![\"\"](\"https:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Birinci-Meclis-360x203.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in kanun teklifini sunarken \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, halk\u0131 bataktan kurtarma iste\u011fi yasa\u011f\u0131n tek gerek\u00e7esi de\u011fildi. Muhafazakarlar\u0131n \u0130slam dinine uygun bir toplum yaratma fikriyatlar\u0131 a\u011f\u0131r bas\u0131yordu.<\/strong><\/em><\/p>\n Grand Kor\u00e7i<\/strong><\/p>\n Mustafa Kemal m\u00fcttefik kuvvetlerinin boyunduru\u011fu alt\u0131ndaki \u0130stanbul\u2019dan, Samsun\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131karken \u00f6n\u00fcndeki uzun ve zahmetli y\u0131llar\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fcyordu muhtemelen. Emelleri, f\u0131tratlar\u0131 farkl\u0131 olan pek \u00e7ok grubun enerjisini tek bir potada eritmeye \u00e7al\u0131\u015fmak gibi zorlu bir i\u015fe kalk\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131\u2019y\u0131 diriltmek ve halifelik bayra\u011f\u0131n\u0131 yerden kald\u0131rmak isteyenlerle, ulus devlet fikriyat\u0131ndan etkilenen milliyet\u00e7ileri, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131 hatta \u00e7etecileri kritik d\u00f6nemece kadar bir arada tutmay\u0131 ba\u015farmas\u0131 gerekiyordu. Bu bir aradal\u0131k elbette d\u00f6nemseldi ve ilk depremde duvarlar\u0131n \u00e7atlamas\u0131 olas\u0131yd\u0131. \u0130\u015fte o ilk \u00e7atlaklardan biri TBMM\u2019nin kurulu\u015fundan tam be\u015f g\u00fcn sonra olu\u015ftu. Hem de ne \u00e7atlak.<\/p>\n Meclis\u2019te Birinci Grup\u2019la (devrimci-radikal kanat), \u0130kinci Grup olarak bilinen muhafazak\u00e2r \u0130slamc\u0131 kanat aras\u0131ndaki gerginli\u011fin sebebi i\u00e7ki olmu\u015ftu. 23 Nisan 1920\u2019de a\u00e7\u0131lan Meclis\u2019in \u00f6n\u00fcne 28 Nisan 1920\u2019de gelen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kanun teklifi, i\u00e7kinin \u00fcretilmesi ve t\u00fcketilmesinin yasaklanmas\u0131na ili\u015fkindi. Trabzon Mebusu Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey taraf\u0131ndan sunulan Men-i M\u00fcskirat (\u0130\u00e7ki Yasa\u011f\u0131) Kanunu teklifi, ikinci grubun arzulad\u0131\u011f\u0131 yeni d\u00fczene ili\u015fkin \u00f6nemli bir g\u00f6stergeydi asl\u0131nda.<\/p>\n Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey alt\u0131 maddelik bu k\u0131sa kanun teklifinin gerek\u00e7esine g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esiyle \u015funlar\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131; \u201cCehaleti ve derinli\u011fi itibar\u0131yla i\u00e7ki konusunda had ve hudut bilmeyen, bundan dolay\u0131 oca\u011f\u0131ndan felaketler eksik olmayan memleket halk\u0131n\u0131 bu m\u00fcthi\u015f beladan kurtarmak i\u00e7in kanun teklifinin kabul\u00fcn\u00fc teklif eylerim.\u2019\u2019 G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde safiyane duygularla, halk\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bataktan kurtarmak isteyen kanun teklifinin maddeleri de \u015f\u00f6yleydi.<\/p>\n Madde 1: Memaliki osmaniyede her nevi m\u00fcskirat\u0131n imal, idhal, f\u00fcruht (sat\u0131\u015f) ve istismali (kullan\u0131lmas\u0131) sureti katiyede memnudur (yasakt\u0131r).<\/p>\n Madde 2: M\u00fcskirat imal, idhal ve f\u00fcruht edenler nezdinde yakalanacak olan m\u00fcskirat\u0131n beher k\u0131yyesi i\u00e7in (1 k\u0131yye :1280 gr) elli lira cezayi nakdi al\u0131n\u0131r ve mevcud m\u00fcskirat m\u00fcsadere olunur.<\/p>\n Madde 3: \u0130\u015fret etti\u011fi (i\u00e7ki i\u00e7ti\u011fi) g\u00f6r\u00fclenler, ya, haddi \u015feri ile tedib olunur (\u015feriat kanunlar\u0131yla terbiye edilir) veyahut elli liradan iki y\u00fcz elli liraya kadar cezayi nakdiye mahkum edilir.<\/p>\n Madde 4: Bu kanunun tasdik ve ne\u015frile beraber mevcud i\u00e7kiler m\u00fcsadere ve imha edilir.<\/p>\n TBMM zab\u0131t ceridelerinden \u00f6\u011frendi\u011fimiz kadar\u0131yla, \u00f6zellikle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc madde bravo sesleri ve alk\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f. Kanun teklifi Birinci Grup ve H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan yap\u0131lan itirazlar ve oyalama taktikleriyle engellenmek istenmi\u015fse de, 14 Eyl\u00fcl 1920 g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan oylama sonucu baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle birlikte kabul edildi. Asl\u0131nda yap\u0131lan oylamada 71 lehte oya kar\u015f\u0131, 71 aleyhte oy \u00e7\u0131kt\u0131. Bu durumda Meclis ba\u015fkan vekilinin lehte oy vermesi sonucu, teklif bir oy farkla yasala\u015ft\u0131 demek daha do\u011fru. \u00c7etin tart\u0131\u015fmalar sonucu kabul edilen kanuna evet oyu verenlerin 24\u2019\u00fc medrese e\u011fitimi alm\u0131\u015f ve \u201cEfendi\u201d unvan\u0131 ta\u015f\u0131yan mebuslar. Evet oyu verenlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu \u0130\u00e7 Anadolu ve Do\u011fu Anadolu mebuslar\u0131yken, hay\u0131r diyenler aras\u0131nda sadece \u00fc\u00e7 ki\u015fi \u2018\u2019Efendi\u2019\u2019 unvan\u0131na sahip. \u0130mparatorlu\u011fun \u00e7\u00f6k\u00fcp yeni bir \u00fclkenin do\u011fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u0131llardan bu yana, muhafazakarlarla modernler aras\u0131ndaki kadim \u00e7eki\u015fmeyi bu kanun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla okumak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Kanun teklifini getiren Trabzon Mebusu Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey eski bir deniz subay\u0131. Mustafa Kemal\u2019in Hakimiyet-i Milliye gazetesine kar\u015f\u0131 Tan gazetesini \u00e7\u0131karan isim. \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti kar\u015f\u0131t\u0131 olan Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in, Lozan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin kesilmesiyle alakal\u0131 Mustafa Kemal ile giri\u015fti\u011fi \u00e7ok sert tart\u0131\u015fmalar\u0131 var. Muhafazak\u00e2r grubun liderleri aras\u0131ndaki Ali \u015e\u00fckr\u00fc\u2019n\u00fcn, i\u00e7ki yasa\u011f\u0131 s\u00fcrecindeki en b\u00fcy\u00fck yard\u0131mc\u0131s\u0131 \u015eair Mehmet Akif. Sivil cephedeki destek\u00e7ilerinin ba\u015f\u0131nda da Hilal-i Ahdar (Ye\u015filay) Cemiyeti geliyor. 5 Mart 1920\u2019de Fahrettin Kerim G\u00f6kay, \u0130smail Hakk\u0131 Baltac\u0131o\u011flu, Hamdullah Suphi Tanr\u0131\u00f6ver, Velid Ebuziyya ve E\u015fref Edip gibi isimlerin kurdu\u011fu Hilal-i Ahdar, kanunun \u00e7\u0131kmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 i\u00e7in yo\u011fun bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan yap\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in bu \u00e7abalar\u0131 birinci grubu ve elbette Mustafa Kemal\u2019i olduk\u00e7a rahats\u0131z ediyor. Meclis\u2019teki oylamaya kat\u0131lmayan Mustafa Kemal\u2019in bu kanuna kar\u015f\u0131 oldu\u011funu ve \u00f6zel ortamlar\u0131nda kanuna oy vermedi\u011fi gerek\u00e7esiyle i\u00e7ki i\u00e7meye devam etti\u011fi biliniyor. Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n aktar\u0131m\u0131na g\u00f6re, \u0130zmir\u2019in al\u0131nmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u015fehre girip yerle\u015fti\u011fi Kramer Palas\u2019ta rak\u0131s\u0131n\u0131 umuma a\u00e7\u0131k olarak da i\u00e7iyor. Yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 garsona Kral Konstantin\u2019in bu otelde rak\u0131 i\u00e7ip i\u00e7medi\u011fini soruyor ve garsonun \u2018\u2019hay\u0131r\u2019\u2019 yan\u0131t\u0131 \u00fczerine, \u2018\u2019\u00f6yleyse bir insan neden \u0130zmir\u2019i almak ister?\u2019\u2019 diye soruyor.<\/p>\n Kanunun uygulamas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere nazaran k\u00fc\u00e7\u00fck yerlerde daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. H\u00fck\u00fcmetin kanunu uygulamadaki g\u00f6n\u00fcls\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc, verilen cezalara \u00e7\u0131kar\u0131lan aflar, \u00fcst d\u00fczey memurlar\u0131n ve pek \u00e7ok mebusun \u00f6zel alanlarda i\u00e7ki i\u00e7meye devam etmesi gibi \u015feyler kanunun uygulanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131ran unsurlar.<\/p>\n Kanunla ilgili, Dr. R\u0131za Nur\u2019un hat\u0131rat\u0131ndaki bir detay olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekici. Nur, Ankara\u2019da i\u00e7ki imalat\u0131nda kullan\u0131lan imbiklerin toplat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak baz\u0131 n\u00fcfuzlu memurlar\u0131n bu imbikleri evlerine yerle\u015ftirdiklerini belirtiyor. Hatta d\u00f6nemin Ankara Polis M\u00fcd\u00fcr\u00fc Dilaver\u2019in bu imbiklerden elde etti\u011fi rak\u0131y\u0131 satarak \u00e7ok ciddi servet yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve rak\u0131n\u0131n bir d\u00f6nem \u2018\u2019Dilaver Suyu\u2019\u2019 diye an\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131yor. Halktan ki\u015filerin de tencerelerine bak\u0131r boru ve kapak uydurarak rak\u0131 imalat\u0131n\u0131 evlerinde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcklerini belirtiyor.<\/p>\n Men-i M\u00fcskirat Kanunu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ve ba\u015fka konularla da derinle\u015fen iki grup aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesi, Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in Topal Osman taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle bozuldu. Hakk\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan idam karar\u0131na ve yakalanma giri\u015fimine direnen ve de \u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fc\u2019n\u00fc basan Topal Osman, Muhaf\u0131z Taburu Komutan\u0131 \u0130smail Hakk\u0131 Tek\u00e7e\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi operasyonla ba\u015f\u0131 kesilerek \u0131ss\u0131z bir noktaya g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Sonras\u0131nda da g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerden \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p mecburen aya\u011f\u0131ndan as\u0131ld\u0131.<\/p>\n Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Men-i M\u00fcskirat Kanunu uygulamas\u0131 giderek gev\u015fedi. 1924 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan bir kararname ile h\u00fck\u00fcmete alkoll\u00fc i\u00e7eceklerin imali, ithali ve sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in tekel izni verilerek bir d\u00f6neme nokta koyuldu. 22 Mart 1926\u2019da kabul edilen \u2018\u2019\u0130spirto ve Me\u015fr\u00fbb\u00e2t-\u0131 K\u00fc\u00fblliye \u0130nhis\u00e2r\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019\u2019 ile de yeni d\u00f6nem resm\u00ee olarak ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in kanun teklifini sunarken \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, halk\u0131 bataktan kurtarma iste\u011fi elbette yasa\u011f\u0131n tek gerek\u00e7esi de\u011fildi. Muhafazakarlar\u0131n \u0130slam dinine uygun bir toplum yaratma fikriyatlar\u0131 daha a\u011f\u0131r bas\u0131yordu. Mustafa Kemal\u2019e olan galip gelme istekleri de belirleyiciydi elbette. \u00d6te yandan a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Rum ve Ermenilerin elindeki i\u00e7ki sekt\u00f6r\u00fcne darbe vurup, Anadolu\u2019yu \u2018\u2019\u0130slamla\u015ft\u0131rma ve T\u00fcrkle\u015ftirme\u2019\u2019 gayelerinin de g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekir. Birinci gruptakiler vergi kayb\u0131na neden olaca\u011f\u0131, i\u00e7kinin modernle\u015fme \u00e7abalar\u0131na ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmeyece\u011fi gibi savlarla kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlard\u0131. Ger\u00e7i kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 kanunu \u0130stanbul\u2019da s\u0131k\u0131 bir \u015fekilde uygulayanlar da onlar oldu. Bu durumun i\u00e7kili yerlere bir d\u00fczen vermek, ruhsata ba\u011flay\u0131p vergi tahsil etmek ve yine gayrim\u00fcslimlerin elindeki i\u00e7ki ticaretini millile\u015ftirmek gibi benzer gayeleri oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerek. \u0130\u00e7ki i\u00e7en halk kesimlerindeyse bu kanun tepkiyle kar\u015f\u0131land\u0131, evlerde iptidai d\u00fczeneklerle dam\u0131t\u0131m yap\u0131lmaya ba\u015fland\u0131, sahte i\u00e7ki t\u00fcccarlar\u0131 k\u0131sa yoldan zengin oldu ve i\u00e7ki t\u00fcketimi kayda de\u011fer bir \u015fekilde de d\u00fc\u015fmedi.<\/p>\n Ezc\u00fcmle yeni bir \u00fclkenin do\u011fumu s\u00fcrecinde hemen her yasak tuttu da, \u2018\u2019muhafazakarlarla modernler\u2019\u2019 aras\u0131ndaki \u00e7eki\u015fmenin sembol\u00fc olan i\u00e7ki yasa\u011f\u0131 tutmad\u0131 ve elbette bu yaz\u0131n\u0131n, pandemi s\u00fcrecindeki i\u00e7ki yasaklar\u0131 ve tam a\u00e7\u0131lmaya giderken getirilmek istenen m\u00fczik yasa\u011f\u0131yla bir ilgisi yok.<\/p>\n https:\/\/www.gazeteduvar.com.tr\/birinci-meclisin-ilk-yasagi-men-i-muskirat-kanunu-makale-1526829\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ali \u015e\u00fckr\u00fc Bey\u2019in kanun teklifini sunarken \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, halk\u0131 bataktan kurtarma iste\u011fi yasa\u011f\u0131n tek gerek\u00e7esi de\u011fildi. Muhafazakarlar\u0131n \u0130slam dinine uygun bir toplum yaratma fikriyatlar\u0131 a\u011f\u0131r bas\u0131yordu. Grand Kor\u00e7i Mustafa Kemal m\u00fcttefik kuvvetlerinin boyunduru\u011fu alt\u0131ndaki \u0130stanbul\u2019dan, Samsun\u2019a do\u011fru yola \u00e7\u0131karken \u00f6n\u00fcndeki uzun ve zahmetli y\u0131llar\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fcyordu muhtemelen. Emelleri, f\u0131tratlar\u0131 farkl\u0131 olan pek \u00e7ok grubun enerjisini […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":63502,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,20],"tags":[],"class_list":["post-63501","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\n