{"id":72901,"date":"2023-03-06T03:44:08","date_gmt":"2023-03-06T08:44:08","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901"},"modified":"2023-03-06T03:44:08","modified_gmt":"2023-03-06T08:44:08","slug":"iki-enteresan-artin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901","title":{"rendered":"\u0130ki enteresan Artin"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-72902\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-360x203.webp\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"203\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-360x203.webp 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-768x432.webp 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-560x315.webp 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-260x146.webp 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-160x90.webp 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin.webp 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong><a class=\"name\" title=\"U. T\u00f6re Sivrio\u011flu\" href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/yazar\/u-tore-sivrioglu\">U. T\u00f6re Sivrio\u011flu<\/a><\/strong><\/p>\n<p><em><a class=\"mail\" title=\"U. T\u00f6re Sivrio\u011flu mail g\u00f6nder\" href=\"mailto:ulastoresivrioglu@gmail.com\">ulastoresivrioglu@gmail.com<\/a><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Ermenileri \u0131rk ve dil yoluyla T\u00fcrk ilan etme ve etmeme konusundaki \u00e7abalar bug\u00fcnden bak\u0131l\u0131nca orta\u00e7a\u011flarda madenleri b\u00fcy\u00fcl\u00fc form\u00fcllerle birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7abalayan simyac\u0131lar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Olgunla\u015fma d\u00fczeyindeki eksiklikler o d\u00f6nemde insanlar\u0131 bu t\u00fcrden alternatifler aramaya itmi\u015f olabilir. Ger\u00e7i bu meselelerde pek de ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Politik simyac\u0131l\u0131k halen kuvvetli bir ak\u0131m.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Osmanl\u0131\/T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne Anadolu Ermenilerinin katk\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda okurlar bilgi sahibidirler. O nedenle bu bahsi a\u00e7ma gere\u011fi duymuyorum. Bu hafta iki farkl\u0131 d\u00f6nemden iki farkl\u0131 Artin\u2019in iki enteresan kitab\u0131n\u0131 tan\u0131tmay\u0131 planlad\u0131m. Her ikisi de kendi d\u00f6nemlerini yans\u0131tmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a ilgin\u00e7 \u00f6rnekler.<\/p>\n<h2>TAMBUR\u0130 ARUT\u0130N\u2019\u0130N \u0130LG\u0130N\u00c7 YOLCULU\u011eU<\/h2>\n<p>\u0130lk tan\u0131taca\u011f\u0131m\u0131z kitap, Tamburi Arutin\u2019in\u00a0<em>Tahmas Kulu Han\u2019\u0131n Tevarihi<\/em>adl\u0131 kitab\u0131. Tahmas Kulu, daha do\u011fru yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131yla Tahmasb Kulu (ger\u00e7i Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esinde Tehmasib diye okuyorlar) derken kastedilen ki\u015fi Nadir \u015eah (1736-1747). Nadir \u015eah gen\u00e7li\u011finde Safevi ailesinin hizmetinde oldu\u011fu i\u00e7in bu isimle an\u0131l\u0131yordu. Sonradan ola\u011fan\u00fcst\u00fc askeri ba\u015far\u0131lar\u0131na dayanarak \u201cBen neden \u015eah olmayay\u0131m ki\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve son Safevilerin hepsini ailece katlederek 1736\u2019da \u0130ran taht\u0131na oturdu. Daha do\u011frusu Mugan Ovas\u0131nda yap\u0131lan bir kurultayda \u015eah se\u00e7ildi. Bu elbette ger\u00e7ek bir se\u00e7im de\u011fildi. O zamanki ad\u0131yla Nadir Han, Kurultaya kat\u0131lan 20.000 ki\u015finin 19.999\u2019unun deste\u011fiyle, t\u00fcm T\u00fcrkmen reislerinin ve mollalar\u0131n \u2018oy birli\u011fiyle\u2019 \u015eah se\u00e7ilmi\u015fti. Bu pek \u2018demokratik\u2019 se\u00e7imde Nadir \u015eah\u2019a itiraz eden tek muhalifin de hemen orac\u0131kta boynu vurulmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Nadir \u015eah \u00e7o\u011fu tarih\u00e7inin g\u00f6z\u00fcnde Asya\u2019n\u0131n son b\u00fcy\u00fck fatihidir. Horasan T\u00fcrkmenlerinin Av\u015far boyundan olan bu zat (baz\u0131 kaynaklarda K\u00fcrt oldu\u011fu da s\u00f6ylenir) sava\u015f alan\u0131nda hemen hi\u00e7 yenilgi tatmam\u0131\u015f, Osmanl\u0131lar\u0131, Bab\u00fcrleri, Afganlar\u0131 yenilgiye u\u011fratan b\u00fcy\u00fck bir askeri dehayd\u0131. Askeri ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra S\u00fcnnilik ile \u015eiilik aras\u0131ndaki ayr\u0131mlar\u0131 kald\u0131rmak gibi derin planlar\u0131 da vard\u0131. Ama bu y\u00f6nde \u00e7abalar\u0131 hem \u015eii hem de S\u00fcnni uleman\u0131n b\u00fcy\u00fck tepkisine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131; ama elbette \u0130ran\u2019daki tepki Osmanl\u0131daki gibi a\u00e7\u0131ktan de\u011fildi; yoksa Mugan Ovas\u0131\u2019nda erken \u00f6ten horoz misali kelleler havada u\u00e7u\u015furdu.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu g\u00fcnlerde (1736) Osmanl\u0131-\u0130ran bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in bir el\u00e7ilik heyeti \u0130ran\u2019a gitmi\u015fti. Heyet Tebriz\u2019den Afganistan\u2019a kadar yolculuk edip yerinde pek durmaz bir h\u00fck\u00fcmdar olan Nadir \u015eah\u2019\u0131n ordusuna Kandahar\u2019da kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Oradan da Hindistan seferine duhul etmi\u015flerdi. El\u00e7ilik heyetinde yer alan Tamburi Artin bize an\u0131lar\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131. Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e olarak yaz\u0131lan bu an\u0131lar ilk kez 1800 y\u0131l\u0131nda Venedik\u2019te bas\u0131lm\u0131\u015f, 1942\u2019de d\u00f6nemin Amasya mebusu Esat Uras taraf\u0131ndan terc\u00fcme edilip yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.[1] Bu kitap hakk\u0131nda fazla bir ara\u015ft\u0131rma yok.[2] Olanlar da i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda fazla bilgi vermiyorlar. Halbuki metin \u00e7ok ilgin\u00e7 anekdotlarla dolu; Kandahar\u2019da kendini tanr\u0131 ilan eden Z\u00fcmr\u00fct \u015eah\u2019\u0131n hikayesi (Tamburi Arutin bu meseleyi anarken t\u00f6vbe esta\u011ffurullah diye s\u00f6z ediyor), Nadir \u015eah\u2019\u0131n zalimli\u011fi anlat\u0131l\u0131rken insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesinden ziyade kedi k\u00f6peklere bile ac\u0131mamas\u0131na dikkat \u00e7ekilmesi, Nadir \u015eah\u2019\u0131n ordusunda aralar\u0131nda \u2018fahi\u015fe, metres, cariyelerin de \u00a0yer ald\u0131\u011f\u0131 elli bin avrat olmas\u0131\u2019, onlara da bazen b\u00f6rk giydirilip ordu kalabal\u0131km\u0131\u015f gibi g\u00f6sterilmesi gibi hadiselere akademik yaz\u0131nda pek de\u011finilmemi\u015f.<\/p>\n<p>Nadir \u015eah ile Bab\u00fcr Sultan\u0131 Muhammed \u015eah\u2019\u0131n sofra e\u011flenceleri de genellikle es ge\u00e7iliyor. Arutin\u2019in sahneyi anlatmas\u0131 \u00e7ok renkli: \u201c<em>Muhammed \u015eahla ikisi (Nadir) meclis ettiler. Saray\u0131n meydan yerinde a\u015fikare g\u00f6rs\u00fcnler diye hal\u0131lar serdiler. Ne kadar hanende (\u015fark\u0131c\u0131), hukkubaz, taklabaz, maymunbaz, tasbaz (tabak-\u00e7anakla g\u00f6steri yapan ki\u015fi), mukallit, zurnazen, davulcu hepsini bir yere cem ettirip ol meclisin kar\u015f\u0131s\u0131nda oynatt\u0131 ki ekser Acem \u015fahlar\u0131 bayramlarda, Nevruzlarda b\u00f6yle yaparlar\u0131m\u0131\u015f.\u201d<\/em><\/p>\n<p>Ba\u015fka ayr\u0131nt\u0131lar da akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda yok. Mesela Ceyhun nehri s\u0131n\u0131r\u0131nda adamlar\u0131na ve \u2018avratlar\u0131na\u2019 g\u00fcvenmeyen Nadir \u015eah, ganimetten pay saklayanlar\u0131 yakalatmak i\u00e7in herkesi donuna kadar soydurmu\u015f. Para h\u0131rs\u0131yla Me\u015fhed\u2019teki imam R\u0131za T\u00fcrbesi\u2019nin (ki buras\u0131 muhtemelen \u0130ran\u2019daki en sayg\u0131n dini mekand\u0131) alt\u0131n kubbesini s\u00f6kt\u00fcr\u00fcp erittirmi\u015f.<\/p>\n<p>Gene de Arutin Sezar\u0131n hakk\u0131n\u0131 Sezar\u2019a teslim ediyor. T\u00fcm halk\u0131 imparatorluk k\u00fclt\u00fc etraf\u0131nda birle\u015ftirmek isteyen Nadir \u015eah o g\u00fcne kadar sadece \u015eiilik propagandas\u0131 yap\u0131lan camilerde her inan\u00e7tan \u0130ranl\u0131ya e\u015fit mesafede oldu\u011funa dair hutbeler okutmu\u015f. \u015eah olunca ilk g\u00fcn ben \u00c7aryar\u00ee\u2019yim demi\u015f. Bu s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ilk okudu\u011fumda ne yalan s\u00f6yleyeyim ne kastedildi\u011fini anlayamad\u0131m. Sonra Afganistan\u2019da kom\u00fcnist h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 \u0130slamc\u0131lar\u0131n att\u0131\u011f\u0131\u00a0<em>Ya \u00c7aryar<\/em>\u00a0slogan\u0131 akl\u0131ma geldi. \u00c7aryar d\u00f6rt sevgili demek. \u0130lk d\u00f6rt halifeyi \u00f6vmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir s\u00f6zc\u00fck. Nadir \u015eah b\u00f6ylece ben \u201cd\u00f6rt halifeyi sevenim\u201d yani S\u00fcnniyim demi\u015f oluyordu. Safeviler zaman\u0131nda bilindi\u011fi \u00fczere ilk \u00fc\u00e7 halife hakk\u0131nda menfi s\u00f6zler s\u00f6yleme adeti vard\u0131. Nadir \u015eah bu hutbeyi verdirdi\u011finde S\u00fcnniler sevinmi\u015f \u015eiiler \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ama ikinci g\u00fcn \u015eah \u201cBen K\u0131z\u0131lba\u015f\u0131m\u201d demi\u015f. Bu sefer de \u015eiiler sevinmi\u015f S\u00fcnniler \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn \u201cBen Ermeniyim\u201d demi\u015f. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn de bu sefer \u201cBen Yahudiyim\u201d deyivermi\u015fti. Akl\u0131 kar\u0131\u015fan halka, Nadir \u015eah bundan gayri devlet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde herkesin e\u015fit oldu\u011funu ilan etmekteydi. Tabii kendi \u2018demokratik \u00fcslubuyla. Nadir \u015eah \u015fu c\u00fcmleyi de hutbeye ekliyordu: \u201c<em>Var\u0131n\u0131z karde\u015f gibi ge\u00e7inin, yoksa ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 et gibi keser \u00f6n\u00fcn\u00fcze atar\u0131m<\/em>\u201d. Dedi\u011fini yapan bir adam oldu\u011fundan herkesin birbirine karde\u015f\u00e7e sar\u0131lmak i\u00e7in kuyru\u011fa girdi\u011finden eminim.<\/p>\n<p>Tamburi Arutin bir \u0130stanbulluydu ve bir \u0130stanbullu olarak, \u0130ran\u2019\u0131 da \u0130ran\u2019daki Ermenileri de pek be\u011fenmemi\u015fti. Anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Nadir \u015eah bir g\u00fcn Horasan civar\u0131nda bir Ermeni \u015fehri kuray\u0131m demi\u015f. Kendinden evvel B\u00fcy\u00fck Safevi \u015eah\u2019\u0131 I. Abbas da (1587-1629) binlerce Ermeni aileyi kendi r\u0131zalar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda zorla \u0130sfahan\u2019a tehcir edip burada Yeni Culfa adl\u0131 mahalleyi kurmu\u015ftu. Buras\u0131n\u0131 2018 y\u0131l\u0131nda ziyaret etmi\u015ftik. Harika tarihi mekanlar bulunuyor. D\u0131\u015far\u0131dan \u0130slam\u00ee \/\u0130rani bir yap\u0131 gibi duran ama i\u00e7i Avrupa\u2019da (genelde Hollanda\u2019da) e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f Ermeni ressamlarca s\u00fcslenen Vank katedrali mutlaka gezilip g\u00f6r\u00fclecek yerlerden.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/03\/04\/ekran-goruntusu-2023-03-04-123938-Vx6q.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Yeni Culfa (isfahan) Vank Katedrali, foto: T\u00f6re Sivrio\u011flu.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/03\/04\/ekran-goruntusu-2023-03-04-123957-rCra.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Vank katedrali\u2019nde K\u0131yamet G\u00fcn\u00fc Yarg\u0131s\u0131 Freski (17. y\u00fczy\u0131l) foto: Teoman G\u00fcne\u015f.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/i.gazeteduvar.com.tr\/storage\/files\/images\/2023\/03\/04\/ekran-goruntusu-2023-03-04-124011-hYZT.jpg?ssl=1\" alt=\"\" data-recalc-dims=\"1\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Vank katedrali\u2019nde K\u0131yamet G\u00fcn\u00fcnde cehenneme giden inan\u00e7s\u0131zlardan baz\u0131lar\u0131 (17. y\u00fczy\u0131l) foto: T\u00f6re Sivrio\u011flu.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Neyse buna sonra yine de\u011finiriz. Nadir \u015eah da I. Abbas\u2019a \u00f6zendi\u011finden \u2018ben de bir Ermeni kenti kuray\u0131m\u2019 demi\u015f. Ermenilere haber sal\u0131p \u2018Ben Horasan\u2019da bir kent in\u015fa edece\u011fim bana her aileden birini g\u00f6nderin\u2019 diye emir vermi\u015f. Bu olaydan hi\u00e7 ho\u015flanmayan ve Horasan\u2019a gitmek istemeyen ama Nadir \u015eah\u2019a kar\u015f\u0131 gelemeyen Ermeniler de nerede \u201c<em>huvarda<\/em>, bekri, i\u015f ka\u00e7a\u011f\u0131, yaramaz, yankaz (yalanc\u0131) adam\u201d varsa \u015eah\u2019a g\u00f6ndermi\u015fler. \u015eah da bunlar\u0131 Horasan\u2019a yerle\u015ftirmi\u015f.\u00a0 \u0130\u015fte o g\u00fcn bu g\u00fcnd\u00fcr bu adamlar mest-\u00fc m\u00fcdam (daima sarho\u015f) gezip dururlar ve halk\u0131 da d\u00f6verlermi\u015f. Halk da \u015eah\u2019\u0131n adamlar\u0131 oldu\u011fundan bunlara ses \u00e7\u0131karamazm\u0131\u015f. Bu adamlar kendilerine verilen ba\u011f bah\u00e7eyi ekmedikleri gibi Kilise kurmalar\u0131 i\u00e7in verilen bin t\u00fcmeni de \u00e7ar\u00e7ur etmi\u015fler. Arutin \u201cben bu kiliseyi de g\u00f6rd\u00fcm, d\u00f6rt\u00a0<em>divardan<\/em>\u00a0ba\u015fka bir \u015fey yoktu, \u00fcst\u00fc a\u00e7\u0131kt\u0131\u201d diyor.\u00a0 \u201cNe yaz\u0131k ki her milletten i\u015fte b\u00f6yle \u00e7elebiler (\u015f\u0131mar\u0131k, z\u00fcppe anlam\u0131nda) \u00e7\u0131kar, b\u00f6yleleri bizden uzak olsun\u201d diye yazan Arutin \u0130ran K\u00fcrtlerini de epeyi k\u00f6t\u00fclemi\u015f. \u00a0Ger\u00e7i t\u00fcm \u0130ran halk\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fcledi\u011fi i\u00e7in bunun da bir ehemmiyeti var m\u0131 bilemiyorum.<\/p>\n<p>Arutin seyahatnamesinin ilgin\u00e7 olan bir y\u00f6n\u00fc de metnin orijinalli\u011fi konusunda bir \u015f\u00fcphe duyulmamas\u0131. \u00c7e\u015fitli platformlarda metnin Esat Uras taraf\u0131ndan Ermeni harfli T\u00fcrk\u00e7e asl\u0131na tamam\u0131yla sad\u0131k kal\u0131narak yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmekte; hatta bu metin \u00e7a\u011f\u0131n g\u00fcnl\u00fck dilinin sadeli\u011fine de kan\u0131t olarak sunulmakta. \u00a0Ger\u00e7ekten de e\u011fer metin o g\u00fcn\u00fcn dilini yans\u0131t\u0131yorsa inan\u0131lmaz bir g\u00fcncellikte oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ama ben bu konuda biraz \u015f\u00fcpheliyim. \u00d6rne\u011fin daha ilk c\u00fcmlede Arutin, \u201c\u0130ran\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuktan\u201d s\u00f6z ediyor.\u00a0<em>\u0130ran<\/em>\u00a0o d\u00f6nemde pek yayg\u0131n bir kullan\u0131m de\u011fildi. Acem diyar\u0131, Acemistan, Fars kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nd\u0131. Bu s\u00f6zc\u00fck orijinal metinde nas\u0131l ge\u00e7iyor bilemiyoruz. Esat Uras \u201cmetne fazla m\u00fcdahil olmad\u0131m\u201d demi\u015f. Orijinal t\u0131pk\u0131 bas\u0131m\u0131 g\u00f6remedi\u011fimizden mukayese yapmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ama belki bu metnin orijinaline ula\u015fma \u015fans\u0131 olanlar bu konuyu ayd\u0131nlatabilirler.<\/p>\n<h3>ART\u0130N CEBEL\u0130: \u2018B\u0130Z T\u00dcRK\u00dcZ!\u2019<\/h3>\n<p>\u00c7a\u011flar sonra bir di\u011fer Artin\u2019le devam ediyoruz.\u00a0<em>Biz T\u00fcrk\u00fcz<\/em>\u00a0kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 olan ve hakk\u0131nda hi\u00e7bir biyografik bilgi bulamad\u0131\u011f\u0131m Artin Cebeli ile ilgili akademik d\u00fcnyada da hi\u00e7bir yaz\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131yla s\u00f6ze ba\u015flayay\u0131m. Kendisinin yaz\u0131lar\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k on \u2013on be\u015f y\u0131ld\u0131r sa\u011fda solda arar bulurum. Cumhuriyet Gazetesinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f kimi makaleleri ile T\u00fcrk Dil Kurultaylar\u0131ndaki tebli\u011flerine ula\u015ft\u0131m. Ayr\u0131ca bildi\u011fim tek bas\u0131l\u0131 kitab\u0131 olan\u00a0<em>Biz T\u00fcrk\u00fcz[3]<\/em>\u00a0adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 da buldum. Ama Artin Cebeli kimdir, nerede, ne zaman do\u011fup \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr, bilemiyorum. Belki bu yaz\u0131 vas\u0131tas\u0131yla bu konu hakk\u0131nda bilgi sahibi olan okurlar bana ula\u015f\u0131p yazar\u0131n biyografisi hakk\u0131nda bilgi verirler.<\/p>\n<p>Erken Cumhuriyet y\u0131llar\u0131nda Ermeni dilbilimcilerin T\u00fcrk\u00e7e ara\u015ft\u0131rmalara katk\u0131s\u0131 bilinir. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Agop Martayan (Dila\u00e7ar) (1895-1972) bulunmaktayd\u0131. Ger\u00e7i Ermeniler T\u00fcrk\u00e7e ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 konusunda Osmanl\u0131 d\u00f6neminden beri \u00f6nc\u00fcyd\u00fcler. Mesela ilk T\u00fcrk\u00e7e etimolojik s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc Bedros Keresteciyan (1840-1909) kaleme alm\u0131\u015ft\u0131. Daha az tan\u0131nan Ermeni T\u00fcrk\u00e7e uzmanlar\u0131 da vard\u0131. Bunlardan biri de Artin Cebeli\u2026 Cebeli T\u00fcrk Dil Kurultaylar\u0131nda Ermenice ve T\u00fcrk\u00e7enin ayn\u0131 k\u00f6kenden geldi\u011fini savunan tebli\u011fler sunmu\u015ftu. Kurultay\u2019da savundu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015flerini Cumhuriyet gazetesinde \u201cErmenilerin T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda \u00f6zetleyen Cebeli \u201cS\u00fcmer-Akat T\u00fcrklerinin M\u00d6 10000\u2019de Mezopotamya\u2019ya yerle\u015ftiklerini\u201d iddia etmekteydi. Ermenilerin kendilerine verdikleri isim olan \u201cHayk\u201d, \u201cHat\u201d hecesinden gelmi\u015fti ve Hititlerle ili\u015fkili olabilirdi. \u201cHayk\u201d lafz\u0131 Hyksus (M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 M\u00d6 15. y\u00fczy\u0131lda istila eden bir kavim), Oksus (yukar\u0131da and\u0131\u011f\u0131m\u0131z Ceyhun Nehrinin di\u011fer ad\u0131), O\u011fuz\u2019un k\u00f6kenleri ile ayn\u0131yd\u0131 vb.[4] Cebeli, T\u00fcrklerle Ermenilerin ayn\u0131 \u0131rktan geldiklerini de savunuyordu. Bu nedenle Ermeniler sadece vatanda\u015fl\u0131k sebebiyle T\u00fcrk de\u011fillerdi. Onlar asl\u0131nda \u0131rk olarak da T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn par\u00e7as\u0131yd\u0131lar. Antropoloji de bunu kan\u0131tlamaktayd\u0131.[5]<\/p>\n<p>O d\u00f6nemlerde T\u00fcrk antropolojisi yuvarlak geni\u015f kafatas\u0131na (brakisefal) sahip herkesi T\u00fcrk kabul etmekteydi. Ermenilerin de T\u00fcrkler gibi yuvarlak kafalara sahip olmas\u0131 sebebiyle iki milletin asl\u0131nda ayn\u0131 \u0131rktan geldikleri genel kabul g\u00f6ren bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc.[6] Bu kan\u0131tlama y\u00f6ntemiyle Anadolu\u2019da yarat\u0131lmak istenen ulus birli\u011fine antropolojik bir dayanak sa\u011flanmak istenmekteydi. Artin Cebeli gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da bu teorileri T\u00fcrk-Ermeni gerilimlerini sona erdirecek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak g\u00f6rmekteydiler. Ermenilerin de asl\u0131nda T\u00fcrk olduklar\u0131 iddias\u0131n\u0131n iki halk\u0131n tarihinde yeni bir sayfa a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen Yunus Nadi\u2019nin Ermenilerin T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlama tarz\u0131 ise \u00e7ok daha ilgin\u00e7ti. Yunus Nadi\u2019ye g\u00f6re Ermeniler elbette T\u00fcrkt\u00fc. T\u00fcrk olmasalar Bimen \u015een T\u00fcrk halk\u0131n\u0131 b\u00f6ylesine cezbeden \u015fark\u0131lar\u0131 besteleyebilir miydi?[7] (Artaki Candan ve Kemani Serkisi de unutmayal\u0131m). Baz\u0131 antropologlar ise bu \u0131rk birli\u011fi fikrinden ho\u015flanmam\u0131\u015flard\u0131. \u00d6rne\u011fin Muzaffer \u015eeny\u00fcrek Ermenilerin kafatas\u0131n\u0131n da T\u00fcrkler gibi brakisefal oldu\u011funu kabul ediyor ama Ermenilerin hiper-brakisefal (a\u015f\u0131r\u0131 yuvarlak!) kafatas\u0131na sahip olduklar\u0131n\u0131 da ekliyordu. \u00dcstelik onlar\u0131n kafas\u0131n\u0131n arkas\u0131 yass\u0131yd\u0131.[8] Oysa T\u00fcrklerinki \u00e7\u0131k\u0131kt\u0131! Bu nedenle \u201cT\u00fcrk-Ermeni kafatas\u0131 birli\u011fi teorisi\u201d \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Ermenileri \u0131rk ve dil yoluyla T\u00fcrk ilan etme ve etmeme konusundaki \u00e7abalar bug\u00fcnden bak\u0131l\u0131nca orta\u00e7a\u011flarda madenleri b\u00fcy\u00fcl\u00fc form\u00fcllerle birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7abalayan simyac\u0131lar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Olgunla\u015fma d\u00fczeyindeki eksiklikler o d\u00f6nemde insanlar\u0131 bu t\u00fcrden alternatifler aramaya itmi\u015f olabilir. Ger\u00e7i bu meselelerde pek de ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Politik simyac\u0131l\u0131k halen kuvvetli bir ak\u0131m.<\/p>\n<p><em><strong>NOTLAR:<\/strong><\/em><\/p>\n<p>[1] Tamburi Arutin,\u00a0 Tahmas Kulu Han\u2019\u0131n Tevarihi, \u00e7ev. Esat Uras, TTK Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1942.<\/p>\n<p>[2] \u015eu makaleye bak\u0131labilir: Hilal \u00c7ift\u00e7i, \u201cOsmanl\u0131 Sefaret Heyetinde Bir Ermeni: Arutin Efendi ve Ermeni Harflerle T\u00fcrk\u00e7e Yazd\u0131\u011f\u0131 Seyahatn\u00e2mesi\u201d Sel\u00e7uk \u00dcn. Sos. Bil. Ens. Der. 2021; (46): 130-141.<\/p>\n<p>[3] Artin Cebeli, Biz T\u00fcrk\u00fcz, Artun Bas\u0131mevi, Galata, 1936.<\/p>\n<p>[4]\u00a0<em>Cumhuriyet,<\/em>\u00a024 Kanunevvel (Aral\u0131k) 1932.s.4.<\/p>\n<p>[5] Biz T\u00fcrk\u00fcz, s.1-26.<\/p>\n<p>[6] Re\u015fit G\u00e2lip, \u201cT\u00fcrk Irk ve Medeniyet Tarihi\u2019ne Umum\u00ee bir Bak\u0131\u015f\u201d I. T\u00fcrk Tarih Kongresi, 1932, s. 102\u2013103.<\/p>\n<p>[7] Yunus Nadi, \u201cTarih \u00d6n\u00fcnde T\u00fcrkler ve Ermeniler\u201d Cumhuriyet 2 Haziran 1938.<\/p>\n<p>[8] Muzaffer \u015eeny\u00fcrek, \u201cAnadolu Bak\u0131r \u00c7a\u011f\u0131 ve Eti Sekenesinin Kraniyolojik Tetkiki\u201d Belleten Cilt V Say\u0131 19 Temmuz 1941, s.220\u2013221.<\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/iki-enteresan-artin-makale-1606618\">https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/iki-enteresan-artin-makale-1606618<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U. T\u00f6re Sivrio\u011flu ulastoresivrioglu@gmail.com Ermenileri \u0131rk ve dil yoluyla T\u00fcrk ilan etme ve etmeme konusundaki \u00e7abalar bug\u00fcnden bak\u0131l\u0131nca orta\u00e7a\u011flarda madenleri b\u00fcy\u00fcl\u00fc form\u00fcllerle birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7abalayan simyac\u0131lar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Olgunla\u015fma d\u00fczeyindeki eksiklikler o d\u00f6nemde insanlar\u0131 bu t\u00fcrden alternatifler aramaya itmi\u015f olabilir. Ger\u00e7i bu meselelerde pek de ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Politik simyac\u0131l\u0131k halen kuvvetli bir ak\u0131m. Osmanl\u0131\/T\u00fcrk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":72903,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-72901","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u0130ki enteresan Artin - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u0130ki enteresan Artin - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"U. T\u00f6re Sivrio\u011flu ulastoresivrioglu@gmail.com Ermenileri \u0131rk ve dil yoluyla T\u00fcrk ilan etme ve etmeme konusundaki \u00e7abalar bug\u00fcnden bak\u0131l\u0131nca orta\u00e7a\u011flarda madenleri b\u00fcy\u00fcl\u00fc form\u00fcllerle birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7abalayan simyac\u0131lar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Olgunla\u015fma d\u00fczeyindeki eksiklikler o d\u00f6nemde insanlar\u0131 bu t\u00fcrden alternatifler aramaya itmi\u015f olabilir. Ger\u00e7i bu meselelerde pek de ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Politik simyac\u0131l\u0131k halen kuvvetli bir ak\u0131m. Osmanl\u0131\/T\u00fcrk [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-03-06T08:44:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"\u0130ki enteresan Artin\",\"datePublished\":\"2023-03-06T08:44:08+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901\"},\"wordCount\":2381,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/03\\\/Iki-enteresan-Artin-1.webp\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901\",\"name\":\"\u0130ki enteresan Artin - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/03\\\/Iki-enteresan-Artin-1.webp\",\"datePublished\":\"2023-03-06T08:44:08+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/03\\\/Iki-enteresan-Artin-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2023\\\/03\\\/Iki-enteresan-Artin-1.webp\",\"width\":1280,\"height\":720},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=72901#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u0130ki enteresan Artin\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u0130ki enteresan Artin - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\u0130ki enteresan Artin - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"U. T\u00f6re Sivrio\u011flu ulastoresivrioglu@gmail.com Ermenileri \u0131rk ve dil yoluyla T\u00fcrk ilan etme ve etmeme konusundaki \u00e7abalar bug\u00fcnden bak\u0131l\u0131nca orta\u00e7a\u011flarda madenleri b\u00fcy\u00fcl\u00fc form\u00fcllerle birbirine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7abalayan simyac\u0131lar\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Olgunla\u015fma d\u00fczeyindeki eksiklikler o d\u00f6nemde insanlar\u0131 bu t\u00fcrden alternatifler aramaya itmi\u015f olabilir. Ger\u00e7i bu meselelerde pek de ileri ad\u0131mlar atm\u0131\u015f say\u0131lmay\u0131z. Politik simyac\u0131l\u0131k halen kuvvetli bir ak\u0131m. Osmanl\u0131\/T\u00fcrk [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2023-03-06T08:44:08+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":720,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-1.webp","type":"image\/webp"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"\u0130ki enteresan Artin","datePublished":"2023-03-06T08:44:08+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901"},"wordCount":2381,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-1.webp","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901","name":"\u0130ki enteresan Artin - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-1.webp","datePublished":"2023-03-06T08:44:08+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-1.webp","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/03\/Iki-enteresan-Artin-1.webp","width":1280,"height":720},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=72901#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u0130ki enteresan Artin"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72901"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72901\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72904,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72901\/revisions\/72904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/72903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}