![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Heybeliada-360x188.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ramazan Ba\u015fan<\/strong><\/p>\n Yaz bitmeden bir adalar seyahati yapay\u0131m istedim. Ada denilince Heybeliada, B\u00fcy\u00fckada, Girit Adas\u0131, Sicilya, Bozcaada geliyor benim akl\u0131ma. Uzun ya\u015fam\u0131n s\u0131rlar\u0131 adalarda sakl\u0131. Tecrit edilmi\u015f bir hayat insana bir s\u00fcreli\u011fine de olsa iyi geliyor olabilir.<\/strong><\/em><\/p>\n Adalar denilince Prens Adalar\u0131 akla gelir.<\/p>\n Prens Adalar\u0131 \u0130stanbul k\u0131y\u0131lar\u0131na yak\u0131n 9 adadan olu\u015fur. Bizans d\u00f6neminde s\u00fcrg\u00fcn yerleri olarak kullan\u0131lan adalar\u0131n aralar\u0131ndan sadece B\u00fcy\u00fckada ve Heybeliada imparatorun ve sarayl\u0131lar\u0131n yazl\u0131k mekan\u0131 olarak tutulmu\u015ftur. Osmanl\u0131 d\u00f6neminden Cumhuriyet d\u00f6nemine kadar ise Prens Adalar\u0131 ekaliyet ve az\u0131nl\u0131klara ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 9 adan\u0131n en ye\u015fili olan Heybeliada 2,35 km2\u2019lik y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcyle, ikinci en b\u00fcy\u00fck adad\u0131r. Y\u0131l i\u00e7indeki ortalama n\u00fcfus 5.500 civar\u0131ndayken, bu say\u0131 yazlar\u0131 50.000 dolaylar\u0131na kadar y\u00fckselir.<\/p>\n Ada\u2019n\u0131n Rumca ad\u0131 olan ve \u2018bak\u0131r\u2019 anlam\u0131na gelen Halki, adada antik d\u00f6nemlerde i\u015fletilen bak\u0131r madenlerinden gelir; Antik \u00e7a\u011flardaki Yunan filozofu Aristoteles, Halki\u2019de o zamanlarda bak\u0131r bulundu\u011fundan s\u00f6z eder. Bak\u0131r madeni \u00e7ok uzun zamand\u0131r kapal\u0131d\u0131r.<\/p>\n *<\/p>\n Ada, T\u00fcrk\u00e7e\u2019deki Heybeli ad\u0131n\u0131 ise, tepelerinin ve bu tepelerin aras\u0131ndan ge\u00e7en vadilerinin \u2018heybe\u2019yi and\u0131ran \u015feklinden ve uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda adan\u0131n yere b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir heybeye benzemesindendir dolay\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 1924\u2019te Prof. Dr. Sever Kamil y\u00f6netiminde kurulan sanatoryum \u0130stanbul\u2019un ilk sanatoryumudur.<\/p>\n \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc sanatoryumda bir s\u00fcre kalm\u0131\u015f, ondan sonra da adayla ba\u011flar\u0131n\u0131 hi\u00e7 koparmayarak s\u0131k s\u0131k adada kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130n\u00f6n\u00fc, ailesiyle beraber, \u015fimdilerde m\u00fcze olarak a\u00e7\u0131lan Refah \u015eehitler Caddesi\u2019ndeki Mavromatakis K\u00f6\u015fk\u00fc\u2019nde ikamet etmi\u015ftir. \u0130stanbullular\u0131n da en \u00f6nemli gezi yerlerinden olan Heybeliada, De\u011firmentepe, Ta\u015foca\u011f\u0131 Tepesi, Makarios Tepesi ve \u00dcmit Tepesi olarak d\u00f6rt tepeden meydana gelmektedir.<\/p>\n Yazarlar\u0131n adas\u0131 diye bilinen Heybeliada\u2019ya biz de bir yazar olarak ziyaret edelim istedik. Hem yazar ve politikac\u0131 H\u00fcseyin Rahmi G\u00fcrp\u0131nar (1864-1944) hem de gazeteci, yazar ve tarih\u00e7i Ahmed Rasim (1865-1932) de burada ya\u015fam\u0131\u015flar.<\/p>\n *Heybeli\u2019nin bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tarihi mekanlardan en \u00f6nemlilerinden biri Panaghia Kamariotissa Kilisesi (Kemerlerin Meryemi) ama ziyaret\u00e7iler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclemiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc deniz lisesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kal\u0131yor. \u0130\u00e7indeki dini objeler ise Heybeliada Ruhban Okulu\u2019na ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f. Panaghia Kamariotissa Kilisesi ayn\u0131 isimdeki manast\u0131r\u0131n bir par\u00e7as\u0131ym\u0131\u015f ve \u0130stanbul\u2019un 1453\u2019teki fethinden \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f son Bizans kilisesiymi\u015f.<\/p>\n Burada g\u00f6m\u00fcl\u00fc alt\u0131 Rum Ortodoks patri\u011fi aras\u0131nda, 4. Murat taraf\u0131ndan 1638 senesinde idam edilene kadar patriklik g\u00f6revini tam alt\u0131 kez \u00fcstlenmi\u015f olan Cyril Lucaris de var.<\/p>\n *<\/p>\n Adaya Kad\u0131k\u00f6y\u2019den gemiyle ge\u00e7tik. Adaya vapurla yakla\u015f\u0131rken, \u00fczerinde bulundu\u011fu tepeye egemen olan Rum Ortodoks Papaz Okulu\u2019nu (bug\u00fcn, Denizcilik Lisesi\u2019nin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr) ve De\u011firmen Tepesi\u2019ni, Su Sporlar\u0131 Kul\u00fcb\u00fc\u2019n\u00fcn \u00fcst taraf\u0131na kurulmu\u015f olan ihtiyar yel de\u011firmenini g\u00f6r\u00fcyorsunuz.<\/p>\n *Adan\u0131n g\u00fcneydo\u011fu burnunda, vapur dura\u011f\u0131n\u0131n hemen yan\u0131nda, iki kuleli ana binas\u0131 ve minyat\u00fcr \u2018iman\u0131yla Deniz Lisesi yer al\u0131r; iskelelerin hemen kuzeyinde de bal\u0131k\u00e7\u0131lar i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir liman vard\u0131r.<\/p>\n Ada lezzetleri ve Girit Mutfa\u011f\u0131<\/p>\n Adaya indi\u011finizde adadaki butik kafeler ve bal\u0131k restoranlar\u0131 sizi kar\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Biz onlar i\u00e7erisinde Girit mutfa\u011f\u0131n\u0131 men\u00fcs\u00fcne \u00e7ok g\u00fczel yans\u0131tan, Ege otlar\u0131n\u0131 ve yemeklerini de bulabilece\u011finiz Zehra\u2019da yemek molas\u0131 vermeye karar verdik.<\/p>\n \u00d6mer Beyde\u015f ve ye\u011feni Zehra L\u00fcleli i\u015fletiyor mekan\u0131. Zengin bir men\u00fc i\u00e7eri\u011fine sahip mekan.<\/p>\n Ge\u00e7en haftalarda ipe sererek kuruttuklar\u0131 meyhanelerin vazge\u00e7ilmezi olan \u00e7irozlara yeti\u015femedik.<\/p>\n \u00d6mer Beyde\u015f Girit k\u00f6kenli oldu\u011fundan anne babadan kalan Girit yemeklerini ara\u015ft\u0131rarak g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n Baz\u0131 malzemeleri Ege\u2019den, \u0130zmir\u2019den getirirken her hafta Kad\u0131k\u00f6y\u2019den de tedarik yap\u0131yor.<\/p>\n \u0130zmir Seferihisar\u2019dan getirtti\u011fi sak\u0131z enginar ile sak\u0131z baklan\u0131n bulu\u015ftu\u011fu zeytinya\u011fl\u0131 enginar ile enginar dolmas\u0131n\u0131n tad\u0131na bak\u0131yoruz. Dolman\u0131n i\u00e7i de d\u0131\u015f\u0131 da m\u00fckemmel pi\u015fmi\u015f.<\/p>\n \u0130zmir Mordo\u011fan\u2019dan gelen ahtapotlar \u00f6nce \u00e7uvalda denizde bekliyor, denize vuran dalgalar d\u00f6v\u00fcyor ahtapotu. \u00d6zel pi\u015firme soslar\u0131ndan sonra size yumu\u015fac\u0131k lokum gibi bir ahtapot geliyor ama nar gibi k\u0131zarm\u0131\u015f halde. Bu hale nas\u0131l getirdi\u011fini s\u0131r gibi anlatm\u0131yor. Lezzeti tek kelime ile m\u00fckemmel.<\/p>\n En do\u011fal haliyle s\u00fcbyenin m\u00fcrekkep sosuyla birlikte tad\u0131na bak\u0131yoruz. Beybi kalamar, levrek marin bir \u00e7ok bal\u0131k lokantas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bir lezzet.<\/p>\n Yemek yerken \u00e7ok \u00f6nem verdi\u011fim, tabaklar\u0131m\u0131z yemek boyunca \u00fc\u00e7 defa de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n Ekmeklerimiz hem k\u0131zarm\u0131\u015f, hem de m\u0131s\u0131r unundan yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7e\u015fitleriyle birlikte masam\u0131zda iken bize Ege\u2019nin ve suyun \u00f6tesinin ezgileri e\u015flik ediyor.<\/p>\n Meyhanenin kuzu kellesi de \u00e7ok me\u015fhur ki, sakatata bay\u0131l\u0131r\u0131m. Ama biz tercih hakk\u0131m\u0131z\u0131 mezelerden yana kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan bir ba\u015fka zamanda denemeye karar veriyoruz.<\/p>\n Taze patatesten ve kabaktan yapt\u0131klar\u0131 patates ve kabak cipsini yerken \u00e7\u0131t\u0131rd\u0131yor.<\/p>\n Tuzla bulu\u015farak yakla\u015f\u0131k bir y\u0131ld\u0131r bekletilen sardalyan\u0131n lezzeti de \u00e7ok g\u00fczel.<\/p>\n Cibez, hardal otu ile birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 tereya\u011fl\u0131 s\u0131cak otu denedi\u011fimizde \u00e7ok be\u011fendik.<\/p>\n Torikten yapt\u0131\u011f\u0131 lakerdalar kalmam\u0131\u015f, maalesef ba\u015fka zamana b\u0131rakt\u0131k onlar\u0131 da.<\/p>\n \u00dc\u00e7 kiloluk Grany\u00f6z\u2019den yap\u0131lm\u0131\u015f bal\u0131k past\u0131rmas\u0131 da enfesti.<\/p>\n \u0130zmir\u2019den gelen k\u0131nal\u0131 bamya, zeytinya\u011fl\u0131 taze fasulyenin tad\u0131 muhte\u015femdi.<\/p>\n Girit usul\u00fc etli arapsa\u00e7\u0131, sugato, Girit kabakl\u0131 hohlus, Candiye usul\u00fc sak\u0131zl\u0131 karanfilli pi\u015fi, kabak \u00e7i\u00e7e\u011fi do\u015fmas\u0131 da men\u00fclerinde yer al\u0131yor.<\/p>\n Mevsimine g\u00f6re men\u00fclerini olu\u015fturan \u00d6mer Beyde\u015f ve Zehra L\u00fcleli, tatl\u0131lar\u0131nda ise sak\u0131z adas\u0131ndan getirdikleri sak\u0131z\u0131 kullan\u0131yorlar. Lorlu Girit tatl\u0131s\u0131n\u0131 yemek sonras\u0131 tatmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n Kuru cac\u0131k, Girit s\u0131y\u0131rtma ve favay\u0131 da \u00e7ok be\u011fendim.<\/p>\n Bal\u0131k olarak ayr\u0131ca \u00f6zel bir sosta yar\u0131 pi\u015firilen levrek paz\u0131 yapra\u011f\u0131na sar\u0131larak size geliyor.<\/p>\n Bug\u00fcne kadar yedi\u011fim en g\u00fczel yemeklerden biriydi. Tarihi bir k\u00f6\u015fkte kalman\u0131n dayan\u0131lmaz keyfini ya\u015fad\u0131k.<\/p>\n Adada otel yok, pansiyonlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck butik oteller var. Bunlardan biri de tarihi bir Rum evini restore ederek misafir olaca\u011f\u0131n\u0131z Ay Myra K\u00f6\u015fk Butik Otel\u2019e misafir olduk.<\/p>\n Lezzetleri kadar misafirperverlikleri de muhte\u015fem olan bu ikili, bizi d\u00f6n\u00fc\u015fte vapura kadar yolcu etti. Heybeliada\u2019dan d\u00f6nerken heybemize bir tutam lezzet, bir tutam dostluk ve de adan\u0131n huzurunu koyarak d\u00f6nd\u00fck. Zihnimizde kalan R\u0131fat Ilgaz\u2019\u0131n Heybeliada i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiir;<\/p>\n Nas\u0131l sevmezsin Heybeli\u2019yi,\n
\nNe evim, ne bah\u00e7em var,
\nNe iskelesinde sandal\u0131m.
\nNe param var savuracak
\n\u00c7amlar\u0131na, denizine, ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na!
\nNe asfalt\u0131na t\u0131rmanacak derman\u0131m.
\nR\u00fczg\u00e2r\u0131nda pay\u0131m var, olsa olsa
\nBir nefeslik.<\/p>\n
\n