dersim, Ermeni ve K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtleri i\u00e7in bir ad olman\u0131n \u00f6tesini ifade eder. Koban\u00ea, nas\u0131l ki K\u00fcrtler i\u00e7in bir direni\u015f destan\u0131n\u0131n ifadesidir, Kutsal S\u0131lb\u00fbs Da\u011f\u0131\u2019da bir inanc\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtler ile Ermeniler\u2019in ortak kutsal\u0131 olan; Kutsal S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys\u2019un da bir hik\u00e2yesi var. Y\u00fcksekli\u011fi ve ihti\u015fam\u0131n\u0131n yan\u0131nda ikizi gibi duran, ama ondan olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck kalan Q\u00eal Da\u011f\u0131\u2019n\u0131n kendisini k\u0131skanmas\u0131na neden olur. K\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Q\u00eal, S\u0131lb\u00fbs\u2019a beddua eder: \u201cHer mevsim, \u00fcst\u00fcnde kar, buz ve boran eksilmesin\u201d der; bu bedduaya i\u00e7erlenen S\u0131lb\u00fbs da Q\u00eal\u2019e \u201csenin \u00fcst\u00fcnde de engerekler ve \u00e7\u0131yanlar eksilmesin\u201d der. \u00cazdan taraf\u0131ndan her iki beddua kabul edilir; ne S\u0131lb\u00fbs\u2019un kar\u0131, buzu, boran\u0131 ne de Q\u00eal\u2019deki \u00e7\u0131yan ve engerekler eksilir\u2026<\/p>\n<p>Kutsal S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys (Kutsal I\u015f\u0131k) iki halk\u0131n ortak de\u011feridir.<\/p>\n<p>Ali T\u00eeyar G\u00f6k, Levon Ha\u00e7ikyan\u2019\u0131n\u201d Hem\u015fin Gizemi\u201d adl\u0131 kitab\u0131ndan S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys\/Kutsal I\u015f\u0131k adl\u0131 ziyaret hakk\u0131nda \u015fu bilgiyi verir:<\/p>\n<p>\u201cVartavar Ki\u011f\u0131\u2019da da b\u00fcy\u00fck bir co\u015fkuyla kutlan\u0131rd\u0131. Bu kentin bat\u0131s\u0131nda, Dersim yak\u0131nlar\u0131nda sivri, \u00e7ift zirveli Surp Luys (Kutsal I\u015f\u0131k) da\u011f\u0131 y\u00fckselir. Bu y\u00f6re halk\u0131n\u0131n da\u011fa sayg\u0131s\u0131 \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ki en b\u00fcy\u00fck yemini Surp Luys\u2019un zirvesi \u00fczerine ederler, bu da\u011fda adak g\u00fcnlerinde do\u011fanlar\u0131n Tanr\u0131 vergisi kabiliyetler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inan\u0131rlar ve onlar\u0131 Varteres (g\u00fcl y\u00fczl\u00fc) ad\u0131yla vaftiz ederlerdi.\u201d<\/p>\n<p>\u201cSurp Luys da\u011f\u0131 ziyareti ise ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir t\u00f6rendi. \u0130nsanlar g\u00fcnler \u00f6ncesinden adak haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flarlard\u0131. Temizlik yaparlar, bayraml\u0131k giysi ve \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r, kat\u0131 yiyecekler ve lava\u015f haz\u0131rlar, yoksullara yiyecek ve giyecek arma\u011fan ederlerdi. Darg\u0131n veya k\u00fcsk\u00fcnler bar\u0131\u015fmad\u0131k\u00e7a ada\u011f\u0131n kabul edilmeyece\u011fine inan\u0131rlard\u0131. Pazar g\u00fcn\u00fc, g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fundan \u00e7ok \u00f6nce yayan yola \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r, kad\u0131n ve k\u0131zlar \u00e7o\u011fu kez yal\u0131nayak y\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Tanyeri a\u011f\u0131rmadan So\u011fukp\u0131nar\u2019a (Pa\u011fakhp\u00fcr) var\u0131l\u0131p kahvalt\u0131 haz\u0131rlan\u0131rd\u0131, buradan zirveye \u00e7\u0131karlard\u0131. Zirveye varanlar, din ve dil fark\u0131 g\u00f6zetmeden secde eder, topra\u011fa y\u00fcz s\u00fcr\u00fcp ta\u015flar\u0131 \u00f6perlerdi. Da\u011f \u00f6ylesine y\u00fcksek ve \u00e7evreye h\u00e2kimdi ki 360 k\u00f6y\u00fc ile t\u00fcm Ki\u011f\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilir hatta d\u00fcrb\u00fcnle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Palu bile g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.\u201d(G\u00f6k, 2002;7-8)<\/p>\n<p><strong>Nuh Peygamber\u2019in gemisi<\/strong><\/p>\n<p>Kedername ise S\u0131lb\u00fbs hakk\u0131nda \u015fu bilgileri verir: \u201cBu da\u011f\u0131n tarihi gelenekleri vard\u0131r. Rivayete g\u00f6re, tam \u015fafak s\u00f6kerken, Nuh Peygamber gemisiyle ge\u00e7erken doru\u011funa s\u00fcrt\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr ve bu y\u00fczden de bu da\u011f Surb Luys (Kutsal I\u015f\u0131k) olarak an\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle her y\u0131l, Vardavar\u2019da Ermeniler ve K\u00fcrtler (K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtler) ziyarete gidip kurban keserlerdi.\u201d (Kedername, 2014; 372)<\/p>\n<p>Nuh\u2019un gemisinin s\u00fcrt\u00fcnmesi sonucu \u00e7atalla\u015fan da\u011f\u0131n bir ad\u0131 da Z\u0131lf\u0131qar\u2019d\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131 olmayan, do\u011fup da ya\u015famayan ailelerin tercih ettikleri en kutsal mek\u00e2n buras\u0131d\u0131r; \u015fayet bu ziyaretten sonra \u00e7ocuklar\u0131 olursa, ziyarette atfedeceklerinin\/ba\u011f\u0131\u015flayacaklar\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fc verilir. Dolay\u0131s\u0131yla do\u011fan ilk \u00e7ocuk erkekse ismi Z\u00fclf\u00fc\/Z\u0131lf\u0131qar (daha sonsa bunlara Mehmet Z\u00fclfi denilmeye ba\u015fland\u0131) k\u0131z ise Asiye ad\u0131 verildi. Bu \u00e7ocuklar kutsala adand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u201cmasum u pak \u201c kabul edilir ve kendilerine \u00e7ok \u015fefkatli ve nazik davran\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Toros Sada\u011fikyan&#8217;\u0131n hik\u00e2yesi<\/strong><\/p>\n<p>Ortak mek\u00e2nlar d\u0131\u015f\u0131nda iki halk birbirlerinin kutsallar\u0131na da sayg\u0131 g\u00f6sterirlerdi. B\u0131lece\u2019de Ocax\u00ea Qeresli\u2019nin en iyi taliplerinden birisi, Ki\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00fcnl\u00fc avukatlar\u0131ndan (dava vekili) Ermeni Toros Sada\u011fikyan\u2019d\u0131r. Sada\u011fikyan t\u0131pk\u0131 bir K\u0131z\u0131lba\u015f gibi her y\u0131l sonbahar aylar\u0131nda k\u00f6ye gelir, oca\u011fa misafir olur, gece yats\u0131ya kal\u0131r, ada\u011f\u0131n\u0131 adar, Hakkulas\u0131n\u0131 verir ve Gulbang\u0131n\u0131 al\u0131r giderdi. 1914 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda, Ermenileri vuracaklar\u0131 s\u00f6ylentisi yay\u0131l\u0131nca, Raywer Selah Efendi, dikkatli olmas\u0131 i\u00e7in Toros Sada\u011fikyan\u2019a haber yollar ve bir m\u00fcddet Ocakta kalmas\u0131n\u0131 ister. Ger\u00e7ekten de Erzurum Valisi Tahsin Bey, Toros gibi bir halk \u00f6nderini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in \u00e7etelerle anla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bir sonbahar g\u00fcn\u00fc (muhtemelen 1914 sonbahar\u0131 olmal\u0131) Toros Bey, S\u0131vg\u00ealikten Ki\u011f\u0131\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f yolunda \u00c7i\u00e7ek Tepesi denilen yerde stratejik bir noktada pusuya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek vurulur. Toros\u2019u vuranlar\u0131, Ocak d\u00fc\u015fk\u00fcn ilan eder, ama Ermeni halk\u0131 \u00f6nemli bir liderini kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Toros Sada\u011fikyan\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc tehcir ve katliamlar\u0131n habercisidir; Ocak hemen \u00f6nlem almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7ok ya\u015fl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen Selah Efendi\u2019nin babas\u0131 \u0130smail \u00ea Rawer h\u00e2l\u00e2 sa\u011fd\u0131r ve taliplerine, mal ve m\u00fclk i\u00e7in Ermenilere dokunmamalar\u0131 i\u00e7in bir bildiri yay\u0131nlar: Bildiride; \u201c Ew\u00ee ku telvi Rom\u00ea Filan l\u00eadixin werisin, em bendik\u00ea xwavin; bendik\u00ea xwav z\u00fb dibizd\u00ee, weris nabizd\u00ee\u2014Osmanl\u0131yla birlikte Ermenileri vuranlar urgand\u0131rlar, bizler ise ham ipiz, ham ip erken kopar, urgan kopmaz&#8211;\u201d denir.\u00a0 Bunun anlam\u0131 \u015fu: \u201cBug\u00fcn Ermenilerin ba\u015f\u0131na gelenler, yar\u0131n bizim ba\u015f\u0131m\u0131za gelir\u201d; \u015fu \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc g\u00f6rebiliyor musunuz\u2026<\/p>\n<p>Oca\u011f\u0131n, Toros Bey\u2019den ba\u015fka da talipleri vard\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fckken tutu\u011fum notlar\u0131ma el konuldu\u011fu i\u00e7in isimlerini veremiyorum; haf\u0131zamda sadece Ki\u011f\u0131 e\u015fraf\u0131ndan Artin Efendi kalm\u0131\u015ft\u0131r\u2026 K\u0131z\u0131lba\u015flar da Ermeni kutsallar\u0131na gerekli sayg\u0131y\u0131 g\u00f6steriyorlard\u0131; \u00f6zellikle, kilise ve manast\u0131rlara sayg\u0131, en ba\u015fta gelirdi: buralarda her Per\u015fembe ak\u015fam\u0131 \u00e7\u0131ralar yak\u0131l\u0131r, niyaz edilirdi. \u00dcnl\u00fc K\u00fcrdolog Dr.Celil\u00ea Celil, Dersimdeki K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtlerin y\u00f6redeki kiliselere h\u00fcrmet g\u00f6sterdiklerini, bu yerleri kutsal sayarak sayg\u0131 g\u00f6sterdiklerini belirtmektedir. Ermeni tarih\u00e7i Matti Moosa da bu tespiti do\u011frulamaktad\u0131r: \u201cK\u0131z\u0131lba\u015flar ve Ermeniler aras\u0131ndaki ili\u015fki K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n Ermeni Kiliselerine ve kutsal yerlerine g\u00f6sterdikleri sayg\u0131 ile g\u00fc\u00e7lenmektedir. K\u0131z\u0131lba\u015flar ve Ermeniler aras\u0131ndaki sosyo-dinsel ili\u015fki art\u0131k yerle\u015fmi\u015f bir ger\u00e7ektir. Sosyolojik a\u00e7\u0131dan yak\u0131n olan Ermeniler ile K\u00fcrtler ezelden beri Anadolu\u2019da yan yana ya\u015famaktad\u0131rlar. Anadolu\u2019nun do\u011fusunda yo\u011fun bir \u015fekilde K\u0131z\u0131lba\u015f n\u00fcfusu bulunmakta, bir\u00e7ok k\u00f6yde ise Ermenilerle K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtler yan yana ya\u015famaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Harput\u2019ta 1901-1917 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f son Amerikan misyoneri Henry Riggs, an\u0131lar\u0131nda, Dersim halk\u0131 ile Ermeni halk\u0131 aras\u0131ndaki dostane ili\u015fkileri dile getirirken:\u00a0 \u201c[ &#8230; ] Dersim K\u00fcrtlerinin Ermenilerle pek \u00e7ok ortak noktas\u0131 var, asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa, T\u00fcrklerle oldu\u011fundan \u00e7ok daha fazla\u201d diyecektir.\u00a0 (K\u0131eser,2005; 546-547)<\/p>\n<p><strong>\u0130ki halk aras\u0131ndaki benzerlikler, farkl\u0131l\u0131klar<\/strong><\/p>\n<p>Henry Riggs\u2019in aktard\u0131\u011f\u0131 gibi iki halk\u0131n benzerlikleri, farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok daha fazlad\u0131r; bu durum, devlet yetkililerinin dikkatinde ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet d\u00f6neminin \u00f6nemli ideologlar\u0131ndan biri olan Hasan Re\u015fit Tankut, K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtler ile Ermeni Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki benzerliklere dikkat \u00e7eker:<\/p>\n<p>\u201cSiyasal Bilgileri hen\u00fcz bitirmi\u015f ve Sivas Vilayeti maiyetine verilmi\u015ftim. Hafik il\u00e7esinin bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt k\u00f6y\u00fcnde geceledim. Ev sahibi (Ko\u00e7girili Pir), I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda Ermeniler\u2019e \u00f6zerklik verilmesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen halkoylamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bana \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u2018K\u0131z\u0131lba\u015flarla Ermeniler aras\u0131ndaki fark, so\u011fan zar\u0131 kadard\u0131r\u2019\u201d<\/p>\n<p>Tankut, sava\u015f \u00f6ncesi y\u0131llar\u0131nda, Ermeniler\u2019e verilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00f6zerklik konusunda da \u015funlar\u0131 ilave edemeden ge\u00e7mez: \u201cAllah\u2019a \u015f\u00fck\u00fcr Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 patlak verdi de o u\u011fursuz projenin hayata ge\u00e7irili\u015fini engelledi. Aksi takdirde K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Ermenilerin lehine oy kullan\u0131rd\u0131\u201d . (K\u0131eser,2005;716-17)<\/p>\n<p>\u0130ki halk\u0131n bu yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Devletini hep ku\u015fkuland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lgede g\u00f6nderilen raporlarda bu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin, 11 Kas\u0131m 1895\u2019te Amasya mutasarr\u0131f\u0131 Bekir S\u0131tk\u0131 Bey, \u0130stanbul\u2019a Sivas civar\u0131ndaki Alevi\/K\u0131z\u0131lba\u015f inan\u00e7lar\u0131, faaliyetleri ve Ermenilerle ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir rapor haz\u0131rlar:<\/p>\n<p>Raporda K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n; \u201cT\u00fcm ticari ili\u015fkilerini ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri Ermenilerle yak\u0131n ili\u015fkileri vard\u0131r&#8221; denildikten sonra; \u201cAl\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrleri, onlar\u0131 s\u00fcrekli entrikalar\u0131na ortak etmeye \u00e7al\u0131\u015fan Ermeniler taraf\u0131ndan \u00e7ok iyi bilinir. Ermeniler kendi adlar\u0131na, K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n da onlarla m\u00fcttefik oldu\u011funu ve zaman\u0131 geldi\u011finde M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131 yenilgiye u\u011fratmak i\u00e7in onlarla birle\u015feceklerine inanm\u0131\u015flard\u0131r.\u201d (Deringil, age:227)<\/p>\n<p><strong>Harmoni bir g\u00fcn ans\u0131z\u0131n bozuldu<\/strong><br \/>\nBir bahar sabah\u0131 insanlar uykular\u0131nda uyan\u0131rken ani bir kararla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar; Ermeniler g\u00f6\u00e7 ettirilecek. Ama b\u00f6yle s\u00f6ylenmedi, onlar\u0131 ge\u00e7ici bir s\u00fcreli\u011fine Murat Pa\u015fa\u2019n\u0131n yan\u0131na g\u00f6t\u00fcreceklerdi, nerede bileceklerdi ki, Murat suyuna kurban verileceklerdi.<\/p>\n<p>Her g\u00f6\u00e7 bir kopmad\u0131r, sadece g\u00f6\u00e7 edenlere de\u011fil kalanlara da ac\u0131 verir; hem de ne ac\u0131! \u0130nsan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri en iyi belki de m\u00fczi\u011fi anlat\u0131r, o halk\u0131n enstr\u00fcmanlar\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda o yerin canl\u0131lar\u0131, kurdu-ku\u015fu, b\u00f6ce\u011fi, da\u011flar\u0131, \u0131rmaklar\u0131, akan sular\u0131 ve insanlar\u0131 m\u00fczi\u011fin ritmine, ezgisine kat\u0131larak e\u015flik eder. Ama \u015fimdi harmoni bozuldu, \u00f6nce Ermeniler sonra K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtler zorunlu g\u00f6\u00e7e tabi tutuldu. Co\u011frafyam\u0131z sessiz, ku\u015flar d\u00e2hil b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar k\u00fcst\u00fc.<\/p>\n<p>Yunanl\u0131 \u015fair Nikiforos, bir \u015fiirinde: \u201cSava\u015f bitti\/Bir sessizlik, sonra ku\u015flar geldi geri\u201d der, ama bu topraklara bar\u0131\u015f gelmedi ki ku\u015flar geri gelsin, onlar ebedi gitti&#8230;<\/p>\n<p>Ete\u011finde bunca ac\u0131lar\u0131n ya\u015famas\u0131na ra\u011fmen S\u0131lb\u00fbs, sessizli\u011fini bozmad\u0131, \u00e7atal zirvesinden beklenen kurtar\u0131c\u0131 k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131 yollamad\u0131. Hz.\u0130sa \u00e7arm\u0131ha gerilirken; \u201cEli Eli, lama \u015fabaktani?\u201d dedi (Maalouf,2012; 357)\u00a0 Tanr\u0131s\u0131na &#8220;Niye beni terk ettin?&#8221; diye sitem etti. Dersimliler de Bawa D\u0131zgun\u2019a (D\u00fczg\u00fcn Baba) sitem ettiler: \u201cD\u0131zg\u00fbno, D\u0131zg\u00fbno to \u00e7a bombay\u00ea xwo het\u00ea d\u00eenera rast nekerdino\u201d dediler; ama D\u0131zg\u00fbn Bawa da sessizli\u011fini bozmad\u0131. Kadim topraklar\u0131ndan s\u00fcrg\u00fcn edilenler do\u011fa-tanr\u0131lar\u0131na k\u00fcsmediler, ama sitem ettiler\u2026<\/p>\n<p>Y\u00fczy\u0131l y\u0131l i\u00e7inde ya\u015fanan bu dramatik ac\u0131 olaylardan olsa gerek, S\u0131lb\u00fbs ve Q\u00eal en sonunda sessizliklerini bozdular;\u00a0 su\u00e7 bizde mi diye birbirlerini sorgulamaya ba\u015flad\u0131lar. \u00d6nce kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerine ettikleri beddualar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcce varl\u0131k \u00cazdana \u00e7a\u011fr\u0131da bulundular. \u00c7a\u011fr\u0131lar\u0131 hemen kabul g\u00f6rd\u00fc. \u015eimdi ne S\u0131lb\u00fbs\u2019un \u00fcst\u00fcnde kar, buz, boran var, ne de Q\u00eal\u2019de y\u0131lan ve \u00e7\u0131yan.<\/p>\n<p>Heyhat ki ne heyhat! Ama \u015fimdi kendilerini yal\u0131n ayakla ziyaret edecek, niyaz da\u011f\u0131tacak, \u00e7\u0131ra yak\u0131p Hak\u2019la Hak\u2019la\u015facak ne ziyaret\u00e7i kald\u0131 ne de eteklerin de ba\u011f\u0131r\u0131p \u00e7a\u011f\u0131ran, oyna\u015fan, \u00fcreten ve yaratan insan ve canl\u0131 varl\u0131klar. Yaz\u0131y\u0131 B\u0131leceli \u015eair Engin G\u00fcng\u00f6r\u2019\u00fcn S\u0131lb\u00fbs adl\u0131 \u015fiiriyle bitirelim:<\/p>\n<p><em>\u201c\u0130nsan beni b\u00f6yle and\u0131<\/em><br \/>\n<em>Benim ad\u0131m Surp Luys<\/em><br \/>\n<em>Ham ate\u015fin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131y\u0131m<\/em><br \/>\n<em>\u0130nsandan bin y\u0131llar \u00f6nce<\/em><br \/>\n<em>Toprak do\u011furdu beni<\/em><br \/>\n<em>Suyun ve ate\u015fin \u00e7ocu\u011fuyum<\/em><br \/>\n<em>Sonra r\u00fczg\u00e2r ve bulutlar\u0131 tan\u0131d\u0131m<\/em><br \/>\n<em>Milyon kere G\u00fcne\u015f\u2019i kar\u015f\u0131lad\u0131m, u\u011furlad\u0131m<\/em><br \/>\n<em>\u00d6nce a\u011fa\u00e7lar ve ku\u015flar geldi sonra insanlar<\/em><br \/>\n<em>Hepsinin \u015feceresi m\u0131h gibi akl\u0131mda<\/em><br \/>\n<em>\u0130lk kavgan\u0131n \u0130lk e\u015fk\u0131yan\u0131n ilk cellad\u0131n<\/em><br \/>\n<em>\u00c7\u0131plak sonra \u00e7ar\u0131kl\u0131 ve a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u00a0\u00a0<\/em><br \/>\n<em>Tanr\u0131lara adanan ilk can\u0131n ve ondan akan kan\u0131n<\/em><br \/>\n<em>Binlerce sava\u015f\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6\u00e7\u00fcn tan\u0131\u011f\u0131y\u0131m<\/em><br \/>\n<em>Benim ad\u0131m S\u0131lb\u00fbs da\u011flar \u00fclkesinden<\/em><br \/>\n<em>Munzur\u2019un ve Ba\u011f\u0131r\u2019\u0131n kar\u0131nda\u015f\u0131y\u0131m<\/em><br \/>\n<em>Kengerini, kekli\u011fin, ke\u00e7inin, pepu\u011fun yurdu<\/em><br \/>\n<em>Ne kartal\u0131 a\u00e7 b\u0131rakm\u0131\u015f\u0131m ne de kurdu<\/em><br \/>\n<em>&#8230;..<\/em><br \/>\n<em>Benim ad\u0131m Silb\u00fbs<\/em><br \/>\n<em>\u0130nsan beni b\u00f6yle \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Kaynak\u00e7a<\/p>\n<p>-G\u00f6k, Ali T\u00eeyar: Selbus (Kutsal I\u015f\u0131k) Pencere Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2002<\/p>\n<p>-D\u00fcndar Fuat; Modern T\u00fcrkiye\u2019nin \u015eifresi ve \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin Etnisite M\u00fchendisli\u011fi (1913-1918), \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2008<\/p>\n<p>-Kedernamei; Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 1915; \u00c7ev:Diran Lokmag\u00f6zyan, Belge Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2014<\/p>\n<p>-K\u0131eser, Hans-Lukas; Iskalanm\u0131\u015f Bar\u0131\u015f, Do\u011fu Vilayetleri\u2019nde Misyonerlik, Etnik Kimlik ve Devlet 1839-1938: \u00c7ev: Atilla Dirim: \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2005<\/p>\n<p>-G\u00f6k, Ali T\u00eeyar: Selbus (Kutsal I\u015f\u0131k) Pencere Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2002<\/p>\n<p>-Maalouf Amin; Do\u011fu\u2019dan Uzakta: \u00c7ev: Ali Berktay: Yap\u0131kredi Yay\u0131nlar\u0131-, 2012<\/p>\n<p>-Vrettakos Nikiforos, Sava\u015f Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131; \u00c7ev: A. Kadir &amp; Panayot Abac\u0131: Cem yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1984<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/29031\/silbs-surp-luys-sessiz-kaldi-kuslar-kustu<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey, Dersim co\u011frafyas\u0131nda hem Ermenilerin hem de K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00f6nemli bir yeri olan S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys da\u011f\u0131n\u0131n tarih\u00e7esine ve da\u011fla ilgili efsanelere yak\u0131ndan bak\u0131yor. Yer adlar\u0131, kadim halklar\u0131n kimli\u011finin bir unsurudur. Yer ve b\u00f6lge adlar\u0131 kadim yerli halklar\u0131n kimliklerini tamamlayan \u00f6\u011feler olarak \u00f6nemini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de korumaktad\u0131r. Baz\u0131 \u00fclke, \u015fehir, nehir, da\u011f vb. adlar\u0131n\u0131n sadece [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":75607,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75606","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey, Dersim co\u011frafyas\u0131nda hem Ermenilerin hem de K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00f6nemli bir yeri olan S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys da\u011f\u0131n\u0131n tarih\u00e7esine ve da\u011fla ilgili efsanelere yak\u0131ndan bak\u0131yor. Yer adlar\u0131, kadim halklar\u0131n kimli\u011finin bir unsurudur. Yer ve b\u00f6lge adlar\u0131 kadim yerli halklar\u0131n kimliklerini tamamlayan \u00f6\u011feler olarak \u00f6nemini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de korumaktad\u0131r. Baz\u0131 \u00fclke, \u015fehir, nehir, da\u011f vb. adlar\u0131n\u0131n sadece [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-08-22T12:43:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"945\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"532\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606\",\"name\":\"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png\",\"datePublished\":\"2023-08-22T12:43:52+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png\",\"width\":945,\"height\":532},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey, Dersim co\u011frafyas\u0131nda hem Ermenilerin hem de K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00f6nemli bir yeri olan S\u0131lb\u00fbs\/Surp Luys da\u011f\u0131n\u0131n tarih\u00e7esine ve da\u011fla ilgili efsanelere yak\u0131ndan bak\u0131yor. Yer adlar\u0131, kadim halklar\u0131n kimli\u011finin bir unsurudur. Yer ve b\u00f6lge adlar\u0131 kadim yerli halklar\u0131n kimliklerini tamamlayan \u00f6\u011feler olarak \u00f6nemini g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de korumaktad\u0131r. Baz\u0131 \u00fclke, \u015fehir, nehir, da\u011f vb. adlar\u0131n\u0131n sadece [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-08-22T12:43:52+00:00","og_image":[{"width":945,"height":532,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606","name":"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png","datePublished":"2023-08-22T12:43:52+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/08\/Kis-mevsiminde-Silbus-Surp-Luys-FOTO-Erdem-Okcu.png","width":945,"height":532},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=75606#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"S\u0131lb\u00fbs (Surp Luys) sessiz kald\u0131, ku\u015flar k\u00fcst\u00fc"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=75606"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75606\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75608,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/75606\/revisions\/75608"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/75607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=75606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=75606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=75606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}