{"id":70440,"date":"2022-10-06T01:05:37","date_gmt":"2022-10-06T06:05:37","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=70440"},"modified":"2022-10-06T01:05:37","modified_gmt":"2022-10-06T06:05:37","slug":"ya-asimilasyon-ya-anadilinde-ogretim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=70440","title":{"rendered":"Ya asimilasyon ya anadilinde \u00f6\u011fretim!"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n
\n
\u00a0Mahir \u00d6zkan<\/a><\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/header>\n<\/div>\n
\n

Yeni bir e\u011fitim \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda yeniden anadilinde e\u011fitim meselesi g\u00fcndeme geldi. Son y\u0131llarda anadili meselesi bildi\u011finiz gibi se\u00e7meli anadili dersleri ile g\u00fcndeme geliyordu. Ancak bu konuda ortaya \u00e7\u0131kan pratik, anadilinin se\u00e7meli ders olarak \u00f6\u011fretilmesi ile ilgili d\u00fczenlemenin uygulamada \u00e7ok da i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Bu konuda Laz Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn bir raporu da var Lazca ile ilgili. Dileyen o raporu da inceleyebilir. <\/span><\/p>\n

Anadilinde \u00f6\u011fretim mi?\u00a0 Anadili \u00f6\u011fretimi mi?\u00a0<\/strong><\/h3>\n

\u00dclkemizde uzun yasakl\u0131 y\u0131llardan sonra anadili \u00f6\u011fretimi \u00f6n\u00fcndeki engeller resmi olarak k\u0131smen kald\u0131r\u0131ld\u0131. K\u0131smen diyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc ilkokullarda h\u00e2l\u00e2 se\u00e7meli olarak bile anadili dersleri yok. Resmen diyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc fiilen derslerin se\u00e7ilmesi, y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, \u00f6\u011fretmen sa\u011flanmas\u0131 ile ilgili s\u0131k\u0131nt\u0131lar devam ediyor. Bu derslerin \u00f6\u011fretmenlerinin yeti\u015ftirilmesi ve atanmas\u0131 ile ilgili hi\u00e7bir ad\u0131m at\u0131lm\u0131yor. Ancak bu ad\u0131mlar at\u0131lsa bile anadili \u00f6\u011fretimi dillerimizin yok olu\u015f problemine \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilecek bir uygulama de\u011fil. Bizim ihtiyac\u0131m\u0131z anadilinde \u00f6\u011fretim. Bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri asimilasyonu yumu\u015fatmak, zamana yaymak, \u2018ac\u0131s\u0131z\u2019la\u015ft\u0131rmaktan ba\u015fka i\u015fe yaramaz.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"Anadilinde \u00f6\u011fretime kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n kulland\u0131klar\u0131 arg\u00fcmanlar, d\u00fcnyan\u0131n ve T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7eklerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kesinlikle tutars\u0131z ve ge\u00e7ersiz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecek arg\u00fcmanlar. Bu arg\u00fcmanlardan ikisi \u00fczerinde durmak istiyorum. Arg\u00fcmanlardan biri \u015fu: \u201cAnadilinde \u00f6\u011fretim yap\u0131l\u0131rsa bu \u00e7ocuklar T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenemez, i\u015f bulamaz, toplumla kayna\u015famaz, birbiriyle anla\u015famayan insanlardan olu\u015fan bir toplum oluruz.\u201d<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu arg\u00fcmandaki kayg\u0131lar hakl\u0131 m\u0131? Acaba anadilinde e\u011fitim alsa halklar\u0131m\u0131z T\u00fcrk\u00e7eyi \u00f6\u011frenemez mi? Asl\u0131na bakarsan\u0131z bunun \u00f6rne\u011fi var. Lozan Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 41. maddesi \u015fu \u015fekilde: \u201cGenel (kamusal) e\u011fitim konusunda, Tu\u0308rk Hu\u0308ku\u0308meti, Mu\u0308slu\u0308man olmayan uyruklar\u0131n o\u0308nemli bir oranda oturmakta olduklar\u0131 il ve ilc\u0327elerde, bu Tu\u0308rk uyruklar\u0131n\u0131n c\u0327ocuklar\u0131na ilk okullarda ana dilleriyle o\u0308\u011fretimde bulunulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan, uygun d\u00fc\u015fen kolayl\u0131klar\u0131 go\u0308sterecektir. Bu hu\u0308ku\u0308m, Tu\u0308rk Hu\u0308ku\u0308metinin, so\u0308z konusu okullarda Tu\u0308rk dilinin o\u0308\u011frenimini zorunlu k\u0131lmas\u0131na engel olmayacakt\u0131r.\u201d\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

(<\/span>https:\/\/www.mfa.gov.tr\/data\/Kutuphane\/Kurucu_Anlasmalar\/lozan-anlasmasi.pdf<\/span><\/a>)<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Lozan Antla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fi \u0130stanbul\u2019da Ermeni, Rum ve Yahudi okullar\u0131nda anadilinde \u00f6\u011fretim yap\u0131l\u0131yor. Yine ayn\u0131 antla\u015fma gere\u011fi bu okullarda birinci s\u0131n\u0131ftan itibaren T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretimi ve baz\u0131 derslerin \u00f6\u011fretiminde T\u00fcrk\u00e7e kullan\u0131lmas\u0131 zorunlu. Bu okullardan mezun olan \u00f6\u011frenciler T\u00fcrk\u00e7e olarak lise ve \u00fcniversite s\u0131navlar\u0131na giriyor. T\u00fcrk\u00e7e olarak \u00fcniversite okuyor, T\u00fcrkiye i\u015f piyasas\u0131nda i\u015fe giriyor, \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ba\u015fka bir \u015fey daha s\u00f6yleyeyim: Bu \u00e7ocuklar\u0131n bir\u00e7o\u011fu anadillerini okullarda \u00f6\u011freniyor. Yani okula gelen \u00e7ocuklar\u0131n tamam\u0131 daha okula gelmeden zaten T\u00fcrk\u00e7eyi \u00f6\u011frenmi\u015f oluyor. \u00c7ocuklar okullardan \u00fc\u00e7 dilli olarak mezun oluyorlar (\u00c7o\u011funlukla bir yabanc\u0131 dil de \u00f6\u011fretiliyor).<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7okdilli e\u011fitim veren yaln\u0131zca Lozan az\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n okullar\u0131 de\u011fil. \u00dcst-orta s\u0131n\u0131f aileler \u00e7o\u011funlukla \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00e7okdilli e\u011fitim veren \u00f6zel okullarda okutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bir\u00e7ok \u00f6zel okul, reklamlar\u0131nda \u0130ngilizce e\u011fitim verdi\u011fini \u00f6zellikle vurguluyor. Buralardan mezun olan \u00e7ocuklar T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011frenemiyorlar m\u0131? Toplumdan kopuyorlar m\u0131? Elbette hay\u0131r! Dolay\u0131s\u0131yla anadilde \u00f6\u011fretime kar\u015f\u0131 ortaya konan bu arg\u00fcman\u0131n ger\u00e7eklikle hi\u00e7bir alakas\u0131 yoktur art\u0131k.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u0130kinci arg\u00fcman ise: \u201cFarkl\u0131 diller etnik kimlik bilincini art\u0131raca\u011f\u0131 i\u00e7in T\u00fcrk milletini etnik kimliklere ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, ulusal birli\u011fimiz zarar g\u00f6r\u00fcr.\u201d<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Bu asl\u0131nda bir par\u00e7a a\u011f\u0131zdaki baklan\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 arg\u00fcmand\u0131r. Tersinden okursak s\u00f6ylemek istenen \u015fudur: \u201cDilinizi yava\u015f yava\u015f unutun ki onunla birlikte k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcz\u00fc ve tarihinizi de unutun ve nihayet Orta Asya\u2019dan geldi\u011fine inanan, atalar\u0131n\u0131n soyunu Karaman veya Horasan\u2019a dayand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan mankurtlar haline gelin.\u201d<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Peki, siz mermer bir ulus istiyorsunuz diye biz neden dilimizden ve kimli\u011fimizden vazge\u00e7elim? Neden bunun yerine siz bu topraklar\u0131n \u00e7okkimlikli, \u00e7okdilli topraklar oldu\u011funu ve birlikteli\u011fimizin ancak hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere dayanan bir demokrasimiz oldu\u011funda hepimizi mutlu edece\u011fini kabul etmiyorsunuz?\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cBirlikte olmak istiyorsak ayn\u0131la\u015fmal\u0131y\u0131z\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 yerine neden \u201cfarkl\u0131l\u0131klar\u0131m\u0131zla birlikteyiz\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 koyam\u0131yoruz?\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Su\u00e7umuz M\u00fcsl\u00fcman olmak m\u0131?\u00a0<\/strong><\/h3>\n

Bu arada Lozan Antla\u015fmas\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n bir garabeti de ayn\u0131 dili konu\u015fan H\u0131ristiyan ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n durumunda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019de resmi olarak M\u00fcsl\u00fcman halklar az\u0131nl\u0131k say\u0131lm\u0131yor. \u0130lk bak\u0131\u015fta olumlu bir pozisyon gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor bu durum. Ancak pratikte \u00e7ok abes sonu\u00e7lar\u0131 oluyor. \u00d6rne\u011fin anadili Hem\u015fin Ermenicesi olan Hem\u015finliler anadilinde \u00f6\u011fretim hakk\u0131na sahip de\u011filken, ayn\u0131 dili konu\u015fan H\u0131ristiyan Ermeniler bu hakka sahip. Anadili Yunanca olan M\u00fcsl\u00fcman Pontus Rumlar\u0131 anadilinde \u00f6\u011fretim hakk\u0131na sahip de\u011filken H\u0131ristiyan Rumlar bu hakka sahip (H\u0131ristiyan halklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok problem var. M\u00fcsl\u00fcman halklardan farkl\u0131 olarak bir\u00e7ok bask\u0131ya, pogromlara, ayr\u0131mc\u0131l\u0131klara maruz kald\u0131lar elbette. Yani \u2018onlar\u0131n durumu bak\u0131n ne g\u00fczel\u2019 demek i\u00e7in yazm\u0131yorum bunlar\u0131. Yaln\u0131zca anadilinde \u00f6\u011fretim hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan garabeti vurgulamak istiyorum).<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cSiz az\u0131nl\u0131k de\u011fil kurucu unsursunuz\u201d s\u00f6ylemi asl\u0131nda \u201cM\u00fcsl\u00fcman kimli\u011fi \u00fczerinden ortak olduk, \u015fimdi de ayn\u0131 kimlik \u00fczerinden sizi T\u00fcrk yapmak istiyoruz\u201d demek oluyor. Dolay\u0131s\u0131yla asli M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131n asli unsur say\u0131lmalar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k \u00fczerinden T\u00fcrkle\u015fmeye ses etmedikleri \u00f6l\u00e7\u00fcde ge\u00e7erli bir kand\u0131rmacadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Lozan Antla\u015fmas\u0131\u2019na y\u0131llarca uyulmad\u0131\u00a0<\/strong><\/h3>\n

Dillerle ilgili k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n, hak gasplar\u0131n\u0131n as\u0131l amac\u0131 asimilasyondur. Dillerimizin unutulmas\u0131, kimliklerimizin unutulmas\u0131 isteniyor. Sert veya yumu\u015fak, ani veya zamana yay\u0131lan b\u00fct\u00fcn d\u00fczenlemeler bug\u00fcne kadar bunu hedefledi. Lozan Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 39. maddesi \u015fu \u015fekilde:\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

\u201cHerhangi bir Tu\u0308rk uyru\u011funun, gerek o\u0308zel gerekse ticaret ili\u015fkilerinde, din, bas\u0131n ya da her c\u0327e\u015fit yay\u0131n konular\u0131yla ac\u0327\u0131k toplant\u0131lar\u0131nda, diledi\u011fi bir dili kullanmas\u0131na kar\u015f\u0131 hic\u0327bir k\u0131s\u0131tlama konulmayacakt\u0131r.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Devletin resmi dili bulunmas\u0131na ra\u011fmen, Tu\u0308rkc\u0327eden ba\u015fka bir dil konu\u015fan Tu\u0308rk uyruklar\u0131na, mahkemelerde kendi dillerini so\u0308zlu\u0308 olarak kullanabilmeleri bak\u0131m\u0131ndan uygun du\u0308\u015fen kolayl\u0131klar sa\u011flanacakt\u0131r.\u201d<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Lozan\u2019dan bu yana kullan\u0131lmas\u0131 gereken mahkemelerde anadilinde savunma yapma hakk\u0131 ancak 2000\u2019li y\u0131llarda yasal olarak d\u00fczenlendi. Bas\u0131n yay\u0131n\u0131n durumu da hi\u00e7 i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. Lozan g\u00fcvencesinde olmas\u0131 gereken bu hak y\u0131llarca do\u011fru d\u00fcr\u00fcst kullan\u0131lamad\u0131. 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde yasalarla yasakland\u0131. 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda yasaklar kald\u0131r\u0131ld\u0131 ancak gazeteci \u00f6l\u00fcmleri, bombalamalar, kitap toplatmalar, yasaklamalarla dolu bir yay\u0131nc\u0131l\u0131k s\u00fcreci ba\u015flad\u0131.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Anadilinde \u00f6\u011fretim istiyoruz!<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi kan\u0131mca \u015fu: Asimilasyon hedefi de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece yap\u0131lan d\u00fczenlemeler makyaj niteli\u011finde kalmaya mahk\u00fbm olacak, s\u00fcre\u00e7 bir yandan i\u015fleyecek ve daha fazla insan dilinden, kimli\u011finden kopacak. Bunu tersine \u00e7evirmek de bir kere daha diline, kimli\u011fine her \u015feye ra\u011fmen sahip \u00e7\u0131kanlar\u0131n m\u00fccadelesine ba\u011fl\u0131 olacak. Bu m\u00fccadelenin bug\u00fcn en \u00f6nemli halkas\u0131n\u0131 anadilinde \u00f6\u011fretim hakk\u0131 olu\u015fturuyor.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n