![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/\u00d6z\u00fcr-tazmin-haf\u0131za-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Haf\u0131za asl\u0131nda \u00f6z\u00fcr ve tazminin teminat\u0131d\u0131r; bir daha geri d\u00f6n\u00fclmemesi, bir sonraki neslin eski su\u00e7lar i\u00e7in \u2018iyi ki de olmu\u015f\u2019 dememesi i\u00e7in gereklidir. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun helalle\u015fme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 umut vericidir. Helalle\u015fmenin ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131 ise bu \u00fc\u00e7 ad\u0131ml\u0131 \u00e7er\u00e7evede ne kadar ilerleyece\u011fine ba\u011fl\u0131. Ancak CHP\u2019nin bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendiren eski adaletsizlikleri tamir etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 mesaj\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de ayd\u0131nl\u0131k bir gelecek isteyen herkes i\u00e7in heyecan vericidir.<\/strong><\/em><\/p>\n Nesi Altaras\u00a0<\/strong><\/p>\n Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu \u00f6nce video \u00fczerinden, ard\u0131ndan daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde k\u00fcrs\u00fcden yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada T\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011fi i\u00e7in helalle\u015fmek gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Konu\u015fmas\u0131nda helalle\u015filecek meseleleri ve gruplar\u0131 listelerken gayrim\u00fcslim az\u0131nl\u0131klar\u0131, bizi etkileyen 6-7 Eyl\u00fcl \u0130stanbul Pogromu\u2019nu ve (belki K\u00fclup dizisi sayesinde) Varl\u0131k Vergisi\u2019ni de zikretti.<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131klama umut vericidir ve ciddiye al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Kendisini T\u00fcrkiye\u2019nin kurucusu olarak \u00f6ne \u00e7\u0131karan parti belki de ilk defa, ge\u00e7mi\u015fte hatalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu kadar do\u011frudan bir \u015fekilde kabul etti. E\u011fer bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ciddiye alacaksak helalle\u015fmek i\u00e7in at\u0131lacak ad\u0131mlar\u0131 somutla\u015ft\u0131ral\u0131m. Ben s\u00fcreci az\u0131nl\u0131klar ve K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun de\u011findi\u011fi iki travma \u00fczerinden a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m ama ayn\u0131 temel \u00e7er\u00e7eve y\u00fczle\u015filecek di\u011fer meseleler i\u00e7in de gereklidir: \u00f6z\u00fcr, tazmin, haf\u0131za.<\/p>\n \u00d6z\u00fcr<\/strong><\/p>\n \u00d6ncelikle, ya\u015fananlar\u0131n devlet taraf\u0131ndan, devletin ad\u0131na veya deste\u011fiyle yap\u0131lan bir zul\u00fcm oldu\u011fu kabul edilmelidir. K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019na gelen baz\u0131 tepkilerden kendi partisinin i\u00e7inde ve \u00f6zellikle milliyet\u00e7i sa\u011fda h\u00e2l\u00e2 buna haz\u0131r olmayanlar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6z\u00fcr ad\u0131m\u0131n\u0131n Almanya \u015fans\u00f6lyesi Willy Brandt\u2019\u0131n Polonya\u2019da Var\u015fova Gettosu\u2019nda diz \u00e7\u00f6kmesi kadar dramatik olmas\u0131 gerekmiyor. Bir meclis \u00f6nergesi veya bir konu\u015fma ile de yap\u0131labilir. Burada hat\u0131rlanmas\u0131 gereken, helalle\u015fmenin muhatab\u0131 i\u00e7eren bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011fu ve \u00f6z\u00fcr dilenenlerin de bu s\u00fcrece dahil edilmesi gerekti\u011fi.<\/p>\n Ancak s\u00fcre\u00e7 burada bitemez. \u00d6z\u00fcrle, yani kabahatin kabul\u00fcyle helalle\u015fme tamamlanm\u0131\u015f olamaz. \u00d6z\u00fcrle ba\u015flay\u0131p biten bir y\u00fczle\u015fme ancak faillerin su\u00e7luluk duygusunu ve fail \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n vicdan\u0131n\u0131 rahatlatabilir. Hedef al\u0131nanlar\u0131n maddi kay\u0131plar\u0131yla ilgili bir d\u00fczeltme sa\u011flamaz. Mesela \u0130stanbul Pogromu i\u00e7in devletin \u00f6zr\u00fc tek ba\u015f\u0131na d\u00fckk\u00e2n ve evleri ya\u011fmalanan, kiliseleri yak\u0131lan toplumlar\u0131n kaybettiklerini geri getirmez. Sembolik seviyede sadece \u00f6z\u00fcr bu \u00fclkede h\u00e2l\u00e2 e\u015fit vatanda\u015f addedilmeyen gayrim\u00fcslimlerin sosyal stat\u00fcs\u00fcnde bir d\u00fczelmeye yol a\u00e7maz.<\/p>\n Tazmin<\/strong><\/p>\n Bunun i\u00e7in ikinci bir ad\u0131m gereklidir. Tazmin veya onarma diyebilece\u011fimiz ad\u0131mlar yap\u0131lan adaletsizli\u011fin yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar\u0131 tamir etmeyi ama\u00e7lar. Tazmin ve onar\u0131m\u0131n gayesi sorumlular\u0131 hapse att\u0131rmak de\u011fil, hedef al\u0131nanlar\u0131n durumunu iyile\u015ftirmektir.<\/p>\n Varl\u0131k Vergisi\u2019nin onar\u0131m\u0131 i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131n ilki zaten halihaz\u0131rda meclise sunulmu\u015ftur. HDP Milletvekili Garo Paylan her y\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131 gibi bu y\u0131l da Varl\u0131k Vergisi yasas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 11 Kas\u0131m\u2019\u0131n anma g\u00fcn\u00fcnde olay\u0131n faillerinin belirlenmesi, kurbanlar\u0131n\u0131n ve ne kadar vergilendirildiklerinin kesin olarak tespit edilmesi i\u00e7in bir Meclis Ara\u015ft\u0131rma \u00f6nergesi verdi. Bu \u00f6nerge tamirat i\u00e7in zaruridir. Ancak bu bilgiler resmen yay\u0131nland\u0131ktan sonra tazminin devam\u0131n\u0131 konu\u015fabiliriz. \u00d6ncelikle o g\u00fcn devlet eliyle soyulanlar\u0131n ard\u0131llar\u0131na parasal tazminat verilmesi g\u00fcndeme gelir. A\u015fkale\u2019de \u00e7al\u0131\u015fma kamp\u0131na s\u00fcr\u00fclen ve \u00f6zellikle orada \u00f6lenler i\u00e7in daha farkl\u0131 tazminat uygulamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n Tazminat illa \u015fah\u0131slara yap\u0131lmak zorunda de\u011fildir. Onarma kapsam\u0131nda Varl\u0131k Vergisi\u2019nin bir tazmin yolu Milli E\u011fitim b\u00fct\u00e7esinden az\u0131nl\u0131k okullar\u0131n\u0131n fonlanmas\u0131 olabilir. Bu okullar\u0131n finansal olarak desteklenmesi T\u00fcrkiye\u2019de az\u0131nl\u0131k toplumlar\u0131n\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131racak ve Varl\u0131k Vergisi\u2019yle (K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun dedi\u011fi \u00fczere) \u2018inim inim inletilenlerin\u2019 e\u011fitim almas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Benzer bir onar\u0131m, restore edilen kilise ve sinagoglar\u0131n tapular\u0131n\u0131n tekrar cemaatlere iade edilmesi veya 1936 beyannamesi ile el konulan mallar\u0131n iadesi yoluyla olabilir. Bir ba\u015fka tazmin vatanda\u015fl\u0131k ile yap\u0131labilir: farkl\u0131 sebeplerle yurtd\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalm\u0131\u015f ve bu s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrkiye vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f ki\u015filere ve ard\u0131llar\u0131na vatanda\u015fl\u0131k yolu a\u00e7\u0131labilir. CHP\u2019li vekiller zaten son be\u015f senedir bu y\u00f6nde kanun teklifi sunuyorlar. CHP bu \u00f6neriyi daha ciddi bir \u015fekilde destekleyebilir. Bunlar\u0131n hepsi geni\u015f bir tazminat-onar\u0131m-tamirat projesinin par\u00e7alar\u0131 olabilir.<\/p>\n Haf\u0131za<\/strong><\/p>\n Helalle\u015fmenin as\u0131l hedeflerinden biri tabii ki ayn\u0131 \u015feylerin bir daha ya\u015fanmamas\u0131 olmal\u0131. \u2018Bir Daha Asla\u2019 (never again) fikri haf\u0131zla\u015ft\u0131rma hareketinin temelinde yatar. Tekrarlanmamas\u0131n\u0131 istedi\u011fimiz bir zulm\u00fcn hat\u0131rlanmas\u0131, toplumun belle\u011fine kaz\u0131nmas\u0131 gerekir. Ancak bug\u00fcn T\u00fcrkiye bir unutma toplumu. Ortak bir amnezi i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor, bundan ancak ara s\u0131ra, \u00f6nemli g\u00fcnler ve dizi, film gibi k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnleriyle uyan\u0131yoruz.<\/p>\n Toplumsal haf\u0131za kayb\u0131m\u0131z\u0131 sona erdirmek i\u00e7in en \u00f6nemli ad\u0131m Varl\u0131k Vergisi ve \u0130stanbul Pogromu\u2019nu (ve y\u00fczle\u015filecek di\u011fer yirminci y\u00fczy\u0131l travmalar\u0131n\u0131) MEB m\u00fcfredat\u0131na, yani \u00f6rg\u00fcn e\u011fitime eklemektir. Ancak bu olaylar genel yakla\u015f\u0131m de\u011fi\u015ftirilmeden tarih\/sosyal bilgiler m\u00fcfredat\u0131na entegre edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa \u00e7ok i\u011freti ve abes duracaklard\u0131r. Zira bug\u00fcnk\u00fc milli tarih e\u011fitimimizde Yahudiler sadece 1492\u2019de kucak a\u00e7\u0131lan, \u00f6ncesi ve sonras\u0131 olmayan, T\u00fcrk misafirperverli\u011fini kan\u0131tlayan bir obje olarak vard\u0131r. Benzer \u015fekilde Ermeniler sadece \u20181915 olaylar\u0131\u2019 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda belirir. Sanki 1900\u2019lere kadar Anadolu\u2019da y\u00fczlerce y\u0131l ya\u015famam\u0131\u015flard\u0131r. Keza Rumlar i\u00e7in de durum pek farkl\u0131 de\u011fildir. Yani helalle\u015fme denilen s\u00fcre\u00e7 tarih e\u011fitimimizin ba\u015ftan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesini gerektirecek.<\/p>\n Haf\u0131za i\u00e7in gereken bir di\u011fer ad\u0131m, kolektif belle\u011fimizi mek\u00e2nsal hale getirmektir. Varl\u0131k Vergisi T\u00fcrkiye\u2019nin her yerinde olmu\u015ftur ancak iki yerin \u00f6zel \u00f6nemi vard\u0131r. Birincisi farkl\u0131 illerden ve \u0130stanbul\u2019dan borcunu \u00f6deyemeyenlerin topland\u0131\u011f\u0131 Sirkeci gar\u0131d\u0131r. Buras\u0131 sadece bir tren istasyonu de\u011fil, ac\u0131l\u0131 bir yolculu\u011fun ilk ad\u0131m\u0131d\u0131r. Haf\u0131zala\u015ft\u0131rma bir plaket veya heykel, ya da d\u00fczenli olarak verilen bir tur veya y\u0131lda bir kere yap\u0131lan bir anma olabilir. Di\u011fer mek\u00e2n ise tabii ki s\u00fcrg\u00fcnlerin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 noktad\u0131r: A\u015fkale. Erzurum\u2019un bir il\u00e7esi olan A\u015fkale az\u0131nl\u0131k toplumlar\u0131n\u0131n haf\u0131zas\u0131nda zul\u00fcmle e\u015fde\u011ferdir. T\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019nin bunu anlamas\u0131 i\u00e7in s\u00fcrg\u00fcnlerin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde Varl\u0131k Vergisi\u2019ni anlatan bir m\u00fcze neden olmas\u0131n?<\/p>\n \u0130stanbul Pogromu i\u00e7inse birincil mek\u00e2n Beyo\u011flu ve \u0130stiklal Caddesi\u2019dir. Bug\u00fcn \u0130stiklal Caddesi\u2019nden ge\u00e7en bir ki\u015fi orada ne ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l bir \u015fiddet mahallinden ge\u00e7mekte oldu\u011funu fark etmez. Haf\u0131zala\u015ft\u0131rma bunu de\u011fi\u015ftirmek demektir. Bu da bir\u00e7ok \u015fekilde yap\u0131labilir. \u0130stiklal\u2019in bir noktas\u0131nda bir heykel, kal\u0131c\u0131 bir sergi bu i\u015fi g\u00f6rebilir. Daha detayc\u0131 olarak, ya\u011fmalanan binalar\u0131n \u00f6n\u00fcne olay\u0131 hat\u0131rlatan yer ta\u015flar\u0131 yerle\u015ftirilebilir. Bu pratik Holokost kurbanlar\u0131n\u0131n evlerinin \u00f6n\u00fcne konulan t\u00f6kezleme ta\u015flar\u0131na benzetilebilir. Asl\u0131nda bina \u00f6n\u00fcnde haf\u0131zala\u015ft\u0131rma, Hrant Dink\u2019in katledildi\u011fi noktada yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc ta\u015fla beraber \u0130stanbul\u2019a zaten gelmi\u015ftir. Sokak adlar\u0131 da haf\u0131zala\u015ft\u0131rman\u0131n par\u00e7as\u0131 olabilir. Bug\u00fcn \u0130stanbul sokaklar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tek\u00e7i bir \u015fehrin yans\u0131mas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc mek\u00e2n\u0131n kontrol\u00fc tektiple\u015ftirmeden yana olanlardayd\u0131. Helalle\u015fmek i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm\u00fcn\u00fc kucaklayan bir haf\u0131za, Galata\u2019daki evinden zorla al\u0131nan bir A\u015fkale s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn\u00fcn ad\u0131n\u0131 evinin oldu\u011fu soka\u011fa vermek olabilir. Ya\u011fmalanan d\u00fckk\u00e2n\u0131n oldu\u011fu bir Beyo\u011flu soka\u011f\u0131, o d\u00fckk\u00e2n\u0131n sahibinin ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilir. Tabii \u00f6te yandan faillerin adlar\u0131 da sokaklar ve stadyumlardan kald\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n Haf\u0131za asl\u0131nda \u00f6z\u00fcr ve tazminin teminat\u0131d\u0131r; bir daha geri d\u00f6n\u00fclmemesi, bir sonraki neslin eski su\u00e7lar i\u00e7in \u2018iyi ki de olmu\u015f\u2019 dememesi i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n Almanya \u00f6rne\u011fine d\u00f6nersek, bug\u00fcn Alman gen\u00e7lerin \u2018dedemiz Nazi\u2019ydi ama o d\u00f6nem \u00f6yle gerekiyordu\u2019 dememesi i\u00e7in haf\u0131za pratikleri elzemdir.<\/p>\n K\u0131sacas\u0131 K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019nun helalle\u015fme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 umut vericidir. Helalle\u015fmenin ne kadar ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131 ise bu \u00fc\u00e7 ad\u0131ml\u0131 \u00e7er\u00e7evede ne kadar ilerleyece\u011fine ba\u011fl\u0131. Tabii ki her ad\u0131mda tepkiler olacakt\u0131r. Ancak CHP\u2019nin \u015fimdiden bir sonraki rejimin daha adil olaca\u011f\u0131, bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc \u015fekillendiren eski adaletsizlikleri tamir etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 mesaj\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de ayd\u0131nl\u0131k bir gelecek isteyen herkes i\u00e7in heyecan vericidir.<\/p>\n
\n