{"id":74162,"date":"2023-05-22T04:41:50","date_gmt":"2023-05-22T09:41:50","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162"},"modified":"2023-05-22T04:41:50","modified_gmt":"2023-05-22T09:41:50","slug":"hasan-saltik-arsivi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162","title":{"rendered":"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/yazar\/nevzat-onaran\">Nevzat Onaran<\/a><\/strong><\/p>\n<p><em><strong>Hasan Salt\u0131k\u2019a emek\u00e7i demek eksik kal\u0131rd\u0131. Zaten emek\u00e7ilik do\u011fal vasf\u0131yd\u0131. Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n, Anadolu halklar\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmadaki ve Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nin g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 materyalini toplamadaki \u0131srar\u0131n\u0131n ve gayretinin, bir t\u00fcr arkeolojik faaliyet oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorduk. Bug\u00fcn de \u015fahidiz ki Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcman Dersim\u2019de ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na hizmet ediyordu.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc Kaya ile \u00c7avu\u015f Ali \u00d6z mektuplar\u0131 \u00f6zelinde ve Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn cevab\u0131nda an\u0131ld\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc mektubu, Hasan Salt\u0131k\u2019tan alan bendim.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l \u00f6nce, 2 Haziran 2021\u2019de vefat etmi\u015fti. Ay\u015fe H\u00fcr, ar\u015fiv \u00f6zelinde de de\u011ferlendirmede bulundu. Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n e\u015fi Nil\u00fcfer Salt\u0131k isminde \u00f6zenli olunmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Taner Ak\u00e7am ve Ay\u015fe H\u00fcr, yak\u0131n d\u00f6nemi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmada iki \u00f6nemli tarih\u00e7i. Umar\u0131m kal\u0131c\u0131 hasar b\u0131rakmadan tart\u0131\u015fmay\u0131 atlat\u0131r\u0131z.<\/p>\n<p>Resm\u00ee ideolojinin tarih yaz\u0131m\u0131na itiraz edenler bir avucuz.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/whatsapp-image-2023-05-21-at-14-nCqU.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Hasan Salt\u0131k (1964-2.6.2021), 1991\u2019de Kalan M\u00fczik\u2019i kurdu, pek \u00e7ok projeye ve esere imza att\u0131 ve \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fczik antropolo\u011fu\u201d olarak tan\u0131mland\u0131 (Foto: Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Elbette belgesiz\/evraks\u0131z olmaz. Ama \u00f6yle bir co\u011frafyaday\u0131z ki, \u201cne belgesi?\u201d diyerek itiraz etti\u011fimiz anlar da olmuyor de\u011fil.<\/p>\n<p>Elimde davan\u0131n avukat\u0131\u00a0<strong>Hasip Kaplan<\/strong>\u2019\u0131n kitab\u0131 yok. Hazreti Google da cimrilik yapt\u0131 bir \u015fey bulamad\u0131m. Haf\u0131zamdakini payla\u015f\u0131yorum.<\/p>\n<p><strong>1989\u2019de Cizre-Ye\u015filyurt k\u00f6y\u00fcnde<\/strong>\u00a0k\u0131\u015f aylar\u0131nda bir binba\u015f\u0131n\u0131n neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlar m\u0131s\u0131n\u0131z?\u00a0<strong>Asker k\u00f6y\u00fc basm\u0131\u015ft\u0131 ve k\u00f6yl\u00fclere bok yedirilmi\u015fti<\/strong>. Binba\u015f\u0131 g\u00f6revine devam etti ve en son \u00c7anakkale taraf\u0131nda g\u00f6revliyken general r\u00fctbesiyle emekli oldu\u011funu hat\u0131rl\u0131yorum. T\u00fcrk yarg\u0131 klasi\u011fi, ge\u00e7i\u015ftirildi. A\u0130HM, T\u00fcrkiye\u2019yi tazminat \u00f6demeye mahk\u00fbm etti.<\/p>\n<p>Birka\u00e7 on y\u0131l sonra k\u00f6yl\u00fclerin neslinden biri, \u201cAsker dedeme bok yedirmi\u015f\u201d diye anlatsa, TC evraklar\u0131na g\u00f6re \u201cyok b\u00f6yle bir vaka\u201d ve \u201cSiz K\u00fcrtler neler s\u00f6yl\u00fcyorsunuz\u201d diye itiraz da edilirdi. Hatta A\u0130HM evraklar\u0131 olmasa\u00a0<strong>\u201cK\u00fcrtler hayalci\u201d<\/strong>\u00a0tan\u0131mlamas\u0131 da kabul g\u00f6rmez miydi? A\u0130HM\u2019e gidilemedi\u011fi on y\u0131llar\u0131n ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l ara\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z?<\/p>\n<p>Tarih\u00e7i ekol\u00fcnden olmad\u0131\u011f\u0131mdan b\u00f6ylesi ge\u00e7i\u015fleri amat\u00f6r ruhumla\u00a0<strong>\u201cbelge feti\u015fizmine\u201d<\/strong>\u00a0d\u00fc\u015fmeden yap\u0131yorum. Derin sularda y\u00fczmenin riski de yok de\u011fil, ne yapal\u0131m? Kar\u015f\u0131m\u0131zda ink\u00e2rc\u0131 imha ordusu var.<\/p>\n<p>Bu ko\u015fullarda\u00a0<strong>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi<\/strong>\u00a0gibi gayret g\u00f6sterenlerin ve g\u00f6stereceklerin \u00f6nemi daha da art\u0131yor.<\/p>\n<h2>HASAN SALTIK, \u2018\u0130\u015eTE MASA\u2019 DED\u0130<\/h2>\n<p>Dersim\u2019i \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum.<\/p>\n<p><strong>Mehmet Bayrak\u2019\u0131n\u00a0<em>Dersim-Ko\u00e7giri<\/em>\u00a0kitab\u0131nda<\/strong>\u00a0Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019ni kaynak olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ba\u015fka okumalar\u0131mda da kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019la nas\u0131l ili\u015fki kurabilirim aray\u0131\u015f\u0131nda oldum.<\/p>\n<p>Bunlardan biri Avc\u0131lar\u2019da kom\u015fum ve ge\u00e7en y\u0131l kaybetti\u011fimiz\u00a0<strong>\u015fair Emirali Ya\u011fan<\/strong>\u2019d\u0131. Emirali\u2019nin evine gitti\u011fimde\u00a0<em>TERTELE<\/em>\u00a0\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Sayfalar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131m, bask\u0131s\u0131n\u0131n, foto\u011fraflar\u0131n ve a\u011f\u0131tlar\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc fark ediliyordu, \u00fc\u00e7 tane de CD\u2019si vard\u0131. Devam\u0131nda Emirali\u2019den ricam oldu: \u201cHasan Salt\u0131k\u2019la g\u00f6r\u00fc\u015febilir miyim?\u201d Bir geli\u015fme sa\u011flanamad\u0131.<\/p>\n<p>Gazeteci a\u011fabeyim\u00a0<strong>Necdet A\u00e7an<\/strong>\u2019la sohbetimizde, Hasan Salt\u0131k\u2019la tan\u0131\u015fmak ve ar\u015fivine bakmak istedi\u011fimi s\u00f6yledim. Necdet a\u011fabeyi gazetecilik \u00f6ncesinden tan\u0131rd\u0131m, 12 Eyl\u00fcl\u2019de ayn\u0131 davada yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131k. Necdet a\u011fabey, hastan\u0131n doktoru oldu. Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131 aray\u0131p s\u00f6yleyece\u011fini belirtip, telefonunu verdi. Necdet a\u011fabeyin arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra s\u0131ra bendeydi.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019la bulu\u015ftum Kalan M\u00fczik\u2019te,\u00a0<strong>2018\u2019in ilk aylar\u0131yd\u0131<\/strong>.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019a ara\u015ft\u0131rmam\u0131n konusunu anlat\u0131m ve bir s\u00fcre sohbet ettikten sonra masay\u0131 g\u00f6sterdi, \u201cOtur \u00e7al\u0131\u015f\u201d dedi. \u0130\u015fyerini i\u015fgal eden psikolojisini k\u0131sa s\u00fcrede atlatt\u0131m ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Tan\u0131\u015fmamda g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00a0<em>T\u00fcrk N\u00fcfus M\u00fchendisli\u011fi<\/em>\u00a0kitab\u0131m\u0131 verdim, Hasan Salt\u0131k da\u00a0<em>TERTELE<\/em>\u2019yi imzalad\u0131: \u201c<strong>Nevzat karde\u015fime, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na devam etmesi dile\u011fiyle<\/strong>.\u201d<\/p>\n<p>Yola devam ediyorum\u2026<\/p>\n<p><strong>Nil\u00fcfer Salt\u0131k ve Cemal Ta\u015f<\/strong>\u2019\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131\u00a0<em>TERTELE<\/em>\u00a0bask\u0131s\u0131yla, ka\u011f\u0131d\u0131yla \u00f6zg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131: \u00dc\u00e7 dilliydi. Zazaca\/ K\u0131rman\u00e7ki, T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizce idi.<\/p>\n<p>Sunu\u015f\u2019u\u00a0<strong>Vedat T\u00fcrkali<\/strong>\u00a0yazm\u0131\u015ft\u0131, bir c\u00fcmlesi \u015f\u00f6yleydi: \u201cDersim\u2019de yap\u0131lan katliam, bir tarih belgesi titizli\u011finde, en do\u011fal bi\u00e7imde halk\u0131n yakt\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131tlarla dile getirilmi\u015f.\u201d<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/whatsapp-image-2023-05-21-at-14-Dpm3.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u00a0Tertele, a\u011f\u0131tlarla \u201938 Dersim (Tertele, haz\u0131rlayanlar: Nil\u00fcfer Salt\u0131k-Cemal Ta\u015f, Z Kalan, \u0130stanbul-2016).<\/figcaption><\/figure>\n<p><em>TERTELE<\/em>\u2019de k\u00f6y k\u00f6y foto\u011fraflarla ve a\u011f\u0131tlarla aktar\u0131lan soyk\u0131r\u0131md\u0131.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n masaya koydu\u011fu dok\u00fcmanlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Portatif taray\u0131c\u0131yla tarad\u0131m, dok\u00fcmanlar\u0131 tek tek naylon dosyaya koyup, klas\u00f6re takt\u0131m.<\/p>\n<p>G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fuydu: Hasan Salt\u0131k, sadece Anadolu halklar\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131; y\u00fczlerce foto\u011fraf ve onlarca belge\/evrak toplam\u0131\u015ft\u0131. Hem yaz\u0131l\u0131 hem g\u00f6rsel materyal vard\u0131.<\/p>\n<p>Anlad\u0131m ki bu t\u00fcr bilgi ve belgeye ula\u015fmak da Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n \u00f6zel i\u015fiydi.<\/p>\n<p>Evraklar hem rapor ve eki hem de raporun \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fma ham materyali olup, baz\u0131s\u0131 imzas\u0131z veya tarihsiz de olsa bilgilendiriciydi. Evraklar\u0131n resmiyeti konusunda ku\u015fku yoktu. Hatta baz\u0131lar\u0131n\u0131n ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011fa tuttu\u011funuzda ay-y\u0131ld\u0131zl\u0131 TC bayra\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n<p>B\u00f6ylesi \u00f6zel ar\u015fivde ilk kez \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordum, tarad\u0131\u011f\u0131m her belge\/evrak\u0131n k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 yaz\u0131m\u0131 vs not almad\u0131m.<\/p>\n<p>Zaten resmi ar\u015five (BCA veya BOA) gidi\u015fim de ayr\u0131 hik\u00e2ye.<\/p>\n<p><strong>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi evrak\u0131yla BCA belgesinin \u00e7ak\u0131\u015fan\u0131 da vard\u0131<\/strong>. \u00d6rne\u011fin, CHP Umumi \u0130dare Heyeti Azas\u0131 Kars Mebusu Cevat Dursuno\u011flu\u2019nun 1944\u2019teki az\u0131nl\u0131klarla ilgili raporu. Rapor, \u0130stanbul\u2019un fethinin 500\u2019\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda, yani 1953\u2019te \u0130stanbul\u2019da Rum ve H\u0131ristiyan kalmamas\u0131 i\u00e7in gere\u011finin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyordu.[1]<\/p>\n<p>Di\u011feri\u00a0<strong>Haydar Kang dosyas\u0131nda<\/strong>\u00a0Genelkurmay, Kango Zade Mehmet Ali ile iki o\u011flunun \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Ba\u015fbakanl\u0131k ise \u201c\u00f6lm\u00fc\u015f olduklar\u0131na dair bir izahata rastlanmad\u0131\u011f\u0131[n\u0131]\u201d yazd\u0131. Ayn\u0131 isimler Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019ndeki 3 no\u2019lu Yasak B\u00f6lgesinden S\u00fcrg\u00fcn Listesi\u2019nde (s. 2) de (Genelkurmay\u2019\u0131nki gibi) \u00f6lenler olarak kaydedilmi\u015fti.[2]<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/whatsapp-image-2023-05-21-at-14-IsrK.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u00a0La\u00e7 Ma\u011far\u0131s\u0131\u2019nda katliam izleri, 2014 (Kaynak:\u00a0Tertele, age, s. 210).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bir ba\u015fka \u00f6rnek, 1938\u2019deki harek\u00e2t\u0131n sonucunu g\u00f6sterir Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi belgesi, Mehmet Bayrak\u2019\u0131n\u00a0<em>Dersim-Ko\u00e7giri<\/em>\u00a0kitab\u0131nda (\u00d6zge Yay\u0131nlar\u0131, Ankara-2010, s. 172) bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu evrak\u0131n resmi kayd\u0131n\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/www.cnnturk.com\/turkiye\/erdogan-dersimin-belgesini-gosterdi\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ba\u015fbakan Erdo\u011fan<\/a>a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131 23 Kas\u0131m 2011\u2019de. Hat\u0131rlars\u0131n\u0131z s\u00f6zde kalan Dersim a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131yd\u0131. Erdo\u011fan\u2019\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 evrak[3] \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ait, 1936-1939 d\u00f6nemi harek\u00e2t\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu. Belgede \u201cGizlili\u011fi Kald\u0131r\u0131ld\u0131\u201d ka\u015fesi bas\u0131lm\u0131\u015f, fakat bunun tarihi yaz\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n buldu\u011fu evraksa 1938\u2019e aitti\u00a0<\/strong>ve resm\u00ee belgedeki bilgiyle \u00e7ak\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n<p>\u0130syan var denilen Dersim\u2019de 1938\u2019de\u00a0<strong>13.160 Dersimli ve 122 asker-milis \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc<\/strong>. \u0130nsan sormadan edemiyor, bu nas\u0131l isyand\u0131? 13 bin Dersimli ta\u015f atsa daha \u00e7ok asker-milis \u00f6lmez miydi?<\/p>\n<p>Bir arada veya kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 analizden anl\u0131yoruz ki, resm\u00ee belge tamam, ama Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019ndeki (ya da benzeri ar\u015fivdeki) dok\u00fcmanlar\u0131 da g\u00f6rmemezlik edemeyiz.<\/p>\n<p>\u00d6rnekte oldu\u011fu gibi Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi evrak\u0131 \u201938 Dersim harek\u00e2t\u0131n\u0131n resmi sonucunu veriyor ve ku\u015fkusuz \u00f6nemli bilgilenme kayna\u011f\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Genelkurmay, \u0130\u00e7i\u015fleri, Emniyet vesaire evraklar\u0131na ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u00a0gibi BCA\u2019daki s\u0131k\u0131nt\u0131lardan biri de sadece bir sayfa kararnameyi g\u00f6r\u00fcp, onu gerekli k\u0131lan \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili evraklar\u0131 g\u00f6rememektir.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/4-1-6Vjv.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">\u00a0\u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n Dersim\u2019le ilgili 2.11.1939 tarihli raporu (Kaynak: Bakan \u00d6ztrak\u2019\u0131n (2.11.1939 ve 2970\/11184 no\u2019lu) raporu, BCA-F: 030.10\/K: 111, D: 751, S: 30).<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/4-2-JiwK.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Dersim 1938 harek\u00e2t\u0131 raporu (Kaynak: Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi).<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmamda g\u00f6rd\u00fcm ki\u00a0<strong>Hasan Salt\u0131k, sab\u0131rla ve \u0131srarla toplama kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fcreklili\u011fini g\u00f6stermi\u015fti<\/strong>. Zaten \u00e7al\u0131\u015fmalardaki Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi referans\u0131na bakmak yeterlidir.<\/p>\n<p>Biliyoruz ki, sahaf\u0131 \u015fuyu-buyu elindekini hibe edecek de\u011fildi.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi masada \u00e7al\u0131\u015fmam hemen bitmedi demekle yetineyim.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m b\u00fct\u00fcn g\u00fcnlerde suyunu i\u00e7tim, ekme\u011fini yedim;\u00a0<strong>can cana sohbet ettik<\/strong>.<\/p>\n<p>Referans olarak ne yazay\u0131m diye sordu\u011fumda, \u201c<strong>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi<\/strong>\u201d cevab\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131 sa\u011flayan Hasan Salt\u0131k\u2019a ve i\u015fyerinde bulunan t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlara \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr edip, ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Bizleri tan\u0131\u015ft\u0131ran Necdet a\u011fabeye de te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n<p>Eme\u011fine sayg\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa tepkiliydi. Kim olmaz ki? Hakl\u0131yd\u0131. \u0130stedi\u011fi eme\u011fine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesiydi. Kayna\u011f\u0131n\u00a0<em>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi<\/em>\u00a0olarak yaz\u0131lmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk kez tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, kendisine \u201c<strong>eme\u011fine sayg\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131m<\/strong>\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdim. \u00d6yle yapt\u0131m ve yapaca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi dok\u00fcmanlar\u0131yla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u00a0<em>Devletin D\u00e2hili Harbi<\/em>kitab\u0131nda de\u011ferlendirdim, okundu\u011funda derinlik katt\u0131\u011f\u0131 fark edilecektir.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131 yapt\u0131m, g\u00f6stermek de istiyordum. Bir \u00e7\u0131kt\u0131 al\u0131p i\u015fyerine gittim ve\u00a0<strong>Hasan Salt\u0131k\u2019a, \u201cbitmemi\u015f hali bu\u201d dedim<\/strong>. \u201cYeti\u015ftirirsen, Avustralya\u2019ya gidece\u011fim Necdet\u2019e de g\u00f6t\u00fcreyim\u201d dedi, cevaben \u201cyeti\u015fir\u201d diyemedim.<\/p>\n<p>Gel zaman, git zaman ve pandemide, 2021 yaz\u0131nda sona yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k, ama ac\u0131 haberi ald\u0131k.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k, 2 Haziran 2021\u2019de hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti.<\/p>\n<p>Kitap da birka\u00e7 hafta sonra haziran ay\u0131 sonunda bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Kalan M\u00fczik\u2019e gittim ve e\u015fi Nil\u00fcfer han\u0131mla tan\u0131\u015ft\u0131m. Hasan Salt\u0131k\u2019la tan\u0131\u015fmam\u0131zdan ve \u00e7al\u0131\u015fmamdan bahsedip, kitab\u0131m\u0131 verdim. Zor anlard\u0131.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019a emek\u00e7i demek eksik kal\u0131rd\u0131. Zaten emek\u00e7ilik do\u011fal vasf\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n, Anadolu halklar\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmadaki ve Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nin g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 materyalini toplamadaki \u0131srar\u0131n\u0131n ve gayretinin, bir t\u00fcr arkeolojik faaliyet oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorduk.<\/p>\n<h3>TANER AK\u00c7AM\u2019A G\u00d6NDERD\u0130M<\/h3>\n<p>Taner Ak\u00e7am ve Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biliyordum. Ay\u015fe H\u00fcr\u2019le tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Y\u0131llar \u00f6nce May\u0131s 2005\u2019te Taner Ak\u00e7am\u2019la telefonda g\u00f6r\u00fc\u015fmemizi sa\u011flayan\u00a0<strong>Hrant Dink<\/strong>\u2019ti.<\/p>\n<p>TBMM zab\u0131tlar\u0131n\u0131 sayfa sayfa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken fark etti\u011fim\u00a0<strong>31 May\u0131s 1926 tarih ve\u00a0<\/strong><strong>882 say\u0131l\u0131 kanunla<\/strong>\u00a0ilgili haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131y\u0131 Hrant Dink\u2019e g\u00f6ndermi\u015ftim. Kanun, 20 bin lira de\u011ferinde Ermeni mal\u0131n\u0131n\/emv\u00e2l-i metr\u00fbkesinin 12 \u0130ttihat\u00e7\u0131 aileye verilmesiyle ilgiliydi. 12 aile listesinde d\u0131\u015far\u0131da \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Tal\u00e2t ve Cemal pa\u015falarla, idam edilen Bo\u011fazl\u0131yan Kaymakam\u0131 Kemal d\u00e2hil isimler vard\u0131.\u00a0<em>AGOS<\/em>\u2019ta yay\u0131mlanan yaz\u0131m, bu yolda ilk ad\u0131m\u0131md\u0131.<\/p>\n<p>Sosyal medyay\u0131 iyi kullanabilen biri de\u011filim. Taner Ak\u00e7am, Facebook\u2019ta<em>Devletin D\u00e2hili Harbi<\/em>\u00a0kitab\u0131mda de\u011ferlendirdi\u011fim Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi belgeleri hakk\u0131nda yazd\u0131.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k vefat etmi\u015fti, \u201cNe yapay\u0131m? G\u00f6ndereyim mi? Payla\u015fay\u0131m m\u0131?\u201d diye soramazd\u0131m, ama yazan Taner Ak\u00e7am\u2019d\u0131.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in burada da de\u011finece\u011fim,\u00a0<strong>K\u00fcrt meselesinde \u0130smail Be\u015fikci\u2019nin ve Ermeni meselesinde Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n<\/strong>\u00a0\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 buzk\u0131rand\u0131. B\u00f6ylece resm\u00ee ideolojinin perdesini y\u0131rtabildik.<\/p>\n<p>2021\u2019in son aylar\u0131yd\u0131, \u201cTaner hocaya g\u00f6ndermeliyim\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm ve \u00f6yle de yapt\u0131m. Ba\u015fka kimseyle payla\u015fmad\u0131m.<\/p>\n<p>Ve mektuplar\u0131n yay\u0131mlamas\u0131 \u00f6ncesinde Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi belgelerini \u201ckullanma izni\u201d meselesi, Nil\u00fcfer han\u0131mla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi. Nil\u00fcfer han\u0131ma, te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Taner Ak\u00e7am mektuplar\u0131n dipnotunda aynen yazd\u0131, hocam\u0131za da te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n<p>Evet, bug\u00fcn de \u015fahidiz ki Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcman Dersim\u2019de ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na hizmet ediyordu.<\/p>\n<h4>DERS\u0130M MEKTUPLARI<\/h4>\n<p>Taner Hoca, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019n\u0131n ve \u00c7avu\u015f Ali \u00d6z\u2019\u00fcn Dersim\u2019le ilgili mektuplar\u0131n\u0131\u00a0<em>AGOS<\/em>\u00a0gazetesinde\u00a0<a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/28409\/dersim-katliaminda-zehirli-gaz-kullanma-emri-mustafa-kemal-ve-ismet-inonuden\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">31 Mart\u2019ta<\/a>\u00a0(Dersim Katliam\u0131\u2019nda zehirli gaz kullanma emri Mustafa Kemal ve \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019den) ve\u00a0<a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/28494\/dersim-katliamina-dair-okumasi-zor-bir-mektup\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">21 Nisan\u2019da<\/a>\u00a0(Dersim Katliam\u0131\u2019na dair okunmas\u0131 zor bir mektup) yazd\u0131.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/foto5seyid-tW3T.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Foto\u011fraf arkas\u0131 notu: El\u00e2ziz, Seyid R\u0131za huzur-\u0131 adalette uzun sakall\u0131 oland\u0131r (Foto: Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi).\u00a0<a href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/85-yil-once-caglayangil-seyid-rizanin-idami-icin-gonderildi-makale-1589791\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u0130hsan Sabri \u00c7a\u011falayangil\u2019in<\/a>\u00a0g\u00f6revli gitti\u011fi El\u00e2ziz\u2019de, h\u00e2kim ve savc\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmesi sonras\u0131nda 14\/15 Kas\u0131m 1937 gecesi lamba \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan yarg\u0131lama.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn, 31 Mart ve 21 Nisan\u2019da yay\u0131mlanan yaz\u0131larla ilgili twitter ve facebook payla\u015f\u0131m\u0131 olmu\u015ftu.\u00a0<strong>Taner Ak\u00e7am<\/strong>, bu payla\u015f\u0131mlara cevaben\u00a0<em>AGOS<\/em>\u2019ta yazd\u0131\u00a0<a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/28573\/dersim-belgeleri-ayse-hur-ve-los-angeles-examiner\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">5 May\u0131s\u2019ta<\/a>\u00a0(Dersim Belgeleri Ay\u015fe H\u00fcr ve Los Angeles Examiner).<\/p>\n<p><strong>Ay\u015fe H\u00fcr<\/strong>\u00a0de Taner Ak\u00e7am\u2019a cevabi yaz\u0131s\u0131n\u0131, \u2018Taner Ak\u00e7am\u2019a cevaplar\u0131m\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla kaleme alm\u0131\u015ft\u0131 ve\u00a0<a href=\"https:\/\/www.avrupademokrat2.com\/taner-akcama-cevaplarim-ayse-hur\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">9 May\u0131s\u2019ta<\/a>\u00a0bir internet sitesinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>Tart\u0131\u015fma, Ay\u015fe H\u00fcr ve Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla sonland\u0131. Payla\u015f\u0131mlarda belirtildi\u011fi gibi k\u0131r\u0131lman\u0131n olmamas\u0131 da g\u00fczel sonu\u00e7tu.<\/p>\n<h5>AY\u015eE H\u00dcR\u2019\u00dcN YAZISINDA \u2018HASAN SALTIK AR\u015e\u0130V\u0130\u2019<\/h5>\n<p>Ay\u015fe H\u00fcr\u2019\u00fcn cevab\u0131nda, mektuplar\u0131 tarayan benimle ilgili ve Nil\u00fcfer Salt\u0131k hakk\u0131nda yaz\u0131lanlar \u00fczerinde duraca\u011f\u0131m. Siteden ricam, yaz\u0131da kullan\u0131lan foto\u011frafta kaynak olarak ismim yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r; bu, do\u011fru de\u011fildir,\u00a0<strong>kimseyle g\u00f6rsel malzeme payla\u015fmad\u0131m<\/strong>. D\u00fczeltilmesini rica ediyorum. Bu konuda Nil\u00fcfer Salt\u0131k\u2019\u0131 bilgilendirdim.<\/p>\n<p>\u2018Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi \u00dczerine\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki bir paragraf:<\/p>\n<p>\u201cBu yaz\u0131lara konu olan 17 Aral\u0131k 1946 tarihli mektubu, ancak vefat\u0131ndan sonra e\u015fi Nil\u00fcfer Han\u0131m sayesinde \u00f6\u011frenebilmi\u015ftik. (Nil\u00fcfer Han\u0131m\u2019\u0131 da hi\u00e7 tan\u0131m\u0131yorum.) Rahmetli Hasan Salt\u0131k acaba bu mektubu niye\u00a0<em>bug\u00fcne dek<\/em>bilim insanlar\u0131yla veya gazetecilerle payla\u015fmam\u0131\u015ft\u0131? Dersim\u2019de 1937-1938\u2019de devletin i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar\u0131 bu mektup kadar m\u00fckellef bi\u00e7imde anlatan bu mektubun acaba ger\u00e7ekli\u011finden ku\u015fku mu duymu\u015ftu mesela? Bence gayet m\u00fcmk\u00fcn.\u00a0<em>Peki e\u015fi Nil\u00fcfer Han\u0131m bu mektubu niye de\u011ferli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Nevzat Onaran\u2019a g\u00f6stermi\u015fti<\/em>\u00a0de k\u00f6t\u00fc bir (bilgisayar ekran\u0131n\u0131n telefonla al\u0131nm\u0131\u015f?) g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnden fazlas\u0131n\u0131 sunmam\u0131\u015ft\u0131? Daha \u00f6nemlisi benim \u2018sahtelik\u2019 iddiamdan sonra dahi, neden mektubun asl\u0131n\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc Taner Ak\u00e7am\u2019a ula\u015ft\u0131ramam\u0131\u015ft\u0131?\u201d (\u0130talik, bana ait N.O.)<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nde Hasan Salt\u0131k\u2019tan izin al\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, portatif taray\u0131c\u0131yla tarad\u0131m, iyi okunmamas\u0131n\u0131n hatas\u0131 benimdir.<\/p>\n<p>Nil\u00fcfer Salt\u0131k\u2019la, Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n vefat\u0131ndan sonra tan\u0131\u015ft\u0131m. Kitab\u0131m\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f ve te\u015fekk\u00fcr etmi\u015ftim.<\/p>\n<p>Zamanlama olarak mektuplar\u0131n \u201cbug\u00fcn\u201d yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n, herhangi bir \u00f6zel nedeni yoktur.<\/p>\n<p>Mektuplar\u0131n Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019ndeki orijinali de g\u00fcndeme gelmi\u015fti.<strong>\u00a0Nil\u00fcfer Salt\u0131k, \u015e\u00fckr\u00fc Kaya\u2019n\u0131n ve Ali \u00d6z\u2019\u00fcn mektuplar\u0131 hakk\u0131nda bilgilendirdi, mektuplar kopya imi\u015f<\/strong>. Te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n<p>Mektuplar g\u00fcndeme geldi\u011finde elimdeki \u00e7\u0131kt\u0131ya bak\u0131nca benim de hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m fotokopiydi; payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Ay\u015fe H\u00fcr, \u2018D\u00f6rt d\u00f6rtl\u00fck soyk\u0131r\u0131m anlat\u0131s\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son paragraf\u0131nda \u015f\u00f6yle yazd\u0131: \u201cBu mektubun nas\u0131l olup da Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n eline ge\u00e7ti\u011fi muammas\u0131n\u0131 bir yana b\u0131rak\u0131rsak, e\u011fer Ak\u00e7am mektubu bizzat inceleyebilseydi [\u2026]\u201d<\/p>\n<p>\u201cEline nas\u0131l ge\u00e7ti?\u201d sorusunu, bug\u00fcn cevaplamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, Hasan Salt\u0131k iki y\u0131l \u00f6nce vefat etmi\u015fti.<\/p>\n<p>De\u011finmi\u015ftim, \u00f6yle emek harcam\u0131\u015f ki, \u201cmutlaka de\u011ferlendirilir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc her \u201ck\u00e2\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131n\u0131\u201d dahi toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Bunlar\u0131n hepsi de Dersim\u2019e ait de\u011fildi.<\/p>\n<h6>MEKTUPLARI ATLAMI\u015eIM<\/h6>\n<p>Ay\u015fe H\u00fcr, NOTLAR\u2019da\u00a0<em>Taraf g<\/em>azetesinde 2008\u2019de\u00a0<strong>\u0130hsan Sabri<\/strong>\u00a0<strong>\u00c7a\u011flayangil<\/strong>\u2019in \u201cDersim\u2019de gaz kullan\u0131ld\u0131\u201d beyan\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ses kasetini de yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131ktan sonra \u015e\u00fckr\u00fc Kaya \u00f6zelinde de\u011findi\u011fi\u00a0<strong>\u201c<\/strong><strong>iktidara yak\u0131n bir mahfil\u201d<\/strong>konusuna sonraki a\u00e7\u0131klamas\u0131nda da de\u011findi. \u00d6nemli bir konu. Umar\u0131m ku\u015fkular\u0131n\u0131 ve bulgular\u0131n\u0131 kaleme al\u0131r.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/05\/21\/foto6asker38-g2bF.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Yatay iki foto\u011fraf\u0131n arkas\u0131ndaki not, 21 Temmuz 1938\u2019de (Per\u015fembe) \u00c7atal Kaya alt\u0131ndaki ma\u011faraya operasyon ve \u00f6lenlerle (\u201c\u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerimiz haydutlar\u201d) ilgili olup, dikey foto\u011fraf 24 Temmuz\u2019da \u015eeytan Ma\u011faras\u0131\u2019ndan inerken (Kaynak: Serdar U\u00e7ar Ar\u015fivi, aktaran\u00a0Tertele, age, s. 209).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Devlet ar\u015fivinde \u00e7al\u0131\u015fanlar bilir ki, sorun ciddidir: Askeriyeden polise D\u0131\u015fi\u015fleri\u2019ne pek \u00e7ok kurumun evrak\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. BCA\u2019da \u00e7al\u0131\u015fanlar mutlaka kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki, katalog bilgisi var ve hatta bir \u00e7al\u0131\u015fmada kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, evraka ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n yaz\u0131s\u0131nda yer verdi\u011fi\u00a0<em>Dersim<\/em>\u00a0gazetesinde\u00a0<strong>H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey-Mahsuni G\u00fcl<\/strong>\u2019\u00fcn yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 (7.8.1937 tarih ve 2\/7208 say\u0131l\u0131) kararnameye, bug\u00fcn de BCA\u2019dan (BCA-F: 30.18.1.2\/K: 77, D: 70, S: 19) ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131 yaparken \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce de ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131m ve dipnotta yazm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>Bu halde Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi gibi \u00f6zel gayret \u00e7ok \u00f6nemlidir. Ke\u015fke daha \u00e7ok b\u00f6ylesi gayretler olsa.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131 al\u0131p yap\u0131yorum.\u00a0<strong>\u015e\u00fckr\u00fc Kaya ve Ali \u00d6z\u2019\u00fcn mektuplar\u0131<\/strong>\u00a0\u00e7\u0131kt\u0131s\u0131, yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 gibi sorunlu oldu\u011fu i\u00e7in \u201ctekrar bakar\u0131m\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnerek klas\u00f6re koymu\u015fum. \u0130ki mektubun dosyas\u0131n\u0131 da \u2018\u0130tiraf mektuplar\u0131\u2019 olarak isimlendirmi\u015fim. Sonu\u00e7, gazetecilik diliyle es ge\u00e7mi\u015fim,\u00a0<strong>atlam\u0131\u015f\u0131m, kullanmam\u0131\u015f\u0131m.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n eme\u011finin, bug\u00fcnk\u00fc tart\u0131\u015fmam\u0131zla, ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek aray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcrmesine neden oldu\u011funa \u015fahidiz.<\/p>\n<p>Umar\u0131m Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nin yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel materyali kullan\u0131ma a\u00e7\u0131l\u0131r, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yararlan\u0131r.<\/p>\n<p>Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131 sayg\u0131yla an\u0131yorum.<\/p>\n<p><strong>NOTLAR<\/strong><\/p>\n<p>[1] BCA-F: 490.1\/K: 61, D: 233, S: 6.<\/p>\n<p>[2] BCA-F: 30.10\/K: 112, D: 755, S: 18, s. 3-5, 13-15; Nevzat Onaran,\u00a0<em>Devletin D\u00e2hili Harbi<\/em>, Kor Kitap, \u0130stanbul-2021, s. 589, 595, 598.<\/p>\n<p>[3] Dahiliye Vekili Faik \u00d6ztrak\u2019\u0131n Ba\u015fvek\u00e2let\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi (2.11.1939 ve 2970\/11184 no\u2019lu) rapor, BCA-F: 030.10\/K: 111, D: 751, S: 30, s. 2.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/hasan-saltik-arsivi-makale-1619606\">https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/hasan-saltik-arsivi-makale-1619606<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nevzat Onaran Hasan Salt\u0131k\u2019a emek\u00e7i demek eksik kal\u0131rd\u0131. Zaten emek\u00e7ilik do\u011fal vasf\u0131yd\u0131. Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n, Anadolu halklar\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmadaki ve Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nin g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 materyalini toplamadaki \u0131srar\u0131n\u0131n ve gayretinin, bir t\u00fcr arkeolojik faaliyet oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorduk. Bug\u00fcn de \u015fahidiz ki Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcman Dersim\u2019de ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na hizmet ediyordu. Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":74163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72,1,70],"tags":[],"class_list":["post-74162","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-belge","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nevzat Onaran Hasan Salt\u0131k\u2019a emek\u00e7i demek eksik kal\u0131rd\u0131. Zaten emek\u00e7ilik do\u011fal vasf\u0131yd\u0131. Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n, Anadolu halklar\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmadaki ve Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nin g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 materyalini toplamadaki \u0131srar\u0131n\u0131n ve gayretinin, bir t\u00fcr arkeolojik faaliyet oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorduk. Bug\u00fcn de \u015fahidiz ki Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcman Dersim\u2019de ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na hizmet ediyordu. Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-22T09:41:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Hasan-Saltik.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"836\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\",\"datePublished\":\"2023-05-22T09:41:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162\"},\"wordCount\":3253,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Hasan-Saltik.webp\",\"articleSection\":[\"Belge\",\"Haberler\",\"Makaleler\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162\",\"name\":\"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Hasan-Saltik.webp\",\"datePublished\":\"2023-05-22T09:41:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Hasan-Saltik.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Hasan-Saltik.webp\",\"width\":1280,\"height\":836},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=74162#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Nevzat Onaran Hasan Salt\u0131k\u2019a emek\u00e7i demek eksik kal\u0131rd\u0131. Zaten emek\u00e7ilik do\u011fal vasf\u0131yd\u0131. Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n, Anadolu halklar\u0131n\u0131n m\u00fczi\u011fini g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmadaki ve Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi\u2019nin g\u00f6rsel ve yaz\u0131l\u0131 materyalini toplamadaki \u0131srar\u0131n\u0131n ve gayretinin, bir t\u00fcr arkeolojik faaliyet oldu\u011funu g\u00f6rebiliyorduk. Bug\u00fcn de \u015fahidiz ki Hasan Salt\u0131k\u2019\u0131n toplad\u0131\u011f\u0131 dok\u00fcman Dersim\u2019de ne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131na hizmet ediyordu. Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-05-22T09:41:50+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":836,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Hasan-Saltik.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi","datePublished":"2023-05-22T09:41:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162"},"wordCount":3253,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Hasan-Saltik.webp","articleSection":["Belge","Haberler","Makaleler"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162","name":"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Hasan-Saltik.webp","datePublished":"2023-05-22T09:41:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Hasan-Saltik.webp","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Hasan-Saltik.webp","width":1280,"height":836},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=74162#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hasan Salt\u0131k Ar\u015fivi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74162","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74162"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74162\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74164,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74162\/revisions\/74164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/74163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}