![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/6-7-Eyl\u00fcl-360x233.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
11 A\u011fustos\u2019ta hayat\u0131n\u0131 kaybeden gazeteci Raffi Hermon\u2019un 2002 y\u0131l\u0131nda, 6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131nda rol oynamakla su\u00e7lanan \u0130stanbul Ekspres gazetesinin Yaz\u0131 \u0130\u015fleri M\u00fcd\u00fcr\u00fc olan gazeteci G\u00f6k\u015fin Sipahio\u011flu ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015fiyi yay\u0131ml\u0131yoruz.<\/strong><\/em><\/p>\n Raffi Hermon<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n tarihinde, daha 1955\u2019te vuku bulmu\u015f \u20186-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131\u2019 hakk\u0131nda ger\u00e7ekler zaman\u0131nda g\u00fcn gibi a\u015fikar ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, h\u00e2l\u00e2\u2026g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re, \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131yor ve \u2018ama az\u0131nl\u0131klar da ka\u015f\u0131nm\u0131\u015flard\u0131\u2019 cinsinden yaz\u0131lar yay\u0131nlanabiliyorsa, bu olaylar\u0131n ba\u015f akt\u00f6rlerinden biriyle ge\u00e7mi\u015fe dair bir s\u00f6yle\u015fi yapmak yararl\u0131 olur diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. S\u00f6yle\u015fimize ba\u015flamadan \u00f6nce, yak\u0131n tarihimizdeki bu olaylar\u0131n, ne olup ne olmad\u0131\u011f\u0131 ve Sipahio\u011flu\u2019nun oynam\u0131\u015f oldu\u011fu rol\u00fcn ne oldu\u011fu konusunda, bir bilgilendirme yapmay\u0131 uygun bulduk.<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde, tarihin herhangi bir d\u00f6neminde, resmen b\u00fcy\u00fck su\u00e7 i\u015flemi\u015f rejimlerde oldu\u011fu gibi, bu olayda da su\u00e7 \u00f6rtbas edilmek ve var olan \u2018tabular kolleksiyonu\u2019na eklenmek istenmi\u015ftir.<\/p>\n Israrla \u2018olay\u0131n \u00f6nceden planlanm\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131, kitlenin kendili\u011finden, otomatik bir refleksle tepki g\u00f6sterdi\u011fine dair yalanlar, deme\u00e7ler, \u2018uzman\u2019 konferanslar\u0131 ve hatta d\u00fczmece belgeler kamuoyuna, bir \u015f\u0131r\u0131nga gibi \u2018enjekte\u2019 edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Dahas\u0131 zaten d\u00f6nemin \u2018g\u00f6z a\u011fr\u0131s\u0131\u2019 durumunda olan solcular\/kom\u00fcnistlere sald\u0131rabilmek i\u00e7in, g\u00fczel bir f\u0131rsat\u0131n do\u011fmu\u015f oldu\u011funa sevinenler olmu\u015ftur. Bu insanlar su\u00e7suz olduklar\u0131 biline biline, cezaevlerinde t\u00fcrl\u00fc eziyetlere m\u00e2ruz\u00a0kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Ancak g\u00fcne\u015fin bal\u00e7\u0131kla s\u0131vanamayaca\u011f\u0131, fazla zaman ge\u00e7meden bir kez daha anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n Selahattin Karayavuz:<\/strong> \u201c\u2026Hadisenin en m\u00fchim safhas\u0131 i\u015fin m\u00fcrettep oldu\u011fudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130stanbul gibi bir yerde 60 km.lik bir saha i\u00e7erisinde her yerde, ayn\u0131 zamanda, ayn\u0131 tahripk\u00e2r hadisenin cereyan\u0131, bu hadisenin bir \u00e7apulculuk eseri olarak yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n vermez. As\u0131l safha bir tertiptir ve Yunanistan\u2019da muhterem Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn evine at\u0131lan bir bomba hadisenin i\u015faretinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. O i\u015faret \u00fczerine\u00a0buradaki fesat unsurlar\u0131 harekete ge\u00e7mi\u015ftir\u2026\u201d<\/p>\n Fahri Coker:<\/strong> \u201c\u2026 Toplant\u0131ya 26 hakim ve 3 adli amir davet edilmi\u015fti. Bize Orgeneral Nurettin Aknoz (zaman\u0131n s\u0131k\u0131y\u00f6netim komutan\u0131) \u2018bu hadiselerin, tamamen\u00a0kom\u00fcnistlerin tertibi ve eseri oldu\u011fu hakk\u0131nda, buna inanmam\u0131z hususunda, uzun\u00a0boylu nutuklar verdi ve meydanlarda. Salk\u0131m, salk\u0131m insanlar\u0131n as\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmek istedi\u011fini s\u00f6yledi.\u201d<\/p>\n Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc:<\/strong> \u201c\u2026 \u015eunu s\u00f6yleyeyim ki, bu hadiseden h\u00fck\u00fcmet evvelce haberdard\u0131. Ona g\u00f6re baz\u0131 tertibat da alm\u0131\u015ft\u0131. Fakat \u2026 bu hadisenin g\u00fcn\u00fc ve saati muayyen de\u011fildi ve bu b\u00fct\u00fcn gayretlere ra\u011fmen \u00e2deta bir bask\u0131n \u015feklinde her tarafta birden tecelli etmi\u015ftir\u2026 Kom\u00fcnist unsurlar hadiseyi evvelce tertipledikleri gibi sevk-i idareyi ele ge\u00e7irmislerdi.\u201d<\/p>\n Ku\u015fkusuz t\u00fcm bu \u2018dezenformasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\u2019 i\u00e7erisinde, \u00e7ok trajikomik olaylar da oluyordu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda \u00f6rne\u011fin Hulusi Dosdo\u011fru\u2019nun, Ba\u011flam Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan bas\u0131lm\u0131\u015f \u20186-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131\u2019 (1993) adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n 49. sayfas\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015f \u015fu s\u00f6zleri ibret vericidir.<\/p>\n Hulusi Dosdo\u011fru:<\/strong> \u201c\u2026S\u0131k\u0131y\u00f6netim komutan\u0131, \u00e7apulda yakalan\u0131p k\u0131\u015flalara doldurulanlara, s\u0131k s\u0131k u\u011fray\u0131p \u015f\u00f6yle sesleniyordu: \u2018Sizleri kom\u00fcnistler k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131. Onlar \u2018vurun, k\u0131r\u0131n, ya\u011fmalay\u0131n!\u2019 diye sizleri zorlad\u0131lar. Sizin akl\u0131n\u0131z kesmedi\u011finden onlar\u0131n k\u00f6t\u00fc telkinlerine kap\u0131ld\u0131n\u0131z, de\u011fil mi?\u2019 B\u00f6yle anonslar tekrarland\u0131k\u00e7a \u2026 kalabal\u0131k\u00a0\u2018Ha\u015fa \u2026 Bizlere kom\u00fcnistler de\u011fil, Demokrat Parti\u2019den b\u00f6lgemizin ileri gelenleriemir verdi. \u2018Rumlar\u0131n evlerini d\u00fckkanlar\u0131n\u0131 paralay\u0131n. Polis yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6rmezden gelecek\u2019 diyorlard\u0131 diye saf saf cevap vermezler mi?\u201d<\/p>\n Nevzat Emrealp:<\/strong> \u201c\u2026Hapishaneye soktu\u011fumuz bir ajandan \u00f6\u011frendi\u011fimize g\u00f6re, \u2018K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u2019t\u00fcr Cemiyeti\u2019 Ba\u015fkan\u0131 Hikmet Bil (h\u00e2len H\u00fcrriyet\u2019te \u2018Okuyucular\u0131n K\u00f6\u015fesi\u2019ni y\u00f6netip gazetecilik yap\u0131yor) ve Orhan Birgit\u2019in (80 \u00f6ncesi T\u00fcrk siyasetinin \u00f6nde gelen\u00a0CHP\u2019li milletvekili\/bakan\u0131, \u015fimdi Cumhuriyet\u2019te k\u00f6\u015fe yazarl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131yor) 6-7 Eyl\u00fcl hadiselerini bir talimata uyarak harekete ge\u00e7irdiklerini, fakat \u015fimdi\u00a0y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ve bir mahkeme huzuruna \u00e7\u0131karlarsa, kimden direktif ald\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k olarak bildireceklerini bildiriyorlard\u0131.\u201d<\/p>\n Hulusi Dosdo\u011fru:<\/strong> \u201c\u2026Karar al\u0131n\u0131rken mahkemede dinleyici olarak e\u015fim Dr. Sabire Dosdo\u011fru\u2019dan ba\u015fka kimse yoktu. Reis karar\u0131 okuduktan sonra Mahkeme Heyeti duralad\u0131. Reis birka\u00e7 kez \u2018Beraat ettin!\u2019 dedi. Ben, dinleyici yerindeki e\u015fime bakt\u0131m. G\u00f6zlerimle ona \u2018ne bekliyorlar?\u2019 diye soran bir jest yapt\u0131m. O, durdu\u011fu yerden dayanamay\u0131p ba\u011f\u0131rd\u0131: \u2018Anlam\u0131yor musun? Senden bir de te\u015fekk\u00fcr bekliyorlar!\u2019 Yass\u0131ada Mahkemesi Kararlar\u0131ndan\u2026<\/p>\n \u201cBombalar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019den, T\u00fcrkiye\u2019nin Selanik Ba\u015fkonsolos Yard\u0131mc\u0131s\u0131, Mehmet Ali Tekinalp, 15 Temmuz 1955\u2019te getirmi\u015f, Ba\u015fkonsolos Mehmet Ali Balin\u2019in talimat\u0131 ve Selanik \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi\u2019nde TC\u2019nden burs alan Yunan uyruklu \u00f6\u011frenci Oktay Engin\u2019in azmettirmesiyle, yine Yunan uyruklu G\u00fcm\u00fclcine T\u00fcrklerinden kavas (T.C. el\u00e7ilik \u00e7al\u0131\u015fan\u0131) Hasan U\u00e7ar atm\u0131\u015f. TC h\u00fck\u00fcmetinin Okuyucular\u0131m\u0131z\u0131 bir \u2018k\u00fc\u00e7\u00fck!\u2019 ayr\u0131nt\u0131yla ayd\u0131nlatal\u0131m. Ayn\u0131 Engin daha sonra T\u00fcrkiye\u2019de, \u00f6nce Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Planlama ve Koordinasyon Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na getirildi ve sonra da Nev\u015fehir\u2019e Vali tayin edilerek, herhalde \u2018vatan\u0131n \u00e2li menfaatleri u\u011fruna\u2019 yapt\u0131\u011f\u0131 fed\u00e2karl\u0131klardan \u00f6t\u00fcr\u00fc m\u00fck\u00e2fatland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n \u0130brahim O\u011fuz :<\/strong> \u201cOktay Engin bombay\u0131 att\u0131\u011f\u0131n\u0131 gayet iftiharla, kahramanca bir eda ile ifade etti.\u201d<\/p>\n Orgeneral Sabri Yirmibe\u015fo\u011flu:<\/strong> \u201c6 -7 Eyl\u00fcl de bir \u00d6zel Harp i\u015fidir ve \u2026 muhte\u015fem bir \u00f6rg\u00fctlenme idi. Amac\u0131na da ula\u015ft\u0131.\u201d<\/p>\n Siz 6-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131\u2019n\u0131n patlak vermesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunan \u2018\u0130stanbul Ekspres\u2019 Gazetesi\u2019nin Yaz\u0131 \u0130\u015fleri M\u00fcd\u00fcr\u00fcyd\u00fcn\u00fcz. \u0130stanbul Ekspres\u2019in sahibi, Mithat Perin\u2019in bir M\u0130T ajan\u0131 oldu\u011fu s\u00f6yleniyordu ve dolay\u0131s\u0131yla\u2026<\/strong><\/p>\n Nas\u0131l \u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylenebilir?\u2026 Hay\u0131r efendim, ben onun Yaz\u0131 \u0130\u015fleri M\u00fcd\u00fcr\u00fcyd\u00fcm, e\u011fer \u00f6yle bir \u015fey olsayd\u0131\u2026<\/p>\n Aman efendim, yapmay\u0131n etmeyin\u2026 Belki bir Yaz\u0131 \u0130\u015fleri M\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak diyelim o zaman bunun fark\u0131nda de\u011fildiniz, sonra\u2026 \u00dcstelik bu kadar y\u0131l ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131ndan sonra, \u00f6\u011frenmi\u015f olamaz m\u0131s\u0131n\u0131z? Sadece d\u00fcnya de\u011fil, art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019de bile insanlar, \u00e7\u0131k\u0131p \u201cbir zamanlar M\u0130T ajan\u0131yd\u0131m, \u015fuydum ya da buydum\u201d diyerek kitaplar da bas\u0131yorlar, m\u00fclak\u00e2tlar da veriyorlar ve hatta internet siteleri a\u00e7\u0131yorlar. Dolay\u0131s\u0131yla, o kadar \u015fa\u015f\u0131rman\u0131z\u0131 pek anlayam\u0131yorum.<\/strong><\/p>\n Can\u0131m e\u011fer iyi bir ajan idiyse, bunun bug\u00fcn bile duyulmamas\u0131 gerekirdi, bug\u00fcn bu duyuldu\u011funa g\u00f6re\u2026<\/p>\n Y\u0131l 1955\u2026 Bug\u00fcn ise 2002; yani neredeyse tam bir yar\u0131m as\u0131r ge\u00e7mi\u015f aradan. \u0130nsanlar\u0131n gizli haber alma \u00f6rg\u00fctlerinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 itiraf etmeleri ya da bunun ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in art\u0131k 50 y\u0131l beklenmesi gerekmiyor ki\u2026 CIA\u2019da, bundan daha on-on be\u015f y\u0131l \u00f6nce, so\u011fuk sava\u015f d\u00f6neminde, ne i\u015fler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair arka arkaya kitaplar \u00e7\u0131kan bir d\u00fcnyaday\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla sizin \u00f6l\u00e7\u00fclerinize g\u00f6re, pek \u00e2l\u00e2 da \u201ciyi bir\u201d ajan olabilirdi Mithat Perin. \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131n ben yar\u0131m as\u0131r sonra kendisinden\u00a0\u201cacaba m\u0131?\u201d diye s\u00f6z ediyorum.<\/strong><\/p>\n Vallahi efendim, \u00f6nce \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in bu gazetede \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemeliyim ve bu s\u00fcrede bana say\u0131n Perin taraf\u0131ndan en ufak\u00a0\u015fekilde i\u015fime m\u00fcdahale edilmedi\u011fini belirtmek isterim. B\u00fct\u00fcn kararlar\u0131 ben kendim al\u0131rd\u0131m. Hem anlayam\u0131yorum, M\u0130T\u2019in ne \u00e7\u0131kar\u0131 olabilirdi ki?\u00a0 Bir gazetenin sahibi ajan olacak, eee sonra\u2026<\/p>\n Yapmay\u0131n \u00fcst\u00e2d\u0131m, bunu bari siz s\u00f6ylemeyin. Bundan daha do\u011fal ne olabilir ki? Hele hele o so\u011fuk sava\u015f d\u00f6nemlerinde bunun tersinin olmas\u0131 anormallikti neredeyse\u2026 T\u00fcm d\u00fcnya\u2019da bilinen, denenmi\u015f bir y\u00f6ntemdi bu. Herhangi bir benzeri servis, tabii ki \u2018kamuoyu yaratmak\u2019 veya \u2018kamuoyunu y\u00f6nlendirmek\u2019 amac\u0131yla, bir gazetenin y\u00f6neticisi ya da sahibiyle ili\u015fkiye girebilirdi.<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte o sizin dedi\u011finiz yaln\u0131z Amerika\u2019da olur. Mithat Perin\u2019e gelince, hi\u00e7bir zaman, ama alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek s\u00f6yl\u00fcyorum, hi\u00e7bir zaman bana Tamam\u00a0 art\u0131k bunun \u00fczerinde durmaya gerek yok san\u0131r\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli olan ki\u015filer de\u011fil uygulamalar. \u015eimdi size, T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7\u0131kan, hem de \u00f6yle\u00a0\u2018b\u00f6l\u00fcc\u00fc\u2019 falan gibi s\u0131fatland\u0131rmalara l\u00e2y\u0131k (!) olmam\u0131\u015f bir yay\u0131n organ\u0131ndan s\u00f6z\u00a0edece\u011fim: Tempo dergisi. Bu derginin 09\/06\/91 tarihli n\u00fcshas\u0131nda, Milli G\u00fcvenlik Kurulu eski Genel Sekreteri ve ayn\u0131 zamanda da \u00d6zel Harp Dairesi eski<\/strong> Ne diyormu\u015f orda, neymi\u015f o \u015fok a\u00e7\u0131klama?<\/p>\n Okuyorum: \u201c\u2026 6 \u2013 7 Eyl\u00fcl (Olaylar\u0131) da bir \u00d6zel Harp i\u015fidir ve\u00a0muhte\u015fem bir \u00f6rg\u00fctlenme idi. Amac\u0131na da ula\u015ft\u0131.\u201d<\/strong><\/p>\n Bak\u0131n, bunun devlet taraf\u0131ndan, politik odaklarca, \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f\u00a0oldu\u011funu ilk kez ben s\u00f6ylemi\u015ftim. Rahmetli Fahrettin Kerim G\u00f6kay, \u0130stanbul\u00a0Valisi, \u0130svi\u00e7re\u2019de tedavi olurken, kendisiyle bir s\u00f6yle\u015fi yapm\u0131\u015ft\u0131m. Kendisi\u00a0bana \u20186-7 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn nas\u0131l devlet taraf\u0131ndan baz\u0131 odaklarca \u00f6rg\u00fctlendi\u011fini\u00a0anlatm\u0131\u015ft\u0131. Ama hangi aptal \u00e7\u0131k\u0131p \u201cEfendim, amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r, yok muhte\u015femdi\u201d\u00a0falan diyebilir. Zannetmiyorum bu kadar dendi\u011fini. 6-7 Eyl\u00fcl bir faciayd\u0131\u00a0efendim bir facia! Her \u015feyden \u00f6te T\u00fcrkiye\u2019nin kendisi i\u00e7in, tarihi i\u00e7in korkun\u00e7\u00a0bir lekedir. Mezarlar\u0131 bile tahrip etmeler, kiliseleri yakmalar\u2026 \u0130nsanlar\u0131n ve\u00a0d\u00fckkanlar\u0131n \u00fczerine vah\u015fice sald\u0131rd\u0131lar yahu! T\u00fcrkiye\u2019nin tarihinde hi\u00e7 olmam\u0131\u015f\u00a0\u015feyler oldu 6-7 Eyl\u00fcl\u2019de\u2026 Mithat Perin\u2019in kendisi yoktu gazetede ve kendim \u2018ikinci bask\u0131\u2019 yapma karar\u0131n\u0131 verdim. Kendisinden sadece, k\u00e2\u011f\u0131t stokumuz\u00a0hakk\u0131nda bilgi istedim. \u00c7\u00fcnk\u00fc ikinci bask\u0131 i\u00e7in, k\u00e2\u011f\u0131t stokumuzu kullanmak\u00a0zorundayd\u0131k. Biz sadece patlam\u0131\u015f olan bir olay\u0131n haberini verdik.<\/p>\n Evet ama, ikinci g\u00fcnk\u00fc man\u015fetiniz: \u201c\u0130stanbul d\u00fcn gece bir tarih yazd\u0131!\u201d diyerek, sanki t\u00fcm bu geli\u015fmeleri onayl\u0131yor ve takdir ediyor\u00a0<\/strong>izlenimini vermiyor muydu?<\/strong><\/p>\n Nas\u0131l, hangi gece?<\/p>\n Sizin Yaz\u0131 \u0130\u015fleri M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u0130stanbul Ekspres gazetesi, olaylar\u0131n ertesinde \u201c\u0130stanbul d\u00fcn gece bir tarih yazd\u0131!\u201d diye\u00a0s\u00fcrman\u015fet \u00e7ekmedi mi?<\/strong><\/p>\n Evet, \u00e7\u00fcnk\u00fc olay ola\u011fan\u00fcst\u00fcyd\u00fc. Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir olayd\u0131\u00a0ve bunu vurgulamam gerekiyordu.<\/p>\n Ben size yard\u0131mc\u0131 olay\u0131m efendim isterseniz. Herhalde \u2018tarih yazd\u0131\u2019 demekle, ille de olumlu de\u011fil, olumsuz olarak da \u2018tarihsel\u2019 nitelemesini kullanm\u0131\u015f olabiliriz demek istiyorsunuz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018tarih\u2019 ya da \u2018tarihsel\u2019 deyince, ille \u00f6v\u00fcn\u00fclecek olaylar\u0131 de\u011fil, utan\u0131lacak olaylar\u0131 da an\u0131msayabilmek gerekir, de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n Can\u0131m tabii ki bu olay olmu\u015ftur; olmu\u015fturdan da \u00f6te, korkun\u00e7 bir \u015fekilde olmu\u015ftur. Nas\u0131l \u2018korkun\u00e7\u2019 olarak telakki etmemek m\u00fcmk\u00fcn olabilir\u00a0ki? Bir T\u00fcrk olacaks\u0131n\u0131z, T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015f\u0131yor olacaks\u0131n\u0131z ve bir k\u0131s\u0131m T\u00fcrklerin bir ba\u015fka k\u0131s\u0131m T\u00fcrklere, sald\u0131r\u0131lar yapt\u0131klar\u0131n\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerini\u2026 ho\u015f Allahtan fazla insan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u2026<\/p>\n Evet resmi makamlarca 3 \u00f6l\u00fcden s\u00f6z ediliyordu, kay\u0131tlar da bunu g\u00f6steriyor.<\/strong><\/p>\n Evet efendim, \u00e7apulcular\u0131n yapt\u0131klar\u0131 vah\u015fete \u015fahit olacaks\u0131n\u0131z. Bir T\u00fcrk olarak tabii ki, t\u00fcm bunlardan etkilenir ve s\u0131k\u0131nt\u0131 duyars\u0131n\u0131z, ba\u015fka ne olabilir ki insan?<\/p>\n Say\u0131n Sipahio\u011flu, art\u0131k 2002 tarihindeyiz. Neredeyse, \u00fcst\u00fcnden bir yar\u0131m as\u0131r ge\u00e7mi\u015f. Bu g\u00fcnk\u00fc birikim ve deneyimlerinizle, bir \u2018retrospektif\u2019 bak\u0131\u015fla \u015f\u00f6yle bir baksak, \u0130stanbul Ekspres\u2019in bu olaylar\u0131 manip\u00fcle\u2019 etmi\u015f oldu\u011funu, yani bizzat k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131n\u0131, belki de as\u0131l kendisinin \u2018manip\u00fcle\u2019 oldu\u011funu, yani istemeyerek bu olaylar\u0131n b\u00f6yle geli\u015fmesine alet oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi?<\/strong><\/p>\n Nas\u0131l \u2018manip\u00fcle\u2019 yani? Biz mi?<\/p>\n Evet efendim, yani halk\u0131 geleyana getirmek, halk\u0131 manip\u00fcle etmek ve \u2018gaza getirmek i\u00e7in\u2019 diyelim isterseniz; \u0130stanbul Ekspres eliyle bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmekten s\u00f6z ediyorum\u2026 Ya da onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla amaca ula\u015f\u0131lmak istenmi\u015f midir?<\/strong><\/p>\n Hay\u0131r, hay\u0131r\u2026 Bir dakika efendim, bir dakika! Her \u015feyden \u00f6nce, \u0130stanbul Ekspres\u2019i kulland\u0131lar; evet onu kullanm\u0131\u015f oldular do\u011fal olarak, Efendim tabii ki \u0130stanbul Ekspres Gazetesi bu olaylar\u0131n ba\u015f organizat\u00f6r\u00fc de\u011fildi; \u00e7\u00fcnk\u00fc biraz \u00f6nce de size (Orgeneral Sabri Yirmibe\u015fo\u011flu) arzetti\u011fim ve \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, sizin de ayr\u0131 olarak bir ba\u015fka (Fahrettin Kerim G\u00f6kay) devlet kayna\u011f\u0131na dayanarak buyurdu\u011funuz gibi, devletin i\u00e7erisinden insanlar bunun bizzat oralardan d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011funu zaten belirtiyorlar. Dolay\u0131s\u0131yla, sorun \u2018kim\u2019 ve \u2018neden\u2019 yapt\u0131 de\u011fil. Sorun \u015furda: \u0130stanbul Ekspres Gazetesi\u2019nin, bilerek veya bilmeyerek, bu olaylar\u0131n patlamas\u0131nda \u2018ilk\u00a0k\u0131v\u0131lc\u0131m\u2019\u0131 yakan unsur olma durumuna d\u00fc\u015f\u00fcp d\u00fc\u015fmedi\u011fidir.<\/strong><\/p>\n K\u0131v\u0131lc\u0131m\u2026 K\u0131v\u0131lc\u0131m da de\u011fil. Olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 iyi bilmek\u00a0gerekir. Olaylar tek bir yerden patlamad\u0131 ki, \u0130stanbul\u2019un \u00e7evresinde hatta ba\u015fka\u00a0\u015fehirlerde de ba\u015flad\u0131\u2026<\/p>\n Evet, \u00f6rne\u011fin \u0130zmir gibi\u2026<\/strong><\/p>\n Bir\u00e7ok de\u011fi\u015fik yerden patlad\u0131. \u00d6rne\u011fin Adalarda falan sald\u0131r\u0131lar ba\u015flad\u0131. Biz gazeteyi 16.00-17.00de piyasaya salm\u0131\u015ft\u0131k. Ondan\u00a0birka\u00e7 saat \u00f6nce Adalarda, daha gazete oraya ula\u015fmadan \u00e7ok \u00f6nce sald\u0131r\u0131lar ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 15.00\u2019te radyodan o haber verildi, zaten biz de radyodan alm\u0131\u015ft\u0131k haberi. 15.35\u2019de Yunan El\u00e7ili\u011fi ile konu\u015ftuk. Sonra kal\u0131p yapmak\u2026 O zamanlar ofset bile de\u011fil; ancak yeti\u015ftirebildik.<\/p>\n \u0130kinci bask\u0131 ile halk\u0131n t\u00fcmden geleyana geldi\u011fini iddia\u00a0ediyorlar\u2026<\/strong><\/p>\n Hay\u0131r, hay\u0131r\u2026 B\u00fcy\u00fck yalan! \u00d6yle b\u00fcy\u00fck bir ikinci bask\u0131 yapmad\u0131k ki\u2026 Zaten yapamazd\u0131k, teknik olarak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi.<\/p>\n Ne kadar bast\u0131n\u0131z ikinci bask\u0131y\u0131?<\/strong><\/p>\n 20 binin \u00fczerinde bir tiraj yapamad\u0131k ikinci bask\u0131da.<\/p>\n Efendim iyi ya, \u0130stanbul Ekspres\u2019in her g\u00fcnk\u00fc bask\u0131s\u0131 zaten ne\u00a0kadard\u0131 ki o y\u0131llarda?<\/strong><\/p>\n 10 il\u00e2 11 bin aras\u0131 basard\u0131k genellikle; maksimum \u00e7ok ender olarak 15 bine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 olurdu. \u0130kinci bask\u0131y\u0131 da en fazla 25 bin yapt\u0131k.<\/p>\n Evet, fazla diyecek bir \u015fey yok san\u0131r\u0131m, zaten say\u0131lar\u00a0ortada.<\/strong><\/p>\n Hay\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc 200-300 bin tiraj yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hakk\u0131nda iddialarda bulunanlar\u0131n oldu\u011funu okudum, duydum da. Bu iddialarda bulunanlar, o g\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda bunun ne kadar imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu bildikleri i\u00e7in, gazeteyi bir g\u00fcn evvelinden bast\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 dahi s\u00f6yleyebiliyorlar. Bunlar utanmazca at\u0131lm\u0131\u015f iftiralard\u0131r! Velhas\u0131l birka\u00e7 de\u011fi\u015fik kaynaktan patlam\u0131\u015f olan bu olaylar tek kelimeyle feciydi. En ba\u015fta T\u00fcrkiye i\u00e7in. Bunu \u00f6rg\u00fctleyenler bunun bu dereceye varaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 hesap edemediler. Bir delilikti bunu d\u00fczenlemek. Yunanl\u0131lara T\u00fcm bu olaylar\u0131n feci oldu\u011funu, genelin bir facia oldu\u011funu\u00a0s\u00f6ylediniz\u2026 Bence bu ve benzer olaylar\u0131n, vuku buldu\u011fu tarih ile s\u0131n\u0131rl\u0131\u00a0kalmayarak, taa bug\u00fcnlere kadar s\u00fcren etkilerinin olmas\u0131, \u015fimdilere dek h\u00e2l\u00e2\u00a0tekrarlanan bir\u00e7ok benzeri feci olaya emsal te\u015fkil etmesi en b\u00fcy\u00fck facia. Neden\u00a0mi? Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn ev-m\u00fcze\u2019sine resmen \u2018devletin \u00e2li \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi\u2019 bomba koyan\u00a0bir zat, b\u0131rak\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmay\u0131, devlet taraf\u0131ndan \u00f6d\u00fcllendiriliyor.\u00a0Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn evine bomba koyan ki\u015fiyi art\u0131k biliyoruz: Oktay Engin. Bu zat devlet\u00a0taraf\u0131ndan vali tayin ediliyor. Bir su\u00e7luyu cezaland\u0131rmak yerine ya da g\u00f6z\u00a0boyamak amac\u0131yla s\u00f6zde cezaland\u0131rarak, asl\u0131nda onu bir g\u00fczel \u00f6d\u00fcllendirmek, ayn\u0131\u00a0su\u00e7lar\u0131n gelecekte de tekrarlanmas\u0131na raz\u0131 olman\u0131n g\u00f6stergesi de\u011fil midir?<\/strong><\/p>\n Efendim neyi tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z? Tart\u0131\u015facak bir dirhem bile \u015fey yok. Bunun savunulacak, tek bir yan\u0131 yok ve de olamaz da! Anl\u0131yor musunuz dedi\u011fimi? Bu i\u015fi d\u00fczenleyenler \u00e7ok aptalca bir i\u015f d\u00fczenlediler ve salak\u00e7a da uygulad\u0131lar. \u00dcstelik bunu yaparken de b\u00fcy\u00fck ve korkun\u00e7 bir su\u00e7 i\u015flemi\u015f oldular. B\u00f6ylece hem T\u00fcrkler, hem de T\u00fcrkiye i\u00e7in korkun\u00e7 bir leke oldu bu. Ama tekrar ediyorum bu kadar ileri noktalara ula\u015fmas\u0131n\u0131 istememi\u015flerdi, \u00f6nceden hesaplayamam\u0131\u015flard\u0131\u2026 Mithat Perin\u2019i ise bu i\u015fe kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n. Onun kesinlikle bir rol\u00fc yoktu. T\u00fcm kararlar\u0131 alan bendim. Bug\u00fcn de e\u011fer bir gazetenin ba\u015f\u0131nda olsam ve b\u00f6yle bir olay olsa, yani Beyaz Saray\u2019\u0131n bombalanmas\u0131 veya Elys\u00e9e Saray\u0131\u2019na sald\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi, yine ikinci bask\u0131 yapmak isterim.<\/p>\n Ama sorun gazetecilik olarak ilgin\u00e7 bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda, olay\u0131 de\u011ferlendirerek \u2018ikinci bask\u0131\u2019 yapmak de\u011fil ki\u2026 \u00d6nemli olan haberin nas\u0131l duyuruldu\u011fu. Okuyucular\u0131 ne y\u00f6ne y\u00f6nlendirici man\u015fet at\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r sorun. Bug\u00fcn benzeri bir olay oldu\u011funda, herhalde haberi biraz daha k\u00f6kl\u00fc ara\u015ft\u0131rma yapmadan, irdelemeden vermezsiniz, yanl\u0131\u015f m\u0131y\u0131m?<\/strong><\/p>\n Efendim, ben de o zaman o g\u00fcnk\u00fc ko\u015fullar i\u00e7erisinde elimden geleni yapt\u0131m; ama\u00a0 \u00f6rne\u011fin Yunan H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin \u201cHay\u0131r, biz yapmad\u0131k!\u201d \u015feklinde verdikleri yan\u0131t\u0131, man\u015fetin alt\u0131na koydum, koymad\u0131m de\u011fil!<\/p>\n Evet koymu\u015ftunuz da, iri karakterlerle \u201cAta\u2019m\u0131z\u0131n evi bomba\u00a0ile hasara u\u011frad\u0131\u201d \u015feklindeki sekiz s\u00fctun \u00fczerinden verilmi\u015f bir haberin alt\u0131na,\u00a0minnac\u0131k, kar\u0131nca b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde karakterlerle Yunan El\u00e7ili\u011fi\u2019nin resmi tepkisini\u00a0vermek, pek de \u2018dengelenmi\u015f\u2019 bir haber verme \u00fcslubu de\u011fil san\u0131r\u0131m.<\/strong><\/p>\n \u0130yi ama ben ne yapabilirdim ki? Herhalde o ortamda, Yunan H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin yan\u0131t\u0131n\u0131 da 8 s\u00fctun \u00fczerinden veremezdim! Devletin resmi radyosundan \u201cAta\u2019m\u0131z\u0131n evi bombaland\u0131!\u201d diye haber al\u0131yorsunuz. Siz buna g\u00fcvenmek zorundayd\u0131n\u0131z. O g\u00fcnk\u00fc ko\u015fullarda, \u00e7\u0131k\u0131p Yunan H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ayn\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte ve \u015fekilde veremezdim. Ger\u00e7ekci olal\u0131m. Daha sonra, Ata\u2019n\u0131n evinin de\u011fil, bah\u00e7esinin bir k\u0131sm\u0131na bomban\u0131n at\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. O g\u00fcn, o saat ve o dakikada, kimin, neyi, kimin ad\u0131na yapm\u0131\u015f oldu\u011funu \u00f6\u011frenmenin\u00a0ve tesbit etmenin imk\u00e2n\u0131 yoktu. Herhalde i\u015fin i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc bilseydim, ikinci bask\u0131y\u0131 yapmazd\u0131m. Ama ben ikinci bask\u0131y\u0131 yapmasam bile, tabii ki t\u00fcm bu olaylar yine de ger\u00e7ekle\u015firdi.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de art\u0131k serbest\u00e7e yay\u0131nlanan kitaplarda, dergilerde ve\u00a0sizin de bizzat \u0130stanbul Valisi Fahrettin Kerim G\u00f6kay ile yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u00a0s\u00f6yle\u015filerde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, bu olaylar\u0131n resmen d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu art\u0131k tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131yor. T\u00fcm sorun b\u00fct\u00fcn bu itiraflar ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ortada olan ger\u00e7eklere kar\u015f\u0131n, bir t\u00fcrl\u00fc y\u00fcksek sesle \u00f6z\u00fcr dilenmiyor; b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n hala yar\u0131m a\u011f\u0131z ve al\u00e7ak sesle s\u00f6yleniyor olmas\u0131. Halbuki kamu vicdan\u0131n\u0131n rahatlamas\u0131, kitlelerin e\u011fitilmesi ve bu t\u00fcr olaylar\u0131n bir daha asla tekrarlanmamas\u0131 i\u00e7in benzeri vah\u015filiklerin cesaretle itiraf edilmesi ve \u00f6z\u00fcr dilenmesi gerekiyor. Yoksa Metin Erksan\u2019\u0131n Cumhuriyet\u2019te, Emin \u00c7\u00f6la\u015fan\u2019\u0131n H\u00fcrriyet\u2019te yazd\u0131\u011f\u0131\u00a0gibi, hi\u00e7 olaylardan ders almam\u0131\u015fcas\u0131na, ac\u0131 ger\u00e7eklerin \u00fczerini acemice \u00f6rtme \u00e7abas\u0131 g\u00fcden yaz\u0131lar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131na olanak tan\u0131n\u0131r. \u00d6rne\u011fin, bu olaylar\u0131n akabinde devletin panik i\u00e7erisinde su\u00e7u solculara ve kom\u00fcnistlere y\u00fckleme \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011funu biliyoruz.<\/strong><\/p>\n Evet, evet, tabii. G\u00f6z\u00fcmle g\u00f6rd\u00fcm, yemin ederim g\u00f6rd\u00fcm. Sokaklarda solcular ve kom\u00fcnistler, vah\u015fice ya\u011fma ediyorlard\u0131 etraf taraf\u0131.<\/p>\n Bak\u0131n g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Ayn\u0131 \u015feyi bug\u00fcn hala hem de siz s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Bir dakika efendim, bu \u00e7apulculuklar\u0131 yapanlar\u0131n al\u0131nlar\u0131nda \u201csolcuyum\u201d ya da \u201ckom\u00fcnistim\u201d falan m\u0131 yaz\u0131yordu?<\/strong><\/p>\n Hay\u0131r efendim, g\u00f6rd\u00fcm. \u00c7ok iyi g\u00f6rd\u00fcm!<\/p>\n Efendim, g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz de, neyi g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n G\u00f6z\u00fcmle g\u00f6rd\u00fcm efendim. Zenginli\u011fe d\u00fc\u015fman o \u00e7apulcular\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, parmaklar\u0131yla \u201ci\u015fte bu ev\u201d ve \u201ci\u015fte \u015fu ev\u201d g\u00f6sterip ya\u011fmal\u0131yorlard\u0131. Hatta Yeni Gazete, ki sahibi bir T\u00fcrk\u2019t\u00fc, gayrim\u00fcslim falan de\u011fil yani, belirli bir zenginli\u011fi temsil etti\u011fi i\u00e7in, o da ya\u011fmaland\u0131.<\/p>\n Aman \u00fcst\u00e2d\u0131m, yapmay\u0131n\u2026 Bir insan\u0131n ya da bir kitlenin etraf\u0131 \u015fu ev \u201d ya da \u201cbu d\u00fckk\u00e2n\u201d diye parmakla g\u00f6stermeleri, sonra da etrafa\u00a0sald\u0131rmalar\u0131, ya\u011fma etmeleri, ille onlar\u0131n \u2018solcu\u2019 veya \u2018kom\u00fcnist\u2019 olmalar\u0131n\u0131 m\u0131 kan\u0131tlar?<\/strong><\/p>\n Velhas\u0131l, ben o izlenimi edinmi\u015ftim. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde, say\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck olmasa bile, belirli bir kom\u00fcnist kitlesi vard\u0131.<\/p>\n Evet ama o belirli kom\u00fcnist kitlesinden kat be kat fazla, bir de \u2018antikom\u00fcnist dalgas\u0131 veya cephesi\u2019 vard\u0131 ve bunlar her olumsuzlu\u011fu solcu ve kom\u00fcnistlerin ba\u015f\u0131na y\u0131\u011fmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcyd\u00fcler.\u00a0<\/strong><\/p>\n \u015eimdi o kom\u00fcnistlerin de, bu f\u0131rsattan yararlanarak ya\u011fma\u00a0ettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz da, bunu temellendiremiyoruz. Hele d\u00f6nemin solcular\u0131n\u0131n, \u00d6zel Harp Dairesi ile i\u015fbirli\u011fi yapm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u2026<\/strong><\/p>\n Neyse bilmiyorum, tabii ki d\u00fczenleyenler onlar de\u011fil; ben sadece f\u0131rsattan istifade etmi\u015flerdir diyorum.<\/p>\n TBMM tutanaklar\u0131nda, yay\u0131nlanm\u0131\u015f kitaplarda, yap\u0131lan\u00a0tan\u0131kl\u0131klarda devletin bu olaylar\u0131n bizzat kendi i\u00e7erisinden d\u00fczenlenmi\u015f\u00a0oldu\u011funu gizlemek i\u00e7in, su\u00e7u kom\u00fcnistlerin \u00fczerine atmak gibi \u00f6zel bir \u00e7aba sarfetmi\u015f oldu\u011funu biliyoruz; onun i\u00e7in art\u0131k bu saatte\u2026<\/strong><\/p>\n Neyse evet olabilir. Bu, o zamanki bir intibamd\u0131.<\/p>\n S\u00f6yle\u015fimizin sonuna yakla\u015f\u0131yoruz ve size te\u015fekk\u00fcr etmeden \u00f6nce yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na, de\u011fi\u015fik k\u00f6kenden gelen ama eninde sonunda T\u00fcrkiye insan\u0131 ve co\u011frafyas\u0131na kar\u015f\u0131 ilgisiz olmayan T\u00fcrkiyeli okuyucular\u0131m\u0131za nas\u0131l bir mesaj vermek isterdiniz?<\/strong><\/p>\n Fransa\u2019da bas\u0131n \u00e7evrelerinde bir Ermeniyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, \u00e7\u00fcnk\u00fc Frans\u0131z bas\u0131n\u0131nda Ermeni k\u00f6kenlilerin say\u0131s\u0131 \u00e7oktur, T\u00fcrkiye\u2019ye gitmeye \u00e7ekindiklerini g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm. Ama onlar\u0131 ikna edip bir kez olsun gitmelerini (te\u015fvik etti\u011fimde), sonunda \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir durumda Paris\u2019e d\u00f6nerlerdi. Buna art\u0131k al\u0131\u015ft\u0131m. \u201cBiz b\u00f6yle zannetmiyorduk\u201d derler hepsi de. Bu ki\u015filer aras\u0131nda art\u0131k s\u00fcrekli\u00a0T\u00fcrkiye\u2019ye gidenler de var. \u0130lk ba\u015fta korkuyorlard\u0131, kendilerinin Ermeni oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca, T\u00fcrklerin kendilerine \u00e7ok k\u00f6t\u00fc davranacaklar\u0131n\u0131 zannediyorlard\u0131. Bu demektir ki, halk\u0131n aras\u0131nda bir sorun yok! T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcn sadece Ermenistan k\u00f6kenli, yani daha yeni yeni Ermenistan\u2019dan gelmi\u015f, 30 bini a\u015fk\u0131n Ermeniden olu\u015fan ek bir toplum var. Bence T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan bu Ermenistanl\u0131\u00a0Ermeniler, T\u00fcrkiye\u2019de T\u00fcrklerin Ermenilere nas\u0131l davrand\u0131klar\u0131n\u0131 zamanla s\u00f6yleyecek ve bu yay\u0131lacakt\u0131r. Avrupa\u2019n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc durumuna bak\u0131n. Daha d\u00fcn birbiriyle bo\u011faz bo\u011faza gelmi\u015f, birbirlerini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f Frans\u0131zlar, Almanlar ve \u0130ngilizler bug\u00fcn el ele ve kol kola, Avrupa Birli\u011fi\u2019ni birlikte kucakl\u0131yorlar. Bug\u00fcn tam bir dostluk sergiliyorlar, ne s\u0131n\u0131r kalm\u0131\u015f, ne para fark\u0131 ne de \u00fclke fark\u0131. Dileyen diledi\u011fi\u00a0yere gidip ev alabiliyor, i\u015f a\u00e7abiliyor ve ya\u015fam\u0131n\u0131 orda s\u00fcrd\u00fcrebiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla, ayn\u0131 \u015fekilde de T\u00fcrkiye\u2019nin Ermenistan, Diyaspora\u00a0Ermenileri ve di\u011fer kom\u015fular\u0131yla ayn\u0131 ili\u015fkilere girmemesi i\u00e7in herhangi bir neden g\u00f6rm\u00fcyorum.<\/p>\n Evet tabii hakl\u0131s\u0131n\u0131z, herhangi bir neden olmamas\u0131 gerekir. Ancak Fransa, Almanya ve \u0130ngiltere\u2019nin d\u00fcn birbirlerini bo\u011fazlamalar\u0131na kar\u015f\u0131n, bug\u00fcn birbirleriyle dost olabilmeleri ve Ermenistan, Ermeni Diyasporas\u0131, T\u00fcrkiye ve T\u00fcrk insanlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin normalle\u015fmesi aras\u0131nda, belki c\u0131l\u0131z bir fark varm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckse de, yads\u0131namaz bir fark var. Zorluk da tabii o farktan kaynaklan\u0131yor.<\/strong><\/p>\n Neymi\u015f o fark?<\/p>\n O fark, asl\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc olumsuzluklar\u0131n temelini, \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturuyor. O da \u015fu: E\u015fit ko\u015fullarda, yani d\u00fczenli orduya sahip iki \u00fclkenin\u00a0birbirleriyle, uluslararas\u0131 konvansiyonlarca \u2018sava\u015f\u2019 kabul edilen durumda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6ld\u00fcrme fiilini ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri tamamen ba\u015fka bir \u015feydir. Sava\u015f olmayan bir durumda, bir t\u00fcr \u2018bel alt\u0131na vurmak\u2019 gibi bir olayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nm\u0131\u015f olmak bamba\u015fka bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ermeni ve T\u00fcrk olarak \u2018taraflar\u0131\u2019 kabul edersek, herhalde Ermeni \u2018taraf\u2019\u0131n fiziksel ve do\u011fal olarak koskoca bir Osmanl\u0131 Imparatorlu\u011fu\u2019yla, en az\u0131ndan bir devletle k\u0131yaslanacak hali yoktu. Konvansiyonel bir sava\u015ftan herhalde s\u00f6z edemeyiz burda. Yani\u00a0 \u2018taraflar\u2019 aras\u0131nda akl\u0131n almayaca\u011f\u0131 bir dengesizlik s\u00f6z konusudur. Zorluk \u015furdan kaynaklan\u0131yor: Biraz \u00f6nce arzetti\u011fim gibi, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan bunca y\u0131ld\u0131r\u00a0sergilenen, \u00f6nce duvar sessizli\u011fi, sonra inkarc\u0131l\u0131k ve hele daha sonra \u2018biz yapmad\u0131k onlar yapt\u0131\u2019gibi yakla\u015f\u0131mlar; her iki taraf\u0131n tutum ve tav\u0131rlar\u0131nda ister istemez bir sertle\u015fmeye, bir kemikle\u015fmeye gidilmesine neden olmu\u015ftur. Yani\u2026 daha a\u00e7\u0131kca s\u00f6yleyelim: Sizin bug\u00fcn 6-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131\u2019n\u0131, arada farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelere sahip olmam\u0131za kar\u015f\u0131n sonu\u00e7ta bir \u2018facia\u2019 olarak nitelendirdi\u011finiz gibi; bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki \u20181915\u2019i tart\u0131\u015fma ortam\u0131 bundan onlarca y\u0131l \u00f6nce yarat\u0131labilmi\u015f olsayd\u0131, vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z noktada olmaz ve hatta\u00a0 tarihin hangi d\u00f6neminde ve kim taraf\u0131ndan uygulanm\u0131\u015f olursa olsun tabii ki tasvip edilmeyecek Ermeni tedhi\u015f olaylar\u0131 da veya di\u011fer \u00f6nyarg\u0131lar da vuku bulmu\u015f olmazd\u0131.<\/strong><\/p>\n Evet, evet anlad\u0131m, \u00e7ok katastrofik bir durum. Bak\u0131n ben size s\u00f6yleyeyim, bizim ku\u015fak hi\u00e7bir \u015fey bilmiyordu, haberimiz yoktu tarihin inceliklerinden\u2026 Sonralar\u0131 burda okuyarak, bir\u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frendik. Tabii ki, Ermenilerin de bir\u00e7ok ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc unutmamak laz\u0131m.<\/p>\n
\nT\u00fcm Avrupa\u2019da hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bas\u0131n ajanslar\u0131ndan birinin kurucusu, daha iki ay \u00f6ncesine kadar sahibi, \u015fimdi ise ge\u00e7ici olarak Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni, G\u00f6k\u015fin Sipahio\u011flu ile konu\u015ftuk.<\/p>\n\n\n\n
\n \u201c6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131 deyince\u201d<\/strong>
\n1950\u2019li y\u0131llarday\u0131z\u2026 Bug\u00fcnk\u00fc K\u0131br\u0131s bir \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesidir. Adan\u0131n Rum halk\u0131 d\u00fcnya tarihinde, ne ilk ne de son kez olarak, bir halk\u0131n kendi yazg\u0131s\u0131n\u0131 tayin etme hakk\u0131n\u0131 kullanmakta ve \u0130ngiliz egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.
\nO tarihe dek K\u0131br\u0131s\u2019\u0131 g\u00fcncel sorunlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rmeyen T\u00fcrkiye, bunun \u201cK\u0131br\u0131s\u2019\u0131n Yunanistan\u2019a ba\u011flanmas\u0131\u201d gibi sonu\u00e7lar\u0131 olaca\u011f\u0131ndan kayg\u0131lanarak, e\u011fer adan\u0131n stat\u00fcs\u00fc de\u011fi\u015fecekse, bari eski sahiplerine verilerek de\u011fi\u015fsin\u2019 diyerek, K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye verilmesini talep etmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.
\n28 A\u011fustos 1955\u2019te adan\u0131n gelece\u011fini kararla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u0130ngiltere, Yunanistan ve T\u00fcrkiye\u2019nin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Londra Konferans\u0131 toplan\u0131r. Konferans s\u00fcresince Londra\u2019da ya\u015fayan K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler ve Rumlar birbiri ard\u0131na g\u00f6steriler yaparlar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ankara T\u00fcrkiye\u2019deki T\u00fcrklerin de bu konuda \u2018tepki g\u00f6stermesi\u2019ne gereksinim duyar.
\n\u0130\u015fte ne olursa bu \u201cgereksinim\u201dden \u00e7\u0131kar!
\nG\u00fcnlerden bir g\u00fcn \u2026 6 Eyl\u00fcl g\u00fcn\u00fc sabaha kar\u015f\u0131, Selanik\u2019teki Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn do\u011fdu\u011fu ve sonradan m\u00fcze olmu\u015f evine bomba at\u0131l\u0131r!
\nZaman\u0131n tek devlet radyosu, saat 13.00\u2019te \u201cSelanik\u2019te Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn evi bombaland\u0131!\u201d haberini \u2018fla\u015f haber\u2019 olarak verir.
\nOlay\u0131 saat 16.00\u2019dan sonra ikinci bask\u0131 yapan \u0130stanbul Ekspres gazetesi, \u201cAtam\u0131z\u0131n evi bomba ile Hasara u\u011frad\u0131\u201d (\u2018hasar\u2019 s\u00f6zc\u00fcg\u00fcndeki \u2018H\u2019 b\u00fcy\u00fck harfle) \u015feklinde ve 16 puntoyla s\u00fcrman\u015fetten duyurur.
\nGazete b\u00fct\u00fcn \u0130stanbul\u2019da sokak sokak sat\u0131l\u0131r. Hemen arkas\u0131ndan g\u00f6steri ve sald\u0131r\u0131lar ba\u015flar.
\nAyn\u0131 g\u00fcn ak\u015fam, \u0130stanbul Taksim\u2019de \u2018K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u2019t\u00fcr Cemiyeti\u2019 bir miting d\u00fczenler. Yunanistan\u2019\u0131 protesto eylemi \u015feklinde ba\u015flayan g\u00f6steri, k\u0131sa zamanda M\u00fcsl\u00fcman olmayan halk\u0131n i\u015fyerleri ve evlerinin yak\u0131l\u0131p y\u0131k\u0131lmas\u0131yla devam eder. Cana, mala ve \u0131rza tecav\u00fcz edilir.
\nSonu\u00e7ta, gayri m\u00fcslim kad\u0131n ve k\u0131zlara sark\u0131nt\u0131l\u0131l\u0131k eden, d\u00fckk\u00e2n ve evleri ya\u011fma eden, kiliseler ve di\u011fer ibadet yerlerine bile dokunma c\u00fcretini g\u00f6stererek, i\u00e7erdeki antikalar\u0131 \u00e7alan ve hatta ate\u015fe veren, insanlar\u0131n evlerindeki buzdolaplar\u0131, radyolar\u0131, koltuklar\u0131, porselenleri, elbiseleri, kitaplar\u0131, resimleri, piyano ve di\u011fer m\u00fczik aletlerini ya denize atan ya da parampar\u00e7a eden veya \u00fczerinde tepinen; m\u00fccevherleri ve tak\u0131lar\u0131 talan eden ve t\u00fcm bunlar\u0131 devletin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde yapan \u201ckiral\u0131k \u00e7apulcu s\u00fcr\u00fcs\u00fc\u201d diye adland\u0131raca\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filerin \u00e7izdi\u011fi korkun\u00e7 bir tablo ortaya \u00e7\u0131kar.
\nManevi ve maddi bilan\u00e7o
\n\u0130stanbul ve \u0130zmir\u2019de 3 \u00f6l\u00fc, 50\u2019si a\u011f\u0131r olmak \u00fczere 500\u2019\u00fcn \u00fczerinde yaral\u0131.
\n\u00d6zellikle \u0130stanbullu Rum ve Ermenilere ve biraz da Musevilere ait olmak \u00fczere 73 kilise, 1 sinagog, 16 ayazma, 2 manast\u0131r, 4 bin 340 d\u00fckk\u00e2n, 21 fabrika, 11 hekim muayenehanesi, 2 mezarl\u0131k, 12 otel\/pansiyon, 2 bin ev, 5 dernek, 26 okul, 27 eczane ve 18 f\u0131r\u0131n sald\u0131r\u0131ya u\u011frar ve ya\u011fma edilir.
\nAyr\u0131ca \u0130zmir\u2019de 14 ev, 6 d\u00fckk\u00e2n, 1 fuar pavyonu, bir konsolosluk binas\u0131, bir Katolik kilisesi, 3 otomobil ve \u0130ngiliz K\u00fclt\u00fcr Heyeti binas\u0131 yak\u0131l\u0131r.
\nS\u00f6z \u0130zmir\u2019den a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fken \u2026 1960 askeri darbesi sonunda kurulan Yass\u0131ada Mahkemeleri\u2019ne tan\u0131k olarak \u00e7\u0131kan, o zaman\u0131n NATO telefon hatlar\u0131 bak\u0131m servisi teknisyeni Arif Bartu, \u0130zmir Valisi\u2019nin olayla ilgili \u2018tutumu\u2019nu \u015fu s\u00f6zlerle ifade etmi\u015ftir: \u201cVali beyin \u0130zmir polisi komiserlerinden Mehmet Acar\u2019a \u2018ha\u015fin davranmay\u0131n\u2019 dedi\u011fini duydum. \u0130zmir Fuar\u0131ndaki Yunan pavyonu yanarken, ba\u015flar\u0131nda \u0130smet U\u00e7 vard\u0131. Sonradan kendisine Belediye Reisli\u011fi verildi. Vali omuzlardayd\u0131. Sanki bir se\u00e7im aday\u0131 gibi \u015fapkas\u0131n\u0131 sall\u0131yor,n umayi\u015f\u00e7ilere \u2018sa\u011folun varolun, \u0130zmir\u2019in y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u011fartt\u0131n\u0131z\u2019 diyordu.\u201d<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/figure>\nM\u0131zrak \u00e7uvala girmiyor<\/h2>\n
Bu kez ba\u015fka insanlar konu\u015fuyor<\/strong><\/h2>\n
\n(Trabzon milletvekili, 12 Eyl\u00fcl 1955 tarihli TBMM konu\u015fmas\u0131ndan)<\/p>\n
\n(Deniz Kuvvetleri Ba\u015fhakimi, Yass\u0131ada Duru\u015fmalar\u0131\u2019ndaki tan\u0131k ifadesi)<\/p>\n
\n(D\u00f6nemin Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131, 15 Eyl\u00fcl 1955 tarihli TBMM konu\u015fmas\u0131ndan)<\/p>\n
\n(6-7 Eyl\u00fcl olaylar\u0131n\u0131n \u00fcstlerine y\u00fcklenilmesi istenilen \u2018fi\u015flenmi\u015f kom\u00fcnistler\u2019den; 5 ay\u0131 tutuklu, 4 ay\u0131 da tutuksuz olmak \u00fczere, yarg\u0131land\u0131 ve nihayet 24 May\u0131s 1956\u2019da, beraat etti.)<\/p>\n
\n(\u0130stanbul Milli Emniyet Ba\u015fm\u00fcfetti\u015fi, Yass\u0131ada Duru\u015fmalar\u0131\u2019ndan tan\u0131k ifadesi)<\/p>\n
\n(6-7 Eyl\u00fcl Olaylar\u0131 kitab\u0131ndan, Ba\u011flam Yay\u0131nc\u0131l\u0131k,1993)<\/p>\n
\nE\u015fimin bu s\u00f6zleri \u00fczerine, hepsi apar topar salonu terk ettiler!\u201d<\/p>\nBomba olay\u0131 g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131yor<\/strong><\/h2>\n
\nba\u015fvurusu \u00fczerine, diplomatik dokunulmazl\u0131klar\u0131 nedeniyle konsoloslar kovu\u015fturulamam\u0131\u015f, Hasan U\u00e7ar iki y\u0131l hapse mahkum olup, cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmi\u015f. Oktay Engin ise, bir s\u00fcre tutuklu kald\u0131ktan sonra 20-21 Eyl\u00fcl 1956\u2019da T\u00fcrkiye\u2019ye s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, mahk\u00fbm oldu\u011fu 3 y\u0131l 6 ay hapis cezas\u0131n\u0131n geri kalan 2 y\u0131l 9 ay 9 g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00e7ekmek \u00fczere, Yunanistan\u2019a iadesi istenmi\u015f ise de, bu talep TC h\u00fck\u00fcmetince reddedilmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n
\n(\u0130stanbul Milli Emniyet Ba\u015fm\u00fcfetti\u015fi, Yass\u0131ada Duru\u015fmalar\u0131\u2019ndan tan\u0131k ifadesi)<\/p>\nVe itiraf<\/strong><\/h2>\n
\n(\u00d6zel Harp Dairesi eski Ba\u015fkan\u0131; Milli G\u00fcvenlik Kurulu eski Genel Sekreteri,\u00a009\/06\/1991 tarihli Tempo Dergisi\u2019ne verdi\u011fi \u00f6zel deme\u00e7ten)<\/p>\nSipahio\u011flu:\u00a0T\u00fcm kararlar\u0131 alan bendim<\/strong><\/h2>\n
\n\u201c\u015eunu yap, bunu yapma\u201d diye bir telkinde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nBa\u015fkan\u0131 Orgeneral Sabri Yirmibe\u015fo\u011flu\u2019nun, bir a\u00e7\u0131klamas\u0131na ya da itiraf\u0131na yer verilmi\u015fti\u2026<\/strong><\/p>\n<\/figure>\n
\n\u00f6rne\u011fin\u2026 sokaklarda y\u00fcr\u00fcrken, bu eylemleri yaparken, elleri havada bu gazeteyi tutanlar oldu tabii. Ama\u00a0 herhalde ki, t\u00fcm bu olaylar\u0131n sadece ve sadece \u0130stanbul Ekspres gazetesi sayesinde patlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemeyiz.<\/p>\n
\ng\u00f6zda\u011f\u0131 vermek i\u00e7in, ama sonra kontrolden \u00e7\u0131kan d\u00fczenlenmi\u015f olaylard\u0131 bunlar.<\/p>\n