![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Troya-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Bir deprem ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n tam \u00fczerinde bulunan T\u00fcrkiye\u2019de, \u00f6zellikle k\u0131y\u0131 kesimleri, tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan beri s\u0131k s\u0131k b\u00fcy\u00fck depremlerle sars\u0131ld\u0131. Prof. \u0130lhan Kayan bu depremleri ve etkilerini anlatt\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n DUVAR \u2013 Depremler, hi\u00e7 ku\u015fkusuz do\u011fal afetlerin en tehlikeli ve y\u0131k\u0131c\u0131 olan\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin bulundu\u011fu co\u011frafya, tarihi boyunca \u00e7ok defa \u015fiddetli sars\u0131nt\u0131lara u\u011frad\u0131, deyim yerindeyse yerle bir oldu ve yeniden kuruldu.<\/p>\n Deprem nedir? \u0130nsan\u0131n depremle imtihan\u0131 ili\u015fkisi ne zaman ba\u015flad\u0131? Eski \u00e7a\u011flara ait deprem bilgilerine nas\u0131l ula\u015f\u0131yoruz? Ege Denizi \u00e7evresinin deprem ge\u00e7mi\u015fi bize neler s\u00f6yl\u00fcyor? Ege \u00dcniversitesi emekli \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. \u0130lhan Kayan sorular\u0131m\u0131z\u0131 cevaplad\u0131.<\/p>\n \u2018DEPREM TANRISI, DEPREM KORKUSUNUN B\u0130R UZANTISI\u2019<\/strong><\/p>\n Deprem nedir, tarih \u00f6ncesi d\u00f6nemlerde insanlar depremden nas\u0131l etkilendi?<\/strong><\/p>\n Deprem, yer kabu\u011funun hareketlili\u011fi ile ilgili bir olay. Bu nedenle, yer kabu\u011funun olu\u015ftu\u011fu bir milyar y\u0131l\u0131 a\u015fan bir s\u00fcreden beri olagelmekte. Bir milyon y\u0131l\u0131 a\u015fan insanl\u0131k ge\u00e7mi\u015finin ilk d\u00f6nemlerinde depremin etkisini sadece korku duygusu vermesi ile s\u0131n\u0131rlayabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar\u0131n ba\u015flar\u0131na y\u0131k\u0131lacak bir evleri bulunmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u0131k\u0131mla ilgili u\u011frayabilecekleri zararlar da s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla insanlar\u0131n evlerini yaparak belli yerlere yerle\u015fmeye ba\u015flamalar\u0131ndan, yani genel anlam\u0131yla Neolitik \u00c7a\u011f\u2019dan itibaren deprem, insanlar i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck bir korku ve felaket olmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin, Antik Yunan mitolojisinde bir deprem tanr\u0131s\u0131 olan Poseidon\u2019un bulunmas\u0131 da olas\u0131l\u0131kla deprem korkusunun bir uzant\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u2018\u0130NSANIN OLMADI\u011eI YERDE DEPREMLE \u0130LG\u0130L\u0130 B\u0130LG\u0130 S\u00d6Z KONUSU DE\u011e\u0130L\u2019<\/strong><\/p>\n Eski \u00e7a\u011flara ait deprem bilgilerine nas\u0131l ula\u015f\u0131yoruz?<\/strong><\/p>\n \u0130nsan\u0131n var olmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde depremlerle ilgili bilgi de s\u00f6z konusu de\u011fil. Yine insan n\u00fcfusunun, dolay\u0131s\u0131yla yerle\u015fim yerlerinin \u00e7ok az ve seyrek oldu\u011fu yerlerde de depremin etkilerinin ger\u00e7ek boyutuyla bilinmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir olmayan eski \u00e7a\u011flardaki deprem bilgilerinin yorumu ve bug\u00fcnk\u00fc kriterlere g\u00f6re derecelendirilmesi dolayl\u0131 y\u00f6ntemlerle yap\u0131labiliyor. \u00d6rne\u011fin arkeolojik kaz\u0131lardaki y\u0131k\u0131nt\u0131 ve yang\u0131n tabakalar\u0131 bu konudaki \u00f6nemli veri kaynaklar\u0131d\u0131r. Ku\u015fkusuz, b\u00f6yle y\u0131k\u0131mlar\u0131n sava\u015flar veya ba\u015fka nedenlerle de olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Ancak, yak\u0131n yerlere ait ba\u015fka verilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yaparak baz\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015fabiliyoruz.<\/p>\n Eski \u00e7a\u011flardaki depremlerin \u015fiddetini belirlemedeki zorluklardan biri de yerle\u015fim yerlerinin co\u011frafi \u00f6zelliklerine g\u00f6re kullan\u0131lan yap\u0131 malzemeleri ve mimari geleneklerin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131. Ta\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 ile olu\u015fturulan duvarlarla, kerpi\u00e7 veya ah\u015fap \u00e7atma ile yap\u0131lan evlerin depreme dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131 ayn\u0131 de\u011fildir. Bu nedenle, farkl\u0131 yap\u0131lardan olu\u015fan yerle\u015fim yerleri aras\u0131nda y\u0131k\u0131ma bak\u0131larak \u015fiddet kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131, depremin \u015fiddet ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131nda bilgi edinilmesi zordur. Tabii bu t\u00fcr farkl\u0131l\u0131klar\u0131n etkileri g\u00fcn\u00fcm\u00fcz i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p>\n \u2018B\u00dcY\u00dcK DEPREMLER YAYGIN YIKIMLARA NEDEN OLUR\u2019<\/strong><\/p>\n Depremin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve \u015fiddeti nedir, nas\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr, neden farkl\u0131 veriler ortaya \u00e7\u0131kar?<\/strong><\/p>\n Son y\u00fczy\u0131lda, h\u0131zla geli\u015fen teknoloji ile depremlerin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir ve kaydedilebilir bir duruma gelmesi, deprem konusuna bilimsel bir boyut kazand\u0131rd\u0131. Depremin olu\u015ftu\u011fu yerdeki enerji bo\u015fal\u0131m\u0131, depremin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc (magnit\u00fcd) olarak tan\u0131mlan\u0131r. Sismografla \u00f6l\u00e7\u00fclen bu matematiksel de\u011fer Richter \u00f6l\u00e7e\u011fi ile ifade edilir. Depremin \u015fiddeti ise sars\u0131nt\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcnde, yerle\u015fim yerlerinde yapt\u0131\u011f\u0131 etkinin g\u00f6zlemle de\u011ferlendirilmesine dayan\u0131r. \u015eiddet merkezden \u00e7evreye do\u011fru azalmakla birlikte, bu azal\u0131\u015f zemin \u00f6zelliklerine ve odak derinli\u011fine g\u00f6re d\u00fczenli olmaz, farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. Ku\u015fkusuz, b\u00fcy\u00fck depremler daha geni\u015f alanlar\u0131 de\u011fi\u015fen \u015fiddetlerle etkiler ve yayg\u0131n y\u0131k\u0131mlara neden olur.<\/p>\n Deprem \u015fiddeti 12 derecelik Mercalli \u00f6l\u00e7e\u011fi ile ifade edilir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve \u015fiddet aras\u0131nda matematiksel bir ili\u015fki de kuruldu. Buna g\u00f6re, \u00f6rne\u011fin, bug\u00fcne kadar \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f maksimum 8,4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bir deprem, XII \u015fiddet derecesine kar\u015f\u0131l\u0131k gelir. Deprem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, olay\u0131n fiziksel boyutunu tan\u0131mlayan tek bir matematiksel de\u011fer oldu\u011fundan daha anlaml\u0131d\u0131r ve depremler daha \u00e7ok bununla ifade edilir. Ancak \u00e7o\u011fu zaman bu de\u011fer y\u00fczeydeki de\u011fi\u015fken \u015fiddet de\u011feri ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n Tarih \u00e7a\u011flar\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan yaz\u0131l\u0131 belgeler sayesinde ge\u00e7mi\u015fteki depremlerle ilgili de\u011ferlendirmeler yap\u0131labiliyor. Ancak, bunlar genellikle depremlerin merkezleri, b\u00fcy\u00fckl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan bug\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fctlere uyan nitelikte de\u011fil. Yaz\u0131l\u0131 bilgilerin de bulunmad\u0131\u011f\u0131 daha eski \u00e7a\u011flara ait deprem \u015fiddetleri ise arkeolojik kaz\u0131larda dikkati \u00e7eken b\u00f6lgesel y\u0131k\u0131m bulgular\u0131na dayan\u0131larak yorumlan\u0131yor.<\/p>\n \u2018SANATSAL M\u0130MAR\u0130N\u0130N DEPREMLERDEN ETK\u0130LENMES\u0130 KA\u00c7INILMAZ\u2019<\/strong><\/p>\n Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir deprem ku\u015fa\u011f\u0131 \u00fczerinde bulunan T\u00fcrkiye\u2019de, jeolojik \u00f6zelliklerine g\u00f6re farkl\u0131 depremler olu\u015fturan b\u00f6lgeler bulunuyor. Ege Denizi \u00e7evresinin deprem ge\u00e7mi\u015fi bize neler s\u00f6yl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n Do\u011fu Anadolu ve Kuzey Anadolu fay zonlar\u0131 yatay do\u011frultuda hareketlerle sars\u0131l\u0131r. Bat\u0131 Anadolu, \u00f6zellikle Ege k\u0131y\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise d\u00fc\u015fey at\u0131ml\u0131 faylarla olu\u015fan deprem b\u00f6lgesi. Bu b\u00f6lge, ayn\u0131 zamanda, uygun co\u011frafi \u00f6zellikleri nedeniyle tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan beri \u00f6nemli bir yerle\u015fim alan\u0131 oldu. Bir\u00e7ok prehistorik yerle\u015fim yerinin yan\u0131 s\u0131ra \u00e7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcn kayna\u011f\u0131 olan antik \u00e7a\u011flar\u0131n en \u00f6nemli kentleri bu b\u00f6lgede geli\u015fti. Dolay\u0131s\u0131yla tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan beri bu b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131n, \u00f6zellikle antik \u00e7a\u011flarda geli\u015fen sanatsal mimarinin, depremlerden etkilenmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu.<\/p>\n Ege Denizi \u00e7evresinin deprem ge\u00e7mi\u015finde; G\u00fcney Ege\u2019de, Girit Adas\u0131\u2019n\u0131n 110 km. kadar kuzeyindeki Santorini Volkan\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 3 bin 650-3 bin 450 y\u0131l \u00f6nceki patlamalar\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olu\u015fan deprem ve tsunamiler bilinen en eski olaylard\u0131r. Girit Adas\u0131\u2019ndaki Minos uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne neden olan bu olay\u0131n, Anadolu k\u0131y\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131ndaki etkileriyle olu\u015fan deprem ve tsunamiler hakk\u0131nda somut bilgiler bulunmamakla birlikte, Santorini k\u00fcllerinin geni\u015f bir b\u00f6lgeye yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bulgular var. Uygun ortamlarda birikmi\u015f k\u00fcl kal\u0131nt\u0131lar\u0131na bug\u00fcn Bat\u0131 Anadolu\u2019daki bir\u00e7ok arkeolojik kaz\u0131da, g\u00f6l ve batakl\u0131k gibi alanlardaki sedimantolojik sondajlarda rastl\u0131yoruz. Dar alanlarda da olsa, kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 10 cm.\u2019ye kadar \u00e7\u0131kabilen bu k\u00fcl birikintileri, bulunduklar\u0131 y\u00fczeyin patlama zaman\u0131 ile tarihlendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan bilimsel \u00f6nem ve de\u011fer ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n \u2018TROYA\u2019NIN U\u011eRADI\u011eI FELAKETLERDEN B\u0130R\u0130S\u0130 DE DEPREM\u2019<\/strong><\/p>\n Sizin Troya ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli arkeolojik yerle\u015fim yerlerinde \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyoruz. Troya \u00e7evresinin paleoco\u011frafik geli\u015fimi i\u00e7inde, meydana gelen de\u011fi\u015fimlerle ilgili neler s\u00f6ylersiniz?<\/strong><\/p>\n Bat\u0131 Anadolu deprem tarihinde, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 5 bin y\u0131l \u00f6ncesine kadar uzanan ge\u00e7mi\u015fi ile Troya\u2019n\u0131n \u00f6zel bir yeri var. Homeros\u2019un \u0130lyada Destan\u0131\u2019nda anlat\u0131lan Troya\u2019n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 felaketler aras\u0131nda deprem de bulunuyor. Troya\u2019da \u00e7al\u0131\u015fan arkeologlar\u0131n \u00e7o\u011fu, son Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131\u2019nda, Troya VI surlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir depremle y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul eder. Bundan ba\u015fka, farkl\u0131 d\u00f6nemlere ait ta\u015f yap\u0131lardaki onar\u0131mlar\u0131n ve uygulanan farkl\u0131 mimari tekniklerinin depremlerle ili\u015fkilendirilmesi de Troya ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00fczerinde durulan konulardand\u0131r.<\/p>\n Anadolu\u2019nun en \u00f6nemli deprem ku\u015fa\u011f\u0131 olan Kuzey Anadolu fay zonu ile Ege fay sistemi aras\u0131nda yer alan Troya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck depremlerden etkilenmi\u015f olmas\u0131 \u00e7ok do\u011fal. Ancak, \u00e7e\u015fitli nedenlerle y\u0131k\u0131lan duvarlar\u0131n tekrar tekrar yenilendi\u011fi uzun bir ge\u00e7mi\u015fte, eski ve yeni b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki uyumsuzluklar\u0131n her seferinde depremlerle ili\u015fkilendirilmesinin bilimsel olarak kan\u0131tlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ve varsay\u0131mdan \u00f6teye gitmez.<\/p>\n Troya VI surlar\u0131n\u0131n do\u011fu b\u00f6l\u00fcm\u00fc. Burada son Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131 depremi ile ta\u015flarda gev\u015femeler \u015feklinde hasar meydana geldi\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n Mimarl\u0131k tarihi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, duvardaki dikey \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirler.<\/p>\n Troya eteklerinde ve s\u0131rt\u0131 \u00e7evreleyen al\u00fcvyal ovada yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z, 327 delgi sondajdan sa\u011flanan sedimantolojik bilgilerle Troya \u00e7evresinin fiziki co\u011frafyas\u0131nda meydana gelen de\u011fi\u015fmeler incelenip, paleoco\u011frafya haritalar\u0131 \u00e7izildi. Buna g\u00f6re, son buzul \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 izleyen d\u00f6nemde y\u00fckselen deniz, \u00f6nce Karamenderes Vadisi\u2019ne 15 km kadar sokularak g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 7-6 bin y\u0131l \u00f6ncesinde, 3-5 km geni\u015flikte bir k\u00f6rfez meydana getirdi. Bundan sonraki s\u00fcre\u00e7te deniz seviyesinin y\u00fckselmesinin durmas\u0131yla bu k\u00f6rfez, Karamenderes Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131n al\u00fcvyonlar\u0131 ile dolmu\u015f, kuzeye ilerleyen delta k\u0131y\u0131s\u0131 zaman i\u00e7inde bug\u00fcnk\u00fc konumuna, \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131\u2019na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u2018TROYA\u2019DA TSUNAM\u0130 OLDU\u011eUNA DA\u0130R B\u0130L\u0130MSEL B\u0130R DAYANAK YOK\u2019<\/strong><\/p>\n Troya kenti i\u00e7in \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen tsunami konusu son y\u0131llarda \u00e7ok konu\u015fulur oldu. Siz bu konuyu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n Troya y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131nda s\u0131k rastlanan denizel kavk\u0131lar\u0131, Troya\u2019n\u0131n depremler s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan tsunamiler nedeniyle sularla kapland\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir kan\u0131t\u0131 olarak yorumlayanlar var. Troya, do\u011fu-bat\u0131 do\u011frultulu bir s\u0131rt\u0131n bat\u0131 ucunda, 25-30 m. kadar y\u00fckseltide yer al\u0131r ve bat\u0131dan Karamenderes Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131n, kuzeyden D\u00fcmrek \u00c7ay\u0131\u2019n\u0131n 7-8 m. y\u00fckseltideki al\u00fcvyal ovalar\u0131 ile \u00e7evrelenir. Karamenderes Ovas\u0131, ta\u015fk\u0131nlarla olu\u015ftu ve ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131na kadar b\u00fcy\u00fck ta\u015fk\u0131nlarda zaman zaman sular alt\u0131nda kald\u0131. Ovan\u0131n tar\u0131msal kullan\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lan setlerle ta\u015fk\u0131nlar \u00f6nlendi, daha sonra yap\u0131lan baraj ve reg\u00fclat\u00f6rlerle ta\u015fk\u0131n riski b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Bu nedenle, ovan\u0131n sular alt\u0131nda kalmas\u0131n\u0131 sadece deprem ve tsunamilerle ili\u015fkilendirmek do\u011fru de\u011fil.<\/p>\n Ayr\u0131ca ge\u00e7mi\u015fte, gerek akarsu ta\u015fk\u0131nlar\u0131, gerekse denizden gelen etkilerle zaman zaman sular\u0131n Troya eteklerine kadar yay\u0131lmas\u0131 do\u011fal ve ola\u011fand\u0131r. \u00d6zellikle k\u0131y\u0131 \u00e7izgisinin Troya\u2019ya daha yak\u0131n oldu\u011fu Troya VI ve izleyen d\u00f6nemler i\u00e7in de bu \u00e7ok normal. Ancak, Troya kentini denizle kaplayacak bir do\u011fa olay\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesinin bilimsel bir dayana\u011f\u0131 yok. Troya y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131ndaki denizel kavk\u0131lar, Troya\u2019n\u0131n deniz alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir kan\u0131t de\u011fil. Bunlar \u00e7e\u015fitli ama\u00e7larla \u00e7evredeki eski batakl\u0131k ve k\u0131y\u0131 kumsallar\u0131ndan insanlar taraf\u0131ndan getirilmi\u015ftir. K\u0131y\u0131 yerle\u015fmelerinin hepsinde bulunan bu t\u00fcr kavk\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funlukla yiyecek art\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kerpi\u00e7 malzemesi olarak getirilen \u00e7amurlardan kaynakland\u0131\u011f\u0131, baz\u0131 t\u00fcrlerin boya ve s\u00fcs malzemesi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da biliniyor.<\/p>\n \u2018YIKIMLARIN \u0130ZLER\u0130N\u0130 ARKEOLOJ\u0130K KAZILARDA G\u00d6REB\u0130L\u0130YORUZ\u2019<\/strong><\/p>\n Klasik \u00e7a\u011flara gelindi\u011finde depremlerin etkisini nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyoruz?<\/strong><\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f k\u00fclt\u00fcrlerin geli\u015fimine kaynak olu\u015fturan bu s\u00fcre\u00e7te, b\u00f6lgede kent devletleri kuruldu, n\u00fcfus artt\u0131. Kentler, g\u00f6rkemli mimari yap\u0131lar ve sanat eserleri ile donat\u0131ld\u0131. Anadolu\u2019nun Ege k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesinde de k\u00fclt\u00fcr ve mimari \u00e7ok geli\u015fti. B\u00f6yle bir ortamda, ku\u015fkusuz, depremlerin verdi\u011fi zararlar\u0131n boyutlar\u0131 da b\u00fcy\u00fck oldu. Smyrna, Efes, Milet ve bunlar\u0131n \u00e7evresindeki daha k\u00fc\u00e7\u00fck \u0130yon kentlerinde depremlerin neden oldu\u011fu y\u0131k\u0131mlar\u0131n izleri g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki arkeolojik kaz\u0131larda kolayca g\u00f6rebiliyor, bunlarla ilgili yaz\u0131l\u0131 kaynaklarla ili\u015fkilendirilebiliyoruz.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin Efes kenti b\u00fcy\u00fck depremlerle s\u0131k s\u0131k sars\u0131ld\u0131, b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlar oldu. Roma \u00e7a\u011f\u0131nda, 262 y\u0131l\u0131nda meydana gelen depremde kent b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rd\u00fc ve yama\u00e7 evleri y\u0131k\u0131ld\u0131. Bu tarihte d\u00fcnyan\u0131n yedi harikas\u0131ndan biri olarak kabul edilen Artemision Tap\u0131na\u011f\u0131 da y\u0131k\u0131lmakla birlikte, bu y\u0131k\u0131m, ayn\u0131 tarihte kenti istila eden Gotlarla da ili\u015fkilendirilir. 557 y\u0131l\u0131ndaki \u015fiddetli depremde ise St. Jean Kilisesi ve Gimnazyum y\u0131k\u0131ld\u0131. Yeniden yap\u0131lan kilise 1360-62 y\u0131llar\u0131nda tekrar b\u00fcy\u00fck bir depremle y\u0131k\u0131ld\u0131. Bunun gibi, Smyrna, Milet gibi \u0130yon kentlerinde meydana gelen b\u00fcy\u00fck depremlerle ilgili yaz\u0131l\u0131 kaynaklarda pek \u00e7ok bilgi bulunuyor.<\/p>\n \u2018DEPREM HER ZAMAN KORKU KAYNA\u011eI OLDU\u2019<\/strong><\/p>\n Depremler tarihimizin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131. Asl\u0131nda s\u00fcrekli i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama hep unuttu\u011fumuz depremlerin ge\u00e7mi\u015f k\u00fclt\u00fcrlerde b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izler bize neler s\u00f6yl\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n B\u00fct\u00fcn\u00fcyle yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir deprem ku\u015fa\u011f\u0131 \u00fczerinde bulunan T\u00fcrkiye\u2019de, Ege B\u00f6lgesi ve \u00f6zellikle k\u0131y\u0131 kesimi, jeolojik geli\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak s\u0131k s\u0131k b\u00fcy\u00fck depremlerle sars\u0131l\u0131yor. Bu do\u011fa olay\u0131, tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan beri bu b\u00f6lgede ya\u015fayan, yerle\u015fip kentler kuran insanlar i\u00e7in her zaman korku kayna\u011f\u0131 oldu. \u00d6zellikle kentsel mimarinin geli\u015fiminden sonra b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlar, yang\u0131nlarla b\u00fcy\u00fcyen felaketler meydana getirdi. Yaz\u0131l\u0131 belgelerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 eski \u00e7a\u011flarda kentsel mimari de hen\u00fcz geli\u015fmedi\u011fi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck depremlerin tarihleri, etkileri ile ilgili bilgiler dolayl\u0131 verilere veya varsay\u0131mlara dayan\u0131yor.<\/p>\n Yaz\u0131l\u0131 belge bulunan tarih \u00e7a\u011flar\u0131na ait bilgilerin daha eski olanlar\u0131nda ise korku etkisinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile a\u00e7\u0131klanabilecek abart\u0131l\u0131 tasvirler bulunuyor. \u00d6te yandan, bu \u00e7a\u011flara ait k\u0131s\u0131tl\u0131 ve abart\u0131l\u0131 bilgiler tart\u0131\u015fmas\u0131z kullan\u0131larak kaynaktan kayna\u011fa aktar\u0131l\u0131yor; ger\u00e7ek olup olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeden do\u011fru gibi kabul ediliyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu t\u00fcr bilgilerin kullan\u0131lmas\u0131nda co\u011frafi \u00f6zellikleri dikkate almal\u0131, neyin nas\u0131l olabilece\u011fini iyi de\u011ferlendirmeliyiz.<\/p>\n Depremlerle ilgili daha yak\u0131n tarih d\u00f6nemlerine ait bilgiler ise daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve g\u00fcvenilir nitelikte. Bunlar, deprem periyotlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, gelecekle ilgili modellemelerin yap\u0131labilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Son y\u00fczy\u0131la ait bilgiler ise depremlerin b\u00fcy\u00fckl\u00fck ve \u015fiddetlerinin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir olmas\u0131yla matematiksel anlam kazand\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde artan kentle\u015fme nedeniyle, depremlerin toplumlar \u00fczerindeki etkisi daha b\u00fcy\u00fck boyutlarda. \u00d6zellikle az geli\u015fmi\u015f toplumlarda co\u011frafi \u00f6zellikler bilinmeden veya bilinmesine ra\u011fmen g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131karlara \u00f6ncelik verildi\u011fi i\u00e7in, bilin\u00e7siz geni\u015fletilen kentsel alanlarda depremler b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131mlara, felaketlere neden oluyor. K\u0131rsal alanlarda ise yenilenemeyen ilkel yap\u0131lar, \u015fiddeti fazla olmayan depremlerde dahi y\u0131k\u0131larak can ve mal kay\u0131plar\u0131na neden olmaya devam ediyor.<\/p>\n \u0130lhan Kayan kimdir?<\/strong><\/p>\n 1975 y\u0131l\u0131ndan bu yana T\u00fcrk ve yabanc\u0131 bilim insanlar\u0131yla ortak ara\u015ft\u0131rma projeleri y\u00fcr\u00fcten \u0130lhan Kayan, T\u00fcbingen \u00dcniversitesi, Prehistorya Enstit\u00fcs\u00fc (Instituts f\u00fcr Ur-und Fr\u00fchgeschichte und Arch\u00e4ologie des Mittelalters in T\u00fcbingen) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen Troya ara\u015ft\u0131rma-kaz\u0131 projesinde co\u011frafya, paleoco\u011frafya rekonstr\u00fcksiyonlar\u0131 ve jeoarkeoloji konular\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. 80\u2019in \u00fczerinde makalesi bulunan Kayan, kaz\u0131 projeleri kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/troyada-tsunami-kaniti-yok-haber-1540382\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir deprem ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n tam \u00fczerinde bulunan T\u00fcrkiye\u2019de, \u00f6zellikle k\u0131y\u0131 kesimleri, tarih \u00f6ncesi \u00e7a\u011flardan beri s\u0131k s\u0131k b\u00fcy\u00fck depremlerle sars\u0131ld\u0131. Prof. \u0130lhan Kayan bu depremleri ve etkilerini anlatt\u0131. DUVAR \u2013 Depremler, hi\u00e7 ku\u015fkusuz do\u011fal afetlerin en tehlikeli ve y\u0131k\u0131c\u0131 olan\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin bulundu\u011fu co\u011frafya, tarihi boyunca \u00e7ok defa \u015fiddetli sars\u0131nt\u0131lara u\u011frad\u0131, deyim yerindeyse yerle bir oldu ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":65476,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,20],"tags":[],"class_list":["post-65475","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\n