{"id":64675,"date":"2021-09-13T03:49:57","date_gmt":"2021-09-13T08:49:57","guid":{"rendered":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675"},"modified":"2021-09-13T03:49:57","modified_gmt":"2021-09-13T08:49:57","slug":"askeri-akil-acisindan-ii-mesrutiyetten-bugune-uzanan-bir-sureklilik-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675","title":{"rendered":"&#8220;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#8217;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&#8221;"},"content":{"rendered":"<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-64676\" src=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto-360x231.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"231\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto-360x231.jpg 360w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto-560x360.jpg 560w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto-260x167.jpg 260w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto-160x103.jpg 160w, https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg 643w\" sizes=\"auto, (max-width: 360px) 100vw, 360px\" \/><\/div>\n<div class=\"post-meta\"><strong><span class=\"posted-by\"><span class=\"reviewer\"><a title=\"Ferda Balancar\" href=\"http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazar\/28\/ferda-balancar\" rel=\"author\">Ferda Balancar<\/a><\/span> <\/span><\/strong><\/div>\n<div class=\"post-meta\"><em><strong><span style=\"color: #333333; font-family: 'Cantata One', serif; letter-spacing: 0.05em;\">Dr. Hakan \u015eahin\u2019in \u2018T\u00fcrkiye\u2019de Asker, Toplum ve Siyaset: Askerlerin Ya\u015fam An\u0131lar\u0131 \u00dczerinden Bir Okuma\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131 Beyo\u011flu Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Tanzimat d\u00f6neminden ba\u015flay\u0131p, 2010\u2019lara uzanan, erden mare\u015fale her r\u00fctbeden 132 askerin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 163 hat\u0131rat, g\u00fcnl\u00fck, defter ve otobiyografiyi inceleyen \u00e7al\u0131\u015fma, modern T\u00fcrk ordusunun son 150 y\u0131ldaki ge\u00e7mi\u015fine ayna tuttu\u011fu gibi \u00e7ok kapsaml\u0131 bir zihniyet analizi de yap\u0131yor. Siyaset bilimci Dr. \u015eahin ile kitab\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak, T\u00fcrkiye\u2019de asker-siyaset ve asker-toplum ili\u015fkilerine uzanan bir s\u00f6yle\u015fi yapt\u0131k.<\/span><\/strong><\/em><\/div>\n<div class=\"post-container cf\">\n<div class=\"post-content-right\">\n<div class=\"post-content description \">\n<p><strong>1839 do\u011fumlu Ahmet Muhtar Pa\u015fa\u2019dan 1967 do\u011fumlu \u00fcste\u011fmenlere uzanan geni\u015f bir yelpazede asker an\u0131lar\u0131n\u0131 okuyup, ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z. Yakla\u015f\u0131k 150 y\u0131ll\u0131k bu s\u00fcre\u00e7te bir zihniyet de\u011fi\u015fimi g\u00f6zlemliyor musunuz?<\/strong><\/p>\n<p>Benim okudu\u011fum t\u00fcm bu an\u0131lardan edindi\u011fim izlenim orduda bir zihniyet de\u011fi\u015fiminden ziyade, belirli bir s\u00fcreklili\u011finin oldu\u011fu. Ancak \u015f\u00f6yle bir ayr\u0131m yapabiliriz. II. Me\u015frutiyet sonras\u0131nda hem orduda hem de devlette iktidar\u0131 ele ge\u00e7iren \u0130ttihat\u00e7\u0131 subaylar, II. Me\u015frutiyet \u00f6ncesi kadrolar\u0131 tasfiye ediyor. \u0130\u015fte o d\u00f6nem ge\u00e7erli olan askeri ak\u0131l ve zihniyet sadece II. Me\u015frutiyet d\u00f6neminde de\u011fil, Cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca belirli bi\u00e7imlerde aktar\u0131larak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00fcreklili\u011fini koruyor. Cumhuriyet d\u00f6nemi boyunca elbette belli konularda bir de\u011fi\u015fim var. Teknolojik de\u011fi\u015fim, iktisadi de\u011fi\u015fimler vesaire. Ancak ana hatlar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde askeri ak\u0131l ya da zihniyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar uzanan bir s\u00fcreklilik oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Kitapta \u015f\u00f6yle bir yarg\u0131da bulunmu\u015ftum: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir T\u00fcrk subay\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 bir Amerikal\u0131, Frans\u0131z subay\u0131ndan ziyade, y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f Enver Pa\u015fa\u2019y\u0131 mesleki a\u00e7\u0131dan, g\u00f6revi icra etme, karar verme, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme \u00f6l\u00e7\u00fctleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kendisine \u00e7ok daha yak\u0131n hissedecektir. \u00dcniformalar de\u011fi\u015fmi\u015f olabilir ama askeri ak\u0131l, askeri zihniyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan o d\u00f6nem subaylar\u0131yla aralar\u0131nda belirgin bir s\u00fcreklilik var.<\/p>\n<p><strong>Kitaptaki \u2018asker-toplum\u2019 ve \u2018asker-siyaset\u2019 b\u00f6l\u00fcmlerini okuyunca, 12 Eyl\u00fcl\u2019den sonra \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan \u2018askeri vesayet\u2019 kavram\u0131 ak\u0131llara geliyor. Siyaset bilimci \u00dcmit Cizre de kitaba yazd\u0131\u011f\u0131 sunu\u015f yaz\u0131s\u0131nda buna dikkat \u00e7ekiyor. Asl\u0131nda al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131z asker an\u0131lar\u0131 bize \u2018askeri vesayet\u2019 kavram\u0131n\u0131n uygulamaya nas\u0131l yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor, diyebilir miyiz?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Ben kitapta \u2018askeri vesayet\u2019 kavram\u0131n\u0131 kullanmay\u0131 tercih etmedim ama nihayetinde an\u0131lar\u0131n genelinde hissedilen \u015fey bu. Ben bunu bu kitab\u0131 okuyanlar\u0131n, de\u011ferlendirenlerin yapmas\u0131n\u0131 tercih ettim. Nitekim dedi\u011finiz gibi \u00dcmit Cizre de sunu\u015f yaz\u0131s\u0131nda buna dikkat \u00e7ekti. 14 ya\u015f\u0131nda askeri okula ad\u0131m atm\u0131\u015f gen\u00e7 bir subay aday\u0131n\u0131n o yap\u0131ya girdi\u011fi andan itibaren hissetmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ama ad\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131 bir durum bu. Kitapta \u2018e\u015fitler aras\u0131 birinci\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmde de ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. \u015e\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f yok askerde: \u201cBiz bu toplumun vasisiyiz, buraya vesayet edece\u011fiz.\u201d Asker dili b\u00f6yle kurmuyor. Onun yerine \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBiz T\u00fcrk toplumunun i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131k, onun ordusuyuz ve onun hizmetindeyiz. Ancak demokrasimiz yeterince kurumsalla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, cumhuriyetimiz hen\u00fcz gen\u00e7 bir cumhuriyet oldu\u011fu i\u00e7in, toplum yeterince geli\u015fmi\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fclkeyi i\u00e7ine yuvarlanaca\u011f\u0131 tehlikelerden koruyacak g\u00fc\u00e7lerin ba\u015f\u0131nda biz geliyoruz. Biz sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in sab\u0131rla bekleriz ancak sorunlar \u00fclke i\u00e7in tehlikeli bir hale gelirse de m\u00fcdahale ederiz.\u201d<br \/>\nBu yakla\u015f\u0131m\u0131n ad\u0131 \u2018askeri vesayet\u2019tir. Ancak bunun dersi yok. Yani ne askeri lisede ne harp okulunda ne de harp akademilerinde derslerde \u00f6\u011fretilen bir \u015fey de\u011fil bu. T\u0131pk\u0131, varsay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, Kemalizm gibi yo\u011fun dersler olmad\u0131\u011f\u0131 gibi\u2026 Ama bundan daha etkili bir \u015fey var. Bu o kuruma entegre olan askerler taraf\u0131ndan zaman i\u00e7erisinde i\u00e7selle\u015ftirilen bir \u015fey. Mesela daha 1938\u2019de Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcyle birlikte \u201cPeki \u015fimdi ne olacak? \u00dclke nereye gidecek?\u201d sorular\u0131 subaylar aras\u0131nda sorulmaya ba\u015fl\u0131yor. \u201cE\u011fer olumsuz bir \u015fey olursa, biz g\u00f6revimizin ba\u015f\u0131nday\u0131z\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 o g\u00fcnlerde bile orduya h\u00e2kim. Ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki \u0130smet Pa\u015fa\u2019lar, b\u00fct\u00fcn o \u0130stiklal Harbi nesli hayatta olmas\u0131na ra\u011fmen.<\/p>\n<div id=\"photoholder1\" class=\"photoholder no-display appear\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/hakan%20sahin%20kitap%20kapak.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"320\" \/><\/div>\n<p><strong>Ordunun d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda homojen bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc vermesine ra\u011fmen i\u00e7erden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011funu belirtiyorsunuz. Ancak topluma ve siyasete bak\u0131\u015fta ortak bir tav\u0131r oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Bu \u2018ortak tav\u0131r\u2019 nedir?<\/strong>Toplumun hangi kesiminden gelirse gelsin, bir ki\u015fi ordunun kurumsal yap\u0131s\u0131 i\u00e7ine ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131 andan itibaren o kurumsal yap\u0131 taraf\u0131ndan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Kitapta da yer verdi\u011fim gibi total kurum dedi\u011fimiz \u015fey s\u00f6z konusu burada. Machiavelli\u2019nin bir s\u00f6z\u00fcn\u00fc, tam da bu ba\u011flamda b\u00f6l\u00fcm ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131m: \u201cBiri orduya m\u0131 kat\u0131ld\u0131, an\u0131nda kentin giysisini ve tavr\u0131n\u0131 terk eder\u201d diyor. Bunu, son zamanlardaki baz\u0131 g\u00fcncel tart\u0131\u015fmalarla ilgili de d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Yani orduyu belli dini veya ideolojik gruplar\u0131n ele ge\u00e7irme tehlikesiyle ilgili. Ordunun kurumsal yap\u0131s\u0131 i\u00e7inde o ki\u015fi yeniden belirleniyor. Hangi ge\u00e7mi\u015ften geliyorlarsa gelsinler subaylar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma tarz\u0131, sahip olduklar\u0131 kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131d\u0131r. Topluma mesafeleri benzerdir. Bir \u201csivil\u201de a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131 bi\u00e7imde bakarlar. \u00d6zellikle sorun \u00e7\u00f6zme ve sorunu tan\u0131mlama bi\u00e7imleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortakt\u0131rlar. Son g\u00fcnlerde bir\u00e7ok ki\u015fi \u201cBu ordu nereye gidiyor?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Son y\u0131llarda de\u011fi\u015fik toplumsal arka planlardan binlerce yeni insan ordu i\u00e7ine al\u0131nd\u0131. Bu ki\u015filerin inan\u00e7lar\u0131, ideolojik y\u00f6nelimleri ne kadar etkili olacak sorusu soruluyor. Ancak ben tahmin ediyorum ki orduya egemen olan kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fc onlar\u0131 da bir \u015fekilde yo\u011furup d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek. Bu k\u00fclt\u00fcr T\u00fcrkiye \u00f6zelinde \u00e7ok sa\u011flam, \u00e7ok yerle\u015fik ve bence galip gelen, orduya egemen olan o kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fc olacak.<\/p>\n<div id=\"photoholder2\" class=\"photoholder no-display appear\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"no-display appear\" src=\"http:\/\/admin.agos.com.tr\/Upload\/Agos\/Images\/hakan%20sahin2.jpeg\" alt=\"Dr. Hakan \u015eahin\" width=\"250\" height=\"300\" \/><\/div>\n<div class=\"photoholder no-display appear\"><em><span class=\"title\">Dr. Hakan \u015eahin<\/span><\/em><\/div>\n<p><strong>Peki, di\u011fer NATO \u00fcyesi \u00fclkelerin ordular\u0131yla ne fark var?<\/strong><\/p>\n<p>Asl\u0131nda her \u00fclkenin ordusuna ayr\u0131 ayr\u0131 bakmak laz\u0131m. Her birinin kendi tarihinden getirdi\u011fi farkl\u0131 \u00f6zellikler var. Mesela \u015f\u00f6yle bir an\u0131m var: 2011\u2019de Suriye meselesi g\u00fcndemde idi.\u00a0 Ben \u0130talya\u2019da NATO karargah\u0131nda g\u00f6revli idim. Bulundu\u011fumuz yerin ba\u015f\u0131nda Amerikal\u0131 bir oramiral vard\u0131. Suriye\u2019ye m\u00fcdahaleyle ilgili haz\u0131rl\u0131k planlamas\u0131 emri verdi. B\u00f6yle bir yetkisi yoktu \u00e7\u00fcnk\u00fc bu emrin, i\u00e7inde sivillerin de bulundu\u011fu Br\u00fcksel\u2019deki NATO karargah\u0131ndan gelmesi gerekiyordu. B\u00f6yle bir direktif olmamas\u0131na ra\u011fmen bu planlama emrini verdi. Hukuken bo\u015fa d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in de \u201cBen bunu e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 yapt\u0131r\u0131yorum\u201d dedi. Planlama biriminin ba\u015f\u0131ndaki Alman albay ise emre kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. \u201cBu emri yerine getiremem \u00e7\u00fcnk\u00fc hukuken sak\u0131ncal\u0131\u201d. Amerikal\u0131 oramiral \u0131srar edince Alman albay, \u201cBenim \u00fclkemin tarihini biliyorsunuz. Benim \u00fclkemin askerlerin emir almadan giri\u015fti\u011fi eylemlerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tecr\u00fcbe etti\u011fi bir tarihi var. Siz bilmiyor olabilirsiniz ama ben ve halk\u0131m bu tarihi \u00e7ok iyi biliyoruz. Emrinizi yerine getiremeyece\u011fim i\u00e7in \u00fczg\u00fcn\u00fcm. \u0130sterseniz bu durumu Alman disiplin amirlerime aktarabilirsiniz\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>S\u00f6ylemek istedi\u011fim, her \u00fclkenin belli bir tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc var. Alman tarihinin Yahudi tecr\u00fcbesi o Alman subay\u0131n\u0131 nas\u0131l bi\u00e7imlendirmi\u015fse, T\u00fcrkiye tarihi de T\u00fcrk subay\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendiriyor. Bizim ordumuzdan bir albay olsayd\u0131 bu emri muhtemelen yerine getirirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizde yasal olmayan emrin ast taraf\u0131ndan nas\u0131l kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 konusu h\u00e2l\u00e2 bulan\u0131k bir konu.<\/p>\n<p><strong>Kitapta, \u201csubaylarda burjuvaziye kar\u015f\u0131 \u00f6fke ve nefret var\u201d diyorsunuz. Gayrim\u00fcslimlere y\u00f6nelik olarak da benzer bir \u00f6fke var m\u0131?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Burjuvazi ya da zenginlere y\u00f6nelik \u00f6fke \u201cBo\u011faz\u2019da viskisini yudumlayan\u201d c\u00fcmlesiyle tasvir edilmi\u015ftir genellikle. Asker da\u011flarda terlerken, onlar Bo\u011faz\u2019dad\u0131r. An\u0131larda gayrim\u00fcslimlere y\u00f6nelik bir \u00f6fke g\u00f6rmedim. \u0130lgin\u00e7 olan, gayrim\u00fcslimlere y\u00f6nelik an\u0131larda \u00e7ok az \u015fey olmas\u0131. Asl\u0131nda bu olmama hali de bize bir \u015fey anlat\u0131yor. An\u0131larda baz\u0131 konulara neredeyse hi\u00e7 girilmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Mesela K\u00fcrtlerle ilgili de pek bir \u015fey bulamazs\u0131n\u0131z. Bulabilece\u011fimiz \u015feyler, onlar\u0131n bu toplumun etle t\u0131rnak gibi par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, ama aralar\u0131nda birtak\u0131m kand\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar oldu\u011fudur. Yan\u0131lm\u0131yorsam 1940\u2019larda yap\u0131lan bir d\u00fczenleme var. \u201cSoyunda d\u00f6nmelik olanlar\u0131n\u201d askeri okula giri\u015fine \u015ferh d\u00fc\u015fen bir uygulama. Kitapta yer verdi\u011fim bir anekdot var. Ad\u0131 Bedros olan bir er ile bir subay aras\u0131nda ge\u00e7en bir diyalog. Bu er at\u0131\u015flarda ba\u015far\u0131l\u0131 oluyor ve subay onu takdir etmek istiyor ama Bedros\u2019a \u0131srarla Bedri diye hitap etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu diyalog asl\u0131nda gayrim\u00fcslimlere y\u00f6nelik tavr\u0131 g\u00f6steriyor. \u201cBedros\u201d, \u201cBedri\u201d oluveriyor. Bedros\u2019u Bedri oldu\u011fu takdirde kabul edebiliyor. Ama \u015funu da eklemeliyim, 2000\u2019li y\u0131llardan itibaren bu konular g\u00fcndeme gelince, askerlik yapan gayrim\u00fcslim yurtta\u015flar\u0131n dini bayramlar\u0131n\u0131 kutlayabilmesine y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>Asker an\u0131lar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmadan \u00f6nce kontrol edilmesi, varsa sak\u0131ncal\u0131 yerlerin sans\u00fcr edilmesi s\u00f6z konusu mu?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Hay\u0131r, \u00f6yle bir \u015fey yok ancak yaz\u0131lan kitap \u00e7ok ses getirirse sorun olabiliyor. An\u0131lar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc soru\u015fturmaya u\u011frayan baz\u0131 subaylar olmu\u015f, kitapta buna da de\u011findim. Ama yazarlar\u0131n emekli olmas\u0131, yani art\u0131k asker olmamas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla askeri mevzuata t\u00e2bi olmamas\u0131 hukuki yapt\u0131r\u0131m\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Hrant Dink\u2019in cinayetten \u00f6nce kamuoyunda hedef haline getirilmesinde Sabiha G\u00f6k\u00e7en\u2019in bir Ermeni yetimi oldu\u011funa dair habere Genelkurmay\u2019dan g\u00f6sterilen tepki olduk\u00e7a etkili oldu. Genelkurmay bu habere neden sert tepki g\u00f6sterdi?<\/strong><\/p>\n<p>Bu konuyla ilgili somut bilgim yok ancak ak\u0131l y\u00fcr\u00fctebilirim. Ben Harp Akademisi\u2019ndeyken, bir kurmay albay, ki kendisi ayn\u0131 zamanda tarih doktoru idi, ATASE Ar\u015fivi\u2019nde (Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Et\u00fct Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Ar\u015fivi) Ermenilerle ilgili \u00e7al\u0131\u015fma yapmak istedi\u011fini, ancak kendisine izin verilmedi\u011fini bize sitemk\u00e2r bir \u015fekilde aktarm\u0131\u015ft\u0131. \u015eunu demek istiyorum, TSK\u2019n\u0131n baz\u0131 konularda a\u015f\u0131r\u0131ya varan bir hassasiyeti var. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kestiremeyece\u011fi bir i\u015fin i\u00e7ine girmekten \u00f6zenle ka\u00e7\u0131n\u0131yor. Sabiha G\u00f6k\u00e7en\u2019in k\u00f6ken olarak Ermeni olmad\u0131\u011f\u0131na dair ar\u015fivlerde bir kay\u0131t olsayd\u0131 bunu kamuoyuyla payla\u015f\u0131rlard\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ancak bunu yapmay\u0131p sadece bu iddiaya tepki g\u00f6sterdilerse durum daha farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n<p><strong>Neden?<\/strong><\/p>\n<p>TSK\u2019n\u0131n kurucu unsurlar\u0131ndan biri T\u00fcrkl\u00fck. Biraz \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim \u201csoyunda d\u00f6nmelik olmayacak\u201d ifadesi ge\u00e7en d\u00fczenleme de bunu g\u00f6steriyor. Ordu Sabiha G\u00f6k\u00e7en\u2019i Cumhuriyet\u2019in al\u0131p y\u00fckseltti\u011fi bir kad\u0131n, asker, pilot ve T\u00fcrk olarak g\u00f6rmek istiyor. Etnik k\u00f6keninin tart\u0131\u015fma konusu edilmesini istemiyor. Ordunun kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde tart\u0131\u015fmaya pek yer yoktur. Askerler tart\u0131\u015fmay\u0131 pek sevmezler. Bu t\u00fcr tart\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00f6netememe gibi bir korku da s\u00f6z konusu olabilir. Bu nedenle de tart\u0131\u015fmal\u0131 konular\u0131n g\u00fcndeme gelmesi pek istenmez. Asl\u0131nda benim bu konuyu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n bir nedeni de bu. Ger\u00e7e\u011fe ancak tart\u0131\u015farak ula\u015fabiliriz. Ordu mensuplar\u0131 kendileriyle, sahip olduklar\u0131 kurum k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ilgili olarak d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcnler ve tart\u0131\u015fs\u0131nlar istiyorum.<\/p>\n<p><em><strong>http:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/26157\/askeri-akil-acisindan-ii-mesrutiyet-ten-bugune-uzanan-bir-sureklilik-var\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ferda Balancar Dr. Hakan \u015eahin\u2019in \u2018T\u00fcrkiye\u2019de Asker, Toplum ve Siyaset: Askerlerin Ya\u015fam An\u0131lar\u0131 \u00dczerinden Bir Okuma\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131 Beyo\u011flu Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Tanzimat d\u00f6neminden ba\u015flay\u0131p, 2010\u2019lara uzanan, erden mare\u015fale her r\u00fctbeden 132 askerin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 163 hat\u0131rat, g\u00fcnl\u00fck, defter ve otobiyografiyi inceleyen \u00e7al\u0131\u015fma, modern T\u00fcrk ordusunun son 150 y\u0131ldaki ge\u00e7mi\u015fine ayna tuttu\u011fu gibi \u00e7ok kapsaml\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":64676,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,54,71,20],"tags":[],"class_list":["post-64675","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-kitaplar-elestiriler","category-mulakatlar","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>&quot;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#039;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&quot; - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"&quot;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#039;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&quot; - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ferda Balancar Dr. Hakan \u015eahin\u2019in \u2018T\u00fcrkiye\u2019de Asker, Toplum ve Siyaset: Askerlerin Ya\u015fam An\u0131lar\u0131 \u00dczerinden Bir Okuma\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131 Beyo\u011flu Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Tanzimat d\u00f6neminden ba\u015flay\u0131p, 2010\u2019lara uzanan, erden mare\u015fale her r\u00fctbeden 132 askerin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 163 hat\u0131rat, g\u00fcnl\u00fck, defter ve otobiyografiyi inceleyen \u00e7al\u0131\u015fma, modern T\u00fcrk ordusunun son 150 y\u0131ldaki ge\u00e7mi\u015fine ayna tuttu\u011fu gibi \u00e7ok kapsaml\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-09-13T08:49:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"643\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"413\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"headline\":\"&#8220;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#8217;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&#8221;\",\"datePublished\":\"2021-09-13T08:49:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675\"},\"wordCount\":2014,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/09\\\/12-eylul-asker-foto.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Kitaplar-Ele\u015ftiriler\",\"M\u00fclakatlar\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675\",\"name\":\"\\\"Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet'ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var\\\" - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/09\\\/12-eylul-asker-foto.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-13T08:49:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/09\\\/12-eylul-asker-foto.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/sites\\\/6\\\/2021\\\/09\\\/12-eylul-asker-foto.jpg\",\"width\":643,\"height\":413},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?p=64675#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"&#8220;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#8217;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&#8221;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e\",\"name\":\"admin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/?author=7\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\"Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet'ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var\" - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"\"Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet'ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var\" - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ferda Balancar Dr. Hakan \u015eahin\u2019in \u2018T\u00fcrkiye\u2019de Asker, Toplum ve Siyaset: Askerlerin Ya\u015fam An\u0131lar\u0131 \u00dczerinden Bir Okuma\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitab\u0131 Beyo\u011flu Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Tanzimat d\u00f6neminden ba\u015flay\u0131p, 2010\u2019lara uzanan, erden mare\u015fale her r\u00fctbeden 132 askerin kaleme ald\u0131\u011f\u0131 163 hat\u0131rat, g\u00fcnl\u00fck, defter ve otobiyografiyi inceleyen \u00e7al\u0131\u015fma, modern T\u00fcrk ordusunun son 150 y\u0131ldaki ge\u00e7mi\u015fine ayna tuttu\u011fu gibi \u00e7ok kapsaml\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2021-09-13T08:49:57+00:00","og_image":[{"width":643,"height":413,"url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"headline":"&#8220;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#8217;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&#8221;","datePublished":"2021-09-13T08:49:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675"},"wordCount":2014,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg","articleSection":["Haberler","Kitaplar-Ele\u015ftiriler","M\u00fclakatlar","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675","name":"\"Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet'ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var\" - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg","datePublished":"2021-09-13T08:49:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/09\/12-eylul-asker-foto.jpg","width":643,"height":413},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?p=64675#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/tr"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"&#8220;Askeri ak\u0131l a\u00e7\u0131s\u0131ndan II. Me\u015frutiyet&#8217;ten bug\u00fcne uzanan bir s\u00fcreklilik var&#8221;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/tr\/#\/schema\/person\/096f1d38a12cce57fb855b485ed24c9e","name":"admin","url":"https:\/\/akunq.net\/tr\/?author=7"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64675","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64675"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64675\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64677,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64675\/revisions\/64677"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64675"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64675"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64675"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}