![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Dersim-360x203.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Taner Ak\u00e7am*<\/strong><\/p>\n \u0130ki tane mektubun sahte olup olmad\u0131klar\u0131 konusunu tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Birincisi, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019ya ait ve 26 Nisan 1937\u2019de Dersim operasyonu komutan\u0131 General Alpdo\u011fan\u2019a yaz\u0131lm\u0131\u015f. Di\u011feri de 1938\u2019de, katliamlar s\u0131ras\u0131nda Ali \u00d6z adl\u0131 Dersim\u2019de g\u00f6rev yapm\u0131\u015f bir asker taraf\u0131ndan 17 Aral\u0131k 1946\u2019da \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019ya yaz\u0131lm\u0131\u015f. Ay\u015fe H\u00fcr 9 May\u0131s 2023 tarihli bir yaz\u0131s\u0131nda bu iki mektubun da sahte oldu\u011funu iddia etti ve ama yer darl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle sadece Ali \u00d6z\u2019e ait olan mektubun ni\u00e7in sahte oldu\u011funu tart\u0131\u015ft\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n 5 Haziran 2023 tarihli GazeteDuvar yaz\u0131mda, sahtelik tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, mektuplar\u0131 ay\u0131rarak yapamayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yledim ama ben de yer darl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle sadece \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019ya ait mektubun ni\u00e7in ger\u00e7ek oldu\u011funu tart\u0131\u015ft\u0131m. Bu yaz\u0131da da Ali \u00d6z\u2019e ait mektubun ni\u00e7in ger\u00e7ek oldu\u011funu ele alaca\u011f\u0131m. Tekrar edeyim. Bu iki mektup da Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nde bulunan \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 evrak\u0131 aras\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Bu nedenle, bana g\u00f6re mektuplardan birisi sahte di\u011feri hakiki gibi bir tart\u0131\u015fma yapmak anlaml\u0131 de\u011fil. Bu iddiay\u0131, biri ger\u00e7ekse di\u011feri de ger\u00e7ektir, gibi bir mant\u0131k nedeniyle ileri s\u00fcrm\u00fcyorum. Ali \u00d6z\u2019\u00fcn mektubunu tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kast\u0131m anla\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n Ay\u015fe H\u00fcr, Ali \u00d6z\u2019e ait mektubun ni\u00e7in sahte oldu\u011fu konusunda d\u00f6rt ana tez ileri s\u00fcr\u00fcyor. Birincisi, metinde o d\u00f6nem kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u201ctaze terimler(in)\u201d varl\u0131\u011f\u0131; ikincisi belgedeki ge\u00e7en \u201cSEKA Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ve \u201cCemse\u201d ifadelerinin, 1946 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f bir mektupta ge\u00e7melerinin tuhaf oldu\u011fu, \u00e7\u00fcnk\u00fc SEKA 1955\u2019te kurulmu\u015ftu, Cemse ise 1948\u2019den sonra kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131, yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde kullan\u0131lmayan kavramlar\u0131 i\u00e7eren bir mektup ancak sahte olabilirdi; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yer Tersemek olarak verilmi\u015f, b\u00f6yle bir yer ad\u0131 yok ve bu T\u00fcr\u00fc\u015fmek olmal\u0131yd\u0131; d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc ad\u0131 ge\u00e7en b\u00f6lge Ali \u00d6z\u2019\u00fcn iddia etti\u011fi gibi Murat suyunun yan\u0131nda de\u011fil Munzur nehrinin yan\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n Ali \u00d6z mektubunun birinci sayfas\u0131.<\/p>\n Bu d\u00f6rt iddian\u0131n yan\u0131nda, Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn, ni\u00e7in mektubun sahteli\u011finin kan\u0131t\u0131 olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamad\u0131\u011f\u0131m, Ali \u00d6z\u2019\u00fcn gitti\u011fi hastane ve doktorun ismini yazmam\u0131\u015f olmas\u0131, katliam sahnelerini \u00e7ok iyi anlatm\u0131\u015f olmas\u0131, vb. gibi ba\u015fka iddialar\u0131 da var. T\u00fcm bu iddialardan hareketle belgenin sahte oldu\u011funu iddia eden A. H\u00fcr, bu sahte belgeyi \u00fcretenin niye bu i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131 konusunda bir bilgi ver(e)miyor. Yani belgenin sahte oldu\u011funu biliyoruz ama hangi ama\u00e7 i\u00e7in \u00fcretilmi\u015f oldu\u011funu bilemiyoruz. Verilen tek izah \u015fu; Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek B\u00fcy\u00fck Do\u011fu dergisinde 3 \u015eubat 1950 tarihinde bir yaz\u0131 yazar ve bu yaz\u0131da Mazgirt Tersemek\u2019te yap\u0131lm\u0131\u015f bir katliamdan bahseder. Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n sat\u0131rlar\u0131ndan \u00e7ok etkilenen birisi -her kimse- bu sat\u0131rlara dayanarak -ne kadar sonra oldu\u011funu bilemiyoruz- \u2018g\u00f6zleri dolduran\u2019 bir mektup \u00fcretmi\u015f ve de mektuba nedense 1946 y\u0131l\u0131 tarihini koymu\u015f. Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn s\u00f6zleriyle, \u201cart\u0131k iyice eminim ki mektubu kurgulayan ki\u015fi, bu mektubun yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilen tarihten d\u00f6rt y\u0131l sonra bas\u0131lm\u0131\u015f [Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n bir eserinden bir] \u2026 b\u00f6l\u00fcm\u00fc esas al\u0131p hikayesini kurgulam\u0131\u015f. Onu geni\u015fletmi\u015f, say\u0131lar\u0131 artt\u0131rm\u0131\u015f\u2026 ortaya Taner Ak\u00e7am gibi y\u0131llar\u0131n soyk\u0131r\u0131m ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131n\u0131n bile g\u00f6zlerini dolduran bir metin \u00e7\u0131karm\u0131\u015f.\u201d<\/p>\n Bu \u2018sanat eserini\u2019 (benim ifadem) yaratan bu belgeyi niye \u00fcretmi\u015f, niye \u00f6rne\u011fin Necip Faz\u0131l eserinden daha sonraki bir tarihi koymam\u0131\u015f da daha \u00f6nceki 1946 tarihini koymu\u015f bunlar\u0131 da bilemiyoruz. Bilmedi\u011fimiz daha ba\u015fka \u015feyler daha var. \u00d6rne\u011fin bu eseri \u00fcreten, niye belgeyi yay\u0131nlamam\u0131\u015f da \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ar\u015fivine koymak istemi\u015f? Amac\u0131 neymi\u015f bunu yaparken ve daha da \u00f6nemlisi \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 evrak\u0131 aras\u0131na sokmay\u0131 nas\u0131l ba\u015farm\u0131\u015f? Ve bu eser, niye ve nas\u0131l ger\u00e7ek oldu\u011fundan \u015f\u00fcphe edilemeyecek \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019ya ait di\u011fer mektupla yan yana gelebilmi\u015f? Daha ilgin\u00e7 bir soru da \u015fu; niye sadece saklamak amac\u0131yla sahte belge \u00fcretilsin?<\/p>\n Bo\u015f zaman u\u011fra\u015f\u0131 olarak sahte belge \u00fcretmek \u00e7ok ilgin\u00e7\u2026 Ve \u00fcstelik i\u00e7indeki bilgiler de do\u011fru, yani ger\u00e7eklik tahrif edilmiyor belgede\u2026 Zihninizi yorarak bu sorulara cevap arayabilir, senaryolar geli\u015ftirebilirsiniz. Konu tamam\u0131yla spek\u00fclasyon yapma yetene\u011finize kalm\u0131\u015ft\u0131r. Belki de bir edebiyat\u00e7\u0131 olarak bu konu etraf\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131da \u00f6rne\u011fini verece\u011fim Jorge Luis Borges gibi edebi bir eser yazmak daha do\u011frudur. Ama bir tarih\u00e7inin e\u011fer mesle\u011fine sayg\u0131 duyuyorsa, bu t\u00fcr spek\u00fclasyonlara girmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n Ali \u00d6z mektubunun ikinci sayfas\u0131.<\/p>\n Hakl\u0131 olarak ama gene de metinde dil sorunlar\u0131 yok mu, \u2018salt metin analizi ile belgenin sahteli\u011fini g\u00f6steremez miyiz\u2019 diye sorabilirsiniz. Sorunun cevab\u0131 asl\u0131nda \u00e7ok basit. Mektubu bir doktora tezi okuyormu\u015f gibi okumazsan\u0131z ve mektuba mektup muamelesi yaparsan\u0131z t\u00fcm bu endi\u015felerinize ve sorular\u0131n\u0131za cevap verme imk\u00e2n\u0131n\u0131z vard\u0131r. Mektup yazan\u0131n hata yapmas\u0131n\u0131n son derece normal oldu\u011fu, baz\u0131 kavramlar\u0131n, resmi kay\u0131tlara ge\u00e7meden \u00f6nce (\u00f6rne\u011fin Seka, Cemse) g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131ma girdi\u011fi gibi \u00e7ok s\u0131radan basit ger\u00e7ekleri kabul ederseniz, yukarda s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m spek\u00fclasyonlar\u0131n hi\u00e7birisine gerek kalmaz.<\/p>\n SAHTE BELGE N\u0130YE \u00dcRET\u0130L\u0130R?<\/strong><\/p>\n Elbette hala ni\u00e7in \u00fcretildi\u011fi ve ni\u00e7in sadece \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ar\u015fivinde sakl\u0131 tutulmak \u00fczere oraya sokuldu\u011fu konular\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6yleyemezsek bile metindeki ifadelerden hareketle belgenin sahte oldu\u011funu iddia edebiliriz, denebilir. Burada ama ciddi metodolojik bir sorun daha var. Ama\u00e7s\u0131z sahte belge \u00fcretilmez. Bu nedenle amac\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z sahte belge tart\u0131\u015fmas\u0131 yapmak hemen hemen imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin sahte belgeyi, bilinen bir olay\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131-ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmek i\u00e7in yaratabilirsiniz, (Krikor Zohrab\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u011fini ama kalp krizi sonucunda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir \u00fcretilmi\u015f \u2018hakiki\u2019 Osmanl\u0131 belgeleri buna verilecek en iyi \u00f6rnektir.) Ya da ya\u015fanmam\u0131\u015f bir olay\u0131 olmu\u015f gibi g\u00f6stermek amac\u0131yla sahte belge \u00fcretebilirsiniz, (1915\u2019te Ermeni konvoylar\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yollarda tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc sa\u011fl\u0131k hizmetleri verildi\u011fine, Ermenilere k\u00f6t\u00fc muamele yapan g\u00f6revlilerin sert bi\u00e7imde cezaland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131na ili\u015fkin belgeler bu konuya verilecek iyi bir \u00f6rnektir.) Ger\u00e7e\u011fe \u00e7ok yak\u0131n belge \u00fcretme durumu da s\u00f6z konusu olabilir. \u00d6rne\u011fin Binjamin Wilkomirski (Bruno Grojean)\u2019n\u0131n 1995 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 kitap buna bir \u00f6rnektir. Yazar, Yahudi olmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6mr\u00fcnde \u0130svi\u00e7re\u2019yi terk etmedi\u011fi halde, Yahudi oldu\u011funu ve Auschwitz\u2019den kurtuldu\u011funu ilan etmi\u015f ve oradaki s\u00f6zde kamp hayat\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Bruno\u2019nun amac\u0131, g\u00fcd\u00fcleri ise \u015f\u00f6hret, para vb. gibi anla\u015f\u0131labilecek \u015feyler.<\/p>\n Ali \u00d6z\u2019\u00fcn mektubunun sahte oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131n etraf\u0131ndaki tuhafl\u0131k burada; Ali \u00d6z, olmu\u015f bir olay\u0131 ink\u00e2r etmek i\u00e7in mektup yazmam\u0131\u015f; olmam\u0131\u015f bir olay\u0131 olmu\u015f gibi g\u00f6stermek i\u00e7in de yazmam\u0131\u015f. Mektuba sahtedir diyenler bile, olabilecek bir olay\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusunda hem fikir. Sahtelik konusunda ileri s\u00fcrebilece\u011fimiz tek iddia, olmu\u015f bir olay\u0131n, sanatsal bir dille anlat\u0131lmas\u0131\u2026 Ama nedense, olmu\u015f bir olay\u0131 sanatsal bir dille yazan\u0131n amac\u0131 bu eseri yay\u0131nlamak da de\u011fil. Bilmedi\u011fimiz bir nedenle bu de\u011ferli sanat eserini \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ar\u015fivine g\u00f6mmeye karar vermi\u015f!<\/p>\n Ali \u00d6z mektubunun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sayfas\u0131.<\/p>\n Ali \u00d6z mektubu asl\u0131nda, Arjantinli yazar Jorge Luis Borges\u2019in, \u201cTlon, Uqbar, Orbis Tertius\u201d adl\u0131 eserinde ele ald\u0131\u011f\u0131 konuya m\u00fckemmel bir \u00f6rnek te\u015fkil eder. Borges, bu k\u0131sa hikayesinde, ger\u00e7ekle-hayal kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 belgeler-hikayeler \u00fcretip da\u011f\u0131t\u0131lmayan kitaplar haline sokan bir gizli \u00e7evreyi hik\u00e2ye eder. Belgeler \u00fcreten ve bunlar\u0131 baz\u0131 ansiklopedilere kimsenin fark etmeyece\u011fi \u015fekilde ekleyen bu gizli \u00e7evre, bir g\u00fcn birilerinin gelip bunlar\u0131 ke\u015ffederek d\u00fcnyaya yayaca\u011f\u0131 umudu ya da beklentisi i\u00e7indedir. Ali \u00d6z mektubunun yazar\u0131, b\u00f6yle bir gizli \u00e7evrenin \u00fcyesi olmal\u0131 ve bu durumda onun Borgesvari beklentisini ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015fi de ben oluyorum.<\/p>\n Kan\u0131mca, \u2018ama\u00e7s\u0131z ve sadece birileri taraf\u0131ndan ke\u015ffedilmeyi beklemek amac\u0131yla belge \u00fcretmek ve bir g\u00fcn a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 \u00fcmidiyle ar\u015five g\u00f6mmek\u2019 gibi bir konuyu ger\u00e7ekten tarih alan\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131p edebiyat\u00e7\u0131lara b\u0131rakal\u0131m. Belge, s\u0131radan ama samimi bir asker mektubu, o kadar. Sahteli\u011fine kan\u0131t olarak g\u00f6sterdi\u011finiz her \u015fey, asl\u0131nda mektubun orijinal oldu\u011funun kan\u0131t\u0131. Tekrar edeyim, cemse, Seka, yer ismi, nehir ismi, vb., sahteli\u011fin kan\u0131t\u0131 olarak ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz t\u00fcm bu deliller asl\u0131nda belgenin orijinal oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, basit kural \u015fudur, sahte bir belge \u00fcretenin a\u00e7\u0131k bir amac\u0131 vard\u0131r ve bu amaca hizmet edebilmesi i\u00e7in belgesinin sahte oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmamas\u0131 gerekir. Bunu i\u00e7in \u00e7ok titiz olmas\u0131 gerekir. Yerin ismini veya yak\u0131n\u0131ndaki nehrin ad\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f yazarsan\u0131z hemen yakalan\u0131rs\u0131n\u0131z. Ali \u00d6z yer ismini yanl\u0131\u015f yazm\u0131\u015f. K\u0131sa bir s\u00fcre askerlik yapt\u0131\u011f\u0131 bir yerin ismi konusunda bu hatay\u0131 yapmas\u0131ndan daha do\u011fal ne olabilir ki?<\/p>\n Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn, Necip Faz\u0131l\u2019\u0131n 1950\u2019de yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131y\u0131 g\u00f6ren birisinin, bundan esinlenip takip eden y\u0131llarda bir sanat eseri \u00fcretti\u011fi iddias\u0131 fazla spek\u00fclasyon ve ikna edici de\u011fil. Mektupta anlat\u0131lanlar \u00f6yle \u00e7ok \u2018fantezi\u2019 ile \u00fcretilecek \u015feyler de\u011fil. Ancak olaylar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f birisinin yazabilece\u011fi \u015feyler. Yani, aksi tez daha ikna edici. Necip Faz\u0131l, Ali \u00d6z\u2019\u00fcn hikayesini duymu\u015f, dinlemi\u015f ve sonra duyduklar\u0131ndan akl\u0131nda kalanlardan k\u0131sa bir \u015fey yazm\u0131\u015f. Bu o kadar a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r ki \u00fczerine konu\u015fmaya bile gerek yok.<\/p>\n CEMSE VE SEKA MESELES\u0130<\/strong><\/p>\n Geriye ciddi olarak bir tek Cemse ve Seka kelimeleri ile ilgili iddialar kal\u0131yor. \u00d6yle ya, 1946\u2019da yaz\u0131lan bir mektup, nas\u0131l Seka\u2019dan ve Cemse\u2019den bahsedebilir? Ay\u015fe H\u00fcr\u2019e g\u00f6re cemse kelimesi 1948 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Marshal yard\u0131m\u0131 kapsam\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye gelen GMC (General Motor Company) ara\u00e7lar\u0131 ile l\u00fcgatimize girdi. Nitekim konuya ili\u015fkin bulabildi\u011fi en eski kaynak 18 Eyl\u00fcl 1948 tarihli Cumhuriyet gazetesindeki \u201c\u00c7atalca Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 ilan idi. Seka kelimesi de 21 Haziran1955 tarihli kanun ile birlikte kullan\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu iki nedenden dolay\u0131 mektubun 1946\u2019da yaz\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. Bu nedenle de mektup sahte idi.<\/p>\n \u201938 Dersim Harek\u00e2t\u0131nda askerler<\/p>\n Ama ya Cemse 1946\u2019larda da askeri kamyonlar i\u00e7in kullan\u0131lan bir kelime ise? Ve Seka ifadesi, 1955\u2019te resmi bir kanunda kullan\u0131lmadan \u00f6nce de g\u00fcnl\u00fck dilde kullan\u0131l\u0131yorsa? Bu durumda, kelimelerin g\u00fcnl\u00fck hayatta izlerinin s\u00fcr\u00fclmesi gerekiyor. Bunun i\u00e7in ama sadece titiz bir \u00e7al\u0131\u015fma yetmez. Bundan \u00f6nce, baz\u0131 kelimelerin, resmi kay\u0131tlara ge\u00e7meden \u00f6nce de s\u00f6zl\u00fc\/yaz\u0131l\u0131 olarak g\u00fcnl\u00fck hayatta yayg\u0131n olarak kullan\u0131labilece\u011fi ger\u00e7e\u011fini bilmek ve kabul etmek gerekiyor. Nitekim cemse kelimesinin ilk defa 1948\u2019de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen bir websitesi bu konuda bir uyar\u0131 yap\u0131yor ve diyor ki \u201cbu kaynak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015f ve bu kelimenin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131l\u0131 ilk kaynakt\u0131r [ki bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterece\u011fim-T.A.]. Kullan\u0131m\u0131 daha \u00f6ncesinde s\u00f6zl\u00fc olarak veya g\u00fcnl\u00fck hayatta yayg\u0131n olabilir.\u201d<\/p>\n Benim iddiam, Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn cemse ve Seka konusunda verdi\u011fi bilgilerin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u00d6nce Cemse kelimesi\u2026 Bu kelimenin1946\u2019da kullan\u0131lan bir kelime olabilece\u011fine ili\u015fkin \u00e7ok kuvvetli kan\u0131tlar\u0131m\u0131z var. Birincisi, 9 Eyl\u00fcl 1937 tarihli Anadolu; 28 Mart 1937, 15 ve 23 Temmuz 1938 tarihli Cumhuriyet; 16 ve 21 Temmuz 1938 Ak\u015fam ve 19 Temmuz 1938 Tan gazetelerinde yer alan ilanlard\u0131r; bu ilanlarda \u201cGeneral Motors Mamulat\u0131ndan\u201d \u201cOpel Blitz\u201d ve \u201c\u015eevrole Kamyon\u201d sat\u0131\u015f ilanlar\u0131 var. Yani T\u00fcrkiye, GM kamyonlar\u0131n\u0131 1937\u2019lerden beri biliyor.<\/p>\n 1930\u2019lar\u0131n sonlar\u0131 ve 40\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda, General Motor \u015firketine ait \u00e7e\u015fitli kamyon al\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin iki \u00f6nemli resm\u00ee belgeden de s\u00f6z etmek isterim. Birincisi, 1940 y\u0131l\u0131na ait bir Bakanlar Kurulu karar\u0131. \u0130lgili kararda, \u201chava birliklerinin ihtiyac\u0131 i\u00e7in m\u00fcstacelen tedariki gerekli g\u00f6r\u00fclen ve yal\u0131n\u0131z Otta\u015f otomobil ticaret T\u00fcrk anonim \u015firketinden tedarik edilebilece\u011fi anla\u015f\u0131lan\u2026 Amerika mamulat\u0131 4 adet G.M.C. markal\u0131 kamyon \u015fasisinin, 11\/11\/1937 tarih ve 2\/7671 say\u0131l\u0131 kararnameye\u201d istinaen sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 isteniyor, , (BCA: 080.19.01.02.92.78.19).<\/p>\n Belgeden anla\u015f\u0131lan elde G.M.C. kamyonu var ve buna \u015fasi aran\u0131yor. Bir di\u011fer bilgi 7 \u015eubat 1942 tarihli Ba\u015fvekaletten Milli M\u00fcdafaa ve Maliye vekilliklerine yaz\u0131lm\u0131\u015f bir yaz\u0131. Yaz\u0131da, \u201cWashington B\u00fcy\u00fck el\u00e7ili\u011fimiz vas\u0131tas\u0131yla Amerika\u2019dan sat\u0131n al\u0131nacak olan kamyon bedelleri i\u00e7in evvelce g\u00f6nderilmi\u015f bulunan paraya ilaveten daha 1.247.968 liral\u0131k d\u00f6vizin\u201d g\u00f6nderilmesine karar verildi\u011fi bildiriliyor, (BCA: 030\/10\/48\/309\/13).<\/p>\n Ak\u015fam Gazetesi (solda) ve Ulus Gazetesi (sa\u011fda) ara\u00e7 sat\u0131\u015f ilanlar\u0131.<\/p>\n Verece\u011fim son \u00f6rnek, 3 ve 5 Ekim 1947 tarihli Ulus ve 16 Ekim 1947 tarihli Ak\u015fam gazeteleri\u2026 Bu gazetelerde, elindeki hurda ara\u00e7lar\u0131 sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kartan Devlet Orman \u0130\u015fletmesi Ankara Merkez M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ilanlar\u0131 var. \u0130lanlarda iki ara\u00e7 kategorisi dikkat \u00e7ekiyor. \u201cCemse G.M.C.4\u201d ve sadece \u201cCemse\u201d. \u0130lanlarda bu arabalar\u0131n fiyatlar\u0131 da var ama daha da \u00f6nemlisi, ara\u00e7lar\u0131n i\u015flemez konumda olmalar\u0131n\u0131n yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131. Yani y\u0131llarca kullan\u0131lm\u0131\u015f olan bu ara\u00e7lar art\u0131k kullan\u0131lmaz durumda ve bu nedenle sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131yor. Yukardaki t\u00fcm bilgiler g\u00f6steriyor ki 1946 y\u0131l\u0131nda cemse kelimesinin kullan\u0131lmas\u0131nda hi\u00e7bir tuhafl\u0131k yok. Ve Ali \u00d6z, piyasada dolanan bir kelimeyi kullan\u0131yor.<\/p>\n Benzeri durum Seka kelimesi i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bu yaz\u0131y\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m ana kadar, Seka kelimesinin g\u00fcnl\u00fck hayatta kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir kan\u0131t bulamad\u0131m. Ama konuya uzunca vakit ay\u0131rarak bulunaca\u011f\u0131ndan hi\u00e7bir ku\u015fkum yok.<\/p>\n \u00d6zetle, Ali \u00d6z mektubu, ne bilinen bir olay\u0131 ink\u00e2r etmekte ne de olmam\u0131\u015f bir \u015feyi olmu\u015f gibi g\u00f6stermek iddias\u0131ndad\u0131r. Hepimizin do\u011frulu\u011fundan ku\u015fku duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir katliam\u0131, faillerden duymaya al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir a\u00e7\u0131kl\u0131kta anlatmaktad\u0131r. S\u00f6yleyebilece\u011fim son s\u00f6z bu t\u00fcr \u2018itiraf mektuplar\u0131n\u0131n\u2019 artmas\u0131n\u0131 ummakt\u0131r.<\/p>\n *Prof. Dr. Clark \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi<\/p>\n
\n