![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/\u015eahap-Eraslan-360x208.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ku\u015faklard\u0131r s\u00fcren, her ku\u015fa\u011f\u0131n gelecek ku\u015fa\u011fa miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 faillik gelecek ku\u015fakta da s\u00fcr\u00fcyor. Fail gelene\u011fi kronikle\u015fiyor.<\/strong><\/em><\/p>\n \u015eahap Eraslan<\/strong><\/p>\n \u0130nsanlar paranoyak masallara inansalar da reel bir hayat ya\u015f\u0131yorlar. Her al\u0131\u015fveri\u015fte ekonomik krizin etkileri her yoksulu ayn\u0131 ve e\u015fit vuruyor. \u0130\u015fte bu krizin etkileri komplo masalc\u0131lar\u0131nda da derin bir \u00f6fke yarat\u0131yor. D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin uzakta ve ula\u015f\u0131lmaz olmas\u0131, onlara olan \u00f6fkenin d\u0131\u015fa vurulamamas\u0131na ve \u00f6fkeyi d\u0131\u015far\u0131 vurarak bir rahatlama ya\u015fanamamas\u0131na neden oluyor. \u0130\u015fte burada, \u00fclke i\u00e7indeki \u00f6tekiler yeniden d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131n i\u015fbirlik\u00e7ileri olarak de\u015fifre ediliyor: \u201cVatan haini, i\u015fbirlik\u00e7iler, vatan\u0131 satanlar\u201d masal\u0131 olu\u015fuyor. B\u00f6ylece uzaktaki soyut d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler i\u015fbirlik\u00e7ilik masal\u0131yla yan\u0131m\u0131za geliyor ve somut ki\u015filer oluyor. Kriz kar\u015f\u0131s\u0131nda pasif kalan ve krizin etkilerinden kendini ma\u011fdur sayan masal kitlesi, aktif olmak ve ma\u011fduriyetten kurtulmak i\u00e7in kendilerine ma\u011fdurlar se\u00e7erek, bu insanlar\u0131 ma\u011fdur ederek ma\u011fduriyetten kurtulmay\u0131 deniyor. Bu ma\u011fdur olmama meselesi onu yeniden \u2018fail\u2019 durumuna getiriyor.<\/p>\n Ku\u015faklard\u0131r s\u00fcren, her ku\u015fa\u011f\u0131n gelecek ku\u015fa\u011fa miras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 faillik gelecek ku\u015fakta da s\u00fcr\u00fcyor. Fail gelene\u011fi kronikle\u015fiyor: Psikanalizde ku\u015faklararas\u0131 aktar\u0131m olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, bir ku\u015fa\u011f\u0131n halledemedi\u011fi psikolojik bir sorunu ve bir k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc gelecek ku\u015fa\u011fa aktarmas\u0131 olgusunu ya\u015f\u0131yoruz. Erdo\u011fan s\u00fcrekli bu insanlar\u0131 i\u015faret ederek islamofa\u015fistleri bu insanlar\u0131n \u00fczerine s\u00fcr\u00fcyor. Bu \u00fclkenin her krizde \u00f6fkeleri de\u015farj etmek i\u00e7in kullan\u0131lan \u201cErmeni d\u00f6lleri\u201d, Alevileri, K\u00fcrtleri, solcular\u0131 ve son d\u00f6nemlerde de Fet\u00f6c\u00fcleri var. Bu gruplar bu toplumda olu\u015fan her \u00f6fke i\u00e7in projeksiyon alan\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. Bu \u2018bizim \u00f6tekiler\u2019 zaten hain olduklar\u0131 i\u00e7in hukuka falan da gerek duyulmadan cezaland\u0131r\u0131labiliyorlar! Devlet i\u015fkenceyi do\u011fal bir i\u015fleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken \u2018\u015fiddetin sap\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na\u2019 da tan\u0131k oluyoruz\u2026 Bug\u00fcn muhaliflere zul\u00fcm yapanlar vatana hizmet ettiklerini san\u0131yorlar. Yani bu pislik ve kirlilik \u201cVatan, millet, Sakarya\u201d \u015ferbeti i\u00e7irilerek sahneleniyor.<\/p>\n Vicdan tanr\u0131sal ilahi adaletin yery\u00fcz\u00fcne inmesi, i\u00e7imize konumlanmas\u0131d\u0131r sembolik olarak. \u0130\u015fte bu vicdan i\u00e7imizde bir mahkeme kurmam\u0131z\u0131, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 sorgulama imkan\u0131 sunar. Dinsel kontekste d\u00fc\u015f\u00fcnenler \u201cilahi adaleti\u201d tekrar tanr\u0131ya iade ediyorlar. Zul\u00fcm varsa Tanr\u0131 onun cezas\u0131n\u0131 mutlaka verecektir. Bu ba\u011flamda benim itiraz edip ba\u015f\u0131m\u0131 da belaya sokmama gerek yoktur. Ne de olsa Meri\u00e7 ya da Silivri baya\u011f\u0131 so\u011fuktur\u2026 Bu da ba\u015f kald\u0131r\u0131y\u0131, itiraz\u0131 gereksiz hale getiriyor. G\u00fcvendi\u011finiz bir reis, f\u00fchrer, ba\u015fbu\u011funuz da varsa vicdan\u0131 ona devreder onun her \u015feyi do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayarak vicdan\u0131z\u0131 da erken emekli edebilirsiniz\u2026 Bu kadar zul\u00fcm varken bu insanlar vicdans\u0131z de\u011fil, vicdanlar\u0131n\u0131 ba\u015fka birine b\u0131rakm\u0131\u015f durumdalar\u2026 Ayr\u0131ca insanlar\u0131n itiraz etme, asi olma, hakk\u0131n\u0131 arama e\u011filimleri de sayg\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc, \u201c\u015f\u00fckretme\u201d konseptiyle etkisiz hale getiriliyor.\u201d\u015e\u00fck\u00fcr\u201d konsepti edilgen bir \u015feymi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda ya\u015fanana aktif olarak katlanmak, tahamm\u00fcl etmektir. Etkin bir bi\u00e7imde ba\u015f kald\u0131rmak yerine edilgen g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc \u015f\u00fck\u00fcr konseptiyle yetiniliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015f\u00fck\u00fcr devletle tak\u0131\u015fman\u0131z\u0131, devletin radar\u0131na tak\u0131lmay\u0131 engelliyor. \u015e\u00fckretmek hi\u00e7 bir olumsuz sonucu olmayan ve ayn\u0131 zamanda tanr\u0131ya s\u0131\u011f\u0131nmak anlam\u0131 da ta\u015f\u0131yor. B\u00f6ylece insanlar de\u011fi\u015ftirmek, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekten \u00e7ok tanr\u0131ya \u201ck\u00f6t\u00fc\u201dy\u00fc havale ediyorlar ve mutlak adaletinin yerini bulaca\u011f\u0131n\u0131 umuyorlar. Dinsel konseptler genelde itaat\u0131, boyun e\u011fmeyi, \u015f\u00fckretmeyi \u00f6neriyorlar\u2026<\/p>\n \u0130nan\u00e7, politika ve \u015fov<\/strong><\/p>\n Papan\u0131n gezilerini izlemi\u015fsinizdir. Her biri dinsel bir tiyatro, dinsel bir \u015fovdur. Papan\u0131n s\u00f6ylediklerinden \u00e7ok sergilenen \u015fovdan etkileniyor insanlar. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131 bu \u00fclkenin en iyi \u015fovmeni. Tarikat \u015feyhleri, hac\u0131lar, hocalar her biri iyi birer \u015fovmen oldular. \u0130\u00e7erikten \u00e7ok bu \u015fovla insan\u0131 etkiliyorlar. Dinsel rit\u00fcellerin ba\u015f\u0131ndan bu yana b\u00f6yle bir \u00f6zelli\u011fi var; rit\u00fcel, sergilenen bir \u015feydir, \u015fov efekti vard\u0131r ve teatral bir g\u00f6steridir ayn\u0131 zamanda. Rit\u00fcelin etkisi de bu sahnelemededir: Rit\u00fcel s\u0131radan bir \u015fey de\u011fil, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131, ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir \u015feydir. Bu ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131l\u0131k bilgiye ili\u015fkin, bilginin do\u011frulu\u011funa ili\u015fkin de\u011fil; ama sahnelenerek bilgi do\u011fruymu\u015f etkisi yarat\u0131l\u0131yor. Mesela Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131n\u0131n sergiledi\u011fi \u015fova \u00f6zel bir anlam y\u00fcklenip do\u011frulu\u011fu sorgulanamaz hale getirilirken bunlar bir mizansen, bir sahneleme e\u015fli\u011finde, kutsal\u0131n arkas\u0131na gizlenerek yap\u0131l\u0131yor. Kutsal\u0131n arkas\u0131na gizlenerek s\u00f6ylenen palavralar\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi sorgulanam\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sorgulama Tanr\u0131\u2019y\u0131 sorguluyormu\u015f filmine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Burada ba\u011f\u0131r\u0131l\u0131yor: Tekbiiir! B\u00f6ylece y\u00f6neltilen soruya g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle kar\u015f\u0131l\u0131k veriliyor.<\/p>\n Bir sufl\u00f6r bir metin okumasa da sahneleme ve teatrall\u0131k \u00fczerinden izleyen\/inanan ile \u015fovmen\/dini \u00f6nder aras\u0131ndaki fark belirginle\u015fiyor\u2026 Sahnede duran, mikrofonu ve g\u00fcc\u00fc elinde tutanla seyirci, yani inanan insan aras\u0131ndaki asimetrik ili\u015fkinin alt\u0131 kal\u0131nca \u00e7iziliyor. Politika da bir sergilemeye ve sahnelemeye dayan\u0131yor; adeta bir film, bir tiyatro oyunu. Burada tiyatro laf\u0131n\u0131 bir olguyu anlatabilmek i\u00e7in kullan\u0131yorum; kast etti\u011fim bir sanat olarak tiyatro de\u011fil. Benim burada tiyatro dedi\u011fim, tiyatroya yap\u0131lan bir taciz asl\u0131nda\u2026 Mitingler bir organizasyonla haz\u0131rlanan, program ak\u0131\u015f\u0131 belli olan \u015fovlard\u0131r. Televizyonla birlikte politikac\u0131lar, rol\u00fcn\u00fc okuyan ve ezberleyen, sufl\u00f6r bile kullanan m\u00fcsamere \u00e7ocuklar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcler. Televizyon ve sahne varsa o ortamda poz vermek de vard\u0131r. Bu ba\u011flamda baz\u0131 politikac\u0131lar rollerini abart\u0131yorlar. Akt\u00f6rler ve tiyatrocular oyun boyunca, sadece rolleri gere\u011fi rol yaparken, baz\u0131 politikac\u0131lar\u0131n hayatlar\u0131 rol ve poz vermek \u015feklinde ge\u00e7iyor. Biz asl\u0131nda politikac\u0131lardan \u00e7ok bu rol\u00fc, bir maskeyi tan\u0131yoruz. Psikanalist Erich Fromm rol yapanlar\u0131n, yapay olan insanlar\u0131n hakiki olamad\u0131klar\u0131n\u0131, kibar insanlar\u0131n asl\u0131nda yapay insanlar olduklar\u0131n\u0131 da yazar. Bu politikac\u0131lar bir d\u00f6nem sonra ger\u00e7eklikle ili\u015fkilerini kopar\u0131yorlar. Mesela Erdo\u011fan\u2019\u0131n y\u0131llar \u00f6nceki haliyle bug\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131nca yapt\u0131\u011f\u0131 makyaj ve de\u011fi\u015fim ger\u00e7eklikten kopu\u015f hikayesine d\u00f6n\u00fcyor; y\u00fcz\u00fcndeki ayaz\u0131n izlerini saklamak i\u00e7in kullan\u0131lan fond\u00f6ten, utanman\u0131n da \u00fczerini \u00f6rtm\u00fc\u015f sanki\u2026<\/p>\n Erdo\u011fan politik \u015fovda gecekondulu, yoksul ama ma\u011frur, yi\u011fit bir delikanl\u0131 olarak, bir arabesk \u00f6yk\u00fcyle pazarland\u0131. Dik ba\u015fl\u0131 ve gururla hapiste volta atan adam g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle kabal\u0131\u011f\u0131, cahilli\u011fi, g\u00f6rg\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, bilgisizli\u011fi ve kinci yan\u0131 bu arabesk g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde gizlendi. Onun yoksullu\u011funa ili\u015fkin s\u00f6ylediklerinin sosyal k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131 da vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131n t\u00fckenmeyen bir \u00f6fke do\u011furdu\u011funu g\u00f6remiyorduk. Televizyona \u00f6nce Sezen Aksu \u00e7\u0131k\u0131yor, Kemal Burkay\u2019\u0131n \u201cBir kedim bile yok\u201d dizelerini s\u00f6yl\u00fcyor, ard\u0131ndan Erdo\u011fan parma\u011f\u0131ndaki y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6stererek \u201cBir evim bile yok, kiraday\u0131m!\u201d diyordu. D\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcne referans\u0131 inan\u00e7 ve bu inan\u00e7 \u00fczerinden Kuran, Muhammed ve Allah\u2019t\u0131. Kutsal\u0131n arkas\u0131na kim gizleniyorsa kazan\u0131yor bu co\u011frafyada! Halk bu g\u00f6steriyi, bu imaj\u0131 sevdi. Nihayet politikac\u0131 camias\u0131na kafa tutan, Allah korkusu olan bizden biri sahnedeydi. Onun inan\u00e7l\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc mucize yaratabilece\u011fi, keramet sahibi olaca\u011f\u0131 umudunu besledi. Hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir mucizeye kalm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 sorgulamak yerine, keramet beklemenin ne kadar \u00e7aresiz oldu\u011fumuzu g\u00f6sterdi\u011fini kavramak yerine, kahramanlar\u0131n kurtarma masal\u0131na bir kez daha inand\u0131k\u2026<\/p>\n Bilinmeze tahamm\u00fcl edebilme olgunlu\u011fu<\/strong><\/p>\n Psikanalist Wilfred Bion\u2019un tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir fenomen vard\u0131r: \u201cNegative capability\u201d. \u0130nsanlar\u0131n anlayamad\u0131klar\u0131 durumlar ve olgular rahats\u0131zl\u0131k verir. Bu halleri a\u00e7\u0131klayarak bir rahatl\u0131k sa\u011flar\u0131z. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u00e7ocuklar\u0131n \u00e7ok\u00e7a sorular sormas\u0131, anlamad\u0131klar\u0131 bir durumu a\u00e7\u0131klayarak rahatl\u0131k elde etmek i\u00e7indir. Yeti\u015fkinlikte de a\u00e7\u0131klamalar arar\u0131z. Sevgilimizin bizi neden terk etti\u011fini, \u00e7ocu\u011fumuzun s\u0131nav\u0131 neden kazanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolar\u0131n neden y\u00fckseldi\u011fini, ekonomik krizi ve yoksullu\u011fu anlamak isteriz. Dinler \u00e7ok karma\u015f\u0131k sorunlara basit ve kolay, herkesin anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar sunar: Kader, Tanr\u0131 b\u00f6yle istedi, \u00f6l\u00fcmden sonra da hayat var gibi. Politikac\u0131lar, \u00f6zellikle pop\u00fclist politikac\u0131lar da zor ve karma\u015f\u0131k problemlere basit a\u00e7\u0131klamalar sunarlar. D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler ve komplo masal\u0131 anlat\u0131s\u0131 bu ba\u011flamda kullan\u0131l\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n tan\u0131d\u0131klar\u0131 bir model kullan\u0131l\u0131r ve sa\u00e7ma da olsa herkesin anlayaca\u011f\u0131 basit bir form\u00fcl sunulur. Bion\u2019un bize anlatmak istedi\u011fi ise, baz\u0131 sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131n hemen olmamas\u0131na ve baz\u0131 sorulara hi\u00e7bir zaman yan\u0131t bulamayaca\u011f\u0131m\u0131za tahamm\u00fcl etmenin bir yeti\u015fkinlik belirtisi oldu\u011fu, sab\u0131rl\u0131 ve tahamm\u00fcll\u00fc ki\u015filerin psikolojik olgunlu\u011fa ula\u015ft\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Ayr\u0131ca her soruya bir cevab\u0131n olmas\u0131n\u0131n ard\u0131nda ilkel bir narsisizm, kendini tanr\u0131 sanma iste\u011fi de vard\u0131r. Bir\u00e7ok inanca g\u00f6re yery\u00fcz\u00fcndeki her sorunun cevab\u0131n\u0131 sadece Tanr\u0131 bilir. Her soruya bir yan\u0131t\u0131m\u0131z\u0131n oldu\u011funu san\u0131yorsak, ayn\u0131 zamanda tanr\u0131sal bir g\u00fcc\u00fcm\u00fcz varm\u0131\u015f gibi davran\u0131yoruzdur. Maalesef yery\u00fcz\u00fcnde baz\u0131 sorular\u0131n ger\u00e7ekten yan\u0131tlar\u0131 yok\u2026<\/p>\n \u0130nsanlarda g\u00f6zlemledi\u011fimiz bir ba\u015fka olgu ise olaylar\u0131 birbirleriyle ili\u015fkilendirmektir. Psikanalist Auchter\u2019\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 \u201carkaik d\u00fczen gereksinimi\u201d (das archaische Ordnungsbed\u00fcrnis) kavram\u0131n\u0131n da ifade etti\u011fi gibi, bu bir ihtiya\u00e7t\u0131r. \u0130nsan g\u00f6rd\u00fcklerini, ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 birbirleriyle ili\u015fkilendirerek \u2018Neden?\u2019 sorusuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeyi dener. Buldu\u011fu bu a\u00e7\u0131klamalar kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 rahatlatma, kafas\u0131ndaki sorular\u0131 b\u00f6ylece kendince \u00e7\u00f6zme gereksinimiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Babil Kulelerinden g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bakan o zaman\u0131n astrologlar\u0131 milyonlarca \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015f y\u0131ld\u0131zlar\u0131 birbirleriyle ili\u015fkilendirmeyi deniyor, y\u0131ld\u0131zlara bakarak birbirlerinden milyarlarca \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta olan y\u0131ld\u0131zlardan bitki ve hayvan fig\u00fcrleri yap\u0131yor ve b\u00f6ylece bu y\u0131ld\u0131zlar aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ba\u011f var oldu\u011funu say\u0131yorlard\u0131. Bir soruya, ekonomik krize mesela, yan\u0131t ararken \u00e7e\u015fitli ba\u011flant\u0131lar\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131r\u0131z. T\u00fcrkiye\u2019deki ekonomik krizin ba\u015fka olgularla ba\u011flant\u0131lar\u0131na bakar\u0131z. Ama bu e\u011filim \u00e7o\u011fu kez mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 aray\u0131\u015flara da iter: \u201cPandemiyi T\u00fcrk erke\u011fini k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bilerek \u00e7\u0131kard\u0131lar diye inanmak, ya da dolar de\u011fer kaybetsin diye dualar etmek gibi\u2026 Paranoyak e\u011filimi olan ki\u015fi ve toplumlar daha \u00e7ok irrasyonel ba\u011flant\u0131lar ve ili\u015fkilendirmeler pe\u015findedir.<\/p>\n