![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Alevi-Kurtler-360x203.webp\")
<\/p>\n<\/p>\n
Metinde yer alan g\u00f6r\u00fc\u015fler yazar(lar)\u0131na ait olup, Akunq’un g\u00f6r\u00fc\u015flerini yans\u0131tmak zorunda de\u011fildir.<\/em><\/p>\n Esra \u00c7\u0130FT\u00c7\u0130<\/strong><\/p>\n \u0130STANBUL \u2013 Yeni bir y\u0131la girmenin her dinde, her inan\u00e7ta, her co\u011frafyada farkl\u0131 rit\u00fcelleri var. Alevi K\u00fcrtler de y\u00fczy\u0131llard\u0131r, yeni y\u0131l\u0131 Ga\u011fan Bayram\u0131 ile kar\u015f\u0131l\u0131yor. Ga\u011fan, K\u00fcrt Aleviler i\u00e7in birka\u00e7 anlam ta\u015f\u0131yor; elde edilen hasad\u0131n kutlanmas\u0131, g\u0131da yard\u0131m\u0131yla sosyal dayan\u0131\u015fma ve gelecek hasada haz\u0131rl\u0131k. Ga\u011fan\u2019daki birlik Cem\u2019lerinde, hasat sezonunu verimsiz ge\u00e7iren kimselere erzak yard\u0131m\u0131 yap\u0131l\u0131r. Her Ga\u011fan\u2019da erzak toplama etkinli\u011fi d\u00fczenlenir, bir heyet \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yard\u0131m edecek kimselerin g\u00f6n\u00fcl r\u0131zal\u0131\u011f\u0131 al\u0131narak bayram havas\u0131nda erzak yard\u0131m\u0131 kabul edilir. Alevi K\u00fcrtler i\u00e7in \u00f6nemli bir rit\u00fcel olan Ga\u011fan\u2019\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yazar Erdo\u011fan Yalg\u0131n ile konu\u015ftuk.<\/strong><\/em><\/p>\n \u2018M\u0130RAS UNSURLARININ KU\u015eAKLARA AYNEN AKTARILMASI GEREKMEKTED\u0130R\u2019<\/strong><\/p>\n Yazar Erdo\u011fan Yalg\u0131n, insanl\u0131k tarihi boyunca b\u00fct\u00fcn toplumsal katmanlar\u0131n, co\u011frafi ve iklimsel devinimleri i\u00e7inde kendilerine \u00f6zg\u00fc gelenek-g\u00f6renek, milli ve dini inan\u00e7sal \u015fenlikleri-bayramlar\u0131, kendine \u00f6zg\u00fc kutsal g\u00fcnleri oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bir toplumu gelece\u011fe ta\u015f\u0131yan manevi unsurlar\u0131n aras\u0131nda bu \u00f6zel g\u00fcnlerin olduk\u00e7a \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulayan Yalg\u0131n, toplumsal belleklerde, geli\u015ferek devaml\u0131l\u0131k arz eden toplumun genetik yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve uzant\u0131lar\u0131n\u0131n bu sosyo-k\u00fclt\u00fcrel, etnik-inan\u00e7sal kodlar\u0131n t\u00fcm zamanlarda ya\u015fat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fun da alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Yalg\u0131n, genel anlamda K\u00fcrtlerin ve hatta ayn\u0131 genetik k\u00f6klere sahip olan karde\u015f Ezidilerin, Ehl-i Haklar\u0131n ortak haf\u0131zalar\u0131nda ya\u015fatt\u0131klar\u0131 \u00f6nemli bayram, \u015fenlik ve kutsal g\u00fcnlerin, modern kapitalist dinlerin resmile\u015ferek devletle\u015fti\u011fi bir d\u00fcnyada bile hala canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu\u011funu, zamana yay\u0131lan bu miras unsurlar\u0131n\u0131n ya\u015fat\u0131lmas\u0131 ve gelecek ku\u015faklara aynen aktar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve K\u00fcrtlerin kendi ana dilleriyle ifade ettikleri R\u00e9ya \/ Raa Heqi inanc\u0131 yani Alevi K\u00fcrtler i\u00e7in \u00f6nemli bir rit\u00fcel olan Ga\u011fan\u2019\u0131 \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cAlevi K\u00fcrtler eski y\u0131l\u0131n bitimi olarak 9-21 Aral\u0131k aras\u0131nda Ga\u011fan kutlamalar\u0131 yaparlar. 21-22 Aral\u0131k gecesi en uzun gece oldu\u011fundan bu gecede G\u00fcne\u015f Tanr\u0131s\u0131 Mitra i\u00e7in yap\u0131lan \u201cen uzun\u201d anlam\u0131na gelen \u201cYelda Bayram\u0131\u201d b\u00f6lgenin de\u011fi\u015fik yerlerinde kutlan\u0131r. Ga\u011fan ayn\u0131 zamanda yeni y\u0131l haz\u0131rl\u0131klar\u0131d\u0131r. Aral\u0131k ay\u0131n\u0131n son haftas\u0131nda 21 Aral\u0131k\u2019ta \u00fc\u00e7 g\u00fcn tutulan oruca verilen add\u0131r Ga\u011fan. Gerek orucun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 sal\u0131 sabah\u0131nda ve gerekse orucun bitimi olan per\u015fembe g\u00fcn\u00fcnde evin han\u0131m\u0131, annesi \u00e7ok \u00f6nemli bir rit\u00fcel ger\u00e7ekle\u015ftirir. Sabah\u0131n erken saatinde \u00e7e\u015fmede ya da yak\u0131n bir su kayna\u011f\u0131nda, nehir, derede bir tas suyu bazen sade, bazen de tuzla kar\u0131\u015ft\u0131rarak evin her taraf\u0131na, hayvanlar\u0131n bulundu\u011fu ah\u0131ra, elleriyle dualar e\u015fli\u011finde serper. Bu rit\u00fcelde, evin bolluk, bereketli bir tar\u0131msal y\u0131l\u0131n daha ge\u00e7irilmesi, hanenin kemg\u00f6zlerden, nazardan korunmas\u0131, vs. dilenir\u201d<\/p>\n \u2018ALEV\u0130 \u0130NANCINDA ORU\u00c7 TUTMAK SADECE G\u00dcNL\u00dcK A\u00c7 KALMAKLA E\u015e DE\u011eER DE\u011e\u0130LD\u0130R\u2019<\/strong><\/p>\n Evin han\u0131m\u0131n\u0131n, (Kad\u0131n Ana) annesinin suyun akt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6ze veya \u00e7e\u015fme aras\u0131nda bolluk ve bereket tanr\u0131\u00e7as\u0131 \u2018Anahita\u2019 ba\u011flam\u0131nda derin, gizemli bir ili\u015fkinin s\u00f6z konusu oldu\u011funu s\u00f6yleyen Yalg\u0131n, Ga\u011fan\u2019da da t\u0131pk\u0131 X\u0131z\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi orucun sal\u0131 g\u00fcn\u00fc ba\u015flay\u0131p, per\u015fembe g\u00fcn\u00fc bitti\u011fini, bu orucun bireysel oldu\u011funu, iste\u011fe g\u00f6re yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. O gece rehberlerin, pirlerin ya da dervi\u015flerin icras\u0131yla evlerde Cem\u2019ler ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Yalg\u0131n, orucun a\u00e7\u0131lmas\u0131na M\u00fcsl\u00fcmanlarda oldu\u011fu gibi \u201ciftar yeme\u011fi\u201d, \u201c\u0130ftar a\u00e7ma\u201d denmedi\u011fini belirtiyor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n \u201cAlevi inanc\u0131nda oru\u00e7 tutmak sadece g\u00fcnl\u00fck a\u00e7 kalmakla e\u015fde\u011fer de\u011fildir. Bir b\u00fct\u00fcnsellik i\u00e7inde insan\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f etkenlerden ar\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelir ki, bu da \u201c\u00f6lmeden \u00f6nce \u00f6lmek\u201d manas\u0131yla anlam kazan\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra bir Pagan bayram\u0131 olan Yule Bayram\u0131 (K\u0131\u015f G\u00fcnd\u00f6n\u00fcm\u00fc) Alevi K\u00fcrtlerde kutlanan Ga\u011fan Bayram\u0131\u2019n\u0131n arkaik ge\u00e7mi\u015finden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan bir izd\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc gibidir. Zira tek tanr\u0131l\u0131 dinlerden \u00f6nce Mezopotamya\u2019da tar\u0131m toplumunun; insan-do\u011fa ekseninde yaratt\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferdir.\u201d<\/p>\n \u2018GA\u011eAN K\u00dcLT\u00dcN\u00dcN ERMEN\u0130LERDEN KALDI\u011eI S\u00d6YLENSE DE BUNUN ASLI YOKTUR\u2019<\/strong><\/p>\n Tek tanr\u0131l\u0131 dinler \u00f6ncesinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren eski Pagan inanc\u0131nda 21 Aral\u0131k\u2019ta kutlanan Yule Bayram\u0131\u2019n\u0131 Alevi K\u00fcrtlerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ga\u011fan olarak kutlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Yalg\u0131n, son y\u0131llarda Ga\u011fan k\u00fclt\u00fcn\u00fcn Ermenilerden kald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylense de bunun asl\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor. Ermenistan\u2019da b\u00f6ylesi bir kutlamayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Yalg\u0131n, co\u011frafik da\u011f\u0131l\u0131m itibariyle Ermenilerin ge\u00e7mi\u015fte, \u00f6zellikle Hristiyanl\u0131ktan \u00f6nce Zerd\u00fc\u015fti felsefeyle i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011fu anlarda bu kutlamay\u0131 yapm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n ise normal oldu\u011funu belirtiyor ve \u201cZira k\u0131rsal alanlarda i\u00e7sel dayan\u0131\u015fmaya d\u00f6n\u00fck ger\u00e7ekle\u015ftirilen bu bayramsal \u015f\u00f6lenin k\u00f6kleri, evrimle\u015fmi\u015f arya gelene\u011finin son hali olan Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011fe kadar gider. Esas itibariyle bu kal\u0131tsal gelene\u011fin, d\u00fcnyan\u0131n, evrenin yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131yla da biraz ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r\u201d diye de ekliyor.<\/p>\n \u2018GA\u011eAN 21 ARALIK\u2019TAN OCAK AYININ \u0130LK HAFTASINA KADAR S\u00dcRER\u2019<\/strong><\/p>\n Ga\u011fan\u2019\u0131n 21 Aral\u0131k\u2019tan, Ocak ay\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, do\u011fa \u015fartlar\u0131na g\u00f6re de 40 g\u00fcn s\u00fcrebilece\u011fini dile getiren Yalg\u0131n, bu g\u00fcnlerdeki dayan\u0131\u015fma faaliyetleri aras\u0131nda hayat bulan bir etkinli\u011fin oldu\u011funu, bunun da toplumsal ya\u015famda \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahip oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n \u201cBu etkinlikte, yeni gelinleri ziyaret etme, yeni evlerinde gidip g\u00f6rmek de var. Bu vesileyle k\u00f6ylerde evin erkek gen\u00e7leri, evlenmi\u015f ve ba\u015fka k\u00f6ylere gelin gitmi\u015f, k\u0131z karde\u015flerini, ablalar\u0131n\u0131, halalar\u0131n\u0131, teyzelerini ziyaret ederler. Onlara Ga\u011fan hediyeleri g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler. Onlar\u0131n hal hat\u0131r\u0131n\u0131 sorarlar, aile d\u00fczenlerini g\u00f6zlemlerler. Buradaki maksat onlara eski evleri, haneleri ve aileleri taraf\u0131ndan unutulmad\u0131klar\u0131, \u00f6zlendikleri duygusu hissettirilir\u201d<\/p>\n KHALIK VE FATIK<\/strong><\/p>\n K\u00f6y\u00fcn gen\u00e7lerinin bir araya gelerek k\u00f6y meydan\u0131nda orta oyunu denilen e\u011flenceli tiyatrolar sergilendi\u011fini s\u00f6yleyen Yalg\u0131n, bunlar\u0131n en ba\u015f\u0131nda gelenin de\u011fi\u015fik isimlerle sergilen Khal\u0131k ile Fat\u0131k ya da Kalo ile Fadike oyunlar\u0131 oldu\u011funu belirtiyor. Ya\u015fl\u0131 kar\u0131-koca rol\u00fcne girmi\u015f daha \u00e7ok erkeklerin do\u011fa\u00e7lama olarak geli\u015ftirdikleri farkl\u0131 mesajlar\u0131n verildi\u011fi oyunlar oldu\u011funu s\u00f6yleyen Yalg\u0131n, bu orta oyunda Kalo\u2019nun eski y\u0131l\u0131 temsil etti\u011fini belirtiyor ve etkinli\u011fi \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n \u201cKap\u0131 kap\u0131 dola\u015fan gen\u00e7ler \u00e7ald\u0131klar\u0131 kap\u0131lardan yiyecek, giyecek ve \u00e7e\u015fitli hediyeler toplarlar. Bu hediyeler daha \u00e7ok tar\u0131msal (un, ya\u011f, pestil, ceviz, badem) \u00fcr\u00fcnleridir. K\u0131\u015f g\u00fcnlerinde \u00f6zellikle fakir ailelerin evlerindeki yiyeceklerin azalaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden bu toplanan yiyecekler k\u00f6y\u00fcn fakir ailelerine da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Burada da k\u00f6y\u00fcn fakir aileleriyle yap\u0131lacak dayan\u0131\u015fman\u0131n incitici olmadan e\u011flenceli bir uygulamayla hayat bulmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Asl\u0131nda bu davran\u0131\u015f \u015fekli \u00e7ok ince bir d\u00fc\u015f\u00fcnce tasar\u0131m\u0131d\u0131r. Gen\u00e7ler evlerden toplad\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnlerden farkl\u0131 yemekler, yiyecekler yaparak yerler. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yaparlarken de sazl\u0131 s\u00f6zl\u00fc, davullu zurnal\u0131, halayl\u0131 e\u011flenceli anlar ya\u015farlar. Ayr\u0131ca toplanan nohut ve bu\u011fdaydan hedik pi\u015firilip \u015fenli\u011fe kat\u0131lanlar aras\u0131nda pay ederler. Ga\u011fan\u2019da yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn bu etkinliklerin yeni y\u0131lda bolluk ve bereketin olmas\u0131na sosyal, k\u00fclt\u00fcrel dayan\u0131\u015fman\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesine y\u00f6nelik ortak tar\u0131m toplumunun faaliyetleri olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Fakat son y\u0131llarda sadece e\u011flenceli boyutuyla ele al\u0131nan Ga\u011fan, bir b\u00fct\u00fcn olarak sadece bu orta oyunundan ibaret de\u011fildir\u201d<\/p>\n
\n