{"id":65208,"date":"2021-10-18T03:20:56","date_gmt":"2021-10-18T08:20:56","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208"},"modified":"2021-10-18T03:21:19","modified_gmt":"2021-10-18T08:21:19","slug":"osmanlidaki-sosyalist-ermenilerin-sakli-tarihi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208","title":{"rendered":"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-65209\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n-360x240.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n-360x240.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n-768x512.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n-560x373.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n-260x173.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n-160x107.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg 1366w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>Faik Bulut, Independent T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in yazar Kadir Ak\u0131n ile Osmanl\u0131\u2019daki Ermeni sosyalistlerin az bilinen tarihi hakk\u0131nda konu\u015ftu.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.tukenmezhaber.com\/author\/51\">Faik Bulut<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 toplumundaki Ermenilerin hik\u00e2yesi gayet ilgin\u00e7tir.<\/p>\n<p>Mesela\u00a0<a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/tags\/fatih-sultan-mehmet\">Fatih Sultan Mehmet<\/a>\u2018tin \u00f6zel ferman\u0131yla \u0130stanbul\u2019da bir Ermeni Patrikhanesi kurulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin son d\u00f6nemlerinde Ermenilerden toplam 29 pa\u015fa, 22 bakan, 33 milletvekili, 7 b\u00fcy\u00fckel\u00e7i, 11 ba\u015fkonsolos ve 41 y\u00fcksek r\u00fctbeli memur devlet hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1915 Ermeni tehciri s\u00fcrecinde N\u00fcfus \u0130daresi Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde Ermeni uyruklu bir ki\u015fi de memurluk yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2013 tarihinde Polis Akademisi kurumunca iki cilt halinde yay\u0131mlanan verilere g\u00f6re; Osmanl\u0131 Emniyetinde polislik yapan 370 dolay\u0131ndaki gayrim\u00fcslimden 167\u2019si, Ermeni k\u00f6kenlidir.<\/p>\n<p>Benzer bir bilgiye Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn \u00f6zl\u00fck dosyalar\u0131nda da rastl\u0131yoruz:<\/p>\n<p>18\u2019nci y\u00fczy\u0131lda belli devlet dairelerinde, bilhassa maliye b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde gayrim\u00fcslimler \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen bunlar silah ta\u015f\u0131yamazlard\u0131.<\/p>\n<p>1896 y\u0131l\u0131nda Van Vilayetinde tefti\u015f g\u00f6revinde bulunan Saadettin Pa\u015fa,\u00a0<em>\u201cErmeni k\u00f6ylerindeki jandarma erlerinin o y\u00f6redeki Ermeni topluluklar\u0131na kolayca uyduklar\u0131n\u0131 tespit ederek, bunlar\u0131n istihdam edilmesine\u201d<\/em>\u00a0itiraz ediyordu.<\/p>\n<p>Zab\u0131ta g\u00f6revlileri aras\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 Ermeniler de g\u00f6revlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ancak ta\u015frada \u00e7al\u0131\u015fan Ermeni zab\u0131talar, mensup olduklar\u0131 topluluk taraf\u0131ndan<em>\u00a0\u201ci\u015fbirlik\u00e7i\u201d\u00a0<\/em>veya\u00a0<em>\u201cu\u015fak\u201d<\/em>\u00a0diye damgalan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p>Zira g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zab\u0131ta te\u015fkilat\u0131, Ermeni milliyet\u00e7ilerinin b\u00f6lgedeki faaliyetlerini k\u0131s\u0131tlay\u0131p engellemi\u015f olacakt\u0131.<sup>\u00a01<\/sup><\/p>\n<p>Bu arada \u0130stanbul\u2019un onlarca \u00fcnl\u00fc binas\u0131 (Cibali Tekel Fabrikas\u0131 gibi) Ermeni mimarlar\u0131 taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015ftir.\u00a0<sup>2<\/sup><\/p>\n<p>Bu bilgilerden sonra, sosyalist kimli\u011fiyle tan\u0131nan\u00a0yazar Kadir Ak\u0131n ile Osmanl\u0131\u2019daki Ermeni sosyalistlerin az bilinen tarihi hakk\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z r\u00f6portaj\u0131 payla\u015fal\u0131m.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Kadir Ak\u0131n .jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777161-2001697851.jpg?ssl=1\" alt=\"Kadir Ak\u0131n .jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Kadir Ak\u0131n<\/p>\n<p><strong>\u2013 Kitab\u0131n\u0131z\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131,\u00a0<em>\u201cSakl\u0131 Tarih\u201d<\/em>. Sizce, ne anlama geliyor bu ba\u015fl\u0131k?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Bu ba\u015fl\u0131kla, yok say\u0131lan, unutulan bir ge\u00e7mi\u015fi anlatmak istedim. Sakl\u0131, kelime anlam\u0131 olarak, saklanm\u0131\u015f, gizlenmi\u015f manas\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>Anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ge\u00e7mi\u015f tarih asl\u0131nda yerin yedi kat dibine falan gizlenmi\u015f de\u011fildi. Bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcne de\u011fmemi\u015f ve \u00f6n\u00fcne gelmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 kabul edemeyiz.<\/p>\n<p>Ne var ki yok say\u0131ld\u0131 ve gizlendi. Bunun birka\u00e7 nedeni var:<\/p>\n<p>\u0130lki, konunun\u00a0<em>\u201cnetameli\u201d<\/em>\u00a0olmas\u0131 -ki bu bir noktaya kadar anla\u015f\u0131labilir- dolay\u0131s\u0131yla da \u0131rk\u00e7\u0131 T\u00fcrk \u015fovenizminin ve T\u00fcrk ceza yasalar\u0131n\u0131n bu konudaki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n can yakmas\u0131.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka neden de y\u0131llarca kurnaz bi\u00e7imde anlat\u0131lan, tersy\u00fcz edilmi\u015f, yalanla beslenip b\u00fcy\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f resmi ideolojinin sosyalistler \u00fczerindeki etkisinin uzun y\u0131llar k\u0131r\u0131lamamas\u0131.<\/p>\n<p>En son say\u0131labilecek ve belki de en masum neden ise bask\u0131 alt\u0131nda tutulan, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frayarak<em>\u00a0\u201ck\u0131l\u0131\u00e7 art\u0131\u011f\u0131\u201d<\/em>\u00a0diye tan\u0131mlanan T\u00fcrkiye\u2019deki Ermeni toplumunun bu\u00a0<em>\u201csosyalist\u201d<\/em>\u00a0ge\u00e7mi\u015fi g\u00f6rmezden gelmesi.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Kadir Ak\u0131n'\u0131n iki kitab\u0131-Paramaz ve Sakl\u0131 Tarihin \u0130zinde.jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777181-1347830928.jpg?ssl=1\" alt=\"Kadir Ak\u0131n'\u0131n iki kitab\u0131-Paramaz ve Sakl\u0131 Tarihin \u0130zinde.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Kadir Ak\u0131n\u2019\u0131n iki kitab\u0131;\u00a0<em>\u2018Paramaz\u2019\u00a0<\/em>ve\u00a0<em>\u2018Sakl\u0131 Tarihin \u0130zinde\u2019<\/em><\/p>\n<p><strong>\u2013 Kitab\u0131n\u0131z\u0131 yazarken, kime veya kimlere hitap etmek istediniz? Maksat izah m\u0131, ikna m\u0131 yoksa hakikat aray\u0131\u015f\u0131 m\u0131? K\u0131sacas\u0131, bu kitab\u0131n\u0131zdan ne anlayal\u0131m?<\/strong><\/p>\n<p>Bu kitapla sosyalist hareketin ger\u00e7ek tarihinin yeniden yaz\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sunmak istedim.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda bu \u00e7aba, Ermeni Devrimci Paramaz kitab\u0131mla ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ama o \u00e7al\u0131\u015fma Paramaz simgesi \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yor ve \u015fekilleniyordu.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Hakk\u0131nda kitaplar yaz\u0131lan Ermeni sosyalist \u015fahsiyet Paramaz.jpg\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777141-1916576984.jpg?ssl=1\" alt=\"Hakk\u0131nda kitaplar yaz\u0131lan Ermeni sosyalist \u015fahsiyet Paramaz.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Hakk\u0131nda kitaplar yaz\u0131lan Ermeni sosyalist \u015fahsiyet Paramaz<\/p>\n<p>O kitap bile ses getirdi. Ge\u00e7mi\u015f hi\u00e7 de \u00f6yle sosyalistlerin ezberledi\u011fi ve bildi\u011fi gibi de\u011fildi.<\/p>\n<p>Sakl\u0131 Tarihin \u0130zinde kitab\u0131yla bunu biraz daha derinlikli ele ald\u0131m. Marksist bir perspektifle konuya yakla\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p>E\u011fer her \u015feye bilimsel ku\u015fkuculukla yakla\u015fmas\u0131 gereken sosyalistler de\u011fi\u015fmez ise, d\u00fcr\u00fcst akademisyenler ve demokrat tarih\u00e7iler de\u011fi\u015fmez ise, sokaktaki insan nas\u0131l de\u011fi\u015fecek?<\/p>\n<p>Onlar\u0131; resmi tarihi her g\u00fcn yeniden \u00fcreten ve papa\u011fan gibi tekrarlayanlar\u0131n etki alan\u0131ndan kurtarman\u0131n en \u00f6nemli yan\u0131 budur. Sorun sadece bir hak teslimi de\u011fil.<\/p>\n<p>Haf\u0131zan\u0131n eksik yan\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 ve bunun kural haline getirilmesi.<\/p>\n<p>Deneyim ve tecr\u00fcbe yoksunlu\u011fu, zaman kayb\u0131, can kayb\u0131 ve enerji kayb\u0131na neden oluyor. Deneme yan\u0131lma y\u00f6ntemi yerine sa\u011flam bir tarih bilincine ve haf\u0131zaya sahip olmak \u00f6nemli. Teori dedi\u011fimiz \u015feye buradan varm\u0131yor muyuz?<\/p>\n<p>Unutulan ve yok say\u0131lan Ermeni devrimcilerinin kendi d\u00f6nemlerinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar, \u00f6rg\u00fctlenme meselesi ve ulusal taleplerle, sosyalizm m\u00fccadelesini birle\u015ftirme \u00e7abalar\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 sorunlar kesinlikle bu g\u00fcne de \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n<p>Bu kitapta anlat\u0131lan bizim hik\u00e2yemiz, sosyalistlerin tarihi asl\u0131nda. Bunu yaparken de kronolojik bir s\u0131rayla daha \u00f6nce yay\u0131nlanm\u0131\u015f de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yeniden bir kal\u0131ba d\u00f6kerek i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 m\u00fccadelesinin tarihini de aktarmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Anla\u015f\u0131lan, Ermeni ilericileri ve sosyalist ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 d\u00f6nemine k\u0131yasla devrim ve veya radikal toplumsal-siyasal de\u011fi\u015fim istemekle kalmam\u0131\u015flar, b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in silah al\u0131p da\u011flara \u00e7\u0131km\u0131\u015flar. Bunlardan biri Mu\u015f\/Sasun\u2019da, di\u011feri ise Van\u2019da da\u011fda imi\u015f. Sonra Milletvekili olmu\u015flar. Hik\u00e2yelerinin ilgin\u00e7 olan yan\u0131 neydi? K\u0131saca anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>Hem SDHP (Sosyal Demokrat H\u0131n\u00e7ak Partisi-H\u0131n\u00e7ak) hem de EDF (Ermeni Devrimci Federasyonu-Ta\u015fnaktsutyun) \u00f6rg\u00fctleri, kendilerini sol\/sosyalist bir temelde kuruyorlar.<\/p>\n<p>Rus devrimci hareketinden derinden etkileniyorlar. Nas\u0131l etkilenmesinler ki? Kafkasya\u2019da geli\u015fen bir devrimci hareket var zaten.<\/p>\n<p>Kafkasya\u2019dan okumak i\u00e7in Avrupa\u2019ya giden gen\u00e7 Ermeniler Marksizm\u2019in de etki alan\u0131ndalar. \u00d6zellikle Cenevre, o d\u00f6nem onlar\u0131n yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kentlerden birisi.<\/p>\n<p>Rusyal\u0131 Marksistlerden Plehanov ve Vera Zazuli\u00e7 ile ili\u015fki halindeler. 1887\u2019de H\u0131n\u00e7aklar partilerini Marksist temelde kuruyorlar. Onlardan 3 y\u0131l sonra 1890\u2019da EDF Tiflis\u2019te kuruluyor.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nem ayn\u0131 zamanda ulusalc\u0131 ak\u0131mlar\u0131n da geli\u015fti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7\u2026 Mesela Bulgar devrimcilerinden ve onlar\u0131n gerilla faaliyetlerinden de etkileniyorlar. Plehanov ile bunlar\u0131 konu\u015ftuklar\u0131na tan\u0131k oluyoruz.<\/p>\n<p>Plehanov onlara, Rusya\u2019daki hareketle ili\u015fki kurmalar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. S\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ulusal taleplerle birle\u015ftirilmesi gere\u011finden bahsediyor.<\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7aklar kurulu\u015flar\u0131ndan iki y\u0131l sonra Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015fl\u0131yorlar.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"H\u0131n\u00e7ak (SDHP) kurucular\u0131 aras\u0131nda bir kad\u0131n da var.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777146-191622129.jpg?ssl=1\" alt=\"H\u0131n\u00e7ak (SDHP) kurucular\u0131 aras\u0131nda bir kad\u0131n da var.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>H\u0131n\u00e7ak (SDHP) kurucular\u0131 aras\u0131nda bir kad\u0131n da var<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle \u0130stanbul\u2019da \u00fcniversiteli bir grubu kendi b\u00fcnyelerine kat\u0131yorlar. \u0130lk eylemlerini de 1890\u2019da \u0130stanbul\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar. Bu eylem sonras\u0131 bir k\u0131sm\u0131 tutuklan\u0131yor, bir k\u0131sm\u0131 ka\u00e7ak duruma d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Hampartsum Boyac\u0131yan (Murad) bu eylemi \u00f6rg\u00fctleyenlerden birisi. \u00d6nce Avrupa\u2019ya ka\u00e7\u0131yor sonra yine \u0130stanbul\u2019dan \u00fcniversiteli bir arkada\u015f\u0131 ile parti g\u00f6revi olarak Sasun da\u011flar\u0131nda gerilla faaliyetleri \u00f6rg\u00fctl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Zaten da\u011flarda farkl\u0131 nedenlerle dola\u015fan Fedailer var. Birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde tarihe Sasun \u0130syan\u0131-Direni\u015fi diye ge\u00e7en olaylar ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n<p>Birka\u00e7 bin yoksul Ermeni k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn kat\u0131l\u0131m\u0131yla b\u00fcy\u00fcyen bu hareket, Abd\u00fclhamid d\u00f6neminde Osmanl\u0131 ordusunun m\u00fcdahalesiyle bast\u0131r\u0131labiliyor. Boyac\u0131yan da yakalan\u0131p a\u011f\u0131r i\u015fkencelerden ge\u00e7iriliyor.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Da\u011fda silahl\u0131 isyan \u00f6rg\u00fctleyicisi H\u0131n\u00e7ak yetkilisi Hampartsum Boyac\u0131yan (B\u00fcy\u00fck Murad).jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777131-923638718.jpg?ssl=1\" alt=\"Da\u011fda silahl\u0131 isyan \u00f6rg\u00fctleyicisi H\u0131n\u00e7ak yetkilisi Hampartsum Boyac\u0131yan (B\u00fcy\u00fck Murad).jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Da\u011fda silahl\u0131 isyan \u00f6rg\u00fctleyicisi H\u0131n\u00e7ak yetkilisi Hampartsum Boyac\u0131yan (B\u00fcy\u00fck Murad)<\/p>\n<p>T\u0131p fak\u00fcltesi son s\u0131n\u0131fta okudu\u011fu i\u00e7in i\u015fkence yaralar\u0131n\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede kendisinin iyile\u015ftirdi\u011fi s\u00f6ylenir.<\/p>\n<p>Avrupa kamuoyunun da bask\u0131s\u0131yla idam cezas\u0131 m\u00fcebbede \u00e7evriliyor. 13 y\u0131l sonra da s\u00fcrg\u00fcnde oldu\u011fu Trablus\u2019ta partinin d\u00fcnya merkez komitesine se\u00e7iliyor ve parti taraf\u0131ndan Avrupa\u2019ya ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Onu, Paris\u2019te \u0130ttihat\u00e7\u0131larla ba\u011flant\u0131 halinde g\u00f6r\u00fcyoruz. 1908 devrimi ve Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131yla \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fcyor.<\/p>\n<p>\u0130ttihat\u00e7\u0131larla H\u0131n\u00e7ak Partisi ad\u0131na Sabah G\u00fclyan\u2019la birlikte g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirirken, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar onu Talat Pa\u015fa\u2019ya Sasun kahraman\u0131 diye tan\u0131t\u0131yorlar.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Ermeni temsilciler, \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6neticileriyle-Sol ba\u015ftaki Talat Pa\u015fa.jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777136-1147949470.jpg?ssl=1\" alt=\"Ermeni temsilciler, \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6neticileriyle-Sol ba\u015ftaki Talat Pa\u015fa.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>\u0130ttihat ve Terakki liderler,\u00a0Talat Pa\u015fa, Enver Pa\u015fa, Cemal Pa\u015fa ve Halim Pa\u015fa<\/p>\n<p>Daha sonra olu\u015fan meclise de Adana milletvekili olarak giriyor. O mecliste Talat da var.<\/p>\n<p>Daha sonra \u00fc\u00e7 Ermeni, bir Bulgar (D\u0131mitar Vlahof) vekil ile fiili bir sosyalist vekiller grubu kurup; i\u015f\u00e7i haklar\u0131, sendikalar ve grev yasas\u0131, adaletli vergi al\u0131nmas\u0131, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n taleplerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, kad\u0131n haklar\u0131 gibi bir\u00e7ok konuda k\u00fcrs\u00fcden konu\u015fma yaparak sosyalizmi savunuyorlar.<\/p>\n<p>Bu grupta bulunan Van milletvekili Vahan Papazyan (Goms) da 1908 devrimi s\u0131ras\u0131nda da\u011flarda. Epey ge\u00e7 ikna oluyor da\u011fdan inmek konusunda.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Van'da silahla da\u011fa \u00e7\u0131k\u0131p sonradan Osmanl\u0131 meclisinde milletvekili olan Vahan Papazyan (Goms). .jpg\" src=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777156-518097911.jpg?ssl=1\" alt=\"Van'da silahla da\u011fa \u00e7\u0131k\u0131p sonradan Osmanl\u0131 meclisinde milletvekili olan Vahan Papazyan (Goms). .jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Van\u2019da silahla da\u011fa \u00e7\u0131k\u0131p sonradan Osmanl\u0131 meclisinde milletvekili olan Vahan Papazyan (Goms)<\/p>\n<p>Bunu Abd\u00fclhamid\u2019in bir oyunu san\u0131yor. Ama da\u011fdan indi\u011finde yan\u0131ndaki fedailerle birlikte onu Van valisi ve Van alay komutan\u0131 resmi bir t\u00f6renle kar\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>O da yeniden a\u00e7\u0131lan Osmanl\u0131 Meclisinde Van milletvekili olarak yerini al\u0131yor.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Meclis tutanaklar\u0131nda Vahan Papazyan\u2019\u0131n e\u011fitim konusuyla ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma o g\u00fcne de\u011fin Meclis-i Mebusan toplant\u0131s\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f en bilgilendirici ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 konu\u015fmalardan birisi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131\u2019da okuryazar oran\u0131n\u0131, farkl\u0131 \u00fclkelerin oranlar\u0131yla k\u0131yaslad\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmas\u0131, s\u00fcresi doldu\u011fu halde t\u00fcm vekillerin \u0131srarlar\u0131 ve\u00a0<em>\u201cistifade ediyoruz\u201d<\/em>\u00a0ba\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131yla bir s\u00fcre daha devam ediyor.<\/p>\n<p>Tebriz do\u011fumlu ve St. Petersburg \u00dcniversitesinde okumu\u015f olan Vahan Papazyan, belli ki da\u011fdaki s\u0131\u011f\u0131naklarda vaktini bo\u015f ge\u00e7irmemi\u015f ve entelekt\u00fcel yan\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015f.<\/p>\n<p>Meclis tutanaklar\u0131ndaki o veriler, bug\u00fcne bile \u0131\u015f\u0131k tutacak nitelikte. K\u00f6y Enstit\u00fcleri benzeri bir e\u011fitimi \u00f6neren Papazyan\u2019\u0131n bu \u00f6nerisi, 1940\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ekle\u015febilmi\u015ftir.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Kadir Ak\u0131n.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777166-1664087669.jpg?ssl=1\" alt=\"Kadir Ak\u0131n.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p><strong>\u2013\u00a0Meclis\u2019teki genel tutum ve politikalar\u0131 i\u00e7in bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izebilir misiniz? Sadece Ermenilere y\u00f6nelik de\u011fil, Osmanl\u0131 h\u00fckm\u00fcnde ya\u015fayan emek\u00e7ilere, k\u00f6yl\u00fc ve i\u015f\u00e7ilere, bu arada kad\u0131nlara dair fikirleri nelerdi?<\/strong><\/p>\n<p>Bu d\u00f6rt sosyalist vekil sadece Ermenilerin de\u011fil, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n haklar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele ediyorlar.<\/p>\n<p>Meclis tutanaklar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, yabanc\u0131 sermaye ve kapit\u00fclasyon boyunduru\u011funa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 gibi, sermaye taraf\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan i\u015f\u00e7ilerin yan\u0131nda yer al\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Onlar\u0131n sendika kurma haklar\u0131n\u0131 savunuyorlar. Asl\u0131nda sosyalist fikirlerin yan\u0131 s\u0131ra Osmanl\u0131c\u0131 bir program\u0131n hayata ge\u00e7mesi i\u00e7in de m\u00fccadele ediyorlar.<\/p>\n<p>E\u011fitimin modernle\u015ftirilmesinden tutun da bedelli askerlik yasas\u0131n\u0131n zenginlerin lehine oldu\u011fundan, askere yoksul ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n gitti\u011fine kadar, bug\u00fcn bile akt\u00fcel olan konular \u00fczerinde tart\u0131\u015fma s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Vergilendirmenin adaletli olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fma s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrlerken tartaklan\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Boyac\u0131yan, sendikalar\u0131n rahat\u00e7a kurulup \u00f6rg\u00fctlenmesinin, i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda milliyet\u00e7ili\u011fi k\u00f6reltip s\u0131n\u0131f karde\u015fli\u011fini b\u00fcy\u00fctece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda baz\u0131 T\u00fcrk vekillerden\u00a0<em>\u201csermayenin i\u015f\u00e7ileri ezmedi\u011fi\u201d<\/em>yan\u0131t\u0131n\u0131 al\u0131yor. Mecliste bir tane bile kad\u0131n yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc se\u00e7me se\u00e7ilme haklar\u0131 bulunmuyor!<\/p>\n<p>Ama kad\u0131nlar\u0131n bedenleri \u00fczerine ileri geri s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar esnas\u0131nda sosyalist vekiller evlenme ya\u015f\u0131n\u0131n 9\u2019dan, hi\u00e7 olmazsa 13-14\u2019e \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 savunuyorlar.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0Bu bahsetti\u011finiz \u015fahsiyetler ile koyu bir Ermeni milliyet\u00e7isi (ki ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan kitab\u0131nda bu milliyet\u00e7ili\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r; K\u00fcrt k\u00f6ylerinde etnik temizlik yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yler) olarak g\u00f6r\u00fclen Antranik Pa\u015fa aras\u0131ndaki temel fark nedir?<\/strong><\/p>\n<p>Antranik ya da Serop, Ermeni ulusal m\u00fccadelesinde simge isimler ama sosyalist bir yap\u0131ya sahip de\u011filler.<\/p>\n<p>Antranik, do\u011fdu\u011fu \u015eebinkarahisar\u2019da gen\u00e7li\u011finde H\u0131n\u00e7ak sempatizan\u0131 fakat daha sonra EDF ile birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Gel-git ya\u015f\u0131yor ve sonu\u00e7ta onlardan da ayr\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Sosyalizmle aras\u0131nda mesafe var. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer Papazyan ve Boyac\u0131yan (Murad) ile k\u0131yaslayacaksak aralar\u0131ndaki temel fark\u0131n sosyalizme yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n<p>Bu etnik temizlik meselesini bilmiyorum. Kastedilen S\u00fcnni K\u00fcrtlere d\u00f6n\u00fck \u00f6\u00e7 almaya d\u00f6n\u00fck katliamlar ise; 1890\u2019da kurulan Hamidiye Alaylar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi katliamlar ve 1915 soyk\u0131r\u0131m\u0131 sonras\u0131nda da, Ermeni fedailerin nefret cinayetlerinden bahsedebiliriz.<\/p>\n<p>1915\u2019te soyk\u0131r\u0131mdan kurtulmu\u015f ve \u00c7arl\u0131k ordusu i\u00e7inde askeri birlikler olu\u015fturmu\u015f Ermenilerin, Rus ordusunun i\u015fgali alt\u0131nda bulunan ba\u015fta Erzurum, Kars (Ardahan, G\u00f6le ve Do\u011fubayaz\u0131t\u2019\u0131n s\u0131n\u0131ra yak\u0131n k\u00f6yleri-FB) olmak \u00fczere o b\u00f6lgelerde M\u00fcsl\u00fcmanlara d\u00f6n\u00fck katliam yapt\u0131klar\u0131 ve binlerce nefret cinayeti i\u015fledikleri biliniyor.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Osmanl\u0131 Bankas\u0131 bask\u0131n\u0131n\u0131n arka plan\u0131nda sizce ne vard\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Bankas\u0131 bask\u0131n\u0131, bu topraklardaki \u015fehir gerillac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk \u00f6rneklerinden birisi olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n<p>Narodnizmden (\u00c7arl\u0131k devrinde Rus serdenge\u00e7tiler-FB) beslenen Ermeni devrimcileri i\u00e7in b\u00f6yle bir eylem planlamalar\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmamal\u0131. \u00c7o\u011fu yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00fcniversite okumu\u015f gen\u00e7lerden olu\u015fuyor.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla banka soygun ama\u00e7l\u0131 de\u011fil, propaganda maksad\u0131yla bas\u0131l\u0131yor. Bask\u0131n\u0131 75 ki\u015fiyle planlarlar ama eyleme 26 ki\u015fi kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>EDF\u2019nin organize etti\u011fi bu eylemin talepleri aras\u0131nda kimlik taleplerinin yan\u0131 s\u0131ra, adli reform, ibadet, e\u011fitim ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131, siyasi mahk\u00fbmlar i\u00e7in af ilan edilmesi ve Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge gelirlerinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn yerel ihtiya\u00e7lara harcanmas\u0131 gibi talepler de var.<\/p>\n<p>Bask\u0131nc\u0131lar\u0131n bir talebi de, Ermenistan olarak tan\u0131mlad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgeye, 6 b\u00fcy\u00fck devletin se\u00e7ece\u011fi bir Y\u00fcksek Komiser\u2019in atanmas\u0131, oradaki y\u00f6neticilerin bu Komiser ve Sultan\u2019\u0131n da onay\u0131ndan ge\u00e7erek se\u00e7ilmesidir.<\/p>\n<p>\u00d6nce Abd\u00fclhamid bankan\u0131n topa tutulmas\u0131n\u0131 ister ama Frans\u0131z ve \u0130ngiliz sermaye gruplar\u0131n\u0131n kontrol\u00fcnde bulunan banka, Avrupa \u00e7ap\u0131nda \u00f6nemli bir finans merkezidir.<\/p>\n<p>Banka bask\u0131nc\u0131lar\u0131n\u0131n talepleri Avrupa bas\u0131n\u0131nda yer bulur ama Osmanl\u0131\u2019da Ermenilere d\u00f6n\u00fck katliamlar h\u0131zlan\u0131r. Birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde \u0130stanbul\u2019da binlerce Ermeni katledilir.<\/p>\n<p>Bask\u0131nc\u0131lar\u0131n \u00f6nderlerinden olan ve bask\u0131n\u0131n ilk anlar\u0131nda \u00f6len A\u011f\u0131nl\u0131 Papken S\u00fcni\u2019nin memleketinde de 1500 ki\u015finin katledildi\u011fi kay\u0131tlara ge\u00e7er.<\/p>\n<p>Banka bask\u0131n\u0131 Paris\u2019te J\u00f6nt\u00fcrk ve Ermeni partilerinin aras\u0131nda da tart\u0131\u015fma yarat\u0131r. Asl\u0131nda bu bask\u0131n, bir eylem dizisi olarak planlan\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130stanbul Samatya\u2019da i\u00e7inde gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n da oldu\u011fu fedai gruplar\u0131n karakol basmalar\u0131, Sadrazam\u2019\u0131n ge\u00e7i\u015f g\u00fczerg\u00e2h\u0131na suikast timleri yerle\u015ftirilmesi gibi. Ama bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu ger\u00e7ekle\u015fmez.<\/p>\n<p>Var\u0131lan anla\u015fma gere\u011fi, bask\u0131nc\u0131lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Rus el\u00e7isinin gemisiyle Marsilya\u2019ya (Fransa) g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Samatya\u2019daki fedailer ise \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrler.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"\u0130ttihat ve Terakki ile Ermeni \u00f6rg\u00fctlerinin Me\u015frutiyet devrindeki ortak mitingi.jpg\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/styles\/800xauto\/public\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777151-1760044854.jpg?ssl=1\" alt=\"\u0130ttihat ve Terakki ile Ermeni \u00f6rg\u00fctlerinin Me\u015frutiyet devrindeki ortak mitingi.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p>\u0130ttihat ve Terakki ile Ermeni \u00f6rg\u00fctlerinin Me\u015frutiyet devrindeki ortak mitingi<\/p>\n<p><strong>\u2013 EDF (Ermeni Devrimci Federasyonu) sorumlular\u0131, ne oldu da \u00f6nce uzla\u015f\u0131p ittifak yapt\u0131klar\u0131 \u0130ttihat ve Terakki y\u00f6netimiyle, sonradan kanl\u0131 b\u0131\u00e7akl\u0131 hale geldiler? Bir k\u0131sm\u0131 katledildi, di\u011ferleri \u00f6l\u00fcmden k\u0131l pay\u0131 kurtuldular?<\/strong><\/p>\n<p>Paris\u2019te 1902 ve 1907\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen Osmanl\u0131 Ayd\u0131nlar Kongresi\u2019nin en \u00f6nemli iki g\u00fcc\u00fc, daha sonra \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti ad\u0131n\u0131 alacak olan J\u00f6nt\u00fcrkler ile siyaset sahnesinde \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f iki Ermeni partisinden birisi olan EDF (Ta\u015fnaktsutyun) idi.<\/p>\n<p>1908 devrimi sonras\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131lar EDF ile temas halindeler. EDF hem yayg\u0131n bir \u00f6rg\u00fctlenmeye sahip hem de hitap alanlar\u0131 SDHP\u2019ye g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck.<\/p>\n<p>\u0130ttihat\u00e7\u0131lar, bu iki parti aras\u0131ndaki rekabetin fark\u0131ndalar ve EDF\u2019yi b\u00fct\u00fcn Ermenilerin tek temsilcisi gibi g\u00f6r\u00fcyorlar. \u00d6nceleri Osmanl\u0131c\u0131 bir program\u0131 birlikte hayata ge\u00e7irmek konusunda uzla\u015f\u0131 i\u00e7indeler.<\/p>\n<p>Giderek \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n T\u00fcrk\u00e7\u00fc bir rotaya girmeleri ve Anadolu\u2019nun gayrim\u00fcslimlerden ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 politikas\u0131n\u0131 benimsemesiyle durum farkl\u0131la\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>EDF, el konulan topraklar\u0131n iadesi ve Ermenilerin ko\u015fullar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi konusunda ba\u015f\u0131ndan beri \u0130ttihat\u00e7\u0131lardan beklenti i\u00e7inde.<\/p>\n<p><em>\u201cAralar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131\u201d<\/em>\u00a0tan\u0131m\u0131ndan ziyade, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n Osmanl\u0131c\u0131 program\u0131 terk ederek b\u00fcy\u00fck bir insanl\u0131k su\u00e7u olan soyk\u0131r\u0131ma y\u00f6nelmelerini vurgulamak daha do\u011fru olur.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" title=\"Kadir Ak\u0131n-Faik Bulut.jpg\" src=\"https:\/\/i2.wp.com\/www.indyturk.com\/sites\/default\/files\/thumbnails\/image\/2021\/10\/17\/777176-778426160.jpg?ssl=1\" alt=\"Kadir Ak\u0131n-Faik Bulut.jpg\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/figure>\n<p><strong>\u2013 SDHP (Sosyal Demokrat H\u0131n\u00e7ak Partisi), kendisiyle \u0130ttihat Terakki aras\u0131na ne zaman mesafe koydu?<\/strong><\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7aklar, J\u00f6nt\u00fcrklere ve onun bakiyesi \u0130ttihat\u00e7\u0131lara ba\u015f\u0131ndan beri mesafeliler. Onlar\u0131n T\u00fcrk\u00e7\u00fc olduklar\u0131n\u0131 ve sosyalizm bahsinde de fikirleri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Ama Me\u015frutiyetin geri getirilmesi, parlamentonun yeniden a\u00e7\u0131lmas\u0131, reformlar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi konular\u0131nda bu teredd\u00fctlerine ra\u011fmen bir temas kuruyorlar.<\/p>\n<p>Tabii, Ta\u015fnaklarla sahip olduklar\u0131 rekabet, Ta\u015fnaklar\u0131n 1908 sonras\u0131 h\u0131zla \u00f6rg\u00fctlenmeleri ve Ermeniler aras\u0131nda hitap alanlar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fctmeleri, onlar\u0131n da ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere \u00fclkeye d\u00f6n\u00fcp \u00f6rg\u00fctlenmelerini sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak H\u0131n\u00e7aklar, teorik \u00f6nderleri Sabah G\u00fclyan\u2019\u0131n vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u015f\u0131ndan beri \u0130ttihat\u00e7\u0131lara mesafeliler.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda H\u0131n\u00e7ak ve Ta\u015fnak isimli iki \u00f6rg\u00fct\u00fcn Rusya ve Bat\u0131l\u0131 devletlerle ittifak\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7aklar\u0131n ve Ta\u015fnaklar\u0131n Rusya ve Bat\u0131l\u0131 devletlerle bir ittifak ili\u015fkisine ben tan\u0131k olmad\u0131m. Avrupa kamuoyundan destek bekliyor ve orada sosyalist kimi \u00f6nderle ili\u015fki i\u00e7indeler.<\/p>\n<p>Fransa\u2019da Sosyalist grubun \u00f6nderlerinden Jean Jaures\u2019le kurduklar\u0131 ili\u015fki sayesinde seslerini Frans\u0131z Parlamentosu\u2019nda duyurma imk\u00e2n\u0131n\u0131 yakal\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca her iki partide II. Sosyalist Enternasyonal\u2019in \u00fcyesi durumundalar. Y\u00fcz y\u00fcze olduklar\u0131 sorunlar\u0131 Enternasyonal vas\u0131tas\u0131yla yayma ve dayan\u0131\u015fma talep etme \u015fans\u0131na sahipler.<\/p>\n<p>Milliyetler hapishanesi durumunda olan \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 da Ermeniler i\u00e7in hi\u00e7 de rahat say\u0131lmaz.<\/p>\n<p>Rusya\u2019da bile \u00c7arl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ediyorlar. Hatta Van\u2019da yakalan\u0131p yarg\u0131lanan ve enternasyonalist bir tutumla Anadolu halklar\u0131n\u0131n ortak vatanda bir arada ya\u015famas\u0131 gerekti\u011fini savunan Paramaz, Rusya\u2019daki faaliyetlerinden dolay\u0131 cezas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in oraya iade ediliyor.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 y\u00f6netiminde bask\u0131 alt\u0131ndalar, topraklar\u0131na el konuyor hem merkezi idarenin hem de \u00f6zellikle Hamidiye Alaylar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131yla K\u00fcrt beylerinin k\u0131skac\u0131 alt\u0131nda ya\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Kimliklerini, inan\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrce ifade edebilmek aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indeler ve bunun i\u00e7in de seslerini duyurmak istiyorlar.<\/p>\n<p>H\u0131n\u00e7ak teorik \u00f6nderi Sabah G\u00fclyan\u2019\u0131n \u015fu s\u00f6zleri bence her \u015feyi anlat\u0131yor:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>T\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019de merkezi bir h\u00fck\u00fcmet olu\u015fturulur ve devlet o \u00fclkede ya\u015fayan t\u00fcm halklar\u0131 temsil eder, kanunlar t\u00fcm halklar\u0131n iradesinin ifadesi olabilir ise, b\u00f6l\u00fcnme, ayr\u0131lma, yabanc\u0131 devletlerin oyunca\u011f\u0131 olma gibi olgular kendili\u011finden ortadan kalkar.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Katliama u\u011frayan, haklar\u0131 verilmeyen, topraklar\u0131na, s\u00fcr\u00fclerine, kad\u0131nlar\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131lan, al\u0131konulan bir halk\u0131n seslerini uluslararas\u0131 alanda duyurma \u00e7abas\u0131 son derece do\u011fal de\u011fil mi?<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019deki sol \u00e7evrelerin hem genelde Ermeni sorunu, \u00f6zelde ise H\u0131n\u00e7ak ve Ta\u015fnak gibi sol \u00e7izgideki \u00f6rg\u00fctlere yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 do\u011fru buluyor musunuz?<\/strong><\/p>\n<p>Sol-sosyalist hareket kendi tarihini 1920 ve Mustafa Suphilerden ba\u015flat\u0131p daha \u00f6nceki m\u00fccadeleyi yok sayd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, enternasyonalizm s\u0131nav\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>Sadece Ermeniler konusunda de\u011fil, K\u00fcrt sorunu, K\u0131br\u0131s sorunu gibi bir t\u00fcr enternasyonalizm konusunda turnusol k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 g\u00f6revi g\u00f6ren konulardaki tutumu da iyi de\u011fil.<\/p>\n<p>K\u00fcrt meselesi konusunda son 15-20 y\u0131ld\u0131r daha bir zihin a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edebiliriz ama Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda resmi ideolojinin tesiri alt\u0131ndan bir t\u00fcrl\u00fc \u00e7\u0131kamad\u0131 sol hareket. Emperyalizme takla att\u0131r\u0131p, belli ezberlerle soruna bakmakta \u0131srar ediyor.<\/p>\n<p>Paramaz kitab\u0131 \u00e7\u0131kal\u0131 alt\u0131 y\u0131l oldu ama bir kesim \u0131srarla susuyor. Dr. K\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131\u2019n\u0131n \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131 bir deyim vard\u0131r,<em>\u00a0\u201csusu\u015f kumkumas\u0131\u201d<\/em>\u00a0diye.<\/p>\n<p>Susarak konuyu ge\u00e7i\u015ftirme ve \u00f6nemsizle\u015ftirme tutumuna sahipler bu arkada\u015flar. H\u00e2lbuki anlat\u0131lan hik\u00e2ye bizim hik\u00e2yemiz. Sosyalist hareketin yok say\u0131lan, unutulan tarihi.<\/p>\n<p><strong>\u2013\u00a0Sizce ge\u00e7mi\u015fte sol\/sosyalist s\u00f6ylemleriyle dikkat \u00e7eken H\u0131n\u00e7ak ve Ta\u015fnak \u00f6rg\u00fctlerinin bug\u00fcnk\u00fc vaziyetleri nedir?<\/strong><\/p>\n<p>Her iki parti de bir t\u00fcr isimlerini ya\u015fat\u0131yor ve varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar. Gelenek takip\u00e7ili\u011fi yapabiliyorlar m\u0131? Emin de\u011filim.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131\u2019da yasal olarak kurulmu\u015f, parlamentoda milletvekilleri bulunan bu partiler tam ne zaman kapanm\u0131\u015f ya da kapat\u0131lm\u0131\u015f incelemek laz\u0131m.<\/p>\n<p>Ermenilerin nar tanesi gibi da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinde \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fcklerine devam ediyorlar.<\/p>\n<p>Ermenistan\u2019da siyaset sahnesinde pek g\u00f6r\u00fclm\u00fcyorlar. \u00c7a\u011f d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden etkilenerek bunu programlar\u0131na yans\u0131tt\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n<p>Ermenistan\u2019da akt\u00fcel politikada farkl\u0131 tutumlar sergiledikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ta\u015fnaktsutyun, Pa\u015finyan kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaparken H\u0131n\u00e7aklar\u0131n tutumu b\u00f6yle de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Gerek Hamidiye Alaylar\u0131 meselesinde ve gerekse Me\u015frutiyet sonras\u0131nda baz\u0131 K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131 (Dr. Abdullah Cevdet ve benzerleri), Ermenilere y\u00f6nelik zul\u00fcm ve bask\u0131ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p yaz\u0131lar da yazm\u0131\u015flard\u0131. Yukar\u0131da bahsetti\u011finiz Ermeni sosyalistlerinin K\u00fcrt meselesi hakk\u0131nda da fikir ve \u00f6nermeleri var m\u0131yd\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>1908 y\u0131l\u0131nda kurulu\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftiren ve aralar\u0131nda Dr. Abdullah Cevdet\u2019in de bulundu\u011fu Osmanl\u0131 Demokrat F\u0131rkas\u0131 program\u0131 ile H\u0131n\u00e7aklar\u0131n 1909 y\u0131l\u0131nda i\u00e7i\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilerek kurulu\u015fu ger\u00e7ekle\u015fen H\u0131n\u00e7ak Sosyal Demokrat Partisi program\u0131n\u0131 k\u0131yaslamak bu tart\u0131\u015fma i\u00e7in yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Demokrat F\u0131rkas\u0131, Me\u015frutiyet savunusu i\u00e7inde olan ve esasen Osmanl\u0131c\u0131 bir programa sahip bir partidir. Sosyalizmle hi\u00e7bir alakas\u0131 yoktur. Milletlerin kendi kaderlerini tayin ilkesini de benimsemez.<\/p>\n<p>Demokrasi d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00e7er\u00e7evesinde Osmanl\u0131y\u0131 olu\u015fturan b\u00fct\u00fcn milletlerin birli\u011fini savunur. Evet, bu anlamda T\u00fcrk\u00e7\u00fc de\u011fildir.<\/p>\n<p>K\u0131sa ya\u015fam\u0131n\u0131 da H\u00fcrriyet ve \u0130tilaf F\u0131rkas\u0131na kat\u0131larak sonland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. H\u0131n\u00e7aklar\u0131n program\u0131 ise ikinci Enternasyonal partilerinin programlar\u0131n\u0131n bir benzeridir (Ta\u015fnaktsutyun da b\u00f6yledir).<\/p>\n<p>Program\u0131n ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda ya\u015fayan T\u00fcrk, K\u00fcrt, Ermeni, Arap, Rum, Bulgar ve di\u011ferleri diye ba\u015flayan bir b\u00f6l\u00fcm vard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde ise ana dilde e\u011fitim hakk\u0131n\u0131 savunan birden fazla b\u00f6l\u00fcm bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Paramaz\u2019\u0131n 1897 y\u0131l\u0131nda Van\u2019da yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 mahkemedeki s\u00f6zleriyle bu s\u00f6yleyi\u015fi bitirmek g\u00fczel olur:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>Bizler milliyet\u00e7i de\u011filiz, bizim talebimiz Ermeni\u2019nin, K\u00fcrd\u2019\u00fcn, T\u00fcrk\u2019\u00fcn, Arab\u2019\u0131n, \u00c7erkez\u2019in, Laz\u2019\u0131n, Yezidi\u2019nin, S\u00fcryani\u2019nin kendi oyuyla kendi y\u00f6neticilerini se\u00e7mesidir. Biz, bu gelece\u011fi, b\u00fct\u00fcn Osmanl\u0131 Halklar\u0131 i\u00e7in talep ediyoruz\u2026<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><em>Bir not: Yazar K. Ak\u0131n\u2019\u0131n \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d tan\u0131m\u0131, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde genelde kabul g\u00f6rmekle birlikte T\u00fcrkiye\u2019de hala tart\u0131\u015fmal\u0131 ve ihtilafl\u0131d\u0131r.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Kadir Ak\u0131n kimdir:<\/p>\n<p>1957 y\u0131l\u0131nda Kocaeli\u2019nde do\u011fdu. 1982 y\u0131l\u0131nda devrimci faaliyetleri nedeniyle tutukland\u0131 ve Kurtulu\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fc davas\u0131ndan yarg\u0131lanarak h\u00fck\u00fcm giydi. 1988 y\u0131l\u0131na kadar cezaevinde kald\u0131. Sosyalizmin Krizi: Birlik ve Yeniden Kurulu\u015f: Ermeni Devrimci Paramaz; Abd\u00fclhamid\u2019den \u0130ttihat Terakki\u2019ye Ermeni Sosyalistleri ve Soyk\u0131r\u0131m; Sakl\u0131 Tarihin \u0130zinde isimli \u00fc\u00e7 kitab\u0131 yay\u0131nland\u0131. Kendisi ayr\u0131ca Utan\u00e7 ve Onur, T\u00fcrkiye Solundan Portreler kitaplar\u0131nda b\u00f6l\u00fcm yazar\u0131d\u0131r. Sevdalar\u0131n Yang\u0131n\u0131ndan Ge\u00e7ti Kad\u0131n ba\u015fl\u0131kl\u0131 an\u0131 kitab\u0131nda geni\u015f bir s\u00f6yle\u015fisi bulunan Ak\u0131n\u2019\u0131n, Paramaz kitab\u0131ndan esinlenerek yapt\u0131\u011f\u0131 RED belgeselinin yan\u0131 s\u0131ra, de\u011fi\u015fik haber portallar\u0131nda yay\u0131mlanan yaz\u0131 ve makaleleri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><em>Kaynak\u00e7a:\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>1. Do\u00e7. Dr. Ali Dikici, \u201cSon D\u00f6nem Osmanl\u0131 Polis Te\u015fkilat\u0131\u2019nda G\u00f6rev Yapan Ermeni Polisler\u201d; Ar\u015fiv G\u00f6revlisi Fatih Kaleci, \u201d XIX. Y\u00fczy\u0131lda Ermenilerin Osmanl\u0131 Mali Sistemindeki Y\u00fckseli\u015fleri ve Etkileri\u201d. T\u00fcrk-Ermeni \u0130li\u015fkilerinin B\u00f6lgesel Politikalara Etkisi (19. Y\u00fczy\u0131ldan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 sempozyum tebli\u011fleri. 12-14 May\u0131s 2016. Atat\u00fcrk K\u00fclt\u00fcr, Dil ve Tarih Y\u00fcksek Kurumu: Atat\u00fcrk Ara\u015ft\u0131rma Merkezi Yay\u0131nlar\u0131.<\/em><\/p>\n<p><em>2. Hrant Dink ve HAYCAR Mimarlar ve M\u00fchendisler Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi i\u015fbirli\u011fiyle haz\u0131rlanan \u201cBat\u0131l\u0131la\u015fan \u0130stanbul\u2019un Ermeni Mimarlar\u0131\u201d sergisi, 2010-\u0130stanbul.<\/em><\/p>\n<p><strong>*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin edit\u00f6ryal politikas\u0131n\u0131 yans\u0131tmayabilir.<\/strong><\/p>\n<p>\u00a9 The Independentturkish<\/p>\n<p><em><strong><a href=\"https:\/\/www.indyturk.com\/node\/424926\/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler\/osmanl%C4%B1daki-sosyalist-ermenilerin-sakl%C4%B1-tarihi\">https:\/\/www.indyturk.com\/node\/424926\/t\u00fcrki\u0307yeden-sesler\/osmanl\u0131daki-sosyalist-ermenilerin-sakl\u0131-tarihi<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Faik Bulut, Independent T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in yazar Kadir Ak\u0131n ile Osmanl\u0131\u2019daki Ermeni sosyalistlerin az bilinen tarihi hakk\u0131nda konu\u015ftu. Faik Bulut Osmanl\u0131 toplumundaki Ermenilerin hik\u00e2yesi gayet ilgin\u00e7tir. Mesela\u00a0Fatih Sultan Mehmet\u2018tin \u00f6zel ferman\u0131yla \u0130stanbul\u2019da bir Ermeni Patrikhanesi kurulmu\u015ftur. Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin son d\u00f6nemlerinde Ermenilerden toplam 29 pa\u015fa, 22 bakan, 33 milletvekili, 7 b\u00fcy\u00fckel\u00e7i, 11 ba\u015fkonsolos ve 41 y\u00fcksek r\u00fctbeli [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":65209,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,71,20],"tags":[],"class_list":["post-65208","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-mulakatlar","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Faik Bulut, Independent T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in yazar Kadir Ak\u0131n ile Osmanl\u0131\u2019daki Ermeni sosyalistlerin az bilinen tarihi hakk\u0131nda konu\u015ftu. Faik Bulut Osmanl\u0131 toplumundaki Ermenilerin hik\u00e2yesi gayet ilgin\u00e7tir. Mesela\u00a0Fatih Sultan Mehmet\u2018tin \u00f6zel ferman\u0131yla \u0130stanbul\u2019da bir Ermeni Patrikhanesi kurulmu\u015ftur. Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin son d\u00f6nemlerinde Ermenilerden toplam 29 pa\u015fa, 22 bakan, 33 milletvekili, 7 b\u00fcy\u00fckel\u00e7i, 11 ba\u015fkonsolos ve 41 y\u00fcksek r\u00fctbeli [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-18T08:20:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-10-18T08:21:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1366\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"911\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d\",\"datePublished\":\"2021-10-18T08:20:56+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-18T08:21:19+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208\"},\"wordCount\":4227,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/10\\\/Kadir-Ak\u0131n.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"M\u00fclakatlar\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208\",\"name\":\"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/10\\\/Kadir-Ak\u0131n.jpg\",\"datePublished\":\"2021-10-18T08:20:56+00:00\",\"dateModified\":\"2021-10-18T08:21:19+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/10\\\/Kadir-Ak\u0131n.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/10\\\/Kadir-Ak\u0131n.jpg\",\"width\":1366,\"height\":911},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=65208#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Faik Bulut, Independent T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7in yazar Kadir Ak\u0131n ile Osmanl\u0131\u2019daki Ermeni sosyalistlerin az bilinen tarihi hakk\u0131nda konu\u015ftu. Faik Bulut Osmanl\u0131 toplumundaki Ermenilerin hik\u00e2yesi gayet ilgin\u00e7tir. Mesela\u00a0Fatih Sultan Mehmet\u2018tin \u00f6zel ferman\u0131yla \u0130stanbul\u2019da bir Ermeni Patrikhanesi kurulmu\u015ftur. Osmanl\u0131 y\u00f6netiminin son d\u00f6nemlerinde Ermenilerden toplam 29 pa\u015fa, 22 bakan, 33 milletvekili, 7 b\u00fcy\u00fckel\u00e7i, 11 ba\u015fkonsolos ve 41 y\u00fcksek r\u00fctbeli [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-10-18T08:20:56+00:00","article_modified_time":"2021-10-18T08:21:19+00:00","og_image":[{"width":1366,"height":911,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d","datePublished":"2021-10-18T08:20:56+00:00","dateModified":"2021-10-18T08:21:19+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208"},"wordCount":4227,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg","articleSection":["Haberler","M\u00fclakatlar","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208","name":"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg","datePublished":"2021-10-18T08:20:56+00:00","dateModified":"2021-10-18T08:21:19+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/10\/Kadir-Ak\u0131n.jpg","width":1366,"height":911},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=65208#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Osmanl\u0131\u2019daki sosyalist Ermenilerin \u201cSakl\u0131 Tarihi\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65208","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65208"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65208\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65210,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65208\/revisions\/65210"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/65209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65208"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65208"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65208"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}