![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Hrant-Dink-3-360x242.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Hrant Dink, T\u00fcrkiye\u2019nin Martin Luther King\u2019idir. Hrant Dink, ayn\u0131 Martin Luther King gibi, Cumhuriyetin kurulu\u015funu sorgulayan bir felsefeye sahip oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. E\u015fit Yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131 istedi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/strong><\/em><\/p>\n Taner Ak\u00e7am<\/strong><\/p>\n Yine 19 Ocak ve yine Hrant Dink\u2019in hunharca katledili\u015fi\u2026 Hrant\u2019\u0131 anacak ve Hrant\u2019\u0131 konu\u015faca\u011f\u0131z. \u00d6nce bir g\u00f6zlem: Dile kolay tam 15 y\u0131l ge\u00e7ti. T\u00fcrkiye tarihinde cinayete kurban gitmi\u015f hi\u00e7bir ki\u015fi bu kadar uzun bir s\u00fcre, ayn\u0131 inat ve kararl\u0131l\u0131kla an\u0131lmad\u0131. Bu bir ilktir. Bunun ne anlama geldi\u011fi konusunda kafa yormak gerekir. Burada, bu 15 y\u0131ld\u0131r bitmeyen ve de bitmeden devam edecek olan anmalar\u0131n anlam\u0131 \u00fczerine bir \u015feyler karalamak istiyorum.<\/p>\n En son s\u00f6yleyece\u011fimi en ba\u015ftan s\u00f6yleyeyim: Hrant Dink \u00f6zlemini duydu\u011fumuz yeni Cumhuriyetimizin kurucusudur. Ve Hrant Dink T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurucusu ilan edilmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e de bu \u00fclkede demokrasi ve insan haklar\u0131na sayg\u0131 egemen olmayacakt\u0131r.<\/p>\n \u00c7ok s\u0131k duydu\u011fum bir c\u00fcmle var, \u201cCumhuriyeti kurduk \u015fimdi onu demokrasi ile ta\u00e7land\u0131raca\u011f\u0131z.\u201d Bu c\u00fcmle Cumhuriyetin kurulu\u015funa \u00e7ok olumlu bir anlam y\u00fckler. Bu bak\u0131mdan sorunludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Hrant Dink\u2019i \u00f6ld\u00fcren tohum, bu Cumhuriyet\u2019in kurucu felsefesi ve kurulu\u015f ilkeleri ile at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hrant Dink, bu Cumhuriyetin kurulu\u015f ilkelerini sorgulad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Ama \u00f6te yandan bu c\u00fcmle do\u011fru bir c\u00fcmledir. Bu Cumhuriyet demokrasi ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir, bunun imkanlar\u0131 vard\u0131r. Ve bu ta\u00e7land\u0131rma ancak ve ancak yeni kurucularla ve bu kurucular\u0131n felsefelerini bu Cumhuriyetin kurulu\u015f felsefesi yapmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hrant Dink, demokrasi ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lacak bu yeni Cumhuriyetin en \u00f6nemli kurucusudur. Elbette ba\u015fka kurucular da vard\u0131r. Tahir El\u00e7i ve Seyit R\u0131za bilinen di\u011fer iki isimdir. Ba\u015fkalar\u0131 da vard\u0131r ama ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur.<\/p>\n Hrant Dink Cumhuriyetin kurucusu ilan edilmedik\u00e7e bu Cumhuriyet demokrasi ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lamaz. Hrant Dink\u2019in kurucu ilan edilmesi, ilk Cumhuriyetin kurulu\u015f ilkelerinin hatalar\u0131n\u0131n sorgulamas\u0131 ve d\u00fczeltilmesi anlam\u0131na gelir.<\/p>\n O halde iki temel tezini \u015f\u00f6yle \u00f6zetleyebilirim:<\/p>\n 1)Cumhuriyetin kurulu\u015funun yap\u0131sal hatalar\u0131 vard\u0131r ve Hrant Dink cinayeti, Cumhuriyetin kurulu\u015funun bu yap\u0131sal hatalar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n 2)Bu yap\u0131sal hatalar ancak ve ancak Hrant Dink yeni Cumhuriyetin kurucusu ilan edilirse ortadan kalkabilir. Onun kurucu ilan edilmesi, yap\u0131sal hatalar\u0131n d\u00fczeltildi\u011fini sembolize eder.<\/p>\n \u00d6nce birinci tez \u00fczerine ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 ek bir fikir: soru \u015fu; Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k nas\u0131l ortadan kalkar; daha e\u015fitlik\u00e7i ve adaletin tesis edildi\u011fi bir toplum nas\u0131l kurulur? Amerikan sivil haklar hareketinin cevab\u0131 \u015fudur: \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Amerika\u2019n\u0131n kurulu\u015f hatas\u0131d\u0131r. \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131 verilirken, k\u00f6le sahipleriyle uzla\u015fmaya gidilmi\u015f ve k\u00f6le ticareti anayasal bir hak olarak tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Zaten ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesinin \u00f6nderlerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 k\u00f6le sahipleriydi. Bu nedenle, k\u00f6lelik Amerikan anayasas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir ilkesi haline getirilmi\u015f, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k Amerika\u2019n\u0131n kurulu\u015funun yap\u0131sal bir unsuru olmu\u015ftur. Amerika\u2019y\u0131 sadece onu ilk kuran kurucular\u0131 ile tan\u0131mlamak ve anlamak, bu yap\u0131sal \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n devam\u0131n\u0131 savunmak anlam\u0131na gelir.<\/p>\n Amerikan tarihi, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 e\u015fit yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele tarihidir ve ancak bu m\u00fccadeleler sonucunda Amerika hukuksal e\u015fitli\u011fin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke olabilmi\u015ftir. E\u011fer, bu m\u00fccadeleyi veren ve bu u\u011furda hayatlar\u0131n\u0131 kaybeden insanlar\u0131, Amerika\u2019n\u0131n kurucu babalar\u0131 olarak saymazsan\u0131z, Amerika\u2019da \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yenemezsiniz. \u00d6rne\u011fin yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadelede hayat\u0131n\u0131 kaybeden Martin Luther King Amerika\u2019n\u0131n yeni kurucu babas\u0131d\u0131r. Martin Luther King, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k \u00fczerine kurulmu\u015f Amerika\u2019n\u0131n ele\u015ftirisidir ve onun demokrasi ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sembolize eder.<\/p>\n Dink ve Martin Luther King<\/p>\n Hrant Dink, T\u00fcrkiye\u2019nin Martin Luther King\u2019idir. Hrant Dink, ayn\u0131 Martin Luther King gibi, Cumhuriyetin kurulu\u015funu sorgulayan bir felsefeye sahip oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. E\u015fit Yurtta\u015fl\u0131k haklar\u0131 istedi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. O halde alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim. T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurulu\u015fu ciddi yap\u0131sal hatalar i\u00e7ermektedir. T\u0131pk\u0131 Amerika\u2019n\u0131n kurulu\u015funun \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131sal olarak i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fi gibi, bizim Cumhuriyetimiz de e\u015fitsizli\u011fi yap\u0131sal olarak i\u00e7selle\u015ftirmi\u015ftir. Bu Cumhuriyet, Ermeni, Rum, S\u00fcryani ve Yahudilerin \u00f6tekile\u015ftirilmesi \u00fczerine kurulmu\u015ftur. K\u00fcrtlere, T\u00fcrk egemenli\u011fine itaat d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir se\u00e7enek b\u0131rakmayacak bir bi\u00e7imde kurulmu\u015ftur. T\u0131pk\u0131 Amerikan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi bu \u00fclkede de ne Hristiyanlar ne Yahudiler ne Aleviler ne de K\u00fcrtler tam vatanda\u015f say\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r. S\u00fcnni T\u00fcrk en e\u015fittir, \u00f6tekiler sonra gelir. E\u015fitsizlik bu Cumhuriyetin yap\u0131sal bir sorunudur ve e\u011fer bu Cumhuriyeti sadece onu ilk kuranlar ile tan\u0131mlar ve anlat\u0131rsan\u0131z, sadece Mustafa Kemal\u2019e \u00f6vg\u00fcler d\u00fczmekle yatar kalkarsan\u0131z yap\u0131sal e\u015fitsizli\u011fi savunur ve devam ettirirsiniz. Hem sadece ilk kurucularla yetineceksiniz hem de din, dil, k\u00fclt\u00fcr farklar\u0131na ra\u011fmen herkesin e\u015fit oldu\u011fu bir toplum isteyeceksiniz, bu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n Hrant Dink, ben Ermeni\u2019yim, bunu b\u00f6yle kabul edeceksiniz, dedi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. E\u015fit vatanda\u015f olmak i\u00e7in T\u00fcrk olmak gerekmedi\u011fini s\u00f6yledi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Hem Ermeni hem de e\u015fit vatanda\u015f olman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. T\u0131pk\u0131 Martin Luther King\u2019in hem siyah hem de e\u015fit vatanda\u015f olmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr dedi\u011fi i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi\u2026 Yani Hrant, T\u00fcrkiye\u2019de, Ermeni\u2019nin, Rum\u2019un, S\u00fcryani\u2019nin, Yahudi\u2019nin ve K\u00fcrd\u00fcn, herkesin e\u015fit ve e\u015fde\u011fer vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 savundu\u011fu i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Onun Cumhuriyet\u2019in kurucusu ilan edilmesi, bu cinayete kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak en b\u00fcy\u00fck \u00f6zele\u015ftiridir.<\/p>\n Son bir s\u00f6z\u00fcm de \u015fu: evet, biliyorum, T\u00fcrkiye yeniden kurulu\u015f ayarlar\u0131na geri d\u00f6nd\u00fc. 2000\u2019li y\u0131llardaki demokratikle\u015fme s\u00fcreci h\u00fcsranla sonu\u00e7land\u0131. Ba\u015fta Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda oldu\u011fu gibi, tarihte i\u015flenmi\u015f cinayetler konusunda yeniden fabrika ayarlar\u0131na geri d\u00f6n\u00fcld\u00fc. K\u00fcrtlerin temel haklar\u0131n\u0131 tan\u0131maya y\u00f6nelik a\u00e7\u0131l\u0131m giri\u015fimleri tamimiyle kapat\u0131ld\u0131. \u00dclke b\u00fcy\u00fck bir karanl\u0131k i\u00e7ine yuvarland\u0131 ve hala orada\u2026<\/p>\n Ama unutmayal\u0131m, bunlar oldu ve oluyor ama \u00e7ok \u015fey de kazan\u0131ld\u0131. Bana g\u00f6re, Hrant Dink kazan\u0131lm\u0131\u015f manevi bir zaferdir. Ya\u015fanm\u0131\u015f y\u0131llar\u0131n bo\u015funa olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, geride, yeni Cumhuriyet i\u00e7in elimizde \u00e7ok \u015fey kald\u0131\u011f\u0131n\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n \u015eunu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim, 2007 y\u0131l\u0131na kadar, \u201c1915\u2019te b\u00fcy\u00fck bir katliam ya\u015fand\u0131, bir millet yok edildi\u201d, diyen insanlar kovu\u015fturmalara tabi tutuluyorlard\u0131. Ba\u015fta Hrant olmak \u00fczere, bu insanlar aleyhine kampanyalar d\u00fczenleniyor, \u00f6l\u00fcmle tehdit ediliyorlard\u0131. Bu insanlar aleyhine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f onlarca dava vard\u0131. \u015eimdi art\u0131k bunu ayn\u0131 sald\u0131rganl\u0131kla yapam\u0131yorlar.<\/p>\n \u0130ddiam \u015fudur: Hrant Dink psikolojik \u00fcst\u00fcnl\u00fckt\u00fcr, art\u0131k onun gibi d\u00fc\u015f\u00fcnenler savunmada de\u011filiz. \u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 gelebilir, ama art\u0131k \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn bizde oldu\u011funu savunuyorum. Art\u0131k savunmada olan inkarc\u0131l\u0131kt\u0131r. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131 savunma psikolojisi ile yap\u0131yorlar, bu fark \u00f6nemlidir. Yapacaklar\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar ama yenildiklerini \u00e7ok iyi biliyorlar.<\/p>\n Hrant Dink, belki \u00e7ok yava\u015f bu toplumun k\u0131lcal damarlar\u0131na s\u0131z\u0131yor. Etraf\u0131n\u0131za bir bak\u0131n, her y\u0131l daha \u00f6nce g\u00f6rmedi\u011finiz yeni insanlar\u0131n Hrant Dink\u2019i and\u0131\u011f\u0131n\u0131, konu\u015ftu\u011funu g\u00f6receksiniz. Elbette \u2018gemiyi terk eden fareler\u2019 de var ama onlar \u00e7ok az. Hrant Dink\u2019i bilmek ve anlamak isteyenlerin say\u0131s\u0131 art\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc Hrant Dink \u00f6zledi\u011fimiz bir yeniyi temsil ediyor. \u0130nsanlar\u0131n, din, dil, inan\u00e7 fark\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n e\u015fit yurtta\u015flar olmas\u0131n\u0131 temsil ediyor. Yeni Cumhuriyeti ve onun demokrasi ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 temsil ediyor. \u201cNe Mutlu T\u00fcrk\u00fcm Diyene\u201d de\u011fil, \u201cdinim, dilim, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm ne olursa olsun e\u015fit yurtta\u015f\u0131m\u201d diyeni temsil ediyor. Hrant Dink\u2019i kurucu ilan etmezsek bu Cumhuriyetin yap\u0131sal e\u015fitsizli\u011fini tamir edemeyiz. Bu Cumhuriyetin kurulu\u015funa in\u015fa edilmi\u015f e\u015fitsizli\u011fi ortadan kald\u0131ramay\u0131z. Ve bizler Hrant Dink\u2019i yeni Cumhuriyetin kurucusu ilan ederek, bu yap\u0131sal hatay\u0131 tamir edece\u011fiz. Cumhuriyetin demokrasi ile ta\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 ancak b\u00f6yle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Son s\u00f6z\u00fcm \u015fu: l\u00fctfen art\u0131k a\u00e7\u0131n T\u00fcrkiye-Ermenistan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 ve s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131na Hrant Dink kap\u0131s\u0131 ad\u0131n\u0131 verin. Bu Cumhuriyetin kurulu\u015f hatalar\u0131n\u0131n giderilmesi do\u011frultusunda b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n