{"id":66220,"date":"2021-12-15T02:02:03","date_gmt":"2021-12-15T07:02:03","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220"},"modified":"2021-12-15T02:03:38","modified_gmt":"2021-12-15T07:03:38","slug":"kurtulus-savasi-ve-kurulus-yillari-ile-yuzlesme-helallesme-iliskisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220","title":{"rendered":"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Bug\u00fcn ve yar\u0131n i\u00e7in nas\u0131l bir Cumhuriyet istiyoruz sorusuna verilecek do\u011fru cevap, d\u00fcn\u00fcn \u201ce\u015fitlik\u201d ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden okunmas\u0131d\u0131r. 15 tezle bu “manifesto”yu tart\u0131\u015f\u0131yorum.<\/strong><\/em><\/p>\n

Taner Ak\u00e7am<\/strong><\/p>\n

\n
\n

Bu yaz\u0131da, \u201cHelalle\u015fme\u201dden ne anlamam\u0131z gerekti\u011fi konusunda genel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmek istiyorum. Ana fikir, T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n\u0131n temelinin \u201cKurtulu\u015f ve Kurulu\u015f\u201d d\u00f6neminde at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Kurulu\u015f kaynakl\u0131 yap\u0131sal sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzdur.<\/p>\n

\u201cKurtulu\u015f ve Kurulu\u015f\u201d y\u0131llar\u0131na sadece \u201cegemenlik hakk\u0131\u201d ve \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u201d ekseninden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n tohumlar\u0131n\u0131n o y\u0131llarda at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6remiyoruz. Burada \u201cKurtulu\u015f ve Kurulu\u015f\u201d y\u0131llar\u0131n\u0131n, sadece \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u201d de\u011fil \u201ce\u015fitlik\u201d ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda da okunmas\u0131 \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n

Bug\u00fcn ve yar\u0131n i\u00e7in nas\u0131l bir Cumhuriyet istiyoruz sorusuna verilecek do\u011fru cevap, d\u00fcn\u00fcn \u201ce\u015fitlik\u201d ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden okunmas\u0131d\u0131r. E\u011fer bu topraklarda demokrasi ve hukuk devleti egemen olsun istiyorsak, Kurulu\u015fun yeni hikayesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n

\u00a01.\u00a0Tez:\u00a0<\/strong>Siyaset, haks\u0131zl\u0131klar\u0131n \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imleri etraf\u0131nda m\u00fccadelelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir aland\u0131r. Tarihle Y\u00fczle\u015fmek yeni bir siyasi m\u00fccadele alan\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ve siyasetin di\u011fer alanlar\u0131ndan ayr\u0131ca ele al\u0131nmak zorundad\u0131r. E\u011fer kendimizi modern zamanlarla s\u0131n\u0131rlarsak, hepinizin en iyi bildi\u011fi siyasi m\u00fccadele alan\u0131 s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesidir.<\/p>\n

\u0130nsanlar, siyasi arenada, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinde tak\u0131nd\u0131klar\u0131 tutuma g\u00f6re saf tutarlar. Sol bu m\u00fccadelede, i\u015f\u00e7ileri -proletaryay\u0131 veya genel olarak yoksullar\u0131 temsilen ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Her ne kadar solun b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini her konuyu \u00e7\u00f6zecek sihirli de\u011fnek olarak g\u00f6rd\u00fcyse de bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Ve ba\u015fka haks\u0131zl\u0131klara ili\u015fin yeni siyasi m\u00fccadele alanlar\u0131 do\u011fdu.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, cinsiyet sorunu etraf\u0131nda, kad\u0131nlar harekete ge\u00e7tiler ve erkeklerle e\u015fitlik istediler. Daha sonra kimliklerin tan\u0131nmas\u0131 bir alan olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

Topluluklar Ulus olarak, dinlerinin ve\/veya dillerinin tan\u0131nmas\u0131 yani kimliklerinin tan\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik k\u00fclt\u00fcrel talepler ileri s\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n

Sonra \u00c7evre bir alan olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

K\u00fcresel \u0131s\u0131tman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar, do\u011fan\u0131n ve \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir siyasi m\u00fccadele konusu yapt\u0131.<\/p>\n

Tarihle y\u00fczle\u015fme, ge\u00e7mi\u015fte i\u015flenmi\u015f su\u00e7lar \u00fczerine konu\u015fma ve bir \u00e7\u00f6z\u00fcm arama da b\u00f6yle yeni bir alan olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ve bu bana g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin en temel problemidir. Tarihle y\u00fczle\u015fme, ni\u00e7in \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli m\u00fccadele alanlar\u0131ndan birisi halini alm\u0131\u015ft\u0131r, bu konunun kendi ba\u015f\u0131na ele al\u0131nmas\u0131 gerekir ve burada tart\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lmayacakt\u0131r.<\/p>\n

2.\u00a0Tez:\u00a0<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019de Tarihle Y\u00fczle\u015fmeyi Merkezine alm\u0131\u015f bir siyasi hareket \u015fartt\u0131r. E\u011fer T\u00fcrkiye siyaseti \u201cy\u00fczle\u015fme\u201dyi merkezine almazsa, T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zlenen demokratik ve insan haklar\u0131na sayg\u0131 duyan bir rejim gelmez. E\u011fer demokrasi istiyorsak, insan haklar\u0131na sayg\u0131 duyan bir rejim istiyorsak, insanlar\u0131n e\u015fit ve e\u015fde\u011fer olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir d\u00fczen \u00f6zl\u00fcyorsak, dini-dili-etnik k\u00f6keni ne olursa olsun, t\u00fcm herkesin e\u015fit vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131 istiyorsak tarihle y\u00fczle\u015fmek \u015fartt\u0131r.<\/p>\n

\u00a03.\u00a0Tez<\/strong>\u00a0T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcn en temel problemi, e\u015fitsizliktir. Bug\u00fcn bu toplumun farkl\u0131 kesimleri e\u015fit de\u011fildirler; ayn\u0131 haklara sahip de\u011fildirler. S\u00fcnni T\u00fcrkler daha e\u015fittir.<\/p>\n

Aleviler, K\u00fcrtler ve say\u0131lar\u0131 \u00e7ok az kalm\u0131\u015f olsa da Hristiyanlar, Yahudiler e\u015fit vatanda\u015f de\u011fildirler, \u00f6nemli haklar\u0131ndan yoksundurlar. Ana problem, bu e\u015fitli\u011fin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu e\u015fitlik sa\u011flanmazsa, T\u00fcrkiye\u2019nin toplum olarak bir arada duramama ihtimali olduk\u00e7a kuvvetlidir.<\/p>\n

Ba\u015fta kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik olmak \u00fczere, kimlikler \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n kald\u0131r\u0131labilmesi ise ancak ve ancak tarihle y\u00fczle\u015ferek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc bu devletin kurulu\u015funa\u00a0ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve e\u015fitsizlik\u00a0<\/strong>tohumlar\u0131 ekilmi\u015ftir. Kurulu\u015ftaki\u00a0ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve e\u015fitsizlik<\/strong>\u00a0\u00fczerine a\u00e7\u0131k konu\u015famaz, bilince \u00e7\u0131kartamazsak e\u015fit vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiremeyiz ve demokratik bir toplum kuramay\u0131z.<\/p>\n

4. Tez:\u00a0<\/strong>Her toplum bir\u00e7ok nedenle bir arada durur. Bunlar\u0131n en ba\u015f\u0131nda ama grup \u00fcyeleri aras\u0131nda \u015fu veya bu \u015fekilde tesis edilmi\u015f beraberlik duygusudur. Beraberlik duygusunu yaratan en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden birisi ya\u015fanm\u0131\u015f ortak tarihtir. Her ulus-devletin, ortak bir haf\u0131zay\u0131 yaratan bir\u00a0kurulu\u015f-kurtulu\u015f<\/strong>\u00a0hikayesi vard\u0131r.<\/p>\n

Bu hik\u00e2ye hem insanlar aras\u0131nda kolektif bir aidiyet duygusu yarat\u0131r hem de toplumun ayakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kurumlara me\u015fruiyet zemini kazand\u0131r\u0131r. \u00d6zellikle Hukuk Devleti ve onun esas\u0131n\u0131 olu\u015fturan demokratik kurumlar\u0131n i\u015flerli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan\u00a0kurulu\u015f-kurulu\u015f hikayesinin<\/strong>\u00a0kapsay\u0131c\u0131 karakteri \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

\u00a05. Tez:\u00a0<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcnk\u00fc siyasi krizin ana nedenlerinden birisi ezbere bildi\u011fimiz\u00a0kurulu\u015f-kurtulu\u015f<\/strong>\u00a0hikayesini toplumu bir arada tutmaya yetmemesidir.\u00a0\u201cVatan\u0131 ve milleti b\u00f6lmek isteyen i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 verilmi\u015f bir yoktan var olu\u015f sava\u015f\u0131\u201d\u00a0<\/em><\/strong>olarak bildi\u011fimiz bu hik\u00e2ye kapsay\u0131c\u0131 de\u011fildir, aksine bu hik\u00e2ye bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmektedir.<\/p>\n

\u00dcst\u00fcn\u00fc \u00f6rt\u00fcyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131n temelinin\u00a0Kurtulu\u015f-Kurulu\u015f\u00a0<\/strong>y\u0131llar\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6rmemizi engelliyor. Bug\u00fcn \u00fclke n\u00fcfusunun \u00f6nemli bir kesimi kendi hikayesini Kurulu\u015f hikayesinde g\u00f6remiyor.\u00a0Kurtulu\u015f-Kurulu\u015f hikayesi<\/strong>, bu \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131 \u00fczerine in\u015fa ediliyor, anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u00a06. Tez:\u00a0<\/strong>Hala Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131 kahramanl\u0131k ve zafer hikayeleri olarak okuyor ve anlat\u0131yoruz. Kendimizi o denli o y\u0131llarla \u00f6zde\u015fle\u015ftiriyoruz bug\u00fcn\u00fcm\u00fcze de bu kurulu\u015f ve kurtulu\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc ile bak\u0131yoruz. Bug\u00fcn de sava\u015f\u0131n hala bitmemi\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve kendimizi tarihin kahramanlar\u0131n\u0131n k\u0131yafetlerini giyerek tan\u0131ml\u0131yoruz.<\/p>\n

1968 sol ku\u015fa\u011f\u0131, verdikleri m\u00fccadeleyi ikinci kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 olarak tan\u0131mlad\u0131 ve kendilerini ikinci Kuvay\u0131 Milliyeciler olarak g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n

AKP 2000\u2019li y\u0131llarda i\u015fba\u015f\u0131na gelince, ba\u015fta Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve “Ergenekoncu”lar olmak \u00fczere, Aleviler dahil kendilerini laik olarak tan\u0131mlayan \u00e7evreler,\u00a0 Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi’ne (AKP) kar\u015f\u0131 \u0130kinci Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundu ve Kuvay\u0131 Milliyeci olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler.<\/p>\n

2013 Gezi olaylar\u0131 sonras\u0131 kendilerine Kuvay\u0131 Milliyeci demek s\u0131ras\u0131 AKP \u00e7evrelerine gelmi\u015fti. Erdo\u011fan bug\u00fcn bile ekonomide Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 verdiklerini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\u00a07. Tez:\u00a0<\/strong>T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc temel problemlerinden birisi, T\u00fcrklerin ve onlar\u0131n sa\u011fc\u0131, solcu, dinci, laik fark etmez siyasi elitlerinin kurtulu\u015f ve kurulu\u015f sava\u015flar\u0131n\u0131n bitmemi\u015f oldu\u011funa inanmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu bak\u0131\u015f bug\u00fcn i\u00e7in \u00fc\u00e7 \u00f6nemli ciddi sorun yarat\u0131yor.<\/p>\n

* Birincisi; solcusu da sa\u011fc\u0131s\u0131 da bug\u00fcne ve bug\u00fcn\u00fcn sorunlar\u0131na da hala kurtulu\u015f-kurulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n zihniyet d\u00fcnyas\u0131ndan bak\u0131yorlar. B\u00f6ylece, sadece kurulu\u015f y\u0131llar\u0131ndaki dost ve d\u00fc\u015fman kategorileri bug\u00fcne aynen aktar\u0131lm\u0131yor, bug\u00fcnk\u00fc akt\u00f6rler de ayn\u0131 dost-d\u00fc\u015fman kategorileri ile de\u011ferlendiriliyor.<\/p>\n

* \u0130kincisi, kurtulu\u015f ve kurulu\u015f sava\u015flar\u0131n\u0131n bu \u00fclkenin vatanda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 verildi\u011fini g\u00f6rm\u00fcyorlar. D\u00fc\u015fman olarak tan\u0131mlanan Ermeniler, Rumlar, Pontuslular, \u00f6zellikle Alevi K\u00fcrtler bu \u00fclkenin vatanda\u015flar\u0131yd\u0131. Kurtulu\u015f ve Kurulu\u015f sava\u015flar\u0131 bu \u00fclkenin vatanda\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 verilmi\u015fti. Nevzat Onaran\u2019\u0131n son kitab\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, \u201cDevletin Dahili Harbi\u201d bu d\u00f6nemi anlatan en \u00f6zl\u00fc ifadedir.<\/p>\n

* \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, kurtulu\u015f ve kurulu\u015fun ayn\u0131 zamanda bir y\u0131k\u0131m ve katliamlar tarihi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndaki ba\u015fta Ermeniler olmak \u00fczere, S\u00fcryani ve Rumlar\u0131n imhas\u0131n\u0131 bir kenara b\u0131rakmak isteseniz bile, 1918 sonras\u0131 katliamlardan kurtularak ana yurtlar\u0131na, topraklar\u0131na d\u00f6nen ve \u0130stanbul\u2019daki Ermenilerle birlikte say\u0131lar\u0131 yar\u0131m milyonu a\u015fan Ermeni ve Rumlara 1918-1923 y\u0131llar\u0131nda ne oldu\u011fu sorusunun cevab\u0131n\u0131 vermemiz gerekiyor.<\/p>\n

Yine bunun gibi 1921 Ko\u00e7giri, Pontus, 1925 \u015eeyh Sait, 1930 A\u011fr\u0131-Zilan,\u00a01934 Trakya-Yahudi ve 1938 Dersim bu kurulu\u015f d\u00f6neminin y\u0131k\u0131mlar\u0131n\u0131n sembolleridirler. T\u00fcrklerin kahramanl\u0131k hikayesi olarak anlatt\u0131\u011f\u0131 hik\u00e2yenin, bu insanlar i\u00e7in bir y\u0131k\u0131m ve ac\u0131n\u0131n hikayesi oldu\u011funu g\u00f6remezsek bu \u00fclkede ne y\u00fczle\u015fmeyi ne de helalle\u015fmeyi ba\u015farabiliriz.<\/p>\n

8. Tez:\u00a0<\/strong>Tarih bo\u015f bir \u00e7uvald\u0131r. Ortas\u0131na neyi dikerseniz ona g\u00f6re ayakta durur. Bug\u00fcn, mevcut Kurulu\u015f-Kurtulu\u015f hikayesinin ortas\u0131nda duran direk-\u00e7ubuk egemenlik hakk\u0131d\u0131r. \u0130\u015fgalci g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k isteyerek sava\u015fmak bu hik\u00e2yenin ana dire\u011fidir.<\/p>\n

Oysa bu direk eksiktir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn en temel sorunumuz e\u015fitsizlik ve adaletsizliktir ve e\u015fitsizlik ve adaletsizlik kurulu\u015f ve kurtulu\u015fa i\u00e7seldir.<\/p>\n

Bug\u00fcn, Kurtulu\u015f-Kurulu\u015fa i\u00e7sel, yap\u0131sal sorunlarla u\u011fra\u015f\u0131yoruz ve bu nedenle, bilinen kurtulu\u015f-kurulu\u015f hikayesi \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve yeni bir kurulu\u015f-kurtulu\u015f hikayesinin ne olmas\u0131, nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerine konu\u015fmaya ba\u015flamak zorunday\u0131z. Kurtulu\u015f-Kurulu\u015f hikayesine, d\u0131\u015flanan, ac\u0131 \u00e7eken, yok say\u0131lan kesimlerin hikayeleri de entegre edilmek zorundad\u0131r.<\/p>\n

Bunun i\u00e7in de tarihimizi, \u201ce\u015fitlik ve adalet\u201d \u00e7ubu\u011fu etraf\u0131nda yeniden okumam\u0131z, buna uygun yeni bir hik\u00e2ye anlatmam\u0131z gerekiyor. \u201cE\u015fitlik ve adalet\u201d dire\u011fi etraf\u0131nda tarihi okuyamazsak, bug\u00fcn\u00fc ve yar\u0131n\u0131 e\u015fitlik ve adalet \u00fczerine kuramay\u0131z. Yani, tarih \u00fczerine konu\u015fmak ge\u00e7mi\u015f \u00fczerine konu\u015fmak de\u011fil, bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz ve gelece\u011fimiz \u00fczerine konu\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n

\u00a09. Tez:\u00a0<\/strong>Nas\u0131l bir Cumhuriyet istiyoruz, sorusu her \u015feyin merkezindedir: 2023 Cumhuriyetin 100\u2019\u00fcnc\u00fc kurulu\u015f y\u0131l\u0131d\u0131r. Gerek iktidar gerek muhalefet 2023 sonras\u0131 kuracaklar\u0131 Cumhuriyetin esaslar\u0131n\u0131 bize anlat\u0131yorlar. Taraflar birbirlerini esas olarak Cumhuriyetin kurucu de\u011ferlerinden sapmakla su\u00e7luyorlar.<\/p>\n

Cumhur ittifak\u0131 en veciz ifadesini Devlet Bah\u00e7eli’nin, \u201ckurucu de\u011ferler ve kurulu\u015f felsefesi\u201d s\u00f6zlerinde bulan, yeni bir Anayasa yazarak yeni Cumhuriyeti bu temelde yeniden kuracaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Erdo\u011fan, yeni Anayasa metnini Ocak 2022\u2019de a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc verdi.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131l\u0131k muhalefet, \u0130ktidar\u0131n Atat\u00fcrk ismini silmekte oldu\u011funu iddia ederek, \u201cAtat\u00fcrk gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u201d seminerleri, toplant\u0131lar\u0131 d\u00fczenliyor; iktidara kar\u015f\u0131, deyim yerindeyse bir \u201ck\u00fclt\u00fcr sava\u015f\u0131\u201d veriyor ve Atat\u00fcrk ilkeleri \u00fczerine oturmu\u015f yeni bir Cumhuriyet\u2019ten s\u00f6z ediyorlar.<\/p>\n

Benim iddiam ise gerek iktidar\u0131n ve gerekse muhalefetin esas ald\u0131klar\u0131 ve birbirlerini sapmakla su\u00e7lad\u0131klar\u0131 Kurucu de\u011ferler ve Kurulu\u015f felsefesinin bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n ana kayna\u011f\u0131 oldu\u011fudur.<\/p>\n

Osmanl\u0131 vatanda\u015f\u0131 olan Ermeni, Rum ve S\u00fcryaniler vatanda\u015f bile say\u0131lmad\u0131lar. Katliamlardan sa\u011f kalanlar\u0131n, vatanda\u015f olarak haklar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen d\u00f6nmelerine izin verilmedi. Kalm\u0131\u015f olanlar da mallar\u0131na el konarak zorla ama yava\u015f yava\u015f yeniden \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fcld\u00fcler.<\/p>\n

K\u00fcrt Aleviler ba\u015fta olmak \u00fczere, K\u00fcrtler, Yahudiler e\u015fit vatanda\u015f olma imkan\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. Hristiyanlara\u00a0 ve Yahudilere \u00fclkeyi terk etmek, Alevilere, K\u00fcrtlere ve \u00c7erkezlere S\u00fcnni T\u00fcrk \u00e7o\u011funluk i\u00e7inde asimile olmak tek se\u00e7enek olarak sunuldu.<\/p>\n

Bug\u00fcn bu nedenle, S\u00fcnni-T\u00fcrkler d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar\u0131n d\u0131\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve e\u015fit haklardan mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 bir Cumhuriyet ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n

\u00a010. Tez:<\/strong>\u00a0Bug\u00fcne ve gelece\u011fe ili\u015fkin en temel problemimiz, S\u00fcnni T\u00fcrklerin kendileri gibi olmayanlarla ayn\u0131 haklara sahip olmay\u0131, onlarla e\u015fit ve e\u015fde\u011fer ko\u015fullarda ya\u015famay\u0131 kabul etmemeleridir.<\/p>\n

S\u00fcnni T\u00fcrklerin, kendilerinin \u00f6tekilerden daha fazla hakka sahip olmas\u0131 gerekti\u011fine dair duyduklar\u0131 kesin kanaat ve g\u00fcven bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131m\u0131z\u0131n temel kayna\u011f\u0131d\u0131r. Ve bunun temelleri \u0130slami \u201cMillet-i H\u00e2kime\u201d ilkesine ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok daha \u00f6ncelere gitmekle beraber, kurtulu\u015f-kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

S\u00fcnni T\u00fcrkler iktidar\u0131 payla\u015fmak istemiyorlar. Bu payla\u015fmamay\u0131 ve e\u015fitsizli\u011fi \u00fclkenin hukuk sisteminin i\u00e7ine bir nak\u0131\u015f gibi i\u015flemi\u015flerdir. Hukuk ilkesinin olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, yaz\u0131l\u0131 olmayan kurallar ve davran\u0131\u015f normlar\u0131 geli\u015ftirmi\u015flerdir. Ve bu nedenle, T\u00fcrkiye \u201ce\u015fit olmayan vatanda\u015flar \u00fclkesi\u201d haline \u00e7evrilmi\u015ftir. D\u00fczeltilmesi gereken bu \u00e7arp\u0131kl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Bunun i\u00e7in, etnik-dinsel \u00f6zelliklerinden ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir vatanda\u015fl\u0131k hukuku \u015fartt\u0131r. Hayat\u0131n her alan\u0131nda e\u015fit ve e\u015fde\u011fer vatanda\u015flardan olu\u015fan bir cumhuriyetin yarat\u0131lmas\u0131 ise, ancak buna ili\u015fkin bir tarihin de anlat\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

11. Tez:\u00a0<\/strong>Tarihe de bu g\u00f6zle bakarsak g\u00f6rece\u011fiz ki, Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Ermeniler, S\u00fcryaniler ve Rumlar, M\u00fcsl\u00fcmanlarla e\u015fit haklara sahip olmak d\u0131\u015f\u0131nda bir talepte bulunmad\u0131lar. Cumhuriyet d\u00f6neminde K\u00fcrtler e\u015fit haklara sahip olmak d\u0131\u015f\u0131nda bir talepte bulunmad\u0131lar. \u00c7erkeslerin istedi\u011fi de ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi.<\/p>\n

Fakat biz tarihimizi sadece egemenlik hakk\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k gibi kategorilerle a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, e\u015fitsizlik \u00fczerine kurulmu\u015f bir yap\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu g\u00f6remiyoruz. T\u00fcrkler, kendileriyle e\u015fit olmak, iktidar ortak olmak isteyenleri ve bu do\u011frultuda hak iddia edenleri, yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerle i\u015f birli\u011fi yapan ve egemenli\u011fimizi tehdit eden kuvvetler olarak g\u00f6rd\u00fcler.\u00a0Kurulu\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n Ermenilerini, Rumlar\u0131n\u0131, K\u00fcrtlerini, \u00c7erkezlerini bu g\u00f6zle de\u011ferlendirdiler.<\/p>\n

Kendimizi Kuvay\u0131 milliyeciler olarak g\u00f6rmeye devam edersek, b\u00f6yle de g\u00f6rmeye devam edece\u011fiz. Oysa, tarihe \u201ce\u015fitlik ve adalet\u201d ekseninden bakarsak, Ko\u00e7giri\u2019yi, Pontus\u2019u, \u015eeyh Sait\u2019i, A\u011fr\u0131 ve Zilan\u0131 ve Dersim\u2019i e\u015fitlik u\u011fruna verilmi\u015f m\u00fccadeleler olarak okumam\u0131z m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

E\u011fer T\u00fcrkler, di\u011ferleri ile e\u015fit ya\u015famay\u0131 kabul etselerdi, bu sorunlar\u0131n hi\u00e7birisi ya\u015fanmayacakt\u0131. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in ise tarihi ve bug\u00fcn\u00fc sadece ulusal egemenlik perspektifinden okumaktan vazge\u00e7mek, e\u015fitlik fikri etraf\u0131nda okumay\u0131 \u00f6\u011frenmek gerekir.<\/p>\n

Ancak e\u015fitlik ekseninde okunan ve hat\u0131rlanan bir tarih sayesinde, hem o d\u00f6nemde d\u0131\u015flananlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlar\u0131z, onlar\u0131n hikayelerini kurulu\u015f hikayesinin bir par\u00e7as\u0131 haline getirebiliriz hem de bug\u00fcn e\u015fitli\u011fi esas alm\u0131\u015f bir vatanda\u015fl\u0131k hukuku geli\u015ftirebiliriz.<\/p>\n

\u00a012. Tez:\u00a0<\/strong>O halde, O halde tarihle y\u00fczle\u015fme tart\u0131\u015fmas\u0131 bir ge\u00e7mi\u015f de\u011fil, bir bug\u00fcn ve gelecek tart\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Helalle\u015fme tart\u0131\u015fmas\u0131, nas\u0131l bir gelecek istedi\u011fimiz sorusuna verece\u011fim cevaba g\u00f6re belirlenecektir.<\/p>\n

Yeni Cumhuriyet etnik ve din kimli\u011fi ne olursa olsun herkesin e\u015fit vatanda\u015f oldu\u011fu bir Cumhuriyettir. S\u00fcnni-T\u00fcrk olmayanlar\u0131n d\u0131\u015flanmas\u0131 esas\u0131na g\u00f6re kurulmu\u015f bir sistem tepeden t\u0131rna\u011fa d\u00fczeltilmek zorundad\u0131r.<\/p>\n

Hristiyanlar\u0131n, Yahudilerin, Alevilerin, K\u00fcrtlerin kendilerini e\u015fit vatanda\u015f olarak g\u00f6remedikleri bir Cumhuriyet ayakta kalmaz.<\/p>\n

\u00a013. Tez:\u00a0<\/strong>S\u00fcnni T\u00fcrkler d\u0131\u015f\u0131ndakiler sadece vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131lmad\u0131lar. Hikayeleri de unutturuldu. \u00c7ektikleri ac\u0131lar, y\u0131k\u0131mlar yok say\u0131ld\u0131. N\u00fcfusunu \u00f6nemli bir kesiminin ac\u0131s\u0131n\u0131, y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 yok sayan, onlara en temel vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131n\u0131 vermeyen bir Cumhuriyet kuramazs\u0131n\u0131z, kurarsan\u0131z da \u00e7\u00f6ker.<\/p>\n

N\u00fcfusun \u00f6nemli bir kesimi e\u011fer anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z kurtulu\u015f-kurulu\u015f hikayesinde kendilerine ait bir \u015fey bulamazlarsa kendilerini o topluma ait hissetmezler ve bu y\u0131k\u0131m\u0131n ilk habercisidir.<\/p>\n

Bu nedenle, \u201ce\u015fitli\u011fi ve adaleti\u201d merkezine alm\u0131\u015f, Hristiyan\u2019\u0131n (Ermeni, Rum, S\u00fcryani), Yahudi’nin, Alevi\u2019nin ve K\u00fcrd\u00fcn \u00e7ekti\u011fi ac\u0131y\u0131 kabul eden, bu ac\u0131lar\u0131 kurulu\u015f ve kurtulu\u015f hikayesine entegre eden bir bak\u0131\u015f \u015fartt\u0131r. Tarihle y\u00fczle\u015fme bu nedenle \u015fartt\u0131r. Belki de bunu, \u201conlar\u0131 dinlemeye haz\u0131r olmak\u201d olarak da tan\u0131mlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u00fcrkiye ciddi bir sohbet susuzlu\u011fu \u00e7ekmektedir ve toplumsal sohbet ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.\u00a0Ba\u015fka hikayeleri dinlemek ve bu hikayeleri kurtulu\u015f ve kurulu\u015fun bir par\u00e7as\u0131 yapmak<\/strong>, ihtiya\u00e7 duyulan budur.<\/p>\n

\u00a014. Tez:\u00a0<\/strong>K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu, \u201cHelalle\u015felim\u201d diyerek \u00e7ok \u00f6nemli bir kap\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n en \u00f6nemli taraf\u0131, Cumhuriyet Halk Partisinin tarihte yapt\u0131\u011f\u0131 haks\u0131zl\u0131klardan s\u00f6z etmesidir. Tek tek sayd\u0131\u011f\u0131 \u00f6rnekler de 1942 Varl\u0131k vergisinde durmas\u0131 ve daha geriye gitmemesine ra\u011fmen son derece \u00f6nemli ve anlaml\u0131d\u0131r.<\/p>\n

K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun bu kap\u0131y\u0131 ne kadar a\u00e7aca\u011f\u0131ndan ne kadar y\u00fcr\u00fcyece\u011finden emin de\u011filiz.<\/p>\n

\u0130ki \u00f6nemli engel var \u00f6n\u00fcm\u00fczde: Biri \u201cyukardaki\u201d di\u011feri \u201ca\u015fa\u011f\u0131daki\u201d engel.<\/p>\n

Her toplumun tarihiyle y\u00fczle\u015fmesinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ve boyutlar\u0131n\u0131 belirleyecek olan \u201cyukardaki\u201d ve \u201ca\u015fa\u011f\u0131daki\u201d de\u011fi\u015fikliklerdir. Genel bir kurald\u0131r.<\/p>\n

E\u011fer ge\u00e7mi\u015fteki haks\u0131zl\u0131klara neden olan kadrolar (parti, siyasi elit) iktidarda kalmaya devam ederlerse, y\u00fczle\u015fme olmaz. Elbette ki su\u00e7lardan sorumlu olanlar y\u00fczle\u015fmeye direneceklerdir.<\/p>\n

Y\u00fczle\u015fmenin boyutu, eski elitlerin iktidar\u0131 ne kadar kaybettikleri ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Tamam\u0131yla kaybettikleri durumda, y\u00fczle\u015fme \u201ccezai adalet\u201d bi\u00e7iminde de ger\u00e7ekle\u015febilir. Bu, su\u00e7 i\u015fleyenlerin yarg\u0131lanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren k\u0131smi bir y\u00fczle\u015fmenin ya\u015fanabilmesinin bir nedeni, AKP ile birlikte yeni bir siyasi ekibin i\u015fba\u015f\u0131na gelmesi idi. Bu ekip, geleneksel devlet kadrolar\u0131 ile uzla\u015f\u0131nca, \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 olan y\u00fczle\u015fme de bitti.<\/p>\n

K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu, \u00f6nerdi\u011fi \u201chelalle\u015fme\u201d i\u00e7in, \u00f6nce Partisi’nde yeni bir kadroyu i\u015fba\u015f\u0131na getirebilmesi, sonra da devlet b\u00fcrokrasisinde \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fikli\u011fi sa\u011flamas\u0131 gerekiyor ki zor olan budur. Eski elitler de\u011fi\u015fmeden kimse ciddi bir y\u00fczle\u015fme ve helalle\u015fme beklememelidir.<\/p>\n

\u0130kinci \u00f6nemli ko\u015ful, \u201ca\u015fa\u011f\u0131daki\u201d de\u011fi\u015fikliktir. Toplumun y\u00fczle\u015fmeyi ne kadar isteyip istemeyece\u011fidir. S\u00fcnni T\u00fcrk \u00e7o\u011funlu\u011fun y\u00fczle\u015fmeye direni\u015f g\u00f6sterece\u011fini tahmin etmek zor de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta onlardan istenecek olan, \u201ctoplumsal e\u015fitlik\u201d do\u011frultusunda fedak\u00e2rl\u0131k etmeleri, egemenliklerinden vazge\u00e7meleri, iktidarlar\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrk solunun y\u00fczle\u015fmeden uzak durmas\u0131n\u0131n bir nedeni de budur. Y\u00fczle\u015fmeye \u201ca\u015fa\u011f\u0131dan\u201d direni\u015f olmas\u0131 ihtimalinin bir di\u011fer nedeni, fail-ma\u011fdur ili\u015fkisinin \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Y\u00fczle\u015fme genel kural olarak haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan\u0131n, “ma\u011fdur” olan\u0131n isteyece\u011fi bir \u015feydir. Oysa T\u00fcrkiye\u2019de “ma\u011fdur” oldu\u011funu ve kendisine haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen her kesim, bir ba\u015fka konuda faildir.<\/p>\n

Ve her grup, sadece kendisinin “ma\u011fdur” oldu\u011fu konu hakk\u0131nda y\u00fczle\u015fme isterken, di\u011ferine diren\u00e7 g\u00f6sterir. K\u00fcrtlerin Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131ndaki rolleri konusunda direnmeleri verilebilecek en \u00f6nemli \u00f6rnektir. Cumhuriyet tarihi boyunca asimilasyona u\u011frat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen \u00c7erkeslerin, Alevilerin de b\u00f6yle bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131n\u0131 tahmin etmek zor de\u011fildir.<\/p>\n

Belki de t\u00fcm toplumla ilgili iki \u00f6nemli zorluktan daha bahsetmek gerekir.<\/p>\n

Birincisi, y\u00fczle\u015filmesi istenen olay say\u0131s\u0131 o kadar fazlad\u0131r ki, bunun toplumda bir bunalt\u0131 yarataca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek zor de\u011fildir. Olay say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a y\u00fczle\u015fme de zorlan\u0131lacak ve \u201cen iyisi unutmakt\u0131r\u201d denecektir.<\/p>\n

\u0130kincisi, toplumda tart\u0131\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, konu\u015fma ve dinleme k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn eksikli\u011fidir. T\u00fcrkiye, a\u011f\u0131zdan \u00e7\u0131kacak ilk s\u00f6z ile fiziki kavga aras\u0131ndaki yolun en k\u0131sa oldu\u011fu \u00fclkelerden birisidir. B\u00f6ylesi bir k\u00fclt\u00fcrel atmosferde, y\u00fczle\u015fmenin \u201ckavga etmek\u201d olarak anla\u015f\u0131lma tehlikesi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bunlar\u0131n her birisi, \u00fczerine konu\u015fulmas\u0131 gereken konulard\u0131r.<\/p>\n

\u00a015. Tez:\u00a0<\/strong>Konuyu bug\u00fcnk\u00fc Amerika Birle\u015fik Devletleri (ABD) ile bitirmek isterim. ABD, 1776\u2019da yay\u0131mlanan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bildirgesi ile \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015ftu. Bu, Amerika\u2019n\u0131n Kurulu\u015f Bildirgesidir ve \u201ct\u00fcm insanlar\u0131n e\u015fit yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Yaradanlar\u0131 taraf\u0131ndan kendilerine devredilemez haklar\u0131n verildi\u011fini ve bu haklar\u0131n Ya\u015fam, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck ve Mutluluk aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finin apa\u00e7\u0131k oldu\u011funu kabul ediyoruz<\/em>,\u201d c\u00fcmlesi en \u00f6nemli c\u00fcmlelerinden birisidir.<\/p>\n

ABD demokrasisinin temelinin bu c\u00fcmle oldu\u011fu kabul edilir. Oysa bu c\u00fcmlenin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ABD’de t\u00fcm insanlar e\u015fit de\u011fillerdi, k\u00f6lelik vard\u0131 ve bu c\u00fcmleleri yazanlar da k\u00f6le sahipleriydi.<\/p>\n

ABD\u2019nin, \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 sava\u015farak, yani anti-emperyalist bir sava\u015f vererek \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u00fclke oldu\u011fu tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez. Ama bu sava\u015f\u0131n \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d sava\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyenler, sava\u015f\u0131n bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011finin de \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rt\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Bu \u201cba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131\u201d k\u00f6leli\u011fi korumak i\u00e7in de verilmi\u015fti. \u00d6zellikle g\u00fcney eyaletlerinin bu sava\u015fa kat\u0131lmalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinin ba\u015f\u0131nda, Emperyalist-S\u00f6m\u00fcrgeci \u0130ngiltere\u2019nin kolonilerde k\u00f6leli\u011fi kald\u0131rma ihtimali geliyordu.<\/p>\n

Bu nedenle, ABD ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011finde, ilk Anayasas\u0131nda en az \u00fc\u00e7 maddede k\u00f6leli\u011fi koruyan h\u00fck\u00fcmlere yer verdi. Yani, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yan\u0131nda e\u015fitsizlik de bu Anayasan\u0131n ve toplumun temel ilkesi olmu\u015ftu.<\/p>\n

Bug\u00fcn, ABD’de \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. Bunun en \u00f6nemli nedenlerinden birisi, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n (k\u00f6lelik sisteminin) yap\u0131sal olarak ABD’nin kurulu\u015funda yer almas\u0131d\u0131r. Bu nedenle, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden ve olduk\u00e7a yayg\u0131n olan sivil haklar hareketi, ABD’nin kurulu\u015f hikayesine yeniden bakmay\u0131 ve k\u00f6leli\u011fin bu kurulu\u015fun \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funun kabul edilmesini \u00f6nermektedir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz da budur. (TA\/APK)<\/p>\n

\n
\n
\n

[*]<\/a>\u00a0Taner Ak\u00e7am’\u0131n notu:\u00a0Ye\u015fil Ya\u015fam \u0130nisiyatifi taraf\u0131ndan 5 Aral\u0131k 2021 tarihinde d\u00fczenlenen \u201cHelalle\u015fme?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 Zoom Toplant\u0131s\u0131nda\u00a0yap\u0131lan konu\u015fman\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f halidir. \u201cTezler\u201d ifadesi yerine, \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce\u201d, \u201cfikir\u201d dense daha do\u011fru olurdu\u00a0ve fazla i\u00e7 tekrarlar oldu\u011fu ele\u015ftirileri hakl\u0131 olabilir. Ama yaz\u0131n\u0131n bir MAN\u0130FESTO gibi okunmas\u0131 en \u00f6nemli talebimdir.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Taner Ak\u00e7am<\/h3>\n
\n

Tarih\u00e7i, sosyolog, Clark \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc Holokost ve Soyk\u0131r\u0131m \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi Kaloosdian\/Mugar k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Hamburg Sosyal Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde \u015fiddet, k\u00fclt\u00fcr ve insan haklar\u0131 konular\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131 (1988). Hannover \u00dcniversitesi\u2019nden sosyoloji ve tarih doktoras\u0131 ald\u0131 (1996), Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 ve T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi \u00fczerine\u00a0 kitaplar\u0131 ve makaleleri var. T\u00fcrk Ulusal Kimli\u011fi ve Ermeni Sorunu (1991\/ \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131) Ermeni sorunu etraf\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131na denk d\u00fc\u015fer. Sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc oldu\u011fu Devrimci Gen\u00e7lik dergisindeki yaz\u0131lar\u0131 nedeniyle on y\u0131la yak\u0131n hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131 (Mart 1976). Ankara Merkez Cezaevi\u2019nden firar etti (Mart 1977). 1953\u2019te Ardahan’da do\u011fdu.<\/em><\/p>\n

https:\/\/m.bianet.org\/bianet\/siyaset\/254390-kurtulus-savasi-ve-kurulus-yillari-ile-yuzlesme-helallesme-iliskisi?fbclid=IwAR0wNsn6gygPTOt5sCmYeJIgsj77r75wLg6AX14u8hcphETo1-PhG2MYtUM<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Bug\u00fcn ve yar\u0131n i\u00e7in nas\u0131l bir Cumhuriyet istiyoruz sorusuna verilecek do\u011fru cevap, d\u00fcn\u00fcn \u201ce\u015fitlik\u201d ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden okunmas\u0131d\u0131r. 15 tezle bu “manifesto”yu tart\u0131\u015f\u0131yorum. Taner Ak\u00e7am Bu yaz\u0131da, \u201cHelalle\u015fme\u201dden ne anlamam\u0131z gerekti\u011fi konusunda genel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmek istiyorum. Ana fikir, T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n\u0131n temelinin \u201cKurtulu\u015f ve Kurulu\u015f\u201d d\u00f6neminde at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Kurulu\u015f kaynakl\u0131 yap\u0131sal sorunlarla kar\u015f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":66221,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-66220","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\nKurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"  Bug\u00fcn ve yar\u0131n i\u00e7in nas\u0131l bir Cumhuriyet istiyoruz sorusuna verilecek do\u011fru cevap, d\u00fcn\u00fcn \u201ce\u015fitlik\u201d ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden okunmas\u0131d\u0131r. 15 tezle bu “manifesto”yu tart\u0131\u015f\u0131yorum. Taner Ak\u00e7am Bu yaz\u0131da, \u201cHelalle\u015fme\u201dden ne anlamam\u0131z gerekti\u011fi konusunda genel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmek istiyorum. Ana fikir, T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n\u0131n temelinin \u201cKurtulu\u015f ve Kurulu\u015f\u201d d\u00f6neminde at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Kurulu\u015f kaynakl\u0131 yap\u0131sal sorunlarla kar\u015f\u0131 […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-12-15T07:02:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-12-15T07:03:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2040\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1320\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"20 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220\",\"name\":\"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg\",\"datePublished\":\"2021-12-15T07:02:03+00:00\",\"dateModified\":\"2021-12-15T07:03:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg\",\"width\":2040,\"height\":1320},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"  Bug\u00fcn ve yar\u0131n i\u00e7in nas\u0131l bir Cumhuriyet istiyoruz sorusuna verilecek do\u011fru cevap, d\u00fcn\u00fcn \u201ce\u015fitlik\u201d ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yeniden okunmas\u0131d\u0131r. 15 tezle bu “manifesto”yu tart\u0131\u015f\u0131yorum. Taner Ak\u00e7am Bu yaz\u0131da, \u201cHelalle\u015fme\u201dden ne anlamam\u0131z gerekti\u011fi konusunda genel bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmek istiyorum. Ana fikir, T\u00fcrkiye\u2019nin bug\u00fcnk\u00fc sorunlar\u0131n\u0131n temelinin \u201cKurtulu\u015f ve Kurulu\u015f\u201d d\u00f6neminde at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Kurulu\u015f kaynakl\u0131 yap\u0131sal sorunlarla kar\u015f\u0131 […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-12-15T07:02:03+00:00","article_modified_time":"2021-12-15T07:03:38+00:00","og_image":[{"width":2040,"height":1320,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"20 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220","name":"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg","datePublished":"2021-12-15T07:02:03+00:00","dateModified":"2021-12-15T07:03:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/12\/TANER-AK\u00c7AM.jpg","width":2040,"height":1320},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=66220#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Kurulu\u015f Y\u0131llar\u0131 ile y\u00fczle\u015fme-helalle\u015fme ili\u015fkisi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66220","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66220"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66220\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66223,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66220\/revisions\/66223"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/66221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}