Anjel \u00d6m\u00fcrbek Ordu\u2019da ya\u015fayan Ermeni ailelerden bize kalan birka\u00e7 ki\u015fiden biri. Anjel Teyze\u2019nin babas\u0131 Avedis Ohanyan, annesi Maryam Han\u0131m. Avadis Bey ve Maryam Han\u0131m 1915 olaylar\u0131nda (Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131-‘Akunq’ web sitesi) anne ve babalar\u0131n\u0131 kaybediyor. \u0130ki yetim \u00e7ocuk farkl\u0131 ailelerde b\u00fcy\u00fcy\u00fcp daha sonra evlenip hayata tutunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. K\u0131zlar\u0131 Anjel Han\u0131m\u2019\u0131 \u00a0Zaferi Milli Mahallesi\u2019nde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 baba evinde ziyaret etmek, aile alb\u00fcm\u00fcne Anjel Teyze\u2019yle beraber bakmak, foto\u011fraflarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ki\u015filerin hikayelerini ondan dinlemek istedim. Aile alb\u00fcm\u00fcne bakarken karde\u015flerini, teyzesini, babas\u0131n\u0131n yak\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131, kom\u015fular\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde bazen sustu, dald\u0131 gitti g\u00f6zleri. Akl\u0131ndan \u00a0ge\u00e7enleri hissettiklerini anlamland\u0131rmak zor de\u011fil ama bunu ifade etmek, baz\u0131 tabular\u0131 y\u0131kmak hala \u00e7ok zor.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/figure>\n
Terzi d\u00fckkan\u0131nda boynunda mezuras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla foto\u011fraf \u00e7ektirmi\u015f gen\u00e7 bir adam\u0131n resmini g\u00f6rd\u00fcm. Anjel Teyze\u2019ye kim oldu\u011funu sordu\u011fumda \u201cday\u0131m\u201d dedi ve sustu. Foto\u011fraf\u0131n arkas\u0131nda \u201cKarabet\u201d ismi yaz\u0131l\u0131yd\u0131, bir s\u00fcre sonra soyisminin \u201cDertliyano\u011flu\u201d oldu\u011funu s\u00f6yledi. Evden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda ta\u015f avluda, \u015fimdi depo gibi kullan\u0131lan alanda eski bir diki\u015f makinesi g\u00f6rd\u00fcm. Bu diki\u015f makinesi Karabet Bey\u2019in terzi d\u00fckkan\u0131nda \u00e7ektirdi\u011fi resimdeki diki\u015f makinelerinden birisiydi. O andan sonra Karabet Dertliyano\u011flu\u2019nun y\u0131llard\u0131r bir foto\u011fraf alb\u00fcmde unutulmu\u015f hikayesi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<\/figure>\n
Karabet Dertliyano\u011flu 1916 do\u011fumlu. Babas\u0131 Artin Dertliyano\u011flu Annesi Marta Han\u0131m. Karde\u015fi Yervant Dertlinyano\u011flu. Karabet Bey Ordu\u2019da karde\u015fi Yervant Bey ile birlikte Emekveren Caddesi No:22\u2019de terzi d\u00fckkan\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131yor. Karabet Bey k\u0131sa zamanda iyi bir terzi olarak ismini Ordu\u2019da duyuruyor. Polis, itfaiye ve belediye g\u00f6revlililerinin elbiselerini yapmaya ba\u015fl\u0131yor. Karabet Bey\u2019in o\u011flu Ararat Arzan Dertliyano\u011flu o g\u00fcnleri \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor; \u201cBen o zaman \u00e7ocuktum, babam eski otob\u00fcslerle Ordu\u2019nun il\u00e7eleri Per\u015fembe, Fatsa ve \u00dcnye\u2019ye de gider bazen beni de g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc yan\u0131nda. Oradaki polis, itfaiye ve belediye g\u00f6revlilerinin \u00f6l\u00e7\u00fclerini al\u0131r ak\u015fam d\u00f6nerdik, onlar\u0131 da babam dikerdi. Y\u0131llar sonra ben Ordu Lisesi\u2019ne ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda babam dikmi\u015fti tak\u0131m elbisemi. Hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla o d\u00f6nem tak\u0131m elbiseyle okula giden bir ka\u00e7 \u00e7ocuktan biriydim. Ordu Lisesi\u2019nde Fizik ve Kimya \u00f6\u011fretmenleri Laboratuvarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00fcstleri kirlenmesin diye tak\u0131m elbisenin \u00fczerine beyaz \u00f6nl\u00fck giyerdi, babam dikerdi o \u00f6nl\u00fckleri de. \u201c<\/p>\n
Karabet Bey ve ailesinin oturudu\u011fu ev, eski Ordu Valisi Bekir Baran zaman\u0131nda y\u0131k\u0131lan 1852 tarihli Ermeni Kilisesi\u2019nin bulundu\u011fu Zaferimilli Mahallesi\u2019nde. 1950\u2019lerin sonuna do\u011fru Karabet Bey\u2019in e\u015fi Araksi Han\u0131m\u2019\u0131n annesi vefat ediyor. Bir s\u00fcre sonra Araksi Han\u0131m\u2019\u0131n Karde\u015fleri Zivart Bah\u00e7eo\u011flu ve Arsevir Kahyao\u011flu \u0130stanbul\u2019a yerle\u015fiyor.<\/p>\n
Araksi Han\u0131m, e\u015fi ve \u00e7ocuklar\u0131yla Zaferimilli Mahallesi U\u011furveren Sokak\u2019taki aile evine ta\u015f\u0131n\u0131yor. Bu evde Dertliyano\u011flu ailesiyle ya\u015fayan bir ki\u015fi daha var, \u00e7ocuklar\u0131n \u201cMelik Keri\u201d (Day\u0131) dedi\u011fi, Ordu\u2019nun tan\u0131nan ve sevilen kuru kahvecisi Melik Kaya Arzan.<\/p>\n
Dertliyano\u011flu ailesinin U\u011furveren Sokak\u2019taki evini g\u00f6rmek istedim. 1915 Olaylar\u0131 sonras\u0131 d\u00f6n\u00fcp evlerine sahip \u00e7\u0131kabilenler d\u0131\u015f\u0131nda Emval-i Metruke ile el koyulan\u00a0evlerin bir k\u0131sm\u0131 muhacirlere da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rken kalan yerler Ordu\u2019nun ileri gelen aileleri aras\u0131nda adeta kapan\u0131n elinde kalm\u0131\u015f. Bu ailelerin kimler oldu\u011fu, bu evlerde daha \u00f6nce kimlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu evlerin hikayesini sorgulamadan oturan yeni ev sahiplerine, de\u011fi\u015fen y\u00fczlere ra\u011fmen Ermeni mahallesinin ruhunu girdi\u011finiz an hissedersiniz. Dertliyano\u011flu ailesinin evinin \u00f6n\u00fcne geldi\u011fimde bah\u00e7e kap\u0131s\u0131ndan i\u00e7eriye hemen giremedim. Aile alb\u00fcm\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir foto\u011fraftan yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m bu yolculu\u011fun bende b\u0131rakaca\u011f\u0131 izleri hissediyordum art\u0131k.<\/p>\n
Bir s\u00fcre sonra bah\u00e7e kap\u0131s\u0131ndan i\u00e7eri girdim. Bah\u00e7ede oturdum, duvarlar\u0131na dokundum, kimin dikti\u011fini bilmedi\u011fim a\u011fa\u00e7lar\u0131 sevdim. Sevmek i\u00e7in kimli\u011fe gerek yok.<\/p>\n
Karabet Dertliyano\u011flu\u2019nun \u00e7ocuklar\u0131 bu evde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f. Silvart, Ararat Arzan ve Arda\u015fen Dertliyano\u011flu. Aile, 1968 y\u0131l\u0131nda Karabet Derliyano\u011flu\u2019un kanser oldu\u011funu \u00f6\u011freniyor. O\u011flu Ararat Arzan Dertliyano\u011flu o g\u00fcnleri anlat\u0131yor;<\/p>\n
\u201cBabam kanser oldu\u011fu zaman kanserin ne tedavisi var ne de ilac\u0131, bir sene \u00e7ok ac\u0131 \u00e7ekti, yata\u011f\u0131n\u0131 yukar\u0131dan misafir odas\u0131na indirdik. Doktor Dikran Toraman o kadar iyi doktordur ki babamla ilgilenirdi. Daha sonra verilen morfinler de etkisini yitirdi ve babam\u0131 kaybettik. Sizin bana yollad\u0131\u011f\u0131n\u0131z babam\u0131n Ordu\u2019daki cenaze foto\u011fraf\u0131ndan haberim yoktu, \u00e7ok mutlu oldum. Cenazede \u00e7ekilen foto\u011frafta annem, ben ve karde\u015flerim, babam\u0131n arkada\u015flar\u0131 ve yak\u0131nlar\u0131m\u0131z var.<\/p>\n
Karabet Bey\u2019in vefat\u0131ndan y\u0131llar sonra \u00e7ocuklar \u0130stanbul\u2019a \u00fcniversite okumaya gidiyor.\u00a0 Araksi (Kahyao\u011flu) Han\u0131m, 1994 y\u0131l\u0131nda Melik Arzan Kaya da vefat edince Ordu\u2019da yaln\u0131z kal\u0131yor. Ararat Bey ayn\u0131 y\u0131l \u0130stanbul\u2019da y\u0131llard\u0131r day\u0131s\u0131n\u0131n ve teyzesinin oturdu\u011fu apartmanda annesine bir daire al\u0131yor. Araksi Han\u0131m \u0130stanbul\u2019a gelirken Ordu\u2019da ya\u015fananlar\u0131 Ararat Bey anlat\u0131yor;<\/p>\n
\u201cAnnem Ordu\u2019da herkes taraf\u0131ndan sevilen kalbi \u00e7ok temiz bir han\u0131md\u0131. Araksi Han\u0131m Teyze diye sorarsan herkes bilir. Annem otob\u00fcsle \u0130stanbul\u2019a gelirken otogarda 40-50 ki\u015fi birikince \u201cBu hangi aile, o\u011flunu askere mi yolluyor? T\u00fcm mahalle burada.\u201d denildi\u011finde demi\u015fler ki \u201cAraksi Han\u0131m Teyze \u0130stanbul\u2019a gidiyor.\u201d<\/p>\n
O kadar seviyorlard\u0131 ki taksilerle Per\u015fembe\u2019ye kadar otob\u00fcs\u00fcn yan\u0131nda gitmi\u015fler. Ordu\u2019ya gelip o kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ziyaret etmek istiyorum. Annem kimseyi ay\u0131rmazd\u0131, i\u00e7imizde T\u00fcrk, Ermeni diye bir ayr\u0131m yoktu, kimse de bizi ay\u0131rmazd\u0131.\u201d<\/p>\n
Ararat Bey ve ablas\u0131 Silvart Han\u0131m Almanya\u2019da ya\u015f\u0131yor. Araksi Han\u0131m hayatta iken \u00e7ocuklar\u0131 her sene 6 ay Almanya\u2019ya getiriyorlar annelerini. Ararat Bey konu\u015furken annesine olan sevgisini ve \u00f6zlemini sesi titreyerek anlatt\u0131.<\/p>\n
Anjel \u00d6m\u00fcrbek\u2019in aile alb\u00fcm\u00fcnde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u00a0Karabet Dertliyano\u011flu\u2019na ait bir foto\u011fraftan yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m bu yolculu\u011fun hikayesidir yukar\u0131da yaz\u0131lanlar.<\/p>\n
Dertliyano\u011flu ailesinin i\u00e7inde harika detaylar bar\u0131nd\u0131ran aile hikayesini eksiksiz yazman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011funu biliyorum. Ordu\u2019da do\u011fmu\u015f ya\u015fam\u0131\u015f, bu \u015fehre silinemeyecek izler b\u0131rakan Dertliyano\u011flu ailesi gibi nice g\u00fczel insan\u0131n isimlerini ya\u015fatmak bu hikayeleri gelecek ku\u015faklara aktarmak i\u00e7in \u00e7abal\u0131yorum.<\/p>\n
Ordu\u2019da kurumlar\u0131n ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bu konulara y\u00f6nelik yan\u0131lt\u0131c\u0131 ve korkak tav\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u00fczelmesini bekleyecek ya\u015f\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7tim. Bu yaz\u0131y\u0131 yazarken Anjel Teyze\u2019nin rahats\u0131zlan\u0131p bir ka\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr hastanede yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim, \u015fimdi yaz\u0131y\u0131 Agos gazetesine yollay\u0131p Anjel Teyze\u2019yi ziyaret etmek i\u00e7in hastaneye gidece\u011fim.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Terzi-Karabet-Dertliyano\u011flu-360x197.jpeg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/hyetert.org\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/5C1D750D-1E6C-4D1C-A7FC-369E5194FBC0.png?resize=533%2C800&ssl=1\")
<\/figure>\n![\"\"](\"https:\/\/i1.wp.com\/hyetert.org\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/A8F7BC6B-FB95-4339-9DF2-5AD349B7D62F.png?resize=800%2C541&ssl=1\")
<\/figure>\n