![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Kehribar-Ge\u00e7idi-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Nazan Bekiro\u011flu\u2019nun son roman\u0131 \u2018Kehribar Ge\u00e7idi\u2019 Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. Gelenekten hem teknik hem de tema olarak beslenen, k\u0131ssadan hisse veren modern bir anlat\u0131 olarak g\u00f6rmeli roman\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n Metin Yetkin<\/strong><\/p>\n Nazan Bekiro\u011flu\u2019nun MS 300\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n Roma\u2019s\u0131nda ba\u015flayan, yedi insan\u0131n kesi\u015fen hayatlar\u0131n\u0131 ve manevi yolculuklar\u0131n\u0131 konu edindi\u011fi roman\u0131 \u201cKehribar Ge\u00e7idi\u201d Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. \u201cHalka\u201d isimli yedi\u015fer b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan kitap politeizmin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir co\u011frafyada yeni yeni yay\u0131lan Nas\u0131ral\u0131 \u0130sa\u2019n\u0131n dinini arka plana alarak adalet, iktidar, h\u0131rs, huzur gibi kavramlara insan\u0131 oda\u011fa koyarak temas etmekte.<\/p>\n Halide Edib Ad\u0131var\u2019\u0131n Romanlar\u0131n\u0131n Teknik A\u00e7\u0131dan Tahlili teziyle doktoras\u0131n\u0131 tamamlayan, \u015eair Nig\u00e2r Han\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla do\u00e7ent olan ve 2001 y\u0131l\u0131nda profes\u00f6r unvan\u0131 alan Nazan Bekiro\u011flu akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00f6yk\u00fc ve romanlar\u0131yla da yakla\u015f\u0131k yirmi be\u015f senedir geni\u015f bir okur kitlesine ula\u015ft\u0131. \u00c7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalara konu olan eserleri genellikle post-modernizm, b\u00fcy\u00fcl\u00fc ger\u00e7ek\u00e7ilik, tasavvuf, psikanaliz ve feminizm ba\u011flamlar\u0131nda irdelenen Nazan Bekiro\u011flu\u2019nun Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan son roman\u0131 \u201cKehribar Ge\u00e7idi\u201d ise yine tasavvufi temalara geni\u015f\u00e7e yer veren fakat zaman ve co\u011frafya olarak di\u011fer eserlerinden ayr\u0131lan bir kitap. Roman, ilkin darphanede \u00e7al\u0131\u015fan bir k\u00f6lenin imparatorun suretinin oldu\u011fu sikkelerden birine bir keski darbesi indirmesiyle ba\u015fl\u0131yor. \u0130mparatoru g\u00f6z\u00fcnde bir damla ya\u015f varm\u0131\u015f gibi g\u00f6steren bu kusurlu sikkenin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerin hik\u00e2yeleri de ileride kesi\u015fiyor. Kitab\u0131n ba\u015f\u0131nda yedi insan ve bir k\u00f6pek olarak belirtilen bu \u015fah\u0131s kadrosu: Azatl\u0131 K\u00f6le Vitalis, Lahit Kopyac\u0131s\u0131 Efesli Linus, Kandilci Feliks, Yaz\u0131c\u0131 K\u00f6le Simonides, \u00c7oban Fazelis, Gezgin Al-Mina ve Barbar Y\u00fczba\u015f\u0131 Geta, k\u00f6pekse Kehribar. Vitalis, Senat\u00f6r Zosimus\u2019un azat etti\u011fi ve hem musahip hem de dost bildi\u011fi eski bir k\u00f6le. Efesli Linus ise heykelt\u0131ra\u015flar soka\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131ndaki sokakta lahit kopya etmekle u\u011fra\u015fan bir zanaatkar. Kandilci Feliks, \u015eifa Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019n\u0131n kandilcisi. Yaz\u0131c\u0131 K\u00f6le Simonides ise okuma yazma bilmese de kitaplara tutkun oldu\u011fundan koca bir k\u00fct\u00fcphaneye sahip olarak k\u00fct\u00fcphanesine g\u00f6m\u00fclmek isteyen, tek hayali hitabet sanat\u0131nda ustala\u015farak bir defa olsun avukatl\u0131k yapmak olan Roma\u2019n\u0131n en zengin t\u00fcccarlar\u0131ndan Efendi Naso\u2019nun k\u00f6lesi. \u00c7oban Fazelis, hi\u00e7bir t\u00fcrl\u00fc uyuyamayan, da\u011flarda ya\u015fayan, d\u00fcnyadan elini ete\u011fini \u00e7ekmi\u015f, tabiat\u0131n dilinden anlayan bir adam, bir m\u00fcnzevi. Kehribar da onun k\u00f6pe\u011fi fakat ismi gibi kehribar renginde olan, dama\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda siyah bir damga ta\u015f\u0131yan, boynunda tasma misali beyaz t\u00fcyden bir \u015feridi olan bu k\u00f6pek mistik \u00f6zelliklere sahip. Gezgin Al-Mina roman\u0131n ileriki sayfalar\u0131nda \u00f6\u011frenece\u011fimiz \u00fczere ailesini terk ederek yola \u00e7\u0131kan, \u00e7\u00f6lde Ra\u015fida\u2019ya \u00e2\u015f\u0131k olup onunla evlendikten sonra kabile hayat\u0131 s\u00fcren ve bir trajediyle tekrar yollara d\u00fc\u015fen ya\u015fl\u0131 bir adam. Y\u00fczba\u015f\u0131 Geta ise \u015ferefli bir asker. T\u00fcm bu insanlar Roma\u2019da, \u0130mparator Diocletianus d\u00f6neminde ya\u015famakta fakat bu d\u00f6nem gerek ekonomik gerek idari gerekse ahlaki a\u00e7\u0131dan Roma\u2019n\u0131n en k\u00f6t\u00fc d\u00f6nemlerinden biri. \u00dcstelik cumhuriyet, senato ve yasa ile me\u015fhur olan imparatorluk art\u0131k tanr\u0131-kral olan Diocletianus\u2019la birlikte istibdat d\u00f6neminde. Kurumlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda y\u00f6netici s\u0131n\u0131f olan senat\u00f6rler imparatorun g\u00f6z\u00fcne girme tela\u015f\u0131nda oldu\u011fu ve kasada para kalmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hamam in\u015faat\u0131n\u0131 Efendi Naso\u2019nun yard\u0131m\u0131yla bitirme derdinde. \u0130mparatorun tek adam y\u00f6netimiyle i\u015flevini zaten yitirmi\u015f senato. Ekonomiye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise Fiyatlar Ferman\u0131 g\u00fcnden g\u00fcne de\u011fi\u015fmekte, halk giderek fakirle\u015fmekte, borcunu \u00f6demeyenler ise k\u00f6le olarak sat\u0131lmakta. Bir yandan da insanlar\u0131n hayvanlarla, hayvanlar\u0131n insanlarla, karde\u015flerin karde\u015flerle sava\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Colosseum, kandan, i\u015fkenceden zevk alan bir halk kitlesi. Son olarak din kurumuna bakarsak, ruhban s\u0131n\u0131f\u0131 halk\u0131 kand\u0131rarak onun s\u0131rt\u0131ndan ge\u00e7inmekte. Bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fi Kandilci Feliks\u2019in kurban edilmekten kurtulan sinirli bir ke\u00e7i ona toslay\u0131nca kendini buldu\u011fu Tanr\u0131 Odas\u0131\u2019nda ba\u015frahibin odas\u0131na uzanan bir boru d\u00fczene\u011fi g\u00f6rmesi yahut uyku sorunu olan her hastan\u0131n istisnas\u0131z bi\u00e7imde uyu\u015fturucu etkisi olan ila\u00e7lar\u0131n duman\u0131yla uyutulunca kendilerinden tap\u0131nak i\u00e7in talepte bulunan \u201c\u015fifa tanr\u0131s\u0131n\u0131\u201d g\u00f6r\u00fcyor olmalar\u0131. K\u0131saca, akla gelebilecek her \u015fey i\u00e7in farkl\u0131 bir tanr\u0131dan m\u00fcrekkep bir sistem. Ancak, istibdada giden k\u0131r\u0131lma da ilk olarak bu sistemde ya\u015fan\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc insanlar Nas\u0131ral\u0131 \u0130sa\u2019n\u0131n tek tanr\u0131l\u0131 dinine girmeye ba\u015fl\u0131yor ve Hristiyanl\u0131k yay\u0131ld\u0131k\u00e7a imparator onlar\u0131n \u00e7arm\u0131ha gerilip yak\u0131larak katledilmesini buyuruyor. Bu y\u00fczden dedeler torunlar\u0131, torunlar dedeleri ihbar eder halde. \u00d6te yandan bu dini kabul edenler yanarak \u00f6lmekten korkmad\u0131klar\u0131 ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 terk etmedikleri i\u00e7in Hristiyanl\u0131k daha da yay\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fte bu noktada bireysel tecr\u00fcbeleriyle \u00fczerlerinden \u201cg\u00f6lgesiz bir ku\u015f\u201d ge\u00e7en kahramanlar\u0131m\u0131z bir ayd\u0131nlanma ya\u015fayarak Hristiyan oluyor. Burada \u015funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmeli ki metin boyunca Hristiyanl\u0131k daha \u00e7ok vahdet-i v\u00fccut d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran tasavvufi bir izlek \u015feklinde betimlenmekte. Kabaca \u00f6zetlemek gerekirse kahramanlar onlara ceza veren, onlardan kurban isteyen say\u0131s\u0131z tanr\u0131y\u0131 terk ederek onlar\u0131 seven tek bir tanr\u0131ya iman ediyor. Bu ayd\u0131nlanma s\u00fcreci her kahraman i\u00e7in farkl\u0131. T\u00fcm kahramanlar\u0131n s\u00fcre\u00e7lerinden bahsetmek bu yaz\u0131n\u0131n boyutunu a\u015fsa da farkl\u0131 sorunsallara da temas etti\u011fi i\u00e7in Yaz\u0131c\u0131 K\u00f6le Simonides\u2019inkine de\u011finmeli: Simonides, Efendi Naso i\u00e7in bir el yazmas\u0131 ararken buldu\u011fu yazman\u0131n arkas\u0131nda bir esere rastl\u0131yor, bu eser as\u0131l ad\u0131 Aristokles olan Platon\u2019un \u201cDevlet\u201d isimli eserinin yedinci kitab\u0131n\u0131n ma\u011fara metaforunun anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc. Ancak bir bilgin olarak g\u00f6rebilece\u011fimiz Simonides rastlad\u0131\u011f\u0131n\u0131n eserin m\u00fcsveddesi yani as\u0131l eserin ta kendisi oldu\u011funu anl\u0131yor:<\/p>\n \u201cBundan sonra bir \u00f6m\u00fcr boyu Devlet\u2019in \u00fczerinde sadece d\u00fczeltme yap\u0131labilirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc onun m\u00fcsveddesi asl\u0131d\u0131r. Tashih edilmemi\u015f, hale yola sokulmam\u0131\u015f, gramer bask\u0131s\u0131ndan yorulmam\u0131\u015f. \u0130lk halinde, yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnk\u00fc gibi. Kopya de\u011fil sahici, g\u00f6lge de\u011fil kendisi.\u201d (s.202)<\/p>\n Buras\u0131 \u00f6nemli bir nokta \u00e7\u00fcnk\u00fc Platon\u2019un ma\u011fara metaforundan hareketle ya\u015f\u0131yor ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131. Yani asl\u0131nda g\u00f6lgelere bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayarak y\u00fcz\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekten yana d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n \u00d6te yandan bu ikilik roman\u0131n tamam\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131zda: Misal, Lahit Kopyac\u0131s\u0131 Efesli Linus heykelt\u0131ra\u015flar\u0131n\/yontucular\u0131n soka\u011f\u0131n\u0131n hemen biti\u015fi\u011finde olsa da biricik bir eser yaratam\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc kopya i\u00e7in el, sanat eseri i\u00e7in y\u00fcrek gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve bireysel ayd\u0131nlanmas\u0131ndan sonra fark\u0131nda olmasa da yontucu oluyor. M\u00fcsvedde-eser, yontucu-kopyac\u0131 ikili\u011fine bir de hayat-\u00f6l\u00fcm ikili\u011fi eklenebilir zira Roma tam anlam\u0131yla d\u00fcnyevi, \u00f6l\u00fcmden sonra ya\u015fam\u0131 reddeden bir imparatorluk olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda.<\/p>\n \u201cDiride c\u00fczzaml\u0131 neyse \u00f6l\u00fcde Hristiyanlar yerin alt\u0131na \u00f6yle s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00f6yle l\u00e2netlenmi\u015fti. Yine de nas\u0131lsa yol kenar\u0131ndaki bir mezar ta\u015f\u0131na g\u00f6z\u00fc tak\u0131ld\u0131 kandilcinin. \u00d6l\u00fcm tarihi kay\u0131tl\u0131yd\u0131 ama do\u011fum tarihi yoktu, onlara g\u00f6re ger\u00e7ek ya\u015fam \u00f6ld\u00fckten sonra ba\u015fl\u0131yordu \u00e7\u00fcnk\u00fc. Oysa Roma, ya\u015fam\u0131 do\u011fum ve \u00f6l\u00fcm tarihleri aras\u0131na kaydetmeye al\u0131\u015f\u0131kt\u0131.\u201d (s.105)<\/p>\n K\u0131saca metinde bir \u00e7at\u0131\u015fma bulmak istenirse as\u0131l-sahte \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sanattan inanca dek \u00e7e\u015fitli ve\u00e7heleri, denilebilir. \u0130\u015fte b\u00f6ylelikle yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda zikredilen \u015fah\u0131s kadrosu kendi ya\u015fant\u0131lar\u0131ndan hareketle teker teker Hristiyan oluyor ve \u00c7oban hari\u00e7 her biri \u00e7e\u015fitli eylemlerden sonra kendi \u00f6l\u00fcm ferman\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015f oluyor. Azatl\u0131 K\u00f6le Vitalis, Hristiyan oldu\u011funu itiraf ederek \u00f6l\u00fcm cezas\u0131 almas\u0131na kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan Rahip Baraday\u2019\u0131 savunuyor mesela. Kandilci \u201ci\u015fkence tezg\u00e2h\u0131 alt\u0131nda ate\u015f yakmay\u0131\u201d reddediyor ve hatta tap\u0131na\u011f\u0131 bir anl\u0131k \u00f6fkeyle yakmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. B\u00f6yle eylemlerin sonunda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lacak bu alt\u0131 adam -\u00c7oban\u2019la birlikte yedi- Kehribar\u2019\u0131n k\u0131lavuzlu\u011funda birbirini buluyor ve bir ma\u011faraya var\u0131yor. Geceleyin uyan\u0131p uyand\u0131klar\u0131nda ise \u00fc\u00e7 as\u0131rdan fazla zaman ge\u00e7mi\u015f oluyor ve yiyecek almaya giden Al-Mina kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki Roma\u2019n\u0131n art\u0131k Hristiyan bir devlet oldu\u011funu fark ediyor. K\u0131saca, iki Roma aras\u0131ndaki fark\u0131 ya da farks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yorumlamak okura b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n Bu noktadan sonra ger\u00e7ek\u00e7ilik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fan roman\u0131n teknik \u00f6zelliklerine de\u011finmek gerekirse metinde halk hik\u00e2yesine meyleden bir havan\u0131n h\u00e2kim oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu hava daha kitab\u0131n ba\u015f\u0131na g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor:<\/p>\n \u201cTa ki kusurlu sikke heybeden heybeye, keseden keseye, kasadan \u00e7ekmeceye girip \u00e7\u0131karak b\u00fct\u00fcn Roma\u2019y\u0131 dola\u015fs\u0131n; hik\u00e2yeyi hik\u00e2yeye, uykusuzlu\u011fu uykuya, yolcuyu yola, r\u00fcyay\u0131 r\u00fcyete ve erdemli bir k\u00f6pe\u011fi yedi ki\u015fiye eklesin diye.\u201d (s.11)<\/p>\n B\u00f6ylece okur daha ilk andan itibaren 600 sayfay\u0131 a\u015fk\u0131n bu hacimli metni bir hik\u00e2ye anlat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131ndan dinliyormu\u015f gibi hissetmekte. \u00d6te yandan bu anlat\u0131c\u0131 da kendini hissettirmekten \u00e7ekinmiyor. Bununla birlikte 309 senenin bir uykuda ge\u00e7mesi somut ger\u00e7ekli\u011fi k\u0131rmakta. Ancak bu \u00f6zellikleriyle \u201cKehribar Ge\u00e7idi\u201dni post-modern veya b\u00fcy\u00fcl\u00fc ger\u00e7ek\u00e7i bir eser olarak g\u00f6rmek kanaatimce metni tarihi roman olarak g\u00f6rmek kadar yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Zira kar\u015f\u0131m\u0131zda tarihi fon olarak kullanan, ger\u00e7e\u011fi temel anlamda sadece tek bir noktada k\u0131ran, iktibaslara ve metinler-aras\u0131l\u0131\u011fa baz\u0131 baz\u0131 yer verse de karnavalesk bir eser olmaktan uzakta bir metin var. Kanaatimce eski gelenekten hem teknik hem de tema olarak beslenen, k\u0131ssadan hisse veren modern bir anlat\u0131 olarak g\u00f6rmeli \u201cKehribar Ge\u00e7idi\u201dni.<\/p>\n https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/golgeyle-gercek-arasinda-bir-anlati-kehribar-gecidi-haber-1545440\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nazan Bekiro\u011flu\u2019nun son roman\u0131 \u2018Kehribar Ge\u00e7idi\u2019 Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. Gelenekten hem teknik hem de tema olarak beslenen, k\u0131ssadan hisse veren modern bir anlat\u0131 olarak g\u00f6rmeli roman\u0131. Metin Yetkin Nazan Bekiro\u011flu\u2019nun MS 300\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n Roma\u2019s\u0131nda ba\u015flayan, yedi insan\u0131n kesi\u015fen hayatlar\u0131n\u0131 ve manevi yolculuklar\u0131n\u0131 konu edindi\u011fi roman\u0131 \u201cKehribar Ge\u00e7idi\u201d Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. \u201cHalka\u201d isimli yedi\u015fer […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":66244,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,54],"tags":[],"class_list":["post-66243","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler"],"yoast_head":"\n