Hem\u015finliler asl\u0131nda Ermenice\u2019nin bir leh\u00e7esini konu\u015fuyor. Teoride bu b\u00f6yle bilinirdi ama bunu pratikte \u00f6\u011frenmem uzun y\u0131llar sonra oldu.<\/strong><\/em><\/p>\nBu yaz\u0131m\u0131n konusu sevgili dostum Ay\u015fenur Kolivar\u2019\u0131n Ermeni \u015fark\u0131c\u0131 Sibil Pektoroso\u011flu\u00a0ile d\u00fceti Lusi Hadig’i\u00a0\u00a0<\/b>(I\u015f\u0131k Tanesi<\/i>) dinlememle akl\u0131ma geldi. Dinlemeyenler varsa yaz\u0131m\u0131n sonunda linki payla\u015faca\u011f\u0131m ya da You Tube\u2019un arama motorundan bulup dinlemelerini \u00f6neririm.<\/p>\n
\u015eark\u0131y\u0131 dinlerken ge\u00e7mi\u015fte Hem\u015finli hem\u015ferilerimle ilk kar\u015f\u0131la\u015fmam akl\u0131ma geldi. Ermeniler aras\u0131nda bir \u015fehir efsanesi gibi hep konu\u015fulurdu. Hem\u015finliler asl\u0131nda Ermenice\u2019nin bir leh\u00e7esini konu\u015fuyor. Teoride bu b\u00f6yle bilinirdi ama bunu pratikte \u00f6\u011frenmem uzun y\u0131llar sonra oldu.<\/p>\n
\u00dcretim yapan bir firman\u0131n sat\u0131\u015f m\u00fcd\u00fcr\u00fcy\u00fcm ayn\u0131 zamanda. Y\u0131llarca \u00fcr\u00fcn satmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir firmaya ilk \u00fcr\u00fcn\u00fc vermenin mutlulu\u011fu i\u00e7indeydim fakat satt\u0131\u011f\u0131m \u00fcr\u00fcnlerde bir vida yanl\u0131\u015f kullan\u0131lm\u0131\u015f ve \u00fcr\u00fcn\u00fc alan arkada\u015f mallar\u0131 iade etmek istemi\u015fti. Ben de bir pazarlamac\u0131 k\u0131vrakl\u0131\u011f\u0131yla \u00fcr\u00fcn\u00fcn vidas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip iade almadan i\u015fi kapatma \u00e7abas\u0131na girdim. Gelen ki\u015fi biraz sert miza\u00e7l\u0131 ve sevkiyattan sorumlu bir arkada\u015ft\u0131. Ad\u0131 \u015eenol ve \u00fcr\u00fcnleri iade etmek isterken onu lafa tutuyordum.<\/p>\n
– \u015eenol, \u00e7ay i\u00e7er misin?<\/p>\n
– Hay\u0131r! (K\u0131sa ve netti.)<\/p>\n
Tabii pes etmek yok. (Kolay olmam\u0131\u015ft\u0131 o firmaya \u00fcr\u00fcn satmak, y\u0131llarca \u00e7aba vermi\u015ftim.)<\/p>\n
– Ya bu \u00fcr\u00fcn meselesini 2 dakikada \u00e7\u00f6zeriz, buyurun oturun\u2026<\/p>\n
\u015eenol : Zaman\u0131m yok\u2026<\/p>\n
Bu arada klasiktir, Galata esnaf\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fteriyi ba\u011flamak ve ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 damar konular vard\u0131r. Bu konular\u0131n en ba\u015f\u0131nda spor gelir. Yok yanl\u0131\u015f anlamay\u0131n, spor derken futbolu kastediyorum. \u015eans\u0131m\u0131 deneyerek hemen lafa at\u0131ld\u0131m.<\/p>\n
– D\u00fcnk\u00fc ma\u00e7 da \u00e7ok gergindi.<\/p>\n
\u015eenol: Ben futbol izlemem\u2026.<\/p>\n
Bu da olmad\u0131 derken hemen akl\u0131ma gelen en can al\u0131c\u0131 konu ile son kez \u015fans\u0131m\u0131 denedim.<\/p>\n
– Pardon \u015eenol, sen nerelisin? Normalde hemen hangi memleketten olabilece\u011fini tahmin edebilirim ama seni \u00e7\u00f6zemedim. (Hik\u00e2ye anlat\u0131yorum asl\u0131nda, hi\u00e7 tahmin edemem.)<\/p>\n
\u015eenol: Ben Hopal\u0131y\u0131m.\u00a0(Konuyu yakalam\u0131\u015ft\u0131m, zaman kazanma \u015fans\u0131m vard\u0131.)<\/i><\/p>\n
– Aaaa, sizin orada Arhavi var, Hem\u015fin var. \u00c7ok g\u00fczel derler.\u00a0(Bu arada mesele laf kalabal\u0131\u011f\u0131, arkada \u00e7al\u0131\u015fan arkada\u015flar bu sohbetler esnas\u0131nda viday\u0131 de\u011fi\u015ftiriyorlar.)<\/i><\/p>\n
\u015eenol: Ben zaten Hem\u015finliyim.<\/p>\n
\u015eimdi konu ba\u015fka bir hale d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Y\u0131llarca Hopal\u0131lar\u0131n, Hem\u015finlilerin Ermenice konu\u015ftu\u011funu duymu\u015ftum. Fakat ilk defa bir Hem\u015finli ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yayd\u0131m.<\/p>\n
\u015eenol\u2019a d\u00f6nerek sordum.<\/p>\n
– Siz Hem\u015fince bilir misiniz? Ben bu dili merak ediyorum.<\/p>\n
Adam \u00f6nce anlam veremedi ama sonra beni k\u0131rmad\u0131. Bana garip garip bakarak da olsa klasik bir c\u00fcmle kurdu. Bir anda kurdu\u011fu c\u00fcmlenin T\u00fcrk\u00e7esini s\u00f6yleyince \u015fa\u015f\u0131rd\u0131. \u015eenol daha ben demeden bu sefer ba\u015fka bir c\u00fcmle s\u00f6yledi ve ben onun da T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisini yap\u0131nca \u015eenol \u015fa\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u0130lk c\u00fcmlesi \u201cSen polis misin?\u201d oldu.<\/p>\n
Art\u0131k i\u015fin en riskli k\u0131sm\u0131na gelmi\u015ftim. Kendimi bir Karadenizliye nas\u0131l anlatacakt\u0131m? Kulland\u0131\u011f\u0131 dilin asl\u0131nda Ermenice\u2019nin bir leh\u00e7esi oldu\u011funu s\u00f6ylemek pek de kolay de\u011fildi.<\/p>\n
\u201cAffedersin Ermenice bu konu\u015ftu\u011fun dil.\u201d dedi\u011fimde ne tepki verir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. En sonunda cesaretle \u201cSen sizin dilin veya Hem\u015finlilerin tarihini biliyor musun?\u201d dedim.<\/p>\n
\u015eenol durdu ve sakince;<\/p>\n
– Bak arkada\u015f\u0131m, bize Ermeni diyorlar ama ben Hem\u015finliyim. Ben sosyalistim. Ermeni de olabilirim, sorun de\u011fil ama ben Hem\u015finliyim, o kadar!<\/p>\n
Rahatlam\u0131\u015ft\u0131m. Ben de o d\u00f6nem \u00d6DP\u2019de siyaset yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131, Ermeni oldu\u011fumu ve bu nedenle dilini zorlansam da anlayabildi\u011fimi s\u00f6yledim.<\/p>\n
\u015eenol \u201cHadi o zaman demli bir \u00e7ay s\u00f6yle\u201d dedi. Onun a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise bu kar\u015f\u0131la\u015fma asl\u0131nda bir Ermeni ve Ermenice bilen biriyle ilk temast\u0131. \u201cVarsa bir Ermeni arkada\u015f\u0131n\u0131 da getir cumartesi g\u00fcn\u00fc.\u201d diyerek i\u015f yeri i\u00e7in randevula\u015ft\u0131k. (Merak edenlere s\u00f6ylemem gerek, \u00fcr\u00fcnleri iade almadan d\u00fczeltip geri verdim. Yolda\u015fl\u0131k hukukundan m\u0131d\u0131r ya da hem\u015fericilik mi yapt\u0131 bilmem ama \u015eenol istemeseydi o \u00fcr\u00fcn\u00fc geri arabas\u0131na y\u00fcklemezdi.)<\/i><\/p>\n
Cumartesi yar\u0131m g\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131r genelde Galata esnaf\u0131. \u0130\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f saatinde bir arkada\u015f\u0131mla iade-i ziyarete gittik. \u015eenol Galata\u2019da bulunan 4-5 Hem\u015finliyi de toplam\u0131\u015f bekliyordu. Ayr\u0131ca e\u015fi ve minik \u00e7ocu\u011fu da gelmi\u015fti. Muhtemelen i\u015ften sonra bir yerlere gideceklerdi.<\/p>\n
Bulu\u015fma boyunca kendi aralar\u0131nda Hem\u015fince konu\u015ftular. Bize sorduklar\u0131 ilk soru asl\u0131nda komikti. – Buzdolab\u0131n\u0131n Ermenicesi ne? Muhtemelen Hopa civar\u0131na yerle\u015ftikleri y\u0131llarda buzdolab\u0131 yoktu ve b\u00f6yle bir aletin ad\u0131 onlar i\u00e7in yoktu. Yan\u0131mda bulunan arkada\u015f\u0131m\u0131n Ermenicesi bana g\u00f6re daha iyiydi. O g\u00fcn orada olan Hem\u015finli dostlar da merak i\u00e7indeydi. Bizleri merak edip dedikodumuzu yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yorduk. Onlar o kadar rahatt\u0131lar ki kendi ana dillerini kimsenin anlamayaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
En sonunda dayanmayarak, \u201c\u015eenol dedikodumuzu yapmay\u0131n, dediklerinizi anl\u0131yoruz. E\u015fini de bekletme \u00e7ok.\u201d dedim. Bunu duyan e\u015fi g\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. Ben bu bulu\u015fma sayesinde sanki daha \u00f6nce kaybetti\u011fim yak\u0131nlar\u0131m\u0131 bulmu\u015f gibi bir ruh haliyle ofislerinden ayr\u0131ld\u0131m.<\/p>\n
Bu ya\u015fanan olay sonras\u0131 Hem\u015finli ustam rahmetli Adnan Gen\u00e7 Hem\u015fin kitab\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015f ve beni Hem\u015finliler hakk\u0131nda biraz daha bilgilendiriyordu. G\u00fcnlerden bir g\u00fcn \u2018Sonbahar\u2019 vizyona girmi\u015fti. Filmi izlememi\u015ftim, nas\u0131l olsa izlerim bir g\u00fcn derken Adnan Gen\u00e7 ustam a\u011fz\u0131nda piposuyla sert bir ses tonuyla Kad\u0131k\u00f6y\u2019de bir bara ak\u015fam gelmem gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Ger\u00e7ekten \u00e7ok yo\u011fun bir g\u00fcn olmas\u0131na ra\u011fmen Adnan Usta\u2019dan \u00e7ekinerek kan ter i\u00e7inde ak\u015fam tarif etti\u011fi bara gittim. Bar \u00e7ok kalabal\u0131kt\u0131. Zar zor kap\u0131 giri\u015finde sadece ayakta duracak kadar bir yer buldum. Sahnede zay\u0131f ince bir kad\u0131n, tulum \u00e7alan biri ve birka\u00e7 m\u00fczisyen daha vard\u0131. Kad\u0131n \u015fark\u0131ya ba\u015flad\u0131, pardon a\u011f\u0131ta. O ince zay\u0131f kad\u0131n b\u00fcy\u00fcl\u00fc sesiyle bir anda devle\u015fti. Bu arada s\u00f6yledi\u011fi a\u011f\u0131t\u0131n s\u00f6zlerini anl\u0131yordum.\u00a0\u2018\u2019Daim Yusuf Orti.\u2019\u2019<\/i><\/p>\n
\u015eok ge\u00e7irmi\u015ftim ve akl\u0131ma ilk gelen Ermenistan\u2019dan bir grup olabilece\u011fiydi. \u015eark\u0131lar bitti ve o zarif, ince kad\u0131n bana do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Ben ise Ermenice biliyor olman\u0131n verdi\u011fi ukalal\u0131kla kendisine birka\u00e7 c\u00fcmle s\u00f6yledim ama duymayarak y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Biri arkas\u0131ndan Ay\u015fenur diye seslenince \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131 atamad\u0131m. Nas\u0131l olur da ad\u0131 Ay\u015fenur olabilirdi ki? Daha yeni vizyona giren \u2018Sonbahar\u2019 filminin m\u00fcziklerini yapan ki\u015fiydi Ay\u015fenur. Filmin m\u00fcziklerini dinlerken bir tanesinin bildik bir melodi oldu\u011funu fark ettim. Asl\u0131nda bu ezginin bir tanesi kiliselerde s\u00f6ylenen bir ilahinin b\u00f6l\u00fcm\u00fcyd\u00fc sanki. Bunu fark edip Adnan Gen\u00e7 ustama yazd\u0131\u011f\u0131mda 5 dakika ge\u00e7meden telefonum \u00e7ald\u0131 ve telefonun ucunda Ay\u015fenur Kolivar vard\u0131. Bu ezgiyi s\u00f6ylememi istedi. Boru sesimle s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m ama ne kadar etkili oldu bilemem. Fakat bu ezginin asl\u0131nda ge\u00e7mi\u015fte ninesinin m\u0131r\u0131ldand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve oradan akl\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, daha sonra da notaya d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten Ermenistan s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Hem\u015finliler ile Ermenistanl\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda \u00e7ok komik hikayelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
K\u0131sadan hisse, sistem halklar aras\u0131nda \u00f6yle bir duvar \u00f6rm\u00fc\u015f ki insanlar kendi yak\u0131nlar\u0131ndan bile farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f. Buradan bizlerle ileti\u015fim kuran ve notalar\u0131yla k\u00f6pr\u00fc olan Hem\u015finli Vova Grubu ile Hikmet Ak\u00e7i\u00e7ek\u2019e, dil \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6steren Mahir \u00d6zkan\u2019a, U\u011fur Biryol\u2019a, Hayriye \u015eahin\u2019e ve tabii Hadig Derne\u011fi\u2019ne bu alandaki emekleri i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr etmek gerek. Fakat \u00f6zel bir te\u015fekk\u00fcr de art\u0131k aram\u0131zda olmayan yazar ve gazeteci Adnan Gen\u00e7\u2019e.<\/p>\n
Bir b\u00fcy\u00fck te\u015fekk\u00fcr de Bat\u0131 Ermenicesini Hem\u015fin Ermenicesiyle bulu\u015fturup co\u011frafyan\u0131n o g\u00fczel meyvesini sunan Sibil ve Ay\u015fenur\u2019a. Zevkle dinledim ve dinlemeye de davam edece\u011fim.<\/p>\n
Ay\u015fenur Kolivar & Sibil – Lusi Hadig (I\u015f\u0131k Tanesi)<\/b><\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Aysenur-ve-Sibil-360x203.jpg\")
<\/p>\n