![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Ermeni-okulu-1-360x238.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de Ermenicenin durumuna bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, devletin eskiden beri s\u00fcregelen bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131n sonucunda, Ermenilerin n\u00fcfusunun azalmas\u0131na paralel olarak, Ermeniceye zemin olacak bir sosyal hayat\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/strong><\/em><\/p>\n Ohannes K\u0131l\u0131\u00e7da\u011f\u0131\u00a0<\/strong><\/p>\n Ermeni kimli\u011fi ve Ermeni okullar\u0131n\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yaz\u0131da dil ve dilin kimlikle ili\u015fkisi \u00fczerinde dural\u0131m. Dilin, etnik veya mill\u00ee kimli\u011fin \u00f6nemli bir bile\u015feni oldu\u011funu uzun uzun a\u00e7\u0131klamaya gerek yok. \u00d6zellikle ulus-devletin tarih sahnesine \u00e7\u0131kmas\u0131yla birlikte, dil, ulus-devletin istedi\u011fi kimli\u011fi istedi\u011fi \u015fekilde yaratma amac\u0131 do\u011frultusunda kontrol etmeyi hedefledi\u011fi \u00f6nemli alanlardan biri oldu. Ulus-devIetler dil ve kimlik politikalar\u0131n\u0131 bilin\u00e7li \u015fekilde olu\u015fturup yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru toplumun t\u00fcm kesimlerine yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunun amac\u0131, belli bir kimli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131p bask\u0131n h\u00e2le getirirken di\u011ferlerini zay\u0131f d\u00fc\u015f\u00fcrmektir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti de bir ulus-devlet olarak bunun istisnas\u0131 de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin Cumhuriyet\u2019in ilk y\u0131llar\u0131nda, \u2018az\u0131nl\u0131k\u2019 tabir edilen gruplar\u0131n kendi aralar\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmamalar\u0131 devleti ve T\u00fcrk\u00e7\u00fc kesimleri rahats\u0131z etmi\u015fti. 1928 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u2018Vatanda\u015f T\u00fcrk\u00e7e konu\u015f\u2019 kampanyalar\u0131, daha do\u011frusu s\u00fcrek avlar\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f, tramvayda, vapurda T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fmayanlar\u0131, mal\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e satmayan zerzevat\u00e7\u0131lar\u0131 d\u00f6vmeye kadar vard\u0131. Bug\u00fcn, Ermeni, Rum ve Yahudilere y\u00f6nelik \u2018Vatanda\u015f T\u00fcrk\u00e7e konu\u015f\u2019 kampanyas\u0131 yok ama bunun sebebi, b\u00f6yle kampanyalar\u0131n ahlaken ve siyaseten yanl\u0131\u015f bulunmas\u0131 de\u011fil, kampanyan\u0131n amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn bu t\u00fcr kampanyalar\u0131n hedefi olacak kadar Ermeni, Rum ve Yahudi varl\u0131\u011f\u0131 kalmad\u0131, kalanlar da zaten aralar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fur. Yani, Cumhuriyet bu insanlara T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fturarak bir \u2018\u00fclk\u00fc\u2019s\u00fcn\u00fc daha ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. (K\u00fcrtlerin durumu, ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu.)<\/p>\n Belli bir kimli\u011fi olu\u015fturmak \u00fczere hayata ge\u00e7irilen devlet politikalar\u0131n\u0131n bilin\u00e7li oldu\u011funu s\u00f6yledik; fakat, birey ve topluluk d\u00fczeyine \u2018indi\u011fimizde\u2019 kimlik bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fturulur ve her g\u00fcn yeniden \u00fcretilir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, kimse (kendine ve i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumuna d\u0131\u015far\u0131dan bakma konusunda formasyon alm\u0131\u015f sosyal bilimciler hari\u00e7 diyebiliriz) g\u00fcnl\u00fck faaliyetleri esnas\u0131nda \u201c\u015eimdi \u015fu kimli\u011fimi olu\u015fturuyorum\/koruyorum\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnmez. O kimlik, sosyal hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde di\u011fer insanlarla etkile\u015fime girerek olu\u015fur. Ya\u015fars\u0131n ve ya\u015farken de kimli\u011fini olu\u015fturur, revize eder, yeniden \u00fcretirsin. \u0130\u015fte, ya\u015farken ba\u015fat olarak hangi dili kulland\u0131\u011f\u0131n kimlik \u00fczerindeki tek de\u011fil ama \u00f6nemli bir etmendir. Sosyal hayat\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131n dili ya\u015fatmak i\u00e7in fazladan bir \u00e7abaya gerek yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00fcregelen canl\u0131 bir sosyal hayat o dilin en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131d\u0131r ve destek\u00e7isidir zaten. Sosyal taban\u0131 kalmam\u0131\u015f dil, k\u00f6klerini salaca\u011f\u0131 yeterli toprak olmayan bir a\u011faca benzetilebilir ama saks\u0131daki bonzai a\u011fac\u0131 gibidir, \u00f6lmese de b\u00fcy\u00fcyemez. Velhas\u0131l, bir dilin ya\u015famas\u0131 i\u00e7in o dilde seveceksin, o dilde kavga edeceksin, o dilde ticaret ve siyaset yapacaks\u0131n vs.<\/p>\n Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de Ermenicenin durumuna bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, devletin eskiden beri s\u00fcregelen bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131n\u0131n sonucunda, Ermenilerin n\u00fcfusunun azalmas\u0131na paralel olarak, Ermeniceye zemin olacak bir sosyal hayat\u0131n kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ermenilerin kahir ekseriyeti ne g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131nda, ne de evlerinde Ermenice kullan\u0131yorlar (yarg\u0131lama maksad\u0131m yok, bir tespit olarak s\u00f6yl\u00fcyorum bunu). Geriye, Ermenicenin konu\u015fuldu\u011fu yerler olarak, okullar kal\u0131yor. Ama orada da, okuldan okula de\u011fi\u015fmekle birlikte, Ermenice konu\u015fulmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Ermenice dersleriyle s\u0131n\u0131rl\u0131. Okuldaki genel etkile\u015fim-ileti\u015fim T\u00fcrk\u00e7e, d\u0131\u015far\u0131daki hayat T\u00fcrk\u00e7e ama haftada d\u00f6rt-be\u015f saat Ermenice dersi var. B\u00f6yle bak\u0131nca, Ermeni okullar\u0131 Ermeni kimli\u011finin seras\u0131 h\u00e2line gelmi\u015f durumda. Serada nas\u0131l d\u0131\u015far\u0131daki \u015fartlardan izole bi\u00e7imde, yarat\u0131lm\u0131\u015f \u015fartlarda \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yorsa, Ermeni okullar\u0131nda da d\u0131\u015far\u0131n\u0131n \u2018boran\u0131ndan, f\u0131rt\u0131nas\u0131ndan\u2019 korunakl\u0131 bir Ermeni kimli\u011fi ya\u015fat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. (Burada da maksad\u0131m \u201cSera \u00fcr\u00fcn\u00fc do\u011fal\u0131 gibi olmaz\u201d demek de\u011fildir. Ge\u00e7en hafta da s\u00f6yledi\u011fim gibi, \u2018has Ermeni\u2019 \u2013 \u2018az Ermeni\u2019 gibi kategorik bir ayr\u0131m do\u011fru de\u011fil.) Bu yap\u0131 i\u00e7inde o d\u00f6rt-be\u015f saatlik Ermenice dersi de kafalarda adeta bir \u2018Ermeni kimli\u011fini koruma ve ya\u015fatma saati\u2019 h\u00e2lini alm\u0131\u015f. O derse girerken \u00f6\u011frencilerin ve belki de \u00f6\u011fretmenlerin kafas\u0131nda \u201cEvet, \u015fimdi Ermeni kimli\u011fimizi koruyoruz\u201d gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnce veya motivasyon oldu\u011funu tahmin edebiliriz. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, Ermeni kimli\u011fi \u2018bilin\u00e7li\u2019 korumaya muhta\u00e7 h\u00e2le gelmi\u015f. H\u00e2lbuki normal \u015fartlarda kimli\u011fin olu\u015fturulmas\u0131 ve ya\u015fat\u0131lmas\u0131 yukar\u0131da da s\u00f6yledi\u011fim gibi toplum d\u00fczeyinde, insan faaliyetleriyle ama bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. Ermeni dilini bilin\u00e7li m\u00fcdahaleyle koruma \u00e7abas\u0131, sosyal olarak bir \u015feylerin aksad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi.<\/p>\n T\u00fcm bu s\u00f6ylediklerim bir dilin geli\u015fmesi i\u00e7in okulun veya formel e\u011fitimin \u00f6nemini ink\u00e2r etmek anlam\u0131na gelmez. Bir dilin, bilimsel, akademik ve edeb\u00ee d\u00fczlemde geli\u015febilmesi i\u00e7in o dilde e\u011fitim hayati \u00f6neme sahiptir. Sosyal hayat, dili ya\u015fat\u0131r ama kapasitesini geli\u015ftirmesi tek ba\u015f\u0131na zordur. Orada i\u015fte okul devreye girer.
\nBaz\u0131lar\u0131n\u0131n akl\u0131na \u015fu soru da gelebilir: \u201cMadem Ermeniceyi destekleyecek bir sosyal hayat kalmad\u0131, o zaman okullardaki Ermenice dersleri de bo\u015funa m\u0131, yap\u0131lmas\u0131n m\u0131?\u201d Tabii ki hay\u0131r. Hatta tam tersine, saatlerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Birincisi, bu dersler Ermeniceyle gene de bir ba\u011fd\u0131r, gereklidir ve faydal\u0131d\u0131r. \u0130kincisi, okullar ve okullardaki Ermenice dersleri ve genel anlam\u0131yla Ermenice \u00f6\u011frenmek yok olmaya kar\u015f\u0131 bir direni\u015ftir, bir misyondur ve direnmek de kimli\u011fin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, birle\u015ftirir, sizi siz yapar, gururland\u0131r\u0131r, ya\u015fat\u0131r.<\/p>\n
\n