{"id":73834,"date":"2023-05-02T04:59:35","date_gmt":"2023-05-02T09:59:35","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834"},"modified":"2023-05-02T04:59:35","modified_gmt":"2023-05-02T09:59:35","slug":"ermeni-dostlarina-kucak-acan-bir-kizilbas-kurt-piri-qerli-mahmut-dede","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834","title":{"rendered":"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede"},"content":{"rendered":"<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-73835\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic-360x240.png\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic-360x240.png 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic-768x512.png 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic-560x373.png 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic-260x173.png 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic-160x107.png 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png 842w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/div>\n<div class=\"post-meta\"><strong><span class=\"posted-by\"><span class=\"reviewer\"><a title=\"H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey\" href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/388\/husnu-gurbey\" rel=\"author\">H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey<\/a><\/span> \u00a0<\/span><\/strong><\/div>\n<div class=\"post-meta\"><strong><em><span style=\"color: #333333; font-family: 'Cantata One', serif; letter-spacing: 0.05em;\">Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede hakk\u0131nda yazacaklar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, tek evlad\u0131 olan babaannem Elif\u2019in anlatt\u0131klar\u0131ndan ibarettir. Dede hakk\u0131ndaki tek yaz\u0131l\u0131 kaynak Ermeni kaynaklar\u0131d\u0131r; Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019nin K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti (KTC) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Paris bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine g\u00f6nderdi\u011fi telgraf da tali bir kaynakt\u0131r. Bununla birlikte belki de \u00e7ok say\u0131da belge g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmay\u0131 bekliyor.<\/span><\/em><\/strong><\/div>\n<div class=\"post-container cf\">\n<div class=\"post-content-right\">\n<div class=\"post-content description \">\n<p>Bu makaleyi yazan ben, Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede\u2019nin torununun o\u011flu oldu\u011fumdan, belki yanl\u0131 yazaca\u011f\u0131m d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir, ama ben m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar tarafs\u0131z kalmaya, tarihsel ger\u00e7ekleri oldu\u011fu gibi aktarmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede hakk\u0131nda yazacaklar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, tek evlad\u0131 olan babaannem\u00a0 Elif\u2019in anlatt\u0131klar\u0131ndan ibarettir. Dede hakk\u0131ndaki tek yaz\u0131l\u0131 kaynak Ermeni kaynaklar\u0131d\u0131r; Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019nin K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti (KTC) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Paris bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine g\u00f6nderdi\u011fi telgraf da tali bir kaynakt\u0131r. Bununla birlikte belki de \u00e7ok say\u0131da belge g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmay\u0131 bekliyor ve bu makaleyi okuyan kimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 konu hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6neltebilirse, amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>Mahmut Dede, Sultan Hamid d\u00f6neminde, Erzincan\u2019da h\u00e2kimdir. 1909\u2019da \u0130ttihat Terakki Partisi\u2019nin, kendinden olmayanlar\u0131 devlet g\u00f6revinden ayr\u0131lmaya zorlamas\u0131, Dede\u2019nin g\u00f6revinden ayr\u0131l\u0131p Q\u00ear\u2019e ba\u011fl\u0131 Dede Mezras\u0131\u2019na yerle\u015fmesi ve babas\u0131 Himmet Dede\u2019nin yerine Pirlik makam\u0131na ge\u00e7mesiyle, hayat\u0131n\u0131n yeni d\u00f6nemi ba\u015flar.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn Q\u00earli dedelerine soracak olursan\u0131z, kendilerini Oxri\/Dep -g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Karako\u00e7an- b\u00f6lgesindeki Del\u0131qan b\u00f6lgesinde ikamet eden Seyit Cemal Abdal Oca\u011f\u0131\u2019na, Cemal Abdal\u2019\u0131 da H\u00fcnk\u00e2r Hac\u0131bekta\u015f\u2019a ba\u011flayarak, soylar\u0131n\u0131 Horasan\u2019dan gelen yol erenlerine ba\u011flarlar. Bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 yazar Erdo\u011fan Yalg\u0131n taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u201cCemal Abdal Oca\u011f\u0131 ve Efsaneler\u201d adl\u0131 makalede b\u00fct\u00fcn detaylar\u0131yla ortaya konmaktad\u0131r. (Yalg\u0131n,2011, Dersim gazetesi) Q\u00earli dedelerinin en az\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Kelkit\u2019te \u015e\u0131xdede mezras\u0131ndan geldiklerini, bizzat babam anlat\u0131rd\u0131. Yine 1950\u2019li y\u0131llarda tek varis olarak babam Halil kendisine \u015e\u0131xdede mezras\u0131ndan miras geldi\u011fini, ama d\u00f6nen dolaplardan nefret etti\u011fi i\u00e7in bu miras\u0131 almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu. Ayr\u0131ca Q\u00ear-Dede mezras\u0131n\u0131n dedelerden \u00f6nce de kutsal bir Ermeni mek\u00e2n\u0131, ondan \u00f6nce de paganlar\u0131n kutsal mek\u00e2n\u0131 oldu\u011funu s\u00f6zl\u00fc tarihten, b\u00f6lgede \u00e7\u0131kan kal\u0131nt\u0131lardan ve a\u015fa\u011f\u0131daki Ermeni kayna\u011f\u0131ndan (\u2018<em>Kedername\u2019<\/em>) \u00f6\u011freniyoruz.<\/p>\n<p>Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede, 1915 tarihinin bahar-yaz aylar\u0131nda Ermeni katliam\u0131na kar\u015f\u0131 durmu\u015ftur.\u00a0 Yine anne taraf\u0131ndan akrabam olan G\u0131m\u00eakli \u0130smail A\u011fa ile birlikte, \u00e7ok say\u0131da Ermeni\u2019yi Dersim \u00fczerinden Erzincan\u2019a ge\u00e7irmeyi ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r. Bu bilgiyi, \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ve kurtulan Ermenileri tespit etmek ve Ki\u011f\u0131 b\u00f6lgesindeki Ermeni k\u00f6yleri hakk\u0131nda bilgi toplamak amac\u0131yla 1916 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda Ki\u011f\u0131\u2019ya gelen ve Dede\u2019ye de misafir olan \u00f6\u011fretmen Nazaret Postoyan\u2019dan \u00f6\u011freniyoruz.<\/p>\n<p>Nazaret Postoyan, 1880-1886 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Kud\u00fcs\u2019te ruhban okulunda e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr ve\u00a0 dini bir payeye sahiptir. Onun dinsel bir aidiyet kazanmas\u0131, halkla ileti\u015fim kurmas\u0131nda kolayl\u0131k sa\u011flayacakt\u0131r. Toplatt\u0131\u011f\u0131 bilgiler daha sonra \u2018Kedername\u2019 adl\u0131 kitapta yay\u0131nlanacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Kedername\u00a0<\/strong><br \/>\n1916 y\u0131l\u0131nda Ermeni Devrimci Federasyonu (EDF-Ta\u015fnaktsutyun) Bak\u00fc Komitesi\u2019nin giri\u015fimiyle, Bat\u0131 Ermenistan\u2019daki Ermeni n\u00fcfusa y\u00f6nelik katliamlarla ilgili, \u201c<em>Vi\u015ftapatum<\/em>\u201d (Kedername) ad\u0131 alt\u0131nda, Transkafkasya\u2019n\u0131n farkl\u0131 yerlerine s\u0131\u011f\u0131nma imk\u00e2n\u0131 bulan Ermeni m\u00fcltecilerden veri toplanmas\u0131na giri\u015filir. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n hedefi \u015f\u00f6yle tarif edilir: \u201cT\u00fcrkiye\u2019deki Ermeniler aras\u0131nda, son sava\u015f nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olanlar\u0131n say\u0131s\u0131, maddi kay\u0131plar\u0131n\u0131n miktar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel zarar\u0131n \u00e7ap\u0131n\u0131 tespit etmek ve Ermenilerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 deh\u015fet ve eziyetlerin ger\u00e7ek resmini yal\u0131n bir halde \u00e7izebilmektir\u201d (Kedername, 2014; 9)<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmada yer alan Moskova Ermeni Komitesi\u2019nin ba\u015f\u00f6\u011fretmeni Nazaret Postoyan da\u00a0 1916 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda Ki\u011f\u0131\u2019ya gelir ve Mahmut Dede\u2019ye misafir olur. Kendisi Dede\u2019de ka\u00e7 g\u00fcn misafir kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmaz, ancak k\u0131z\u0131 Elif, \u00f6\u011fretmenin \u2013o \u2018mivan\u2019 derdi\u2014bir haftaya yak\u0131n evlerinde misafir kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Nazaret Postoyan evinde misafir kald\u0131\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fck Mahmut Dede hakk\u0131nda \u015funlar\u0131 yazar:<\/p>\n<p><em>\u201cKh\u0131r\u2019da (Q\u00ear) h\u00e2l\u00e2, eski bir Ermeni manast\u0131r\u0131n\u0131n yerinde, Mahmut Dede\u2019nin evleri vard\u0131r. Binalar\u0131n \u00fczerinde Ermenice \u00e7iviyaz\u0131lar\u0131 ve yaz\u0131tlar ile yer yer ha\u00e7lar bulunmaktad\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen Mahmut Dede, \u2018Atalar\u0131m\u0131z\u0131n bize anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, bizim soyumuz Ermeni rahiplere dayanmaktad\u0131r\u2019, diye anlatmaktad\u0131r. Onlar\u0131n oturup kalkmas\u0131, hal ve hareketleri dahi atalar\u0131n\u0131n Ermeni oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Ayn\u0131 \u015fey, [G\u0131m\u00eakli] \u0130smail A\u011fa\u2019n\u0131n atalar\u0131 hakk\u0131nda da anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bunlar, 1915\u2019in feci olaylar\u0131 esnas\u0131nda Herdiflilere (1) \u00e7ok destek olmu\u015f ve \u00e7ok say\u0131da Ermeni\u2019yi kurtarm\u0131\u015flard\u0131r. Kurtulanlar \u015fimdi Erzurum\u2019dad\u0131r ve bir k\u0131sm\u0131 h\u00e2l\u00e2 G\u0131megli [G\u0131m\u00eakli H.G)] \u0130smail A\u011fa\u2019n\u0131n evinde saklanmaktad\u0131r.\u201d\u00a0 (Kedername, 2014; 358)<\/em><\/p>\n<div id=\"photoholder1\" class=\"photoholder no-display appear\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"https:\/\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/Nazaret%20Postoyan%E2%80%99%C4%B1n%20is%CC%A7aret%20ettig%CC%86i%20duvardaki%20hac%CC%A7l%C4%B1%20tas%CC%A7,%20bir%20alt%20duvar%20c%CC%A7ok%20daha%20eskidir%20(1).png\" alt=\"Nazaret Postoyan\u2019\u0131n is\u0327aret ettig\u0306i duvardaki hac\u0327l\u0131 tas\u0327, bir alt duvar c\u0327ok daha eskidir \" width=\"450\" height=\"400\" \/><\/div>\n<div class=\"photoholder no-display appear\"><em><span class=\"title\">Nazaret Postoyan\u2019\u0131n is\u0327aret ettig\u0306i duvardaki hac\u0327l\u0131 tas\u0327, bir alt duvar c\u0327ok daha eskidir<\/span><\/em><\/div>\n<p>2022 y\u0131l\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda Q\u00ear-Dede mezras\u0131na gittim ve Postoyan\u2019\u0131n tarif etti\u011fi y\u0131k\u0131k duvardaki s\u00fcsl\u00fc ha\u00e7l\u0131 ta\u015f ve di\u011fer ha\u00e7l\u0131 ta\u015flar\u0131n foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ektim. Yine evin biti\u015fi\u011finde sunak ta\u015f\u0131 ile ta\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f bir koltuk bulunmaktad\u0131r, koltu\u011fun kime ait oldu\u011funu, ne ama\u00e7la kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyorum; sunak ta\u015f\u0131n\u0131n ise b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc topra\u011fa g\u00f6m\u00fcl\u00fcd\u00fcr: sunak ta\u015f\u0131 hari\u00e7, resmini \u00e7ektiklerimi ili\u015fikte sunuyorum.<\/p>\n<p><strong>B\u00fcy\u00fck Mahmut Dede\u2019nin \u00e7abalar\u0131<\/strong><br \/>\nB\u00fcy\u00fck Mahmut Dede, her t\u00fcrl\u00fc tehlikeyi g\u00f6ze alarak (2), sadece Ermenileri saklam\u0131yor, \u00f6rg\u00fctleyip Dersim \u00fczerinden ka\u00e7malar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bir yandan da, \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019n\u0131n Kafkas ordular\u0131n\u0131n Komutan\u0131 General Yudeni\u00e7 ile de \u00c7erm\u00ea\u2019de g\u00f6r\u00fc\u015fen heyetin i\u00e7inde yer al\u0131yor. Dedi\u011fim gibi, elimizde belge yok, tek verimiz, k\u0131z\u0131 Elif\u2019in anlatt\u0131klar\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re, B\u00fcy\u00fck Mahmut Dede, \u015eah H\u00fcseyin beylerden P\u00fcl\u00fcm\u00fcr Kaymakam\u0131 Mustafa Bey ve Ko\u00e7giri a\u015firetlerini temsilen Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019den olu\u015fan heyet, Fem\u2019de (\u00c7erme\/Yedisu) Rus Genarali Nikolai Yudeni\u00e7\u2019le bir anla\u015fmaya var\u0131yorlar. Buna g\u00f6re Ruslar, P\u00fcl\u00fcm\u00fcr\u2019\u00fcn g\u00fcneydo\u011fusuna d\u00fc\u015fen Kutsal Ba\u011f\u0131r Da\u011f\u0131\u2019nda do\u011fan ve Q\u00ear\u2019\u0131n alt\u0131ndan ge\u00e7erek Ki\u011f\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcneydo\u011fusunda P\u00ear\u00ee suyuna kar\u0131\u015fan, yerel dilde Cem\u00ea Q\u00ear\u00ea\u2019yi (K\u00fc\u00e7\u00fck Su) ge\u00e7meyeceklerine dair s\u00f6z verirler; buna kar\u015f\u0131n Dersimliler de Ruslara sald\u0131rmayacaklard\u0131r. Mahmut Dede bu anla\u015fmay\u0131 halk\u0131na anlat\u0131r; k\u00f6yl\u00fclerin Ruslardan korkmamas\u0131n\u0131 ve k\u00f6ylerini terk edip g\u00f6\u00e7 etmemelerini tavsiye eder. (3) Ger\u00e7ekten de Ruslar anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerine uyarlar ve \u00c7em\u00ea Q\u00eare\u2019yi ge\u00e7mezler. Bu anla\u015fmadan dolay\u0131 b\u00f6lge insan\u0131 kendisine Mez\u0131n \/B\u00fcy\u00fck anlam\u0131na gelen \u201cMam\u00fbd Dede-\u00ee Mez\u0131n\u201d yani\u00a0 B\u00fcy\u00fck Mahmut Dede diyecektir. Ancak K\u00fcrtler, verilen s\u00f6zlere uymayacak, zaman zaman gerilla taktikleriyle Ruslara sald\u0131racaklard\u0131r, bunun \u00fczerine Ruslar bir k\u0131\u015f kald\u0131klar\u0131 B\u0131l\u00eace\u2019den \u00e7ekilerek do\u011fuda daha g\u00fcvenlikli bulduklar\u0131 b\u00f6lgede mevzileneceklerdir.<\/p>\n<div id=\"photoholder2\" class=\"photoholder no-display appear\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"https:\/\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/Tas%CC%A7tan%20yap%C4%B1lm%C4%B1s%CC%A7%20koltuk.png\" alt=\"Tas\u0327tan yap\u0131lm\u0131s\u0327 koltuk\" width=\"250\" height=\"230\" \/><\/div>\n<div class=\"photoholder no-display appear\"><em><span class=\"title\">Tas\u0327tan yap\u0131lm\u0131s\u0327 koltuk<\/span><\/em><\/div>\n<p>Do\u011fu Dersim \u00f6nderlerinin \u00c7arl\u0131k Rus Ordular\u0131n\u0131n komutanlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerini dair elimizde bir belge var. Bir grup K\u00fcrt a\u015firet liderinin K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla 7 Mart 1920\u2019de Sevr\u2019deki \u201cSulh-i Umumi Hey\u2019et-i Murahhasas\u0131 Reisi \u015eerif Pa\u015fa Hazretlerine\u201d hitaben yazd\u0131klar\u0131 mektup, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en yerde Ruslarla bir g\u00f6r\u00fc\u015fmenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 teyit etmektedir. Mektupta; Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019nin 11 K\u00fcrt a\u015firet lideriyle birlikte, 11.11.1916 tarihinde Erzincan\u2019a ge\u00e7ti\u011fi ve Ruslarla bir anla\u015fmaya vard\u0131klar\u0131 yaz\u0131lmaktad\u0131r. (4)<\/p>\n<p>Do\u011fu Dersim \u00f6nderlerinin Ruslarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcklerini T\u00fcrk tarih\u00e7ileri de yazar. Erzurum merkezli 15. Kolordu Komutan\u0131 K\u00e2z\u0131m Karabekir de bu konuya de\u011finir, fakat Karabekir Pa\u015fa somut bir belge sunamaz. Sadece elimizde, \u00c7arl\u0131k Ordular\u0131n\u0131n Kafkas Cephesi Ba\u015fkomutan\u0131 Grand\u00fck Nikolay Nikolayevi\u00e7\u2019in bir k\u0131s\u0131m Do\u011fu Dersim kanaat \u00f6nderleriyle Erzincan\u2019da birlikte \u00e7ektikleri resimler var. Bu resimdekilerin kimler oldu\u011funu bilmiyoruz; B\u00fcy\u00fck Mahmut Dede\u2019nin bunlardan biri olmas\u0131 ihtimal d\u00e2hilindedir.<\/p>\n<p><strong>Azadi \u00f6rg\u00fct\u00fc<\/strong><br \/>\nB\u00fcy\u00fck Mahmut Dede\u2019nin Mondros M\u00fctarekesi\u2019nden sonra, K\u00fcrt sorunuyla yak\u0131ndan ilgilendi\u011fini biliyoruz; ama K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti\u2019yle (KTC) ili\u015fkisinin d\u00fczeyini bilmiyoruz, sadece Cemiyet\u2019in yay\u0131n organ\u0131 K\u00fcrdistan Dergisi\u2019nin kendisine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131z\u0131 Elif anlat\u0131r. Fakat Mahmut Dede\u2019nin, 1920 veya 1921\u2019de Erzurum\u2019da kurulan ve K\u00fcrt \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi vermeyi ama\u00e7layan Azadi \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye oldu\u011funu biliyoruz. Azadi \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn Erzurum\u2019da yapm\u0131\u015f oldu\u011fu gizli toplant\u0131ya Do\u011fu Dersim\u2019i temsilen kat\u0131l\u0131r, ayn\u0131 toplant\u0131ya \u00cazidi K\u00fcrt a\u015firetlerinden Heverkan a\u015firet reisi Haco A\u011fa da kat\u0131l\u0131r; Haco A\u011fa buradan da bir iki g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne mezras\u0131nda Mahmut Dede\u2019ye misafir kal\u0131r, muhtemelen, birlikte neler yapacaklar\u0131n\u0131, nas\u0131l bir strateji izleyeceklerini konu\u015furlar.(5) Ancak 20 Aral\u0131k 1924 tarihinde Miralay Cibranl\u0131 Halid Bey\u2019in tutuklanmas\u0131 ve hareketin ba\u015f\u0131na \u015eeyh Said\u2019in ge\u00e7mesi, hareketin ulusal nitelik yerine dinsel bir nitelik kazanmas\u0131na neden olur ki, yeni durumu ne Mahmut Dede ne de Haco A\u011fa kabullenir. (6) \u0130ki taraf da harekete mesafeli durur; hatta Haco A\u011fa, Kemalistlerin bask\u0131s\u0131 sonucu isteksiz de olsa yer yer K\u00fcrt g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131da da bulunur, (Ayd\u0131nkaya, 2022;30) ayaklanman\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra, artan bask\u0131dan etkilenece\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in Suriye\u2019ye ge\u00e7er ve orada sek\u00fcler K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Ermeni Ta\u015fnak (Ta\u015fnaktsutyun) partisinden ald\u0131klar\u0131 destekle 1927 y\u0131l\u0131nda L\u00fcbnan\u2019da kurduklar\u0131 Hoyb\u00fbn \u00f6rg\u00fct\u00fcne kat\u0131l\u0131r: A\u011fr\u0131 K\u00fcrt direni\u015finin \u00f6rg\u00fctlenmesinde aktif rol oynar. (Alakom,2011;80-81)<\/p>\n<div id=\"photoholder3\" class=\"photoholder no-display appear\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"https:\/\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/Haco%20Ag%CC%86a,%20Heverka%CC%82n%20As%CC%A7ireti%20lideri.png\" alt=\"Haco Ag\u0306a, Heverka\u0302n As\u0327ireti lideri\" width=\"250\" height=\"350\" \/><\/div>\n<div class=\"photoholder no-display appear\"><em><span class=\"title\">Haco Ag\u0306a, Heverka\u0302n As\u0327ireti lideri<\/span><\/em><\/div>\n<p><strong>\u015eeyh Said ayaklanmas\u0131<\/strong><br \/>\n\u015eeyh Said ayaklanmas\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra, h\u00fck\u00fcmet,\u00a0 K\u00fcrdistan\u2019da \u00e7ok geni\u015f bir tutuklama ba\u015flat\u0131r; tutuklananlar aras\u0131nda B\u00fcy\u00fck Mahmut Dede de var. Eni\u015ftesi Ki\u011f\u0131\u2019da Kaymakamla ili\u015fki kurar. Kaymakam da ona bir dilek\u00e7e yazd\u0131rarak Dede\u2019ye vermesini; Dede\u2019nin bu dilek\u00e7eyi gizlilik i\u00e7inde kendi el yaz\u0131s\u0131yla yaz\u0131p, sevkiyat esnas\u0131nda kendisine vermesini ister. Ancak Dede verilen dilek\u00e7eyi kendi el yaz\u0131s\u0131yla hem kendi, hem de di\u011fer tutuklular ad\u0131na yazar ve sevkiyat esnas\u0131nda herkes dilek\u00e7eyi Kaymakam\u2019a uzat\u0131nca, kaymakam korkudan hi\u00e7birini almaz. Kaymakam eni\u015ftesi \u0130brahim\u2019e \u201cSen ba\u015f\u0131m\u0131 m\u0131 yakmak istiyorsun, ben gizlilik i\u00e7inde bu i\u015fin halledilmesini s\u00f6ylemedim mi?\u201d sert bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapar. Dede, Elaz\u0131\u011f\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve Elaz\u0131\u011f \u015eark \u0130stiklal Mahkemesi\u2019nde yarg\u0131lan\u0131r, k\u00fcrek cezas\u0131na \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131r ve oradan Adapazar\u0131\u2019na g\u00f6nderilir. Korkudan kimsenin sahip \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 bu ya\u015fl\u0131 yi\u011fit insan orada \u00f6l\u00fcr, mezar\u0131 me\u00e7huld\u00fcr.<br \/>\nGeride kalan evlatlar\u0131n\u0131 daha ac\u0131 bir ak\u0131bet bekleyecektir. Dede mezras\u0131ndaki akrabalar\u0131, Dede\u2019yi haf\u0131zalardan silmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar; ama u\u011fra\u015flar\u0131 nafile, tarih, her \u015feyi bir g\u00fcn mutlaka t\u00fcm a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r; o g\u00fcn \u00e7ok uzak olmazsa gerek\u2026<\/p>\n<p><strong>Notlar<\/strong><br \/>\n<em>(1) Herdif k\u00f6y\u00fc: S\u0131lbus\/Surp Luys (Kutsal I\u015f\u0131k) da\u011f\u0131n\u0131n ete\u011finde kurulmu\u015f, verimli m\u00fcthi\u015f bir ovaya sahiptir. Kedernameye g\u00f6re, eski \u00e7a\u011flarda \u015fehir olmu\u015ftur. 1500 ki\u015filik 150 haneye sahip Ermeni n\u00fcfusuyla, bir kilisesi ve g\u00fczel okulu vard\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>(2) D\u00f6nemin III. Ordu Kumandan\u0131 Mahmut K\u00e2mil Pa\u015fa, Ermenilerin s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6lgelere g\u00f6nderdi\u011fi telgraf, t\u00fcyler \u00fcrperticidir.\u00a0 24 Temmuz 1915 tarihli telgrafta: \u201cAhalisi d\u00e2hile sevk olunan k\u00f6y ve kasabalar\u0131n baz\u0131lar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n Ermenileri gizledikleri anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. H\u00fck\u00fcmetin kararlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak Ermenileri evlerinde saklay\u0131p koruyan hane sahiplerinin, evleri \u00f6n\u00fcnde idamlar\u0131 ile evlerinin yak\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>(3) \u0130ttihat\u00e7\u0131lar, Rus i\u015fgalini bahane ederek K\u00fcrt g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc te\u015fvik ediyorlar, K\u00fcrdistan\u2019\u0131, Ermenilerden ar\u0131nd\u0131rd\u0131klar\u0131 gibi K\u00fcrtlerden de ar\u0131nd\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlar ve olduk\u00e7a da ba\u015far\u0131l\u0131 oluyorlar.<\/em><\/p>\n<p><em>(4) Malmisanij, 2020,72-73<\/em><\/p>\n<p><em>(5) Azadi \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn, gerek merkezdeki toplant\u0131lar\u0131nda gerekse ili\u015fkilerinde gizlilik esast\u0131r; \u00f6rg\u00fct geriye \u00e7ok az belge b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><em>(6) Miralay Cibranl\u0131 Halid Bey, asker oldu\u011fu i\u00e7in, Bitlis\u2019te Harp Divan\u0131\u2019nda (Askeri Mahkeme), \u00f6rg\u00fct\u00fcn lider kadrosunda bulunan eski Bitlis mebusu Yusuf Ziya Bey ise \u0130stiklal Mahkemesinde yarg\u0131lan\u0131r, yarg\u0131lama sonucu ikisine de idam cezas\u0131 verilir.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Kaynak\u00e7a\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em>Alakom, Rohat; \u2018Hoyb\u00fbn \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019, Avesta Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2011<\/em><\/p>\n<p><em>Ayd\u0131nkaya, F\u0131rat; \u2018\u015eeyh Said \u0130syan\u0131 ve Haco A\u011fa\u2019n\u0131n \u00d6l\u00fcmc\u00fcl Teredd\u00fcd\u00fc\u2019 K\u00fcrt Tarihi Dergisi, Ocak-\u015eubat-Mart 2022. Say\u0131: 47<\/em><\/p>\n<p><em>\u2018Kedername\u2019, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 1915: \u00c7ev: Diran Lokmag\u00f6zyan, Belge Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2014<\/em><\/p>\n<p><em>Malm\u00eesanij, M.; \u20181925\u2019ten \u00d6nce Ayr\u0131lma Taraftar\u0131 K\u00fcrt \u00d6rg\u00fctleri\u2019 Vate Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2020<\/em><br \/>\n<em>Yalg\u0131n, Erdo\u011fan; \u2018Cemal Abdal Oca\u011f\u0131\u2019, Dersim Gazetesi: 2011<\/em><\/p>\n<p><em><strong>https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/28536\/ermeni-dostlarina-kucak-acan-bir-kizilbas-kurt-piri-qrl-mahmut-dede\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey \u00a0 Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede hakk\u0131nda yazacaklar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, tek evlad\u0131 olan babaannem Elif\u2019in anlatt\u0131klar\u0131ndan ibarettir. Dede hakk\u0131ndaki tek yaz\u0131l\u0131 kaynak Ermeni kaynaklar\u0131d\u0131r; Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019nin K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti (KTC) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Paris bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine g\u00f6nderdi\u011fi telgraf da tali bir kaynakt\u0131r. Bununla birlikte belki de \u00e7ok say\u0131da belge g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmay\u0131 bekliyor. Bu makaleyi yazan ben, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":73835,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,1,70,20,53],"tags":[],"class_list":["post-73834","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey \u00a0 Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede hakk\u0131nda yazacaklar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, tek evlad\u0131 olan babaannem Elif\u2019in anlatt\u0131klar\u0131ndan ibarettir. Dede hakk\u0131ndaki tek yaz\u0131l\u0131 kaynak Ermeni kaynaklar\u0131d\u0131r; Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019nin K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti (KTC) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Paris bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine g\u00f6nderdi\u011fi telgraf da tali bir kaynakt\u0131r. Bununla birlikte belki de \u00e7ok say\u0131da belge g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmay\u0131 bekliyor. Bu makaleyi yazan ben, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-02T09:59:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"842\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"561\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede\",\"datePublished\":\"2023-05-02T09:59:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834\"},\"wordCount\":2371,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png\",\"articleSection\":[\"Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\",\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834\",\"name\":\"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png\",\"datePublished\":\"2023-05-02T09:59:35+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/05\\\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png\",\"width\":842,\"height\":561},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=73834#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"H\u00fcsn\u00fc G\u00fcrbey \u00a0 Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede hakk\u0131nda yazacaklar\u0131m\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, tek evlad\u0131 olan babaannem Elif\u2019in anlatt\u0131klar\u0131ndan ibarettir. Dede hakk\u0131ndaki tek yaz\u0131l\u0131 kaynak Ermeni kaynaklar\u0131d\u0131r; Ali\u015f\u00ear Efendi\u2019nin K\u00fcrdistan Teali Cemiyeti (KTC) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Paris bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine g\u00f6nderdi\u011fi telgraf da tali bir kaynakt\u0131r. Bununla birlikte belki de \u00e7ok say\u0131da belge g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmay\u0131 bekliyor. Bu makaleyi yazan ben, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-05-02T09:59:35+00:00","og_image":[{"width":842,"height":561,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede","datePublished":"2023-05-02T09:59:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834"},"wordCount":2371,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png","articleSection":["Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131","Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834","name":"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png","datePublished":"2023-05-02T09:59:35+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Granduk-Nikolay-Nikolayevic.png","width":842,"height":561},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=73834#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ermeni dostlar\u0131na kucak a\u00e7an bir K\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrt piri: Q\u00earl\u00ee Mahmut Dede"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73834"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73837,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73834\/revisions\/73837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/73835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}