{"id":65430,"date":"2021-11-01T06:02:33","date_gmt":"2021-11-01T11:02:33","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430"},"modified":"2021-11-01T06:02:33","modified_gmt":"2021-11-01T11:02:33","slug":"mustafa-kemal-ingiliz-istihbarat-raporlarinda-tehlikeli-biri-ve-zitlari-desteklenmeli-rakipleri-bir-araya-getirilmeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430","title":{"rendered":"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli"},"content":{"rendered":"
\n
\n

\"\"<\/p>\n

\u0130rem K\u00f6ker<\/strong><\/p>\n

Bundan 100 y\u0131l \u00f6nce haz\u0131rlanan* \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131, \u0130ngilizlerin Mustafa Kemal Atat\u00fcrk hakk\u0131nda bilgi toplama faaliyetlerinin, May\u0131s 1919’da Samsun’a gitmesinin ve daha sonra Anadolu’da \u00e7e\u015fitli kongrelerle bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

\u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n 1919’un sonlar\u0131na do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 ilk de\u011ferlendirmelerde, Mustafa Kemal ve Anadolu’da ba\u015flayan hareket “devrimci ve tehlikeli bir niteli\u011fe sahip” olarak tan\u0131mlan\u0131rken, z\u0131tlar\u0131n\u0131n desteklenmesi ve rakibi olan hareketlerin bir araya gelmesinin te\u015fvik edilmesi gerekti\u011fi belirtiliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

BBC T\u00fcrk\u00e7e, British Library’de yer alan, \u0130ngiliz devletine ait art\u0131k gizlili\u011fi kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f istihbarat raporlar\u0131na ve resmi belgelere ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<\/div>\n

\n

BBC T\u00fcrk\u00e7e’nin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belgeler, Ekim ile Aral\u0131k 1919 aras\u0131ndaki \u00fc\u00e7 ayl\u0131k d\u00f6nemde, T\u00fcrkiye’deki \u0130ngiliz yetkililerin Londra’daki makamlara Mustafa Kemal ve Anadolu’daki hen\u00fcz yeni yeni \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 hareketle ilgili g\u00f6nderdi\u011fi raporlar\u0131 ve yapt\u0131klar\u0131 ilk de\u011ferlendirmeleri kaps\u0131yor.<\/p>\n

\n

Belgelerde, m\u00fctareke d\u00f6neminde \u0130stanbul’da bulunan \u0130ngiltere Y\u00fcksek Komiserli\u011fi, istihbarat memurlar\u0131 ve ordu komutanlar\u0131n\u0131n, Londra’daki Sava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’na g\u00f6nderdi\u011fi raporlar yer al\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Raporlarda, o d\u00f6nem T\u00fcrkiye’de bulunan \u0130ngiliz yetkililerin, Anadolu’da hen\u00fcz yeni yeni \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flayan milli m\u00fccadelenin halk\u0131n deste\u011fini toplamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun kaderini belirleyecek olan anla\u015fman\u0131n a\u011f\u0131r \u015fartlar dayatmas\u0131 halinde silahl\u0131 m\u00fccadeleye ge\u00e7ebilece\u011fi uyar\u0131lar\u0131 yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0130ngilizlere g\u00f6re, Anadolu’da \u00f6rg\u00fctlenen milli m\u00fccadele \u0130zmir’in i\u015fgaline do\u011fan tepkiyle beslenerek, giderek daha g\u00fc\u00e7lenen bir yap\u0131lanma haline geliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Belgeler m\u00fctareke d\u00f6nemine, Sevr \u00f6ncesine ait<\/h2>\n<\/div>\n
\n

S\u00f6z konusu belgelerin haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nem, 1918 y\u0131l\u0131nda Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda kazanan \u0130tilaf Devletleri’nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ile imzalad\u0131\u011f\u0131 Mondros M\u00fctarekesi’nin bir y\u0131l sonras\u0131n\u0131 kaps\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Bu bir y\u0131ll\u0131k zaman diliminde Mustafa Kemal, 19 May\u0131s 1919’da Osmanl\u0131 ordusuna mensup bir m\u00fcfetti\u015f olarak Samsun’a ula\u015f\u0131yor ve \u00f6nce Amasya Genelgesi’nin yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor, ard\u0131ndan da Sivas ve Erzurum Kongreleri’ni topluyor.<\/p>\n

\n

Tarih Vakf\u0131 Ba\u015fkan\u0131 ve \u0130stanbul \u00dcniversitesi Siyasal Bilgiler Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mehmet \u00d6. Alkan, 1919 y\u0131l\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Mondros M\u00fctarekesi’nin imzaland\u0131\u011f\u0131 30 Ekim 1918’e bak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

M\u00fctareke sonras\u0131, \u0130ngiliz ordusunun temsilcileri \u0130stanbul, Samsun ve Bat\u0131 Anadolu’ya konu\u015flan\u0131rken, \u0130zmir Yunan ordusu taraf\u0131ndan i\u015fgal ediliyor ve Antalya civar\u0131na da \u0130talyanlar asker \u00e7\u0131kart\u0131yor. Frans\u0131zlar da Adana civar\u0131nda bir b\u00f6lgeyi kontrol ediyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Prof. Dr. Alkan, 20’nci y\u00fczy\u0131l i\u00e7in “en uzun y\u0131l gibi tan\u0131mlama yap\u0131lacak olsa bunun 1919 y\u0131l\u0131” olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve “T\u00fcrkiye i\u00e7in de d\u00fcnya i\u00e7in de her \u015fey yeni ba\u015fl\u0131yordu, kartlar adeta yeniden da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yordu. 1919 \u00e7ok ilgin\u00e7 bir y\u0131ld\u0131” diyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, bu d\u00f6nemde Fransa’n\u0131n bir an \u00f6nce sava\u015f\u0131 sonland\u0131racak bir anla\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istemesine kar\u015f\u0131n \u0130ngiltere’de T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelik \u00fc\u00e7 farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131yor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Bunlardan ilki, Ba\u015fbakan Lloyd George’un temsil etti\u011fi, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun bir an \u00f6nce payla\u015f\u0131lmas\u0131, Bat\u0131 Anadolu’nun ve Trakya’n\u0131n tamamen Yunanlar taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmesinden yana ve Anadolu’dan T\u00fcrklerin s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131lmas\u0131n\u0131 savunacak kadar radikal bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 savunuyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

D\u00f6nemin Sava\u015f Bakan\u0131 Winston Churchill’in temsil etti\u011fi ikinci bak\u0131\u015f, radikal bir anla\u015fman\u0131n T\u00fcrkleri Bol\u015fevizm’in kuca\u011f\u0131na itmesinden korkuyor ve daha \u0131l\u0131ml\u0131 bir anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Hindistan Bakan\u0131 Edwin Montagu’nun Hindistan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n tepkisinden \u00e7ekindi\u011fi i\u00e7in bir an \u00f6nce \u0130stanbul’un T\u00fcrkiye’de b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve hilafetin korunmas\u0131na y\u00f6nelik bak\u0131\u015f\u0131.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda “milliyet\u00e7i hareket” olarak tan\u0131mlanan milli m\u00fccadelenin o d\u00f6nemde “millici hareket” olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n

\n

\u0130lk rapor 1919’un Ekim ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Mustafa Kemal \u00f6zelinde haz\u0131rlanan ilk \u0130ngiliz istihbarat raporu da 9 Ekim 1919 tarihini ta\u015f\u0131yor. Rapor, o d\u00f6nem \u0130ngiltere’nin i\u015fgali alt\u0131nda bulunan M\u0131s\u0131r’daki istihbarat birimi taraf\u0131ndan, Frans\u0131zlardan al\u0131nan belgelere dayanarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Mustafa Kemal ve milliyet\u00e7i (millici) hareket” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan raporda, bu hareketin ulus \u00e7ap\u0131nda \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetine muhalif nitelikte oldu\u011fu ve her ne kadar T\u00fcrkiye’nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunsa da manda sistemine de kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Bu hareket, Yunanistan’\u0131n \u0130zmir i\u015fgaliyle ba\u015flam\u0131\u015f, bunun ard\u0131ndan destek toplam\u0131\u015f ve T\u00fcrk heyetinin Paris’ten d\u00f6nmesiyle, Yunanlar\u0131n \u0130zmir’de yapt\u0131klar\u0131, \u0130talyanlar\u0131n Antalya’ya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve Ermeni ile K\u00fcrt sorunlar\u0131na ili\u015fkin belirsizlikle g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Hareket, ordunun yard\u0131m\u0131yla geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir siyasi direni\u015f olarak k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r ve daha fazla k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece silahl\u0131 m\u00fccadeleye d\u00f6n\u00fc\u015fme ihtimali d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fclmektedir.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Haz\u0131rlanan bu ilk raporda dikkat \u00e7eken bir nokta da Mustafa Kemal’in ad\u0131n\u0131n “Mustafa Kamil” olarak yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ancak, Ba\u011fdat’ta bulunan Siyasi Komite’den bir ba\u015fka yetkili bu rapora ek yaparak, Mustafa Kemal ve ama\u00e7lar\u0131 konusunda “iyimser olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131” yaz\u0131yor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Mustafa Kemal’in faaliyetleri veya niyetleri konusunda, ne yaz\u0131k ki iyimser bir g\u00f6r\u00fc\u015f tak\u0131namamaktay\u0131m. [Kuzey Irak’tan] gelen raporlar ve \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinin elinin alt\u0131ndaki ger\u00e7eklik d\u00fczeyi y\u00fcksek bilgiler, bu hareketin tehlikeli bir nitelikte oldu\u011funu ve askeri boyut kazanabilecek \u015fekilde bir karga\u015fay\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7 de d\u00fc\u015f\u00fck de\u011fildir.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Siyasi hareketlerin bask\u0131yla yok edilmedi\u011fine kat\u0131lmakla birlikte, bask\u0131 uygulaman\u0131n ne adil oldu\u011funu ne de elimizdeki tek silah oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Z\u0131tlar\u0131n\u0131n bir araya gelmesi te\u015fvik edilmeli ve rakibi olan hedefler yerine getirilmelidir.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0130lerleyen d\u00f6nemlerde yaz\u0131lan raporlarda ise sava\u015f\u0131 sonland\u0131ran bir anla\u015fma olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n yabanc\u0131 devletlerin i\u015fgallerinin halk \u00fczerindeki etkilerine ve Mustafa Kemal’in Anadolu’daki \u00f6rg\u00fctlenmesinin boyutlar\u0131na ili\u015fkin detayl\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\n

\u0130zmir’in i\u015fgalinin etkileri<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Prof. Dr. Alkan, 1919’un ikinci yar\u0131s\u0131yla birlikte \u0130tilaf Devletleri taraf\u0131ndan Mondros M\u00fctarekesi’nin \u00f6zellikle 7’nci maddesi kullan\u0131larak, sava\u015f\u0131 sonland\u0131ran bir anla\u015fma yap\u0131lmadan T\u00fcrkiye’nin fiili i\u015fgaline ba\u015fland\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, \u00f6zellikle Yunan ordusunun \u0130ngiltere’nin deste\u011fiyle 15-19 May\u0131s 1919 tarihlerinde \u0130zmir’i i\u015fgal etmesini “hem T\u00fcrkiye hem milli m\u00fccadele hem de Mustafa Kemal’in liderli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131” olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0130zmir’in i\u015fgalinin milli m\u00fccadelenin \u00f6rg\u00fctlenmesi ve halk deste\u011fi toplamas\u0131 \u00fczerinde oynad\u0131\u011f\u0131 kritik rol \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131na da yans\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0130ngiltere Y\u00fcksek Komiseri John de Robeck’in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Lord Curzon’a 28 Ekim 1919 tarihinde yazd\u0131\u011f\u0131 raporda, sava\u015f\u0131 sonland\u0131racak anla\u015fman\u0131n Osmanl\u0131 Devleti i\u00e7in “a\u011f\u0131r olmas\u0131 muhtemel \u015fartlar\u0131n\u0131n” uygulanmas\u0131n\u0131n \u0130zmir’in i\u015fgalinden \u00f6nce \u00e7ok daha kolay olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesini yap\u0131yor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“M\u00fctareke ile ezilen ve yenilgiye u\u011frat\u0131lan T\u00fcrkiye, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik ufac\u0131k bir umut d\u0131\u015f\u0131nda her \u015feyden vazge\u00e7meye haz\u0131rd\u0131.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Geni\u015f halk kitleleri maliyetinden bihaber olduklar\u0131 bar\u0131\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi arzuluyordu. Do\u011fal olarak \u0130stanbul enkazdan neleri kurtarabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu d\u00f6nemde (\u0130zmir’in i\u015fgaline kadar) bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 uygulamaya koymak kolay olurdu.”<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\"BELGE\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n
\n

Yine ayn\u0131 raporda, \u0130zmir’in i\u015fgali “o zamana kadar uyu\u015fuk bir \u015fekilde sa\u011fa sola giden kar\u0131ncalar\u0131n yuvas\u0131n\u0131n da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131na”, milli m\u00fccadelenin liderleri de o ana kadar “her an dayak yemekten korkan yaramaz o\u011flanlara” benzetiliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0130zmir i\u015fgalinin “direni\u015fi ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131na” dikkat \u00e7ekilen raporda, “Mustafa Kemal, May\u0131s ay\u0131nda (1919 y\u0131l\u0131) m\u00fcfetti\u015f olarak Samsun’a g\u00f6nderildi. Smyrna’da (\u0130zmir’de) uykuda yakalanan T\u00fcrkler canland\u0131. Bir Ermeni devletinin kurulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in \u00e7ok neden vard\u0131 ve bir\u00e7oklar\u0131 da bir Pontus Rum devletinin olu\u015faca\u011f\u0131nu konu\u015fuyordu. Ordu da yeni bir darbeyi engellemeye kararl\u0131yd\u0131. Mustafa Kemal gelir gelmez bu b\u00f6lgeyi hareketlendirmek i\u00e7in faaliyete ge\u00e7ti. \u0130tilaf Devletleri’nin kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda kalan Amasya’y\u0131 karargah olarak belirledi. Bu hareket devrimci ve tehlikeli bir niteli\u011fe sahip gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor” deniliyor ve \u015f\u00f6yle devam ediliyor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Bu zamana (\u0130zmir’in i\u015fgaline) kadar bu hareketin liderleri her an dayak yemekten korkan yaramaz o\u011flanlar gibiydi. \u0130tilaf kuvvetlerinden herhangi bir muhalefetle kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131nca ve Merkezi H\u00fck\u00fcmetin gereksizli\u011fi ve muhtemelen i\u015fbirlik\u00e7ili\u011fi de fark edilince daha \u00e7ok \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131lar. Bitkin ve yozla\u015fm\u0131\u015f \u0130stanbul H\u00fck\u00fcmeti’nin T\u00fcrkleri temsil etmedi\u011fini, T\u00fcrkiye’yi mahvetti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ve kendilerinin T\u00fcrkleri temsil etti\u011fini, \u00fclkeyi de y\u00f6netebileceklerini g\u00f6stereceklerini s\u00f6yl\u00fcyorlar.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Bundan birka\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce, 20 Ekim 1919’da \u0130ngiltere’nin Karadeniz Ordusu Ba\u015fkomutan\u0131 General Sir George Milne’nin Sava\u015f Bakanl\u0131\u011f\u0131’na g\u00f6nderdi\u011fi, oradan da D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’na aktar\u0131lan bir istihbarat raporunda, Mustafa Kemal ve destek\u00e7ilerinin olmazsa olmaz olarak tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 konunun \u0130zmir, Ermenistan ve Trakya meseleleri oldu\u011fu belirtiliyor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“\u0130zmir meselesi \u00f6nemli. \u0130zmir’de ya\u015fananlar\u0131n o kadar b\u00fcy\u00fck etkisi oldu ki, (Yunan g\u00fc\u00e7lerinin) buradan ayr\u0131lmas\u0131 ve T\u00fcrkiye’ye iade edilmesi art\u0131k her T\u00fcrk’\u00fcn en \u00f6nemli talebi haline geldi.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Ermenistan meselesinin en kritik noktas\u0131, \u00e7ok az Ermeni’nin kalm\u0131\u015f olmas\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ermenistan kurulmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak daha b\u00fcy\u00fck planlar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck askeri g\u00fc\u00e7 gerektirmesi. Bu konuda \u00e7ok yo\u011fun duygular var. Damat Ferid’in Kabinesi bile \u00e7ok sert talimatlar yay\u0131nlayarak, hi\u00e7bir Ermeni’nin geri d\u00f6nmesine izin verilmeyece\u011fini ilan etti.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Trakya meselesiyle ilgili yap\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ayarlamalar\u0131n milliyet\u00e7i hareket taraf\u0131ndan kabul edilemez olarak de\u011ferlendirilece\u011fini g\u00f6steren herhangi bir g\u00f6sterge yok.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Bu d\u00f6nemde yaz\u0131lan raporlarda, \u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak iki \u015fekilde bilgi toplad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bunlardan ilkini, milli m\u00fccadeleye ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu bilinen ki\u015filerin ileti\u015fimlerinin dinlenmesi, ikincisini de \u0130ngiliz istihbarat ajanlar\u0131n\u0131n sahada \u00e7e\u015fitli ki\u015filerle yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler olu\u015fturuyor.<\/p>\n

\n

Milli m\u00fccadele mercek alt\u0131na al\u0131n\u0131yor<\/h2>\n<\/div>\n
\n

1919 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, \u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n da giderek daha \u00e7ok Mustafa Kemal ve milli m\u00fccadeleyi mercek alt\u0131na almaya ve Londra’ya uyar\u0131lar yapmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Yaz\u0131lan ilk raporlarda Atat\u00fcrk’\u00fcn ad\u0131n\u0131n dahi do\u011fru yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Alkan bu durumu, “Yerinden gelen istihbarat raporlar\u0131 Kemalist hareketi, milliyet\u00e7i hareketi, direni\u015f hareketini az \u00e7ok do\u011fru te\u015fhis eden bilgilere sahip. Fakat \u00f6te yandan bunlar\u0131n Londra’da nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunun ciddi \u015fekilde ele al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz” diye anlat\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Raporlar\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde hen\u00fcz Soyad\u0131 Kanunu \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha sonra Atat\u00fcrk soyad\u0131n\u0131 alacak olan Mustafa Kemal’den bu isimle ya da Mustafa Kemal Pa\u015fa olarak bahsediliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Robeck’in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Lord Curzon’a yollad\u0131\u011f\u0131 raporda, yap\u0131lacak anla\u015fman\u0131n uygulamaya sokulmas\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn daha da zorla\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“\u0130stanbul’da do\u011fan ve Erzurum’da yuvalanan milliyet\u00e7i hareket, Yunan B\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda Anadolu’nun tamam\u0131n\u0131 kontrol edecek kadar geni\u015fledi ve Trakya’n\u0131n da \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde varl\u0131k g\u00f6steriyor. Baz\u0131 K\u00fcrt, Arap ve Tatarlar\u0131n da sempatisini toplad\u0131. Merkezi H\u00fck\u00fcmet, \u0130stanbul’da bir il\u00e7e belediyesine, Milliyet\u00e7iler ile \u0130tilaf Devletleri aras\u0131nda arac\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“\u015eu ana kadar her \u015fey yolunda ancak T\u00fcrkiye’ye s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratacak bir bar\u0131\u015f teklifi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda madalyonun di\u011fer y\u00fcz\u00fc de ortaya \u00e7\u0131kacak. Milliyet\u00e7iler \u00f6rg\u00fctleniyor, moral topluyor, takibat yap\u0131yor, eleman dev\u015firiyor, para topluyor ve T\u00fcrkiye’nin b\u00f6l\u00fcnmesine ya da yabanc\u0131 devletlerin kontrol\u00fc alt\u0131na girmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak i\u00e7in uyu\u015fuk insanlar\u0131 canland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u015eu ana kadar da ba\u015far\u0131 sa\u011flad\u0131lar. Her ge\u00e7en g\u00fcn bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131n\u0131n uygulamaya sokulmas\u0131 daha da zor bir hal al\u0131yor.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Prof. Dr. Alkan, \u0130ngiltere’nin Osmanl\u0131 ordusunun da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ve silahlar\u0131na da el konulmu\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 bir silahl\u0131 direni\u015f olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir beklentisi olmad\u0131\u011f\u0131na ancak 1919 y\u0131l\u0131n\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren bu ihtimali “do\u011fru \u015fekilde tahmin eden” istihbarat memurlar\u0131n\u0131n oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, “Bu istihbarat memurlar\u0131n\u0131n ilk g\u00f6zlemledi\u011fi konu T\u00fcrkiye’deki direni\u015f hareketinin \u00e7ok me\u015fru bir yoldan kendisini ifade etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ki o me\u015fru yol parlamenter yol. Bu durm, elbette parlamentonun do\u011fdu\u011fu \u00fclke olmakla \u00f6v\u00fcnen \u0130ngiltere i\u00e7in bir s\u00fcrpriz. Kendisine kar\u015f\u0131 verilecek m\u00fccadele de se\u00e7im ve parlamento arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla verildi” diyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

General Milne’nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporda da benzer de\u011ferlendirmeler yer al\u0131yor. Raporda, millici hareketin T\u00fcrkiye’de kamuoyunun deste\u011fini toplad\u0131\u011f\u0131 ve destek\u00e7ilerinin de \u00f6nemli pozisyonlara getirilmeleriyle bu deste\u011fin giderek artt\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Milne, millici hareketin o d\u00f6nemde silahl\u0131 direni\u015f fikriyle “fl\u00f6rt etti\u011fini” ifade ediyor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Bu yolu tercih etmeleri durumunda ate\u015fle oynam\u0131\u015f olacaklar\u0131n\u0131n ve felakete yol a\u00e7acaklar\u0131n\u0131n fark\u0131ndalar. Ancak silahl\u0131 m\u00fccadele fikrini Bar\u0131\u015f Konferans\u0131n\u0131 etkilemek i\u00e7in istiyorlar. Zira halk\u0131n bildi\u011fi tek \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi de bu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Bar\u0131\u015f Konferans\u0131’nda T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00e7ok a\u011f\u0131r sonu\u00e7lar do\u011furacak kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve \u0130stanbul’daki y\u00f6neticilerin isyankarlar\u0131 kontrol alt\u0131nda tutamamas\u0131 halinde millici hareket, \u0130tilaf Devletleri’nin askeri planlar\u0131 \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck etki yarat\u0131r. Halk silahl\u0131 ve ilk kez birlik olmu\u015f durumda. Milliyet\u00e7i bir ayaklanma olmas\u0131 halinde kullan\u0131lmas\u0131 gereken askeri g\u00fcc\u00fcn boyutlar\u0131n\u0131 hesaplamak zor.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Gayr<\/strong>i<\/strong>m\u00fcslimlerin kayg\u0131lar\u0131 istihbarat raporlar\u0131nda<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

Bu d\u00f6nemde yaz\u0131lan istihbarat raporlar\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kan bir di\u011fer konu da Anadolu’daki Hristiyanlar\u0131n g\u00fcvenlik kayg\u0131lar\u0131.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Anadolu’da ba\u015flayan \u00f6rg\u00fctlenmenin \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda “m\u00fclteci” olarak tan\u0131mlanan, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda yerinden edilmi\u015f ki\u015filerin geri d\u00f6nebilme ihtimalini d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekiliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

General Milne’nin raporunda, Anadolu’da kalan Ermenilerin say\u0131s\u0131n\u0131n azalm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n, Ermenistan devletinin kurulma ihtimalini azaltt\u0131\u011f\u0131 vurgulan\u0131rken, 12 Kas\u0131m 1919’da bir istihbarat memurunun Bursa’dan haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporda da, m\u00fclkiyeti Ermenilere ait olan ancak daha sonra T\u00fcrklerin yerle\u015ftirildi\u011fi gayrimenkullerin iadesiyle ilgili kurulan komisyonlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da yer veriliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Bu raporda, “Bilecik’te belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda iki Ermeni ve iki M\u00fcsl\u00fcman’dan olu\u015fan Karma Komisyon, 15 Nisan ile 4 Ekim 1919 aras\u0131nda 100 tane dosyay\u0131 inceleyip sonuca ba\u015flad\u0131. T\u00fcrk m\u00fcltecilerin yerle\u015ftirildi\u011fi m\u00fclkiyeti Ermenilere ait evlerin geri verilmesine y\u00f6nelik y\u00fczlerce dosya ile do\u011frudan yerel yetkililer ilgileniyor ancak normal olarak iade edilen binalar \u00e7ok ac\u0131nas\u0131 ve harap durumda oldu\u011fundan i\u00e7inde oturulamayacak durumda bulunuyor. Bu kasabadan s\u00fcrg\u00fcn edilen yakla\u015f\u0131k 5 bin Ermeni’nin be\u015fte biri geri d\u00f6nd\u00fc, di\u011ferlerinin kayboldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor” de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Raporlarda, Ermeni ve Yunanlar\u0131n g\u00fcvenlik kayg\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131maya devam ettikleri ancak milli m\u00fccadele liderlerinin gayrim\u00fcslimlerin korunmas\u0131n\u0131n “kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na olaca\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olduklar\u0131 i\u00e7in” gerekli g\u00fcvenlik teminatlar\u0131n\u0131 verdikleri belirtiliyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

28 Ekim’de Y\u00fcksek Komiser Robeck’in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporda konuyla ilgili \u015fu de\u011ferlendirmeler yap\u0131l\u0131yor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Yunan ve Ermeni liderler, Amerikal\u0131 Misyonerlerin de deste\u011fiyle katliam olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle koro halinde ba\u011fr\u0131\u015f\u0131yorlar. Mustafa Kemal de ayn\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc fark etmi\u015f ve bunu engellemek i\u00e7in ad\u0131mlar atm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Samsun’daki Kontrol Memuru, Mustafa Kemal’in teminatlar verdi\u011fini ancak Hristiyanlar\u0131n gereksiz yere kayg\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Milliyet\u00e7iler, H\u0131ristiyanlar\u0131 koruyor ve d\u0131\u015far\u0131dan gelen yard\u0131mlara ve m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 g\u00fcc\u00fc ve giderek daha da g\u00fc\u00e7lenen, ancak di\u011fer \u0130tilaf devletlerine kar\u015f\u0131 daha az boyutlarda olan bir k\u0131rg\u0131nl\u0131k hissediliyor. Milliyet\u00e7iler yerel halkla \u00e7ok fazla temas edebilmi\u015f de\u011fil. S\u00fcrekli olarak H\u0131ristiyanlar\u0131n korunmas\u0131na dair yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar tamamen siyasi nitelik ta\u015f\u0131yormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. T\u00fcrklerin bu konudaki e\u011filimleri ve i\u00e7g\u00fcd\u00fcleri katliam yap\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Milliyet\u00e7iler sava\u015fmay\u0131 tercih ederse H\u0131ristiyanlar\u0131n da katledilmeleri muhtemel.”<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\"BELGELER\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n
\n

\u0130ngilizlere g\u00f6re, Mustafa Kemal \u0130ngiltere hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor?<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Haz\u0131rlanan raporlarda yan\u0131t\u0131 aranan bir di\u011fer soru da Mustafa Kemal ve liderlik etti\u011fi m\u00fccadele hareketinin \u0130ngiltere’ye bak\u0131\u015f\u0131.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporlarda, milli m\u00fccadeleye destek veren yay\u0131nlarda \u00e7\u0131kan \u0130ngiltere veya \u0130ngiliz mandas\u0131n\u0131 savunan \u0130ngiliz Muhipleri Cemiyeti kar\u015f\u0131t\u0131 yaz\u0131lar\u0131n da \u00f6zetlenerek Londra’ya iletildi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

24 Ekim 1919 tarihinde \u0130ngiltere Y\u00fcksek Komiserli\u011fi’nin yazd\u0131\u011f\u0131 raporda, Erzurum’da yay\u0131nlanan ve milli m\u00fccadeleye destek veren Albayrak gazetesinin \u0130ngiliz politikalar\u0131na a\u011f\u0131r ele\u015ftiriler y\u00f6neltti\u011fine dikkat \u00e7ekiliyor:<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Millici hareketin propaganda gazetelerinden Albayrak gibi yay\u0131nlar eski kabinenin millici harekete kar\u015f\u0131 koymak i\u00e7in \u0130ngiltere h\u00fck\u00fcmetinden r\u00fc\u015fvet ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnceyi inand\u0131r\u0131c\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in \u00f6nemli \u00e7aba g\u00f6steriyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

“Bunun \u00f6rneklerinden biri Mustafa Kemal’in bir Amerikan radyosuna verdi\u011fi m\u00fclakat. Pa\u015fa, T\u00fcrkiye’yi yok etmek i\u00e7in \u0130ngiltere’nin paras\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendisi ile arkada\u015flar\u0131n\u0131n elde etti\u011fi kesin bilgilere g\u00f6re, \u0130ngilizlerin eski i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131na 150 bin sterlin verdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.”<\/p>\n<\/div>\n

\n

Prof. Dr. Alkan da, \u0130ngiltere’nin bu s\u00fcre\u00e7 boyunca daha sonra B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’nin a\u00e7\u0131lmas\u0131yla Ankara merkezli olan milli m\u00fccadeleden \u00e7ok, \u0130stanbul’daki Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti ile aras\u0131n\u0131n daha iyi oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, \u0130ngiltere’nin 1920 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’u fiilen i\u015fgal etmenin \u0130ngilizlerin yapt\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka hata oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, “\u0130ngiltere \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnecek: \u0130stanbul’u i\u015fgal edersek osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmetini bizim istedi\u011fimiz ko\u015fullarda bar\u0131\u015fa zorlayabiliriz. Ama ummad\u0131klar\u0131 ve beklemedikleri konu hemen Anadolu’da \u0130ngilizlerin ula\u015famayaca\u011f\u0131 bir yerde yeni bir parlamentonun a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn milli m\u00fccadelenin d\u00fcnya tarihinde \u00e7ok ender g\u00f6r\u00fclen bir \u015fekilde bu parlamentoyla y\u00fcr\u00fct\u00fclecek olmas\u0131. B\u00fct\u00fcn komutanlar bir yandan cephede sava\u015facaklar, bir yandan parlamentoda gelip hesap verecekler” diyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, \u0130stiklal Sava\u015f\u0131’n\u0131n sonuna kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde \u0130ngilizlerin Ankara h\u00fck\u00fcmeti ile hem resmi hem de gayriresmi temaslar kurarak uzla\u015fma aray\u0131\u015f\u0131na girdi\u011fini ancak son olarak Fethi Bey’in 25 A\u011fustos 1922’de yapt\u0131\u011f\u0131 ziyarette Londra’n\u0131n uzla\u015fmaya yak\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmesi \u00fczerine B\u00fcy\u00fck Taarruz’un ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Alkan, “Sonu\u00e7ta b\u00fct\u00fcn bu sava\u015f s\u00fcrecinde \u0130ngiltere ile Ankara h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131ndaki ili\u015fkiler hi\u00e7bir zaman s\u0131cak olmad\u0131. Tam tersine \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmeti ile \u00e7ok s\u0131cak oldu. \u0130ngilizler, milli m\u00fccadele ile s\u0131cak ili\u015fkisi olan Ali R\u0131za Pa\u015fa kabinesini bile istifa ettirdi, yerine Damat Ferid Pa\u015fa h\u00fck\u00fcmeti ge\u00e7ti ve Sevr Antla\u015fmas\u0131’n\u0131 imzalayan h\u00fck\u00fcmet oldu. Bunu da hat\u0131rlamak gerek” diyor.<\/p>\n

\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
* Bu haber orijinal olarak\u00a0 10 Kas\u0131m 2019’da BBC T\u00fcrk\u00e7e taraf\u0131ndan yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/div>\n
https:\/\/t24.com.tr\/haber\/mustafa-kemal-ingiliz-istihbarat-raporlarinda-tehlikeli-biri-ve-zitlari-desteklenmeli-rakipleri-bir-araya-getirilmeli,989415\u00a0<\/strong><\/em><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130rem K\u00f6ker Bundan 100 y\u0131l \u00f6nce haz\u0131rlanan* \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131, \u0130ngilizlerin Mustafa Kemal Atat\u00fcrk hakk\u0131nda bilgi toplama faaliyetlerinin, May\u0131s 1919’da Samsun’a gitmesinin ve daha sonra Anadolu’da \u00e7e\u015fitli kongrelerle bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n 1919’un sonlar\u0131na do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 ilk de\u011ferlendirmelerde, Mustafa Kemal ve Anadolu’da ba\u015flayan hareket “devrimci ve tehlikeli bir niteli\u011fe sahip” […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":65431,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,20],"tags":[],"class_list":["post-65430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\nMustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u0130rem K\u00f6ker Bundan 100 y\u0131l \u00f6nce haz\u0131rlanan* \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131, \u0130ngilizlerin Mustafa Kemal Atat\u00fcrk hakk\u0131nda bilgi toplama faaliyetlerinin, May\u0131s 1919’da Samsun’a gitmesinin ve daha sonra Anadolu’da \u00e7e\u015fitli kongrelerle bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n 1919’un sonlar\u0131na do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 ilk de\u011ferlendirmelerde, Mustafa Kemal ve Anadolu’da ba\u015flayan hareket “devrimci ve tehlikeli bir niteli\u011fe sahip” […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-11-01T11:02:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"450\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430\",\"name\":\"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg\",\"datePublished\":\"2021-11-01T11:02:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg\",\"width\":800,\"height\":450},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"\u0130rem K\u00f6ker Bundan 100 y\u0131l \u00f6nce haz\u0131rlanan* \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131, \u0130ngilizlerin Mustafa Kemal Atat\u00fcrk hakk\u0131nda bilgi toplama faaliyetlerinin, May\u0131s 1919’da Samsun’a gitmesinin ve daha sonra Anadolu’da \u00e7e\u015fitli kongrelerle bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlemeye ba\u015flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u0130ngiliz istihbarat\u0131n\u0131n 1919’un sonlar\u0131na do\u011fru yapt\u0131\u011f\u0131 ilk de\u011ferlendirmelerde, Mustafa Kemal ve Anadolu’da ba\u015flayan hareket “devrimci ve tehlikeli bir niteli\u011fe sahip” […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-11-01T11:02:33+00:00","og_image":[{"width":800,"height":450,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"17 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430","name":"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg","datePublished":"2021-11-01T11:02:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/11\/Mustafa-Kemal.jpg","width":800,"height":450},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65430#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mustafa Kemal \u0130ngiliz istihbarat raporlar\u0131nda: Tehlikeli biri ve z\u0131tlar\u0131 desteklenmeli, rakipleri bir araya getirilmeli"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65430"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65432,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65430\/revisions\/65432"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/65431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}