![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Kilic-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Zafer Y\u00f6r\u00fck <\/strong><\/p>\n K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun yolculu\u011fu, ne kadar eksik ya da yanl\u0131\u015f i\u00e7erirse i\u00e7ersin T\u00fcrkiye\u2019de bir demokratik gelecek tahayy\u00fcl\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir geli\u015fmedir. Devletin (esas devlet olarak) tarihinde ilk defa pop\u00fclist bir hamlenin e\u015fi\u011finde oldu\u011funun g\u00f6stergesidir.<\/strong><\/em><\/p>\n Ernest Renan\u2019\u0131n 1882 tarihli Qu\u2019est-ce qu\u2019une nation? (Ulus Nedir?) ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans metninde savundu\u011fu teze g\u00f6re ulusla\u015fma, ortak bir ge\u00e7mi\u015fe ili\u015fkin bir haf\u0131za olu\u015fturmak kadar \u2018hatta daha da fazla\u2019, kolektif bir unutma fiilini gerektirir. Ulusal birle\u015fmeyi zedeleme riski ta\u015f\u0131yan tarihsel olgular, kurgulanmakta olan kolektif ge\u00e7mi\u015f anlat\u0131s\u0131ndan d\u0131\u015flan\u0131r ve toplu halde unutulur. Mill\u00ee edebiyat, \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim, \u00f6zellikle de tarih m\u00fcfredat\u0131, bu kolektif unutma fiilinin asl\u00ee ayg\u0131tlar\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de mill\u00ee kimli\u011fin y\u00fcz k\u00fcsur y\u0131ll\u0131k ser\u00fcveni boyunca, Renan\u2019\u0131n tezi fazlas\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmu\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama yine T\u00fcrkiye deneyimi g\u00f6steriyor ki kolektif unutma, milliyet\u00e7ili\u011fe katt\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7 kadar mill\u00ee kimli\u011fin en zay\u0131f noktas\u0131n\u0131 da i\u015faretliyor. Zaman bize, kolektif unutma fiilinin Charles Baudelaire\u2019in deyi\u015fiyle, ge\u00e7mi\u015fin hayaletleri taraf\u0131ndan \u00e7arp\u0131lma tehlikesiyle kol kola y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi.<\/p>\n Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011fi helalle\u015fme yolculu\u011fu, hem olumlu hem de olumsuz alg\u0131 k\u00fcmeleri i\u00e7inde farkl\u0131 bi\u00e7imlerde yorumland\u0131, yorumlanmaya devam ediyor. Olas\u0131 bir iktidar de\u011fi\u015fimi halinde devri sab\u0131k yarat\u0131lmayaca\u011f\u0131 garantisi, ilk akla gelen yorum oldu. \u0130\u015flenen su\u00e7lar\u0131n cezas\u0131z b\u0131rak\u0131lma ihtimaline kar\u015f\u0131 itirazlar y\u00fckseldi. Ard\u0131ndan, K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun 1942 varl\u0131k vergisi olay\u0131ndan ba\u015flayarak Roboski katliam\u0131na kadar s\u00fcren bir \u2018resm\u00ee su\u00e7lar\u2019 listesi ile durumu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturma hamlesi yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu durumda da yine hem olumlu hem de olumsuz alg\u0131 k\u00fcmeleri i\u00e7inde \u00fc\u00e7 temel itiraz\u0131n belirginle\u015fti\u011fine tan\u0131k olduk.<\/p>\n Birinci itiraz CHP i\u00e7inden geldi. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun listesindeki bir\u00e7ok vaka, CHP\u2019nin faili olmad\u0131\u011f\u0131, hatta bir\u00e7o\u011funda parti ya da se\u00e7men kitlesi olarak ma\u011fdur konumda oldu\u011fu hadiselerdir. O halde CHP genel ba\u015fkan\u0131n\u0131n bunlar\u0131n sorumlulu\u011fu \u00fczerinden bir siyas\u00ee hat olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 abesle i\u015ftigaldir. \u0130kinci itiraz, listenin kronolojik ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinin CHP\u2019nin, cumhuriyetin ve mill\u00ee kimlik olu\u015fum s\u00fcrecinin en kritik d\u00f6nemini d\u0131\u015flamas\u0131na kar\u015f\u0131 y\u00fckseldi. Ger\u00e7ekten de ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla birlikte K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun kronolojisindeki ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihi olan 1942 y\u0131l\u0131na kadarki s\u00fcre\u00e7, tam da Renan tarz\u0131 bir kolektif unutu\u015fa davet edildi\u011fimiz d\u00f6neme tekab\u00fcl ediyor. Ermeni \u2018tehciri\u2019 ba\u015fta olmak \u00fczere, yine Renan\u2019\u0131n deyi\u015fiyle, ulus olma s\u00fcrecinin i\u00e7erdi\u011fi b\u00fct\u00fcn \u2018vah\u015fetin\u2019 \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturuyor. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc itiraz, helalle\u015fme teriminin kendisiyle ilgili. Ma\u011fdurlar, hakl\u0131 olarak y\u00fczle\u015fme ve hesapla\u015fma terimlerinin daha uygun oldu\u011funu savunuyorlar. Ba\u015fka bir kesim ise, helalle\u015fmenin dinsel bir kavram olmas\u0131ndan hareketle laik dile yak\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/p>\n Bu itirazlar\u0131n hepsini ak\u0131lda tutarak bir \u2018helalle\u015fmeyi okuma k\u0131lavuzu\u2019 olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun yolculu\u011fu, biri dar ya da konjonkt\u00fcrel biri de geni\u015f ya da tarihsel iki okumaya m\u00fcsait. Dar okumaya t\u00e2bi tutuldu\u011funda, yine K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun daha \u00f6nceki iki beyan\u0131na eklemlenmesi do\u011fru olur. Birincisi, \u2018K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zece\u011fiz; HDP\u2019yi muhatap alaca\u011f\u0131z\u2019 beyan\u0131d\u0131r. Bunun ard\u0131ndan gelen \u2018Kandil\u2019i d\u00fcmd\u00fcz edece\u011fiz\u2019 mealindeki beyan\u0131n ise bir resm\u00ee mecburiyet ifadesi olarak okunmas\u0131 do\u011fru olur. Bu \u00e7er\u00e7eveden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun helalle\u015fme yolculu\u011fu ile \u2018ikinci K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131\u2019 s\u00fcrecinin start\u0131n\u0131 verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclecektir. Nitekim, Selahattin Demirta\u015f\u2019\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi ana-ak\u0131m zindan bas\u0131n\u0131, helalle\u015fme hamlesini hakl\u0131 bir umutla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun an itibariyle \u2018b\u00f6lgede\u2019 temaslarda bulunuyor olmas\u0131 da rastlant\u0131 olmasa gerek.<\/p>\n Geni\u015f ya da tarihsel bir okuman\u0131n \u00e7er\u00e7evesini de asl\u0131nda bu K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ihtimali belirliyor. Buna Erdo\u011fan \u00f6nderli\u011finde giri\u015filen birinci a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcrecinde de tan\u0131k olduk. \u00d6zetle, K\u00fcrt sorunu T\u00fcrkiye i\u00e7in Pandora kutusudur; a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda mesele K\u00fcrt sorunu ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmaz. O kutu, millet olmak ad\u0131na hep birlikte unutmaya davet edildi\u011fimiz hatta zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn kolektif s\u0131rlar\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131, toplumun kolektif psi\u015fesini ihtiva eden kutudur \u00e7\u00fcnk\u00fc. Carl Gustav Jung\u2019dan \u00f6d\u00fcn\u00e7 alarak ifade etmek gerekirse, T\u00fcrkl\u00fck arketipini belirleyen kolektif bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Kutunun muhtevas\u0131n\u0131 K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu k\u0131smen ifade etmi\u015f bulunuyor. Etmedikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Ko\u00e7giri ile a\u00e7\u0131l\u0131p Dersim katliam\u0131 ile kapan\u0131\u015f yapan K\u00fcrt isyanlar\u0131 tarihine ya da \u2018vatanda\u015f T\u00fcrk\u00e7e konu\u015f!\u2019 kampanyas\u0131na bakmak do\u011fru bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olacakt\u0131r.<\/p>\n Geni\u015f tarihsel okuman\u0131n anahtar\u0131, CHP-devlet gelene\u011fi ili\u015fkisi \u00fczerinden d\u00fc\u015f\u00fcnmek olacakt\u0131r. 2013-2015 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen birinci K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 s\u00fcrecinde ba\u015fl\u0131ca iddia Erdo\u011fan \u00f6nderli\u011findeki AKP\u2019nin devlet oldu\u011fuydu. Ergenekon ve Balyoz operasyonlar\u0131yla Kemalist devlet y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, Kemalizmin tarihsel ma\u011fduru siyasal \u0130slamc\u0131lar art\u0131k devlet ad\u0131na davranma hakk\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015flard\u0131 ve bir ba\u015fka temel ma\u011fdur olan K\u00fcrt toplumuyla birlikte bir gelecek in\u015fa etme iradesi g\u00f6steriyorlard\u0131. Ya\u015fananlar, bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. \u2018Devlet\u2019 tahliye olarak geri d\u00f6nd\u00fc ve a\u00e7\u0131l\u0131mdan vazge\u00e7mesi \u015fart\u0131yla Erdo\u011fan\u2019a destek verdi. Devlet dedi\u011fimiz, \u0130ttihat\u00e7\u0131l\u0131k ve Kemalizm olarak \u00f6zetlenebilecek bir hat olarak tan\u0131mlanabilir. Erdo\u011fan\u2019la bar\u0131\u015fm\u0131\u015f olabilir ama \u00f6z evlad\u0131n\u0131n o olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da bilincindedir. Erdo\u011fan ve siyasal \u0130slam, ne kadar bir parti devleti kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n \u2018devletin \u00fcvey evlad\u0131\u2019 olarak kalmaya mahkumdur. \u00d6z evlat ise CHP\u2019dir.<\/p>\n \u0130\u015fte \u015fimdi helalle\u015fme \u00f6nerisi ile sahneye \u00e7\u0131kan o \u00f6z evlatt\u0131r. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun yolculu\u011fu, ne kadar eksik ya da yanl\u0131\u015f i\u00e7erirse i\u00e7ersin T\u00fcrkiye\u2019de bir demokratik gelecek tahayy\u00fcl\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir geli\u015fmedir. Devletin (esas devlet olarak) tarihinde ilk defa pop\u00fclist bir hamlenin e\u015fi\u011finde oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. Charles Baudelaire\u2019in tabiriyle, K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun kimli\u011fi itibar\u0131yla o travmatik hayaletlerin i\u00e7inden geliyor olmas\u0131 da ayr\u0131ca \u00f6nemlidir.<\/p>\n Ernest Renan\u2019a d\u00f6nelim: Anla\u015f\u0131lan o ki ulus devletler \u00e7a\u011f\u0131 post-modern ko\u015fullar alt\u0131nda kapan\u0131\u015f s\u00fcrecine girmi\u015f bulunuyor. Bu d\u00f6neme\u00e7te art\u0131k unutma yerine hat\u0131rlama ve kolektif haf\u0131za giderek daha \u00f6nem kazanacak. Helalle\u015fme, modernite \u00f6ncesi bir terim olmas\u0131 hasebiyle unutulmu\u015f olmas\u0131 tercih edilen dinsel\/geleneksel bir kavramd\u0131r; ama bug\u00fcn y\u00fczle\u015fme ve hesapla\u015fma ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok kavram\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veremedi\u011fi bir zenginlik i\u00e7erdi\u011fi de ink\u00e2r edilemez hale gelmi\u015f bulunuyor. Baudelaire\u2019in s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi hayaletler taraf\u0131ndan \u00e7arp\u0131lma tehlikesini ebediyen savu\u015fturma pe\u015finde olanlar i\u00e7in art\u0131k Renan\u2019\u0131n emirlerine itaatsizlik ederek hat\u0131rlamaya ba\u015flaman\u0131n zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/helallesme-dinamikleri-ve-devlet-populizmi-makale-1544760\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zafer Y\u00f6r\u00fck K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun yolculu\u011fu, ne kadar eksik ya da yanl\u0131\u015f i\u00e7erirse i\u00e7ersin T\u00fcrkiye\u2019de bir demokratik gelecek tahayy\u00fcl\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir geli\u015fmedir. Devletin (esas devlet olarak) tarihinde ilk defa pop\u00fclist bir hamlenin e\u015fi\u011finde oldu\u011funun g\u00f6stergesidir. Ernest Renan\u2019\u0131n 1882 tarihli Qu\u2019est-ce qu\u2019une nation? (Ulus Nedir?) ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferans metninde savundu\u011fu teze g\u00f6re ulusla\u015fma, ortak bir ge\u00e7mi\u015fe […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":66119,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70],"tags":[],"class_list":["post-66118","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler"],"yoast_head":"\n