{"id":68709,"date":"2022-05-26T02:57:31","date_gmt":"2022-05-26T07:57:31","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709"},"modified":"2022-05-26T02:57:31","modified_gmt":"2022-05-26T07:57:31","slug":"dersim-kimin-yurdudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709","title":{"rendered":"Dersim kimin yurdudur?"},"content":{"rendered":"<div>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-68710\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Dersim-1-360x202.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"202\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1-360x202.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1-768x432.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1-560x315.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1-260x146.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1-160x90.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg 781w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><em><strong>K\u00fcrtl\u00fck ve Zazal\u0131k \u00fczerinden Dersim\u2019i tek\u00e7i kimlikle tan\u0131mlamak isteyenlerin \u201culus\u00e7u\u201d iddia ve ele\u015ftirilerindeki mant\u0131k \u00f6rg\u00fcs\u00fc birbirine benzerdi. Zira ikisi de ulus\u00e7u ve tek\u00e7iydi.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><strong>Kaz\u0131m G\u00fcndo\u011fan*<\/strong><\/p>\n<p><strong>YURT<\/strong><\/p>\n<p>20. ve 21. y\u00fczy\u0131llar boyunca g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmeyen \u201cYurt\/vatan\u201d kavram(lar)\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmakta ve g\u00fcncelli\u011fini koruyarak, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyam\u0131zda \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel olarak kendini yeniden \u00fcretti\u011fi toprak par\u00e7as\u0131 \u201cyurt\u201d olarak kabul g\u00f6r\u00fcr. Elbette bir insan toplulu\u011funun bir co\u011frafyay\u0131 yurt olarak se\u00e7mesinin veya bir yurt edinme ihtiyac\u0131n\u0131n pek \u00e7ok nedeni vard\u0131r.<\/p>\n<p>Ulusla\u015fma ve ulus devletler \u00f6ncesinde, yurt kavram\u0131, inan\u00e7 veya millet topluluklar\u0131n\u0131n bir arada ya\u015fad\u0131klar\u0131 imparatorluklara mecburen denk gelirdi. Oysa ulusla\u015fmayla birlikte milletler etnik kimlikleri \u00fczerinden kendilerini var etmeye, dolay\u0131s\u0131yla yurtlar\u0131n\u0131 ulus kimlikleriyle tan\u0131mlamaya ba\u015flad\u0131lar. Ulus devletler esas olarak iki bi\u00e7imde kuruldu. Birincisi, yurtta\u015fl\u0131k esas\u0131 \u00fczerinden kurulan k\u0131smen demokratik devletler; ikincisi ise ge\u00e7 ulusla\u015fma s\u00fcrecinin de etkisiyle \u0131rka dayal\u0131 fa\u015fist ulus devletler\u2026 Elbette din devletlerini bunun d\u0131\u015f\u0131nda tutuyorum.<\/p>\n<p>Bir ulus devlet olarak T\u00fcrkiye Cumhuriyeti; bu co\u011frafyada ya\u015fayan di\u011fer \u0131rklar\u0131n, dinlerin, inan\u00e7lar\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131 ve yok edilmesi \u00fczerinden kendini var etmi\u015ftir. T\u00fcrk Irk\u0131 ve \u0130slam Dini\u2019nin S\u00fcnni mezhebi, devletin kurucu ideolojisi olarak belirlendi. Bu tekle\u015ftirici ideoloji ve siyaset b\u00fct\u00fcn bir toplumu \u015fekillendirdi.<\/p>\n<p>Sadece T\u00fcrk etnik kimli\u011fi veya \u0130slam dinine tabi olanlar de\u011fil, di\u011fer etnik grup ya da inan\u00e7 mensuplar\u0131ndan olanlar da bu resmi ideolojinin kal\u0131plar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve konu\u015fur oldular. Bu durum, \u00f6nemli oranda kimlik par\u00e7alanmas\u0131 ve asimilasyonun do\u011fal sonucu olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n<p><strong>K\u0130ML\u0130K<\/strong><\/p>\n<p>Nitelik ve \u00f6zellikleriyle toplumsal bir varl\u0131k olan insan, kendini sadece etnik veya dini \u201ckimlik\u201d \u00fczerinden tan\u0131mlamamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn insani ve toplumsal nitelikleri\/de\u011ferleri yok sayan, etnik veya dini aidiyetle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir \u201ckimlik,\u201d her \u015feyden \u00f6nce \u201ctamamlanmam\u0131\u015f kimlik\u201dtir. Par\u00e7ay\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcn yerine koyan bu tarz bir kimlik m\u00fccadelesinin do\u011fal sonucu ise \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve dinciliktir\u2026<\/p>\n<p>Denilebilir ki; dincilik ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k insanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015f\u0131na bela olmu\u015f iki karanl\u0131k ideolojidir.<\/p>\n<p><strong>K\u0130\u015e\u0130L\u0130K<\/strong><\/p>\n<p>Toplumsal bir \u00f6zne olan ki\u015finin en belirgin \u00f6zelli\u011fi, ruhsal ve manevi niteliklerinin b\u00fct\u00fcn\u00fc olan \u201cki\u015filik\u201d kimlikten ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ele al\u0131n\u0131p tan\u0131mlanamaz.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yurt\/co\u011frafya, kimlik olu\u015fum veya edinme s\u00fcrecini etkiler ve kimlik in\u015fa s\u00fcreci ki\u015fili\u011fi de \u015fekillendirir. Elbette her toplumsal s\u0131n\u0131f\u0131n, etnik veya dini kimlik ba\u011flam\u0131nda, kendi ideolojisine denk d\u00fc\u015fen bir ki\u015filik \u015fekillenmesi olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Amac\u0131m\u0131z bu \u00fc\u00e7 kavrama dair ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir makale yazmak de\u011fil. 2004 y\u0131l\u0131ndan beri tarihsel, toplumsal, do\u011fa\/\u00e7evre ve k\u00fclt\u00fcrel konular hakk\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir co\u011frafya ve halklar yurdu olan Dersim\u2019in \u201ckimlik\u201di \u00fczerinden yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalara k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa bir katk\u0131 sunmakt\u0131r.<\/p>\n<p>Bir filozof; \u201cAra\u015ft\u0131rma yapmayan\u0131n s\u00f6z hakk\u0131 yoktur\u201d der. Bunu rehber edinerek ara\u015ft\u0131r\u0131yor, analiz ediyor ve kendi sentezimizi \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ara\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bilgili olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konularda s\u00f6z s\u00f6ylemeyi, hele iddial\u0131 tezler ileri s\u00fcrmeyi etik bir sorun olarak g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 13 y\u0131ld\u0131r y\u00f6netmen Nezahat G\u00fcndo\u011fan ile birlikte; 2004\u2019de, \u201cMunzur Akmazsa\u201d; 2010\u2019da,\u201d\u0130ki Tutam Sa\u00e7-Dersim\u2019in Kay\u0131p K\u0131zlar\u0131\u201d; 2013\u2019de,\u201dHay Way Zaman\u201d; 2017\u2019de, \u201cVank\u2019\u0131n \u00c7ocuklar\u0131\u201d belgesel filmlerini yapt\u0131k. 2012\u2019de, \u201cDersim\u2019in Kay\u0131p K\u0131zlar\u0131 \u2013 Tertele \u00c7eneku\u201d (\u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131); 2016\u2019da, \u201cKe\u015fi\u015f\u2019in Torunlar\u0131 \u2013 Dersimli Ermeniler\/1\u201d (Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131) kitaplar\u0131n\u0131 yazd\u0131k.<\/p>\n<p>\u0130kinci filmimiz \u0130ki Tutam Sa\u00e7-Dersim\u2019in Kay\u0131p K\u0131zlar\u0131 g\u00f6sterimi sonras\u0131 s\u00f6yle\u015filer, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z paneller ve konferanslarda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n s\u0131kl\u0131kla sordu\u011fu sorulardan biri \u201cDersim kimin yurdudur?\u201d sorusuydu.<\/p>\n<p>Etnik kimlik bak\u0131m\u0131ndan; \u201cDersim, K\u00fcrtlerin, K\u0131rman\u00e7lar\u0131n\/ Zazalar\u0131n, Ermenilerin ve T\u00fcrkmenlerin ortak yurdudur.\u201d Bu yan\u0131t\u0131m\u0131zdan ho\u015fnut olmayanlar oldu. Kendini Zaza olarak tan\u0131mlayanlar bizi, \u201cK\u00fcrt\u00e7\u00fc\u201d, K\u00fcrt olarak tan\u0131mlayanlar ise \u201cZazac\u0131\u201d olmakla itham ederek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131za mesafeli durdular. Zira onlar gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen ve onlara tabi olmayan herkes \u201c\u00f6teki\u201d idi. Evet, onlar gibi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorduk, ancak onlar\u0131 \u00e7ok iyi anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Do\u011fru anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in de, alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan ve yaz\u0131l\u0131 kaynaklardan ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni bilgi\/belgelerden \u00f6rnekler vererek, \u201ctek\u00e7i\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00fczerine ele\u015ftirel ara\u015ft\u0131rmalar yapmalar\u0131n\u0131 sal\u0131k verdik. Zaman i\u00e7erisinde bizi anlayanlar oldu\u2026<\/p>\n<p>K\u00fcrtl\u00fck ve Zazal\u0131k \u00fczerinden Dersim\u2019i tek\u00e7i kimlikle tan\u0131mlamak isteyenlerin \u201culus\u00e7u\u201d iddia ve ele\u015ftirilerindeki mant\u0131k \u00f6rg\u00fcs\u00fc birbirine benzerdi. Zira ikisi de ulus\u00e7u ve tek\u00e7iydi. \u0130kisinin de kulland\u0131\u011f\u0131 kavramlar ve kimlik tan\u0131mlamalar\u0131 1900\u2019lerden itibaren sistemle\u015fen \u201culus\u201d ve \u201culusla\u015fma\u201d s\u00fcreciyle s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Biliyoruz ki, T\u00fcrkiye\u2019de ulusla\u015fma (etnik kimlik) d\u00fc\u015f\u00fcncesinin (T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck vb.) maksimum 200 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r. K\u00fcrt ve Zazalarda ise \u201culus bilinci\u201d s\u00fcrecinin, daha da k\u0131sa oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen bu kadar sert savunulan ve kendisi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyeni yok sayan, \u00f6tekile\u015ftiren bu tek\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce, \u015f\u00fcphesiz ki, genel anlamda ulus\u00e7ulu\u011fun, \u00f6zel olarak da T\u00fcrk ulus\u00e7u d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f tarz\u0131n\u0131n yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00fc\u00e7l\u00fc ve egemen olan etnik kimlik, g\u00fc\u00e7s\u00fcz olan\u0131 ya asimile eder ya da yok eder. Elbette her etnik kimli\u011fin (ulus veya millet) kendini var etme hakk\u0131, son derece demokratik bir hakt\u0131r. Ancak kendi etnik kimlik in\u015fas\u0131n\u0131 ba\u015fka etnik kimliklerin y\u0131k\u0131m\u0131 ve yok edilmesi veya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa bu anlay\u0131\u015f demokratik, e\u015fitlik\u00e7i ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc olamaz.<\/p>\n<p>Dersim Tertelesi\u2019nin tarihsel, toplumsal ve siyasal nedenlerini ara\u015ft\u0131r\u0131rken, oradaki etnik ve inan\u00e7 kimliklerine, hatta a\u015firet yap\u0131s\u0131na dair de ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131k. Elde etti\u011fimiz verilere dayanarak rahatl\u0131kla diyebiliriz ki; \u201cDersim halklar yurdudur.\u201d<\/p>\n<p>Dersim\u2019de, etnik ve inan\u00e7 kimliklerinin yan\u0131 s\u0131ra a\u015firet ve siyasi kimliklerin varl\u0131\u011f\u0131 da bir ba\u015fka hakikattir. Dolay\u0131s\u0131yla Dersim\u2019in tarihsel, toplumsal, k\u00fclt\u00fcrel tarihine dair bir \u015fey s\u00f6ylemeden \u00f6nce bu ger\u00e7ekleri asgari \u00f6l\u00e7\u00fcde bilmekte yarar vard\u0131r. Bunlar incelenmeden, bilinmeden ne tarihsel ve toplumsal, ne etnik ve inan\u00e7sal kimlik, ne de k\u0131r\u0131mlar ve Tertele anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>\u0130ki Tutam Sa\u00e7 \u2013 Dersim\u2019in Kay\u0131p K\u0131zlar\u0131 ve Hay Way Zaman filmleriyle Dersim\u2019in etnik ve inan\u00e7 kimliklerinin, \u0130slamc\u0131 Osmanl\u0131 ve T\u00fcrk\u00e7\u00fc Cumhuriyet i\u00e7in neden sorun oldu\u011funu, \u201csorunu \u00e7\u00f6zmek\u201d i\u00e7in Osmanl\u0131\u2019dan Cumhuriyet\u2019e Devlet\u2019in sistemle\u015fmi\u015f yok etme ve ezerek d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme politikalar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>Elbette bu alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar yaln\u0131z bizim yapt\u0131klar\u0131m\u0131zla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. De\u011fi\u015fik konularda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ve ortaya \u00e7\u0131kan eserlerin her biri k\u0131ymetlidir. Yeni kaynaklar, veriler ve yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceler s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen \u00f6tekile\u015ftirici ve milliyet\u00e7i tart\u0131\u015fmalar\u0131 k\u0131smen yumu\u015fatm\u0131\u015f olsa da zihniyet de k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fimin ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz\u2026<\/p>\n<p>Vank\u2019\u0131n \u00c7ocuklar\u0131 belgesel filmimize 2013 y\u0131l\u0131nda ba\u015flad\u0131k. Dersim tarihinin, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel ger\u00e7ekli\u011finin ana damarlar\u0131ndan (bug\u00fcn yok olma noktas\u0131na gelmi\u015f) bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131k, \u201cDersimli Ermenileri\u2026\u201d<\/p>\n<p>\u201cKe\u015fi\u015f\u2019in Torunlar\u0131 \u2013 Dersimli Ermeniler-1\u201d kitab\u0131 bu konuya bir giri\u015ftir. Devam\u0131nda \u201cVank\u2019\u0131n \u00c7ocuklar\u0131\u201d belgesel filmiyle bu konuyu sanat \u00fczerinden halklar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn d\u00fcnyas\u0131na ta\u015f\u0131may\u0131 ama\u00e7lad\u0131k. Dersimli Ermenilere dair daha kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecini tamamlayarak kitab\u0131n ikinci cildini de okuyucuya sunaca\u011f\u0131z\u2026<\/p>\n<p>Dersim\u2019e dair yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar ve eserler kendi alan\u0131nda ilk olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Elbette ki, ilkleri yapman\u0131n avantaj ve dezavantajlar\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131k. \u00d6vg\u00fcler de, yergiler de sert oldu. Ne \u00f6vg\u00fclerin \u00e7oklu\u011fundan \u201csarho\u015f\u201d olduk, ne de yergilerin sertli\u011finden, \u201cy\u0131lg\u0131n\u201d d\u00fc\u015ft\u00fck. Yolumuzda kararl\u0131ca y\u00fcr\u00fcd\u00fck, y\u00fcr\u00fcyoruz\u2026<\/p>\n<p>Ke\u015fi\u015f\u2019in Torunlar\u0131 ve Vank\u2019\u0131n \u00c7ocuklar\u0131 adl\u0131 eserlerimizle birlikte Dersim bir kez daha \u201ckimlik\u201d ve \u201cyurt\u201d kavramlar\u0131 \u00fczerinden tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Hat\u0131rlanacakt\u0131r; daha \u00f6nce kendi alan\u0131nda yine bir ilk olan Mikail Aslan\u2019\u0131n, \u201cPetag\u201d isimli m\u00fczik alb\u00fcm\u00fc \u00fczerinden de benzer tart\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131\u2026 (Ku\u015fkusuz etik de\u011ferler i\u00e7inde yap\u0131lan her t\u00fcrden d\u00fc\u015f\u00fcnsel tart\u0131\u015fma son derece k\u0131ymetlidir. Ancak kem fikirli ve kem ahlakl\u0131 baz\u0131 ki\u015fi ve \u00e7evrelerin bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 de\u011fersizle\u015ftirmek i\u00e7in bilin\u00e7li olarak \u201ckara propaganda\u201d y\u00f6ntemlerine ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131 da bilmekte yarar var.)<\/p>\n<p>\u201cDersim kimin yurdudur?\u201d tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, bu kez a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak, kendini Zaza olarak tan\u0131mlayanlarla, Ermeni olarak tan\u0131mlayan baz\u0131 kesimler aras\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Biliyoruz ki, yanl\u0131\u015f bir zemin ve yanl\u0131\u015f y\u00f6ntemlerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen her t\u00fcrl\u00fc tart\u0131\u015fman\u0131n toplumlar\u0131n tarihine ve moral de\u011ferlerine zarar vermekten \u00f6te bir i\u015flevi olmam\u0131\u015ft\u0131r\u2026<\/p>\n<p>Bir kez daha vurgulamak gerekirse; Dersim:<\/p>\n<p>a) Etnik kimlik bak\u0131m\u0131ndan; K\u00fcrtlerin, K\u0131rman\u00e7\/Zazalar\u0131n, Ermenilerin, T\u00fcrklerin ortak yurdudur.<\/p>\n<p>b) \u0130nan\u00e7 kimli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan; K\u0131z\u0131lba\u015f\/Alevilerin, H\u0131ristiyanlar\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ortak yurdudur.<\/p>\n<p>Biliyoruz ki, d\u00fcn oldu\u011fu gibi bug\u00fcn de, etnik ve inan\u00e7 kimli\u011fi \u00fczerinden kendini var edenler buna itiraz edecekler\u2026<\/p>\n<p>Etnik kimlik bak\u0131m\u0131ndan; birileri hay\u0131r, Dersim K\u00fcrtlerin yurdudur, birileri Zazalar\u0131n, bir di\u011feri Ermenilerin, \u00f6b\u00fcrleri T\u00fcrklerin yurdudur diyecek.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda verilen b\u00fct\u00fcn yan\u0131tlar do\u011frudur. Zira hem tarihsel, hem akt\u00fcel olarak b\u00fct\u00fcn bu etnik kimlikler Dersim\u2019de ya\u015fam\u0131\u015f ve hala ya\u015famaktad\u0131rlar\u2026<\/p>\n<p>Buradaki sorun; etnik kimlik mensuplar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f ufkundad\u0131r. Ne yaz\u0131k ki bu ufuk, toplumlar\u0131n ulusla\u015fma s\u00fcreci ve ideolojik \u015fekilleni\u015fi olan milliyet\u00e7ilikten \u00f6teye ge\u00e7ememektedir.<\/p>\n<p>\u00d6nce T\u00fcrk ulus\u00e7ular\u0131, T\u00fcrklerin sahibi olduklar\u0131n\u0131 iddia ettikleri bir co\u011frafyay\u0131, \u201cyurt\u201d yapmak i\u00e7in \u0131rka dayal\u0131 bir ulus devlet fikriyle yola \u00e7\u0131kt\u0131. Sonunda bu devleti kurdular. Ancak bu devlet, di\u011fer etnik kimliklerin (Rum, Ermeni, S\u00fcryani, Keldani, K\u00fcrt vd.) k\u0131r\u0131m\u0131 ve soyk\u0131r\u0131m\u0131 \u00fczerinden in\u015fa edildi. Ba\u015fka etnik kimliklerin tekle\u015ftirilmesinde oldu\u011fu gibi ba\u015fka milletlerin, halklar\u0131n yurtlar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve i\u015fgal edilerek tek \u201cyurt\u201da d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi s\u00fcreci son derece kanl\u0131 ya\u015fand\u0131. Ayn\u0131 zamanda bu \u0131rk\u00e7\u0131 ve kanl\u0131 politikalar \u00fczerinden \u201cresmi tarih\u201d yaz\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u201cKimlik\u201d ve \u201cyurt\u201d kavramlar\u0131na k\u0131r\u0131m, i\u015fgal, ink\u00e2r, asimilasyon gibi \u0131rk\u00e7\u0131 i\u00e7erikler kazand\u0131r\u0131larak \u201cresmi ideolojinin\u201d silahlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki t\u00fcm \u201cetnik kimlik\u201d aray\u0131\u015flar\u0131 ve in\u015fa s\u00fcre\u00e7leri egemen, \u201cresmi ideoloji\u201dden beslendikleri i\u00e7in benzer d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f kal\u0131plar\u0131na ve benzer pratiklere sahip olabiliyor.<\/p>\n<p>\u201cT\u00fcrkiye T\u00fcrklerindir\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn ink\u00e2rc\u0131, tek\u00e7i, \u00f6tekile\u015ftirici ve fa\u015fist niteli\u011fini t\u00fcm \u201c\u00f6tekiler\u201d bilir ve hakl\u0131 olarak bu zihniyeti kabul etmezler. Peki, \u201cDersim K\u00fcrtlerindir\u201d veya \u201cDersim Zazalar\u0131nd\u0131r,\u201d ya da \u201cDersim Ermenilerindir\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cT\u00fcrkiye T\u00fcrklerindir\u201d s\u00f6z\u00fcnden fark\u0131 var m\u0131d\u0131r? Bu soruya verilecek yan\u0131t ki\u015fili\u011finizi belirler. Ya demokratik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc, e\u015fitlik\u00e7i, adaletli ve h\u00fcmanist bir \u201cki\u015filik\u201d sahibisiniz ya da milliyet\u00e7i, \u0131rk\u00e7\u0131 bir \u201cki\u015filik\u201dsiniz\u2026<\/p>\n<p>Dersim\u2019de T\u00fcrkleri bir yana b\u0131rak\u0131rsak, milliyet\u00e7i K\u00fcrtler, Zazalar\u0131 ve Ermenileri, milliyet\u00e7i Zazalar, K\u00fcrtleri ve Ermenileri, milliyet\u00e7i Ermeniler, K\u00fcrtleri ve Zazalar\u0131 ink\u00e2r ederek Dersim\u2019in sadece kendi yurdu olduklar\u0131n\u0131 iddia etmektedirler. Bu milliyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 nedeniyle di\u011fer etnik kimlikleri ink\u00e2r etmekte ve \u00f6tekile\u015ftirmektedirler.<\/p>\n<p>Oysa b\u00fct\u00fcn bu etnik kimlikler tarihin de\u011fi\u015fik zamanlar\u0131nda, Dersim co\u011frafyas\u0131n\u0131 kendine \u201cyurt\u201d edinmi\u015flerdir. Bir d\u00f6nem etkin olanlar bir ba\u015fka d\u00f6nem etkisini yitirmi\u015f olarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. Bu anlamda bu co\u011frafya \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, \u00e7ok dilli, \u00e7ok dinli bir \u201chalklar yurdu\u201d iken, g\u00f6rece \u201cg\u00fc\u00e7l\u00fc\u201d olan\u0131n \u201cg\u00fc\u00e7s\u00fcz\u201d olan\u0131 ink\u00e2r etmesi, onunla kavgaya tutu\u015farak ya\u015fam alan\u0131 ve hakk\u0131 tan\u0131mamas\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar da ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Dersimli baz\u0131 milliyet\u00e7i K\u00fcrt ve Zaza politikac\u0131lar uzun zaman kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 benzer arg\u00fcmanlarla birbirini yok sayarak Dersim\u2019in sadece kendi yurdu oldu\u011funa dair \u00e7ok sert tart\u0131\u015fmalar ve politik kavgalar yapt\u0131lar.<\/p>\n<p>Bir s\u00fcreden beri de baz\u0131 milliyet\u00e7i Ermeni ve Zazalar veya baz\u0131 H\u0131ristiyan ve K\u0131z\u0131lba\u015f\/Aleviler aras\u0131nda yukar\u0131dakine benzer sert ve \u00f6tekile\u015ftirici tart\u0131\u015fmalara tan\u0131kl\u0131k ediyoruz.<\/p>\n<p>Bir d\u00f6nemin T\u00fcrk Tarih Kurumu Ba\u015fkan\u0131 MHP Milletvekili \u0131rk\u00e7\u0131 Yusuf Hala\u00e7o\u011flu\u2019nu referans alan baz\u0131 Ermeniler \u201cDersimliler\u2019in y\u00fczde 80\u2019i Ermeni\u2019dir,\u201d iddias\u0131nda bulundular. Hatta baz\u0131lar\u0131 da h\u0131z\u0131n\u0131 alamad\u0131 \u201cHay\u0131r, y\u00fczde 100\u2019\u00fc Ermeni\u2019dir\u201d noktas\u0131na vard\u0131rd\u0131 iddialar\u0131n\u0131. Yak\u0131n zamana kadar Ermeniler konusunda olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015fa sahip olmayan Dersimliler bu iddialardan \u00e7ok rahats\u0131z oldu ve tepki g\u00f6sterip sert ele\u015ftirilerde bulundular. Milliyet\u00e7i Ermenilere kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bu sert ele\u015ftirilerden Dersimli Ermeniler konusunda ara\u015ft\u0131rma ve belgesel sinema yapan, bizler de pay\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015feni alm\u0131\u015f olduk.<\/p>\n<p>Baz\u0131 Dersimliler\u2019in bize tepkisi, \u201cB\u0131ra b\u0131ra ba\u015f\u0131m\u0131za bir de Ermeni \u00e7\u0131kartt\u0131n\u0131z,\u201d t\u00fcr\u00fc sitemk\u00e2r s\u00f6ylem ve k\u0131zg\u0131nl\u0131kla s\u0131n\u0131rl\u0131yken, di\u011fer baz\u0131lar\u0131n\u0131n ise Ermeni d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fen hezeyanlar\u0131, bizi de \u201cDersim\u2019de Ermeni olmad\u0131\u011f\u0131 halde, Ermeni devleti ve diasporadan ald\u0131klar\u0131 parayla Dersim\u2019i Ermenile\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla\u201d itham ettiler.<\/p>\n<p>Ne milliyet\u00e7i Ermenilerin, ne de milliyet\u00e7i Zaza ve K\u00fcrtlerin ink\u00e2rc\u0131 iddialar\u0131n\u0131 do\u011fru bulduk. Her zaman ger\u00e7eklerin yan\u0131nda durduk ve durmaya da devam edece\u011fiz. Biliyoruz ki, ger\u00e7ekler devrimcidir; yalan\u0131 yanl\u0131\u015f\u0131 y\u0131kar, do\u011fruyu in\u015fa eder. Bizim de \u00f6devimiz; ger\u00e7ekleri g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karmak, bilinmeyeni bilinir, anla\u015f\u0131lmayan\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmakt\u0131r\u2026 G\u00f6rmek, dokunmak, anlamak ve kendi \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00f6rmek isteyen herkesin bu olana\u011f\u0131 varken; ger\u00e7eklere s\u0131rt\u0131n\u0131 d\u00f6nerek hayali bir Dersim d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle halklar\u0131n, k\u00fclt\u00fcrlerin birbirine d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 asla do\u011fru ve kabul edilir de\u011fildir. Hem yaz\u0131l\u0131, s\u00f6zl\u00fc kaynaklar, hem de bu co\u011frafyada ki tarihi k\u00fclt\u00fcrel veriler (inan\u00e7 mek\u00e2nlar\u0131, konu\u015fulan diller ve k\u00fclt\u00fcrel semboller) bu t\u00fcr \u00f6tekile\u015ftirici ve milliyet\u00e7i tezlerin hi\u00e7 birini do\u011frulamamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6zgelimi dil \u00fczerinden \u201ckimlik\u201d tan\u0131m\u0131 yapan veya \u201ckimlik\u201d in\u015fa edenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; 1937\/38 Dersim Tertelesi\u2019ne kadar Ermenice, K\u00fcrt\u00e7e, K\u0131rman\u00e7ki\/Zazaki\/D\u0131m\u0131liki, (hangisini s\u00f6ylesek \u00f6teki incinmi\u015f olur) ve T\u00fcrk\u00e7e, konu\u015fulan dilerdi. Bug\u00fcn de Ermenice d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer dillerin hepsi konu\u015fulmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu ger\u00e7e\u011fe ra\u011fmen Dersim\u2019de \u201ctek dil \u201dden bahsedilemez; \u201cDersim dilleri\u201dnden bahsedilebilir. An\u0131lan dillerden K\u0131rman\u00e7ki\/Zazaki yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Elbette bu dilin korunmas\u0131 ve ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in pozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Etnik kimlik \u00fczerinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; K\u00fcrt, Zaza, Ermeni, T\u00fcrk gibi etnik unsurlar\u0131n her biri bug\u00fcn hala Dersim\u2019in de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte ve yer yer i\u00e7 i\u00e7e ya\u015famaktad\u0131rlar. Dolays\u0131yla bir\u00e7ok etnik kimlikten bahsedilebilir. Bu kimliklerden iki Tertele ya\u015fam\u0131\u015f, Dersimli Ermenilerin kendini var etme \u00e7abas\u0131 \u00f6zel bir hassasiyetle kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Din\/\u0130nan\u00e7 \u00fczerinden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise; K\u0131rman\u00e7\/K\u0131z\u0131lba\u015f\/Alevilerin, Hristiyanlar\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ayn\u0131 co\u011frafyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinde ayr\u0131 ayr\u0131 ve yer yer bir arada ya\u015fad\u0131klar\u0131na dair pek \u00e7ok veriyi g\u00f6rebilmek, dokunabilmek, \u00f6\u011frenebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu hakikati yok sayan ve g\u00f6rmezden gelen ink\u00e2rc\u0131 zihniyetin nereden beslendi\u011fini sorgulamakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6ncelikli olarak, sorgulanmas\u0131 gereken birka\u00e7 nokta \u00fczerine yo\u011funla\u015fman\u0131n, yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Acaba, bir co\u011frafyan\u0131n bir etnik ya da inan\u00e7 kimli\u011finde \u201cyurt\u201d olabilmesi i\u00e7in ka\u00e7 y\u00fcz y\u0131la ihtiya\u00e7 vard\u0131r? 200, 400, 500, 800, 1000 y\u0131l\u2026 Sizin i\u00e7in hangisi yeterlidir? Ulusla\u015fma s\u00fcrecinin T\u00fcrkiye\u2019deki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak\u2026 \u0130ster ulusla\u015fma s\u00fcrecini tamamlam\u0131\u015f, ister bu s\u00fcreci ya\u015famakta olsun b\u00fct\u00fcn milletlerin hepsi de en az son 200 y\u0131ld\u0131r bu co\u011frafyada ya\u015famaktad\u0131rlar. Peki, 200 y\u0131l boyunca burada ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel bir ya\u015fam kurmu\u015f ve s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f bir topluma \u201cyurt\u201d olmad\u0131\u011f\u0131\/olamayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir iddiada bulunabilir miyiz? Bulunsak bile bunun bilimsel ve etik bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Varsayal\u0131m ki, millet olarak Ermenilerin 1000, K\u00fcrtlerin 800, Zazalar\u0131n 800 ve T\u00fcrklerin 500 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi olsun bu co\u011frafyada. Birileri di\u011ferlerinden \u00f6nce veya sonra geldi yerle\u015fti ve kendine \u201cyurt\u201d edindi. Ne denilecek? Nas\u0131l a\u00e7\u0131klanacak? Varsayal\u0131m ki; senin atalar\u0131n bir d\u00f6nem ba\u015fka bir yurttayd\u0131, geldi ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yurdunu i\u015fgal etti ve kendine yurt edindi. Bir d\u00f6nem etkin bir \u00e7o\u011funluk oldu\u2026 Sonra ba\u015fkalar\u0131 gelip senin atalar\u0131n\u0131n yurdunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kendine yurt edindi ve orada y\u00fczy\u0131llarca birlikte ya\u015fad\u0131lar ve senin atalar\u0131n az\u0131nl\u0131kta kald\u0131\u2026 Peki, torunlar olarak bug\u00fcn oralar\u0131 kimin yurdu olarak kabul edeceksiniz?<\/p>\n<p>\u0130nan\u00e7 mek\u00e2nlar\u0131 ve sembolleri \u00fczerinden hareket ederek tek\u00e7i bir \u201cyurt\u201d iddias\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak da ayn\u0131 bi\u00e7imde yanl\u0131\u015f ve temelsizdir. Hangi imparatorluk olursa olsun ona karakterini veren oran\u0131n egemen s\u0131n\u0131flar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla tarihte hangi etnik (millet) veya dini kimlikte olursa olsun egemenler ayn\u0131 i\u015fgalci, talanc\u0131, yok edici y\u00f6ntemler kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yurtlar\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcrlerini, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 yak\u0131p, y\u0131k\u0131p, talan etmi\u015flerdir. Baz\u0131lar\u0131 geride bir iz dahi b\u0131rakmam\u0131\u015flard\u0131r. Bu hakikat biliniyorken g\u00f6r\u00fclebilen baz\u0131 sembollere dayanarak sadece \u201cbenim yurdum\u201d iddias\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak ve di\u011ferlerini yok sayma anlay\u0131\u015f ve \u00e7abas\u0131 do\u011frudan milliyet\u00e7ilikten beslenmektedir.<\/p>\n<p>S\u00f6zgelimi, Ermeni milliyet\u00e7ileri Dersim\u2019in tarihte sadece kendi yurdu oldu\u011funu kan\u0131tlamak i\u00e7in 1000 y\u0131ll\u0131k kiliselerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 kan\u0131t g\u00f6steriyorlar. Elbette minimum 1000 y\u0131ll\u0131k tarihi ge\u00e7mi\u015fi olan kilise ve manast\u0131rlar oldu\u011fu do\u011frudur. Zira Ermeni toplumunun Dersim co\u011frafyas\u0131ndaki ge\u00e7mi\u015fi ortalama 2500 y\u0131la dayan\u0131r. Ancak bu tarih Pagan Ermenilerin tarihidir. H\u0131ristiyan Ermeni tarihi ise M.S 301 y\u0131l\u0131ndan ba\u015flar\u2026 H\u0131ristiyan dinini devlet olarak kabul eden Kral D\u0131rdat, Pagan Ermenileri Hristiyanla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in vah\u015fi katliamlar yapt\u0131. Pagan tap\u0131naklar\u0131n\u0131 yakt\u0131, y\u0131kt\u0131, yerine kilise yapt\u0131rd\u0131. Bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kiliselere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. \u0130slam\u2019\u0131n, Hristiyanlara, K\u0131z\u0131lba\u015flara ve di\u011fer inan\u00e7lara yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131. Peki, buna ne diyece\u011fiz?<\/p>\n<p>Elbette Dersim\u2019de tek tanr\u0131l\u0131 dinler d\u00f6nemin sembollerinden 1000 y\u0131ll\u0131k bir kilisenin de, 800 y\u0131ll\u0131k bir caminin de var oldu\u011fu bir ger\u00e7ek. Bunu kimse ink\u00e2r edemez. Tabii ki; Hristiyan Ermenilerin \u00e7ok eskiden beri Dersim\u2019in de i\u00e7inde bulundu\u011fu co\u011frafyay\u0131 kendilerine \u201cyurt\u201d edindikleri de ink\u00e2r edilemez bir ger\u00e7ektir\u2026<\/p>\n<p>Peki, ibadetini 1000 y\u0131ll\u0131k kilise veya 800 y\u0131ll\u0131k cami gibi mek\u00e2nlarda de\u011fil de, do\u011fa da yapan do\u011fay\u0131 inan\u00e7 mek\u00e2n\u0131 olarak benimsemi\u015f; g\u00fcne\u015fe, aya, da\u011fa, suya, a\u011faca tapan K\u0131z\u0131lba\u015f\/Aleviler i\u00e7in ne diyece\u011fiz? S\u00f6zgelimi, K\u0131z\u0131lba\u015flar i\u00e7in kutsal mek\u00e2nlardan Koe Munzur, Koe D\u0131zg\u0131n, Koe Sultan Bava, Gola Boyere, Ana Fatma ve daha pek \u00e7ok inan\u00e7 mek\u00e2n\u0131 ka\u00e7 bin y\u0131ll\u0131kt\u0131r acaba? Ya da her sabah g\u00fcn do\u011fumunda ve her ak\u015fam g\u00fcn bat\u0131m\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131nda durup ibadet ettikleri bu kutsal G\u00fcne\u015f (Tija Homed), bu Ay ili\u015fkisi ka\u00e7 bin y\u0131ldan beri s\u00fcrmektedir?.. Dolay\u0131s\u0131yla din tart\u0131\u015f\u0131lacaksa dinler tarihi, tek dinlerin sembolleri tart\u0131\u015f\u0131lacaksa tek dinler tarihini asgari oranda bilmek durumunday\u0131z. \u0130nan\u00e7lar tarihi tart\u0131\u015f\u0131lacaksa bunu insanl\u0131k tarihiyle birlikte ele alman\u0131n gerekli ve do\u011fru olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz ki, Dersim co\u011frafyas\u0131 tarih boyunca s\u00f6z konusu inan\u00e7, dini ve etnik kimliklere \u201cyurt\u201d olmu\u015f ve olmaya devam etmektedir. S\u00fcregelen ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen tek\u00e7i \u201ckimlik\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n en temel problemi; tart\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten \u201ckimlik\u201d sahiplerinin demokratik, adaletli, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve h\u00fcmanist \u201cki\u015filik\u201dten diyalektik ba\u011f\u0131n\u0131n kopmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Oysa insan\u0131n ve toplumlar\u0131n demokratik ve h\u00fcmanist niteli\u011fi (ki\u015fili\u011fi) onun \u201cetnik\u201d veya \u201cinan\u00e7\u201d kimli\u011finden daha \u00f6nemli ve de\u011ferli kabul edilmezse her t\u00fcrl\u00fc milliyet\u00e7ili\u011fin hatta \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n veya dincili\u011fin bir par\u00e7as\u0131 olmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz hale gelir. Her hangi bir milliyet\u00e7i veya dincinin demokrasi, adalet, insanl\u0131\u011f\u0131n evrensel de\u011ferleri gibi \u00f6l\u00e7\u00fcleri olmaz. Ancak insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin evrensel de\u011ferlerini benimseme iddias\u0131nda olan ve bu de\u011ferleri ya\u015fam felsefesi olarak benimseyip kendi ki\u015fili\u011finde realize eden insan, her t\u00fcrl\u00fc tek\u00e7i, milliyet\u00e7i ve dinci anlay\u0131\u015fla aras\u0131na kal\u0131n duvarlar \u00f6rmek durumundad\u0131r.<\/p>\n<p>Dersim do\u011fas\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcrlerini, dillerini, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 birlikte sahiplenmeyi ve ya\u015fatmay\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmak ya\u015famsal bir \u00f6neme sahiptir. Bu ancak daha demokratik, e\u015fitlik\u00e7i, dayan\u0131\u015fmac\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir \u201cki\u015filik\u201dle m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Empati duygusuyla bakmak, bilimsel verilerle d\u00fc\u015f\u00fcnmek; do\u011fru olan\u0131 sahiplenmek, yanl\u0131\u015f olan\u0131 ay\u0131klamakla ortak \u201cyurt\u201dlar da bir arada durulabilir ve birlikte daha zengin bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir\u2026<\/p>\n<p>Bilmeliyiz ki; tek\u00e7i \u201ckimlik\u201d in\u015fas\u0131 \u00fczerinden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen kavgalar \u201cki\u015filik\u201dte a\u011f\u0131r bir tahribat yaratmaktad\u0131r. Evrensel insan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011ferlerinden yoksun bir \u201cki\u015filik\u201dle in\u015fa edilen b\u00fct\u00fcn \u201ckimlik\u201dler hem kendi i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131n\u0131, huzurunu sa\u011flayamaz, hem de ba\u015fkalar\u0131yla bar\u0131\u015f ve huzur i\u00e7inde bir arada ya\u015fayamaz\u2026 Bu da onu kapitalist de\u011ferler sisteminin bir par\u00e7as\u0131na ve emperyalist odaklar\u0131n kolayl\u0131kla oynayaca\u011f\u0131 birer oyunca\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr\u2026<\/p>\n<p>Bu nedenlerle bir toplum veya bir birey ki\u015fili\u011fini hi\u00e7bir tek\u00e7i kimli\u011fe feda etmemelidir\u2026<\/p>\n<p>Benim enternasyonalist ki\u015fili\u011fim her t\u00fcrl\u00fc etnik veya inan\u00e7 kimli\u011finden \u00f6ndedir diyebilmek\u2026<\/p>\n<p><em>*Ara\u015ft\u0131rmac\u0131- Yap\u0131mc\u0131<\/em><\/p>\n<p><strong><em>http:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>https:\/\/www.alevihaber.com\/dersim-kimin-yurdudur-45978h.htm\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcrtl\u00fck ve Zazal\u0131k \u00fczerinden Dersim\u2019i tek\u00e7i kimlikle tan\u0131mlamak isteyenlerin \u201culus\u00e7u\u201d iddia ve ele\u015ftirilerindeki mant\u0131k \u00f6rg\u00fcs\u00fc birbirine benzerdi. Zira ikisi de ulus\u00e7u ve tek\u00e7iydi. Kaz\u0131m G\u00fcndo\u011fan* YURT 20. ve 21. y\u00fczy\u0131llar boyunca g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmeyen \u201cYurt\/vatan\u201d kavram(lar)\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmakta ve g\u00fcncelli\u011fini koruyarak, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyam\u0131zda \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel olarak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":68710,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21,22,1,70,20,53],"tags":[],"class_list":["post-68709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunumuzde-bati-ermenileri","category-gunumuzde-bati-ermenistan","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Dersim kimin yurdudur? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dersim kimin yurdudur? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"K\u00fcrtl\u00fck ve Zazal\u0131k \u00fczerinden Dersim\u2019i tek\u00e7i kimlikle tan\u0131mlamak isteyenlerin \u201culus\u00e7u\u201d iddia ve ele\u015ftirilerindeki mant\u0131k \u00f6rg\u00fcs\u00fc birbirine benzerdi. Zira ikisi de ulus\u00e7u ve tek\u00e7iydi. Kaz\u0131m G\u00fcndo\u011fan* YURT 20. ve 21. y\u00fczy\u0131llar boyunca g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmeyen \u201cYurt\/vatan\u201d kavram(lar)\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmakta ve g\u00fcncelli\u011fini koruyarak, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyam\u0131zda \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel olarak [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-05-26T07:57:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"781\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"439\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Dersim kimin yurdudur?\",\"datePublished\":\"2022-05-26T07:57:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709\"},\"wordCount\":4059,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2022\\\/05\\\/Dersim-1.jpg\",\"articleSection\":[\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenileri\",\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenistan\",\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\",\"T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709\",\"name\":\"Dersim kimin yurdudur? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2022\\\/05\\\/Dersim-1.jpg\",\"datePublished\":\"2022-05-26T07:57:31+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2022\\\/05\\\/Dersim-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2022\\\/05\\\/Dersim-1.jpg\",\"width\":781,\"height\":439},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=68709#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dersim kimin yurdudur?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dersim kimin yurdudur? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Dersim kimin yurdudur? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"K\u00fcrtl\u00fck ve Zazal\u0131k \u00fczerinden Dersim\u2019i tek\u00e7i kimlikle tan\u0131mlamak isteyenlerin \u201culus\u00e7u\u201d iddia ve ele\u015ftirilerindeki mant\u0131k \u00f6rg\u00fcs\u00fc birbirine benzerdi. Zira ikisi de ulus\u00e7u ve tek\u00e7iydi. Kaz\u0131m G\u00fcndo\u011fan* YURT 20. ve 21. y\u00fczy\u0131llar boyunca g\u00fcndemden d\u00fc\u015fmeyen \u201cYurt\/vatan\u201d kavram(lar)\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lmakta ve g\u00fcncelli\u011fini koruyarak, d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyam\u0131zda \u00f6nemli bir yer tutmaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel olarak [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2022-05-26T07:57:31+00:00","og_image":[{"width":781,"height":439,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Dersim kimin yurdudur?","datePublished":"2022-05-26T07:57:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709"},"wordCount":4059,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg","articleSection":["G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenileri","G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Bat\u0131 Ermenistan","Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131","T\u00fcrkiye\u2019de Az\u0131nl\u0131klar"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709","name":"Dersim kimin yurdudur? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg","datePublished":"2022-05-26T07:57:31+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2022\/05\/Dersim-1.jpg","width":781,"height":439},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=68709#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dersim kimin yurdudur?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68709","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68711,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68709\/revisions\/68711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/68710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}